장음표시 사용
251쪽
224 ANTIQUITATUM ROMANARUM L. dentia. In Circo maximo loca erant plebi divisa per
Ludi circenser sappellati etiam Gymnici, a nuditate, vel exercitatione corporis, γνεονος enim nudus.& γυμνάζω exerceo significat) praecipui fuerunt. I. Pugua: cum scilicet pugnis, Caestibus, gladiis, fu- stibus, hastis, pilis, similibusque armiS certabatur. Quo spectat & gladiatura, cum gladiatores variis modis dimicabant, interim pro gloria I interim pro vita, idque spectante populo, ut juventuS caedium, sanguinis, & vulnerum aspectu, assuesceret in bello minus ilia timer Hac etiam refertur pugna cum bestiis: certantes Battiarii dicti. Uerunt qar hoc g: nus omnino infanne fuit ingenuis, & fere per servos
agebatur. Huc etiam refertur Lucta, Cum alter alterum in terram prosternere tum Vi, tum agilitate corporis nitebatur. z. cursus, quo per certa stadia in campo currentes ad metam destinatam perveneruns. - 3. Saltatio in aequo campo, aut inferne ad superiorem locum, & contra; aut cum in equOS currusve im iebant, non tantum nudi, sed etiam. armati &cataphracti. q. lacolatis discorum, sagittarum, Pilorum, telOrum, Omniumque armorum CujuScunque generis,
uae longe projiciuntur : & hi ludi erant fere pede- is es. Neque quisquam moveatur, quod ex his ludis ' nonnullos inter privatos supra recenseterimus in Pentathlo : nam iidem privato consilio suscepti, ludi privati, & publico munere exhibiti', publici esse
s. Decurso Equestris , qua exhibebatur species pugnae equestris: hic Trojar ludus dicebatur, celedratus a pueris majoribus & minoribus turmati incongredientibus, quibus qui Praecedebat, Princees juventutis dicebatur.. I
252쪽
. 6. Aurigatio, i. e. certamen bigarum, aut qua
drigarum , quod septem curriculis, sive septeno ci cuitu , & viginti quinque missibus absolvebatur: ultimus mimis, quod ex collatione populi fiebat, Trarius
dictus. Prima aurigantium cura erat, ne in circuitu . metas contingerent, sed illas sine offensione transi-rent: suitque moris , ut ante commissionem Circensium, ministri cum equis desultoriis missus exituros enunciarent. Aurigantium quatuor erant factiones, pro quatuor anni temporibus : vir. Veneta quae
erulea, Prasina, quae viridis dicta est, Alba, &Rosea, miro faventium studio coli celebrarique solitae. Viridis color Veri dicatus erat, IEstati Roseus , . Hyemi Venetus, Albus Autumno: pannoque Versicolore per singulas factiones certabatur: in quibus spectantium favor & aura popularis gratiaque & studium ad victoriam multum loci dedit. Nam tanto faventium studio hinc inde certabatur,cum suOS quiS-que clamore & plausu foveret, ut magis studio & c lore panni, ac favore quo affecti erant, quam Vera virtute niterentur: isquci popularis favor & gratiae: non dubiam plerianque victoriam dedit adeo ut non. populus modo, sed & Principes ingenti studio M gratia factionum contenderent, unde lites & caedes saepe secutae siInt. His quatuor factionibus addidit Domitianus alias duas aurati purpureique panni. Moris erat, ut Praetor aliusve Magistratus qui ludis Praeerat, mappam aurigis mittereti, & cursus sis num daret, quod erat futurorum Circensium in1-
7. Naumachia in Circo ostendebatur r ubi emissis 3
Euripo, naves metis appositis, ne illas contingerent; cursu praecipiti concurrebant , & formam n alis, pugnae re Praesentabant 8. Venatio, quam Principes dabant, arena in syla
253쪽
,6 ANTIQUIT A TUM ROMANARUM L.
, vulsae, connexis longe lateque trabibus, adfixae erant, terra deinde superjecta, totusque Circus ad sylvae speciem consituS gratiam novi viroris obtulit, Soe imaginem verae germanaeque venationis exhibuit In hoc spectaculum producebantur animalia & serae omnis generiS, quae populo occidenda &rayienda permittebantur. Atque haec sunt praecipua Circen
Circensium duo genera suerunt: Patricii, qui per Patres; plebeii, qui Per plebem agebantur, stu die, mense Novembri : In Circensibus, qui sero
surrexerant, aut qui ante alios exierant, colaphis caedebantur. Qui coronam meruisset, tanquam ad supremum sistigium ventum soret, nihil ultra de virium aut artis incremento speravit. Non tantum victores praemio donabant, sed illos etiam qui ad certamen provocabant, neque cum quo Certaretur inveniebant. Si quis athleta eo fortitudinis processisset, ur puem non inveniret , plures uni objiciebantur,.
... C A P. XVIII. De Neatro ct Amphitbeatro.
Uamvis Theatra, Circi, & alia ejusmodi loca singulares quaeque ac proprios ludos haberent, exercitationes cuique loco accommodatas, tamen eadem omnibus in locis peracta sine discrimine fuerunt: unde Circus & Theatrum aliquando distincte, aliquando promiscue ab authoribus usurpantur. UzCircenses ludi in Circo, ita Scenici in Theatro peragebantur.
Theatrum nomen habet a spectare, estque: locus in quo ludos spectabant. Apud Romanos
Theatrum diu nullum suid: primo enim ludos humi
254쪽
spectabat circumfusa turba : inde aggestis cespitibus oditiorem spectandi locum, pulvillis actis faciebant eam ob causam medius locus aepressior sui , ac pro terea Cavea dictias. Primo stantes spectabant, postea subsellia sibi quisque afferebat: Theatra deinde liganea, denique lapidea extructa suerunt. Primi Theatrum faciendum curarunt M. Valearius Messala atque C. Cassius Longinus Censores ι .anno s99. Deinde deleta Corintho L. Mummius ludis quos in triumpho fecit Theatrum erexit, sed
temporarium. In rimis autem celebratur M'. Scauri Theatrum : de quo sic scribit Plin. lib. 36. ean
I S. M. Scaurus fecit in aedilitate sua opus maximum omnium quae unquam fuere humana manufacta,nqn temporaria mora, Verum etiam aeternitatis de stinatione Theatrum hoc fuit. Scena ei triplex, altitudine trecentarum sexagmta columnarum. Ima pars scenae e marmore fuit : media e vitro , in audito etiam postea genere luxuriae r summae tab iis inauratis colum ase, imae duodequadragenum pe dum. Signa aerea inter columnas fuerunt tria minitia numero. Cavea ipsa cepit octoginta millia ficum Pompeii amphitheatro , toties multiplicat, urbe , tantoque majore populo, sufficiat larga quadraginta millibus sedere: sed & reliquus appadiratus ingens Attalica veste , tabulis pictis, caere roque choragio fuit. Postea autem Curio Theatra duo iuxta amplissima fecit e ligno , cardinum singulorum versatili suspensa libramento: in qui isbus utrisque antemeridiano ludorum spectacula edito, inter sese aversis, ne invicem obstreperendi Scenae, & repente circumactis, ut contrae starenti Postremo jam die descendentibus tabulis &'comita. bus inter se coeuntibus, faciebat amphitheatrum, ,
255쪽
mansurum Theatrum Cn. Pomp. Magnus Romae extruxit lapide quadrato, ad exemplum illius quod Iditylenis viderat bello Mithridatico, tanto opere di apparatu, ut Pompejus Magnus solo Theatro suo minor , Tertulliano referente , perhibeatur. A Iia subinde alii struxerunt. Vespasiani Theatrum memorat Lipsius structum in media urbe , cujuS
semiruta moles adhuc Romae Visitur, tam altum , ut ad ejus summitatem aegre visiostiumana conscen
Erat autem Theatrum in modum hemicycli, . cu jus ab utroque cornu scenae erant cum singulis aris,
quarum una Bacchi. altera ejus Dei erat in cujus honorem ludi fiebant Amphitheatra vero circulari integra forma construebantur, aut ovali & oblonga, in quibus Gl diatorii ludi & conclusarum ferarum venatio S ex hibebantux. Cologeum hodie Romani vocant quia Neronis cum capite Colossus in vicinia: prisci. Caveam appellarunt, ut dictum est supra. : & Are' riam, quia arena sternebatur in usum pugnae : unde ea vox passimipro certamine amphitheatrali , proque ipso loco: unde & Arenarii, qui in arena depugnant.
Areae Arena pura fuit sine substructionibus & ar dificiis, tota libera. ad cursum ferarum.& pugnam
' Sub Arena erant cloacae ad educenda stagna Neroniana, s pecus ad custodiam & receptum ferarum , MVe ad usum aquarum, quaS in arenam aeculeto subito, in iacebant , arque edacebancti, ad Naum chio, & caveae ferreae extruct 32 erant, periquas bestiae intromittebantur in Arenam in his cadis. porcae erant Oaia vel aditus appellatae : unde cum .imperuiemittebant feras , i rerumque immitte. hant, post pugnam habebant & caveaS itinera-
256쪽
factae ex argento & auro per splendoris speciem. Varia quotidie ab ambitiosis editoribus excogit iantur , ut studia spectantium allicerent lenocinio , quodam nobilitatis : ut, Arenam totam vertere insvlvam, ut dictum est supra; navem aedificare grandem in ipsa Arena, quae solutilis esset & subito lux
in emitteret omne. genus ferarum pro arbitrio magiastri temperantis: exiliebant navi Urii, Lear, Pamtherae, Leones, Struthiones, onagri, Bisontes, &α ita ut septingentas seras aut pecudes simul & eurrere liceret cernere & occidi. . Nec naves solum ejusmodi induxere in Theatra, sed, quod magis mir xe, quodammodo mare ipsum: reperti enim qui Arenam per occultos quoSdam ductus & meatus su bito aqua replerent, & pro terrestribus seris mo
stra maris ostenderent , & classes , & navalem pug
Post Arenam Murus occurrit qui podium sustinet, quique claudit & ambit infimum solum. Podium , dictum , quia provehitur & propen det paulum instar pedis , erat muri pars projectior& prominentior ante imum spectacularum gradum, cui columnae impositae cum epistyliis adornatum, sive, cum libered, ad innixum : Μarnianorum ea quaedam species est facta in Theatris, . templis, aedi-hus, ad circumeundum, innitendum, spectandum: Vernacule Bartresses, Balcomies.. In Podiis victoriolae reponi solebant. Ad Podium spectabant Primi e Senatu: quidam Sellis Curulibus, quae politae
aliquando honoris causa ab lentibus, . Vel etiam mortuis. Ad Podium erat eminentior quidam sugge stus exfructus, de velut, domus seu cubiculum ex quo Princeps spectabar. Erat etiam tribunal Editoris: qui aliis. etiam, honoribus insignis , ut Lictoribus, Veste praetexta.. Consules, Praetores, aliique,
257쪽
ANTI Uaetina tIMI ROMAMA RuM r. xibus, viatoribus, & magi a sin pompa. Murus cum Ρodio altitudinem habuindu erros quindenos -- pedu&; ne serae illum trestilli tenta Ezram contra inopiunat s quosdam casus reciae valida nodosa in os he undique fodium hoccingebant, quorum raritas- tamen non impediebat aspectrum: retia illa per luxum inaurata. Sed & Fiaria scansionem strarum & assulatuini, murum dirciamdabantvertatilibus truncis', aut clathris serreis, aut quotcertius, euripig. l: Ainphitheat i partes tetra. Gradus,P cinctiones, Aditus, Viae, Cunei, Cathedra, Porticus. Gradus suist ea ipsa loca quibus sedebant, dicti , quia ad formam scalarum graduum alii alios consequuntur.
Priaecinctiones noni sunt aliud quam graduum inte valla & divisiones quaedam in orbem , nempe popularium, equestrium, orchestrae: unde & Baltei di-
aeditus in ipsa gradatione portae quaedam sive ostia, per quae ab exterioribus porticibus venitur.& descenditur in ipsas sedes: Vomitoria voce vulgi dicuntur.
Viae inter gradus dusim generum di aliae quae ad cardines sive limites balteorum in circuitu, itinera praecinctionumappellantur: aliae quae vomitoriis illis in descensu& ascensu proprie scalaria dictae. Ire his viis qui locum non habebant , quique, ut suo Ver- , bo dicam , excuneati erant, spectabant stantes. Hic etiam canaliculae quaedam & derivata aquae co testis & humanae: quod necessarium dies totos iaspectaculis persedentibus. Cunei sunt sedilium ordines inter viasmedii, dictia forma,quia re i psa scalarum directio talis, ut ab imo ordiens magis diffunderetur in altum . redderetque cunei sormam .. Hi Cunei certis certi assignabanturi
258쪽
Cathedra vocatur ipse in amfractu ad consessum situs, i. e. locus superus, ubi clivi subselliorum,d sinunt, & mur incipit, qui porticum facit, clivos-
que illos velut stangit: nam plani aliquid spatii ibi
uisse videtur, unde cathedris positis spectabant. 'Porticus superiores e quibus tenuiores 'ectabant, pars est suprema sive summus irnix Theatri. Portu cus illae arcuato opere tectae erant ἐν ideo Camerae
e. ordo in consessii & discrimen fuit ejusmodi. seiam tui, Equiti, Plebi discreta in spectaculis loca sua. de gradus : in Theatris quidem jam lege Roscia D &non ita diu in Circo & Amphitheatris: promit hue enim ibi spectabant, & quovis loco libere, quam- diu libertas Romae, at id mutatum sub Hindipibus,& discrimina dignitatum facta bono jurei Senatui . in Amphitheatris sua sedes suit,sua Equiti, mallebit illam orchestram dixere, alteram Equestriae, te
Onchestra vox nata in Scena & pulpito transiit communi abusu quodam ad alios etiam ludos : sedes fuit inter gradus imos, iS enim locus, quia scenae arenae proximuS, ideoque auribusoculisque exposi tus, optimus habitus spectioni sive auditioni. Μ gnitudo ejus in gradibus quatuor aut quinque, aut .mrtasse pluribus, ut etiam Sacerdotibus ibi locus sit, ει sociarum gentium legatis. Equestria quatuordecim gradus tenuerunt: itaque passim sedere in quatuordecim legit ur pro ipsaequestri '
dignitate. Aucta fuerunt subi Principibus: &Tria buni quoque inter Equites spectabant Popularia erant reliqui omnes gradus; i. e: Cave, media & summa ; nam ima Senatui δε Equiti vacabat. Itaque propter granditatem disicrimen aliquod in ipsis Popularibus ; & pro varia conditione ple
bis varii adsessus. Miles enim sita propria subsellia
259쪽
habuit, mariti suos ordines, praetextati suum Caneum , & proximum Pardagogi Pullati ex loco superioris pectabant, ut & foeminae.. Hinc verba ad summam caveam spectantia sunt vilia, & ad gustum minutae plebis. Consula interdum locorum, series: avidi enim multi Iudorum & exclusionem metuentes loca multa nocte occupabant, & inhaerebant ut suis. Interdum & loca pretio aliqua distributa, quod Graeci vocant. Receptum, ut servi
re alii etiam ex plebe Locariis aliquidpro sedilibus
Loearitiundi, qui loca designant, homines I cgni disponuntque; alio nomine Designatores, Liactores eos comitabantur , severioris imperii causare ordinis servandi, sicut in lanere publico ita & in Theatris. Eorum dignitas sub Principibus aucta, &non pro modico beneficio a Principe dabatur. Ilo rum munus, ordinibus sua loca adnotare, pellere Occupatores ab alienis ; & id dicebant theatrali verbo Excitare & Suscitare. Labenti aevo, praeter Designatores fuere & digniore quodam nomine Tribuni , qui electi ad moderandas & temperandas ludicras populi voluptates dicebantur Tribuni volup
Tubi sive fistulae in imo & summo Amphitheatro
dispositae erant, ea arte & fine, ut odoratum que dana humorem ejacularentur leviter, & mspergerent sedentes. Proprie autem vocabant illum ingeniosum rorem Sparsioner, & spargendi verbo in hanorem utebantur: etiam a statius hic imber exprelius velut humanusquidam stidon. E Theatris in delica- torum convivia migrarunt Iparsiones Tegmen .etiam erat e Volis in Amphitheatro,
quod superinduci solebat arcendo aestui ac Soli. Ad antennas in summis lapidibus subjectas funes trans
260쪽
ducere, & reducere, & velorum inductiones: Hinc muneri praepositi milites e classe, quia illi jure periti tractandorum velorum. Vela ista Carbasina , seu serica aut purpurea stellis aureis varie interstincta, variegata coloribus erant, ad ornatum. Velaria vocat Juven. Velarii praepositi velis ducendis. Si ventus quod facile in Circo tam spatiosoὶ vela duci prohiberet, tunc succedebat Causia , Umbella , Gaulapa, aut Pileus Thessalicus, qui sere
cum Petaso idem Spoliarium receptaculum mortuorum fuit, &graviter in Arena laesorum, constitutum ad portam Libi thensem , quo Gladiatores occisi turpiter unco
Regina Theatricum non aliud quam grandis quaedam & ingeniosa contabulatio, quae sponte & occulte statim cresceret, statim subsideret, ideoque compacta raris quibusdam tabulis & subliciis: quae ornatus causa tectasaepe argento vel auro, sed tenui. In pegmatis varia inventa & stupendi lusus ingeni rum. Duces etiam captivos & oppida in pegmatis ostendere solebant: quae tamen diversa paulo ab istis Theatrici S.C A P. XIX.
De Ludis Theatricis sive Scenicis.
A Lex. lib. s. cap . rss. Mena, inquit, triplicis
generis erat: nam Tragica columnis & Deorum signis exornabatur , quibus & tabulis pictis par tim ab amicis, partim e Graecia commodatis utebantur. Comica aedificiorum figuram praesert Satyrica vero montibus inumbratur & sylvis: in ea enim Histrionum sedes erant, qui ad eden