Enchiridion historiae ecclesiasticae universae : ad recognitam et auctam editionem neerlandicam alteram in latinum sermonem versum

241쪽

9 sil Ordines militares. 2334'. Commemorandi quoque Sunt ordine militares nonnulli

minores. Imprimi ordo de Catafrava 1164 λ) dein ordo de Alcantara 1156 δ) militia . Iacobi, in tutelam peregrinantium Compostellanorum 11T5 δ) milites boracenses 1162)' ordo S. Michaelis seu de Ali 1166)β et fratres gaudentes 1233).

242쪽

CAPUT OUINTUM.

III. Sacramenta.

1'. Ineunte a periodo, verbum Sacramentum nondum Certa Sua fuit Significatione qua postea. Si Hugo a S UiC-tia e Sum aquae lustralis et cineris benedicti adhuc vocabat Sacramentum et templi dedicationem adnumerabat Sacramento

SaCramenta, Sola retulit baptismum, Confirmationem, i Xtremnmunctionem et S. Eucharistiam H) Sigebei tu Gembla Censis 4 1112 tria tantum enumeravit β et Synodus LondinensiS

123T Septem Sacramenta praecista vocavit ) USUS tamen magiS magiSque invaluit utendi nomine Sacramenti sola Significatione, qua Ο eo utimur. idque praesertim inde a Certamine Cum

' Lib. I de sacramen. d. pars , cap. 7 lib. II, par 3 Α. Mi ne, . L. Tom. 157, p. 226. - Peria VIII, S. 362 sq.

243쪽

112. Sacramenta. 235Katharis Otto Bambergen Si primu fuit, qui ama 1124

ordine atque aliud poS aliud Septem enumera Uerit SACramentat).Mox idem fecerunt Petru Lombardus C. 1150)'), Almnus ab Insulis β et celeberrimae Constitutiones Synodicae Odonis Parisiensi. c. 119T)ε) a'. Etiam ho tempore aptismus solebat administrari immersione trina. At inde a saeculo XII magis invaluit usus trinae SperSioniS ). Audiebantur adhuc querentes de diu dilato

baptiSmate, Cuiu abuSUS CaUSae fuerunt etiam magnae faciendae expenSae pro Patrin et matrina β). Catechumenatu minus diuturnu faCtu eSt, perSeveravit tamen. Currente Saeculo XII,

inveniuntur qui dubitando vel erronee loquantur de formula baptismi Saeculo vero XIII vulgo apud omnes Certa formulaeSt. Ter in anno populus fuit Conferendi baptismi modum docendus ). confirmatio administrabatur siCut hodie. In CCidente non ConfeStim post baptismum dabatur Confirmatio. Synodi aliquot voluerunt ut jejuni tantum Conferretur. Fuerunt etiam querelae de neglecto hoc sacramento POS S. Thomam firma fuit opinio Papam 9 Se delegare Sacerdotem Conferendae confirmationis gratia').3'. Inde a Gregorio II in occidente . Missa dicebatur juxta ritum Romanum'). Extra CCleSia CathedraleS, Capitularia et mona Chales solis maximis diebus festis issa Cum horis canonicis ungebatur Oblationes fiebant praeSertim Cera et nummis Saeculo undecimo, post Bia enaar id haereSin, USu obortu est elevandi ad adorandum S. Hostiam post ConSe- Crationem et dandi simul signum tintinnabuli Calicis elevatio Romae inchoavit saeculo XIV et saeculo X in Sum Communem Venit. In Ecclesia Graeca autem duplex illa elevatio jam inde a saeculo XII usitata fuit Synodus Placentina, Cui prae-

' Synodus Ravennarensis 1311 can. XI dicit: ,sub trina SperSione Vel immersione. memele VI, 55.

fele, VI, 232. ' Hemele VI, 502.

η Summ. Theol. III q. 22, 11.' Scriptores liturgici eminuerunt Rupertus uitiensis Ivo CarnotenSiS, Innocentius III, Gulielmus DurantiS.

244쪽

236 eriodus Altera Caput Quintum.

sedit Urbanus II introduxit praefationem . . . ita ut numero ad decem perducerentur praefationes, sicut adhuc hodie Sunt. Dum hinc Concilium Lateranense IU 1215 conquereretur

de Socordia Sacerdotum, vix quater in anno Celebrantium, hinc Vero

plurimae Synodi reprehenderunt abusum saepius de die S. Μissam dicendi ). Permissum id reliquerunt solis diebus Nativitatis et Paschatis alibi diebus Pentecostes et Omnium Sanctorum etsi adveniret vir primarius. Innocentius III facultatem -- pius de die faciendi Sacrum restrinxit ad solum diem Nativitatis

et ad CaSum omnimodae necessitatiS. Unde consequitur binandi lex MiSS Vero Sicca, i. e. Sine ConSeCratione, oblatione aut communione, misSa bifaciata, trifacias etc. i. e. Cum duPliCi, triplici etc. Introitu Epistola, Evangelio, missae defunctorum Pro civiS, quo Citius morerentur, StrictiSSime interdictae erant.

Post baptismum dare . communionem infantibus Sensim in desuetudinem abiit ), sicut etiam eam dare sub utraque Specie. Qui tamen usu multis in locis durabat saeculo XIII.

Romae in Solemnioribus Papae Sacris, etiam Saeculo XV. Propter Ioannis ussi errorem vetitum fuit a synodo ConStantienSi impugnare Sum unius Speciei δ). Iam Synodu Lateranensis U 1215), gravibus propositis poeniS, Statuit ut omne Sfideles minimum semel in anno, PaSChati tempore, Communicarent ). Ad aegrotos . Communio Solemnius quam antea Portabatur magnam reverentiam testabatur hominum deducentium frequentia lumen et Signa Campanae vel tintinnabuli Ante altare, PYXidem, armarium et ante tabernaculum ad modum turris in parte Evangelii SacramentshausChen Semper lux collucebat. 4'. In administrando poenitentiae sacramento inde a saeculo XIII formula absolutionis indicativa, loco destrecativae. in Sum univerSalem recepta est β). Synodus ecumenica LateranenSiS 1215 , gravibus injuncti poenis, urSit ut SerUaretur Sigillum et ut fideles saliena semel in anno rostris Sacerd9ti Confiterentur. E quibus ultimis verbi orta moX S Vehemen ContrOVerSia EpiSCopi, universitateS, parochi defenderunt, non licere fidelibus ad parochiam pertinentibus invito parocho Confiteri V, 796 922 947, 951 sq. 1007 1082 UI 183, 2l9, 55 539.

245쪽

li 2 Sacramenta. 237

monacho Pontifice Romani, Gregori u IX et Honorius III hac in re ConCeSSerunt Privilegia, quae tamen Inno Centius IV ulla sua fisi animarum 1254 revocavit i). Sed ejus

successor Alexander I bulla e solitum eodem anno privilegia restituit. Etiam non obtento ConSenS parochi, Cum faCultate Papae, legati j , aut epiSCopi, ConfeSSione audiebant. Jam discriminabantur CaSu Papae vel PiSCopo reServati In usu satis Communi fuit et multum Commendabatur tempore necessiSatis Confiteri laico. Tenuerunt tamen Semper, laico non eSSe facultatem absolvendis). Poenitentia perseveravit esse ardua. POS decretum Gratiani et Graeci a Lira decretales, antiquiore causae sese- nisentiale non quidem abrogati Sunt, sed facto in desuetudinem

abierunt Henricus de Segusia ' 1271 cardinalis canones

CompoSuit 6, quo Bonaventura in Suum Confessionale transtulit et aliquot aliis auxit Poenitentia in his praeScripta parum diverSa'St a Praecedenti periodi precatio S, eleemoSynae jejunia, PeregrinationeS, ingreSSu in OnaSterium, flagellationeS, SUSCeptio expeditioni SaCrae δ). Iagellantium rocessiones saeculo XII et XIV multo generarunt abusu et interdictae Sunt. Non tamen Statim finem Ceperunt, imo multo frequentiore fuerunt grassante morte nigra saeculo XIV et Gallia excepta, ubique fiebant ε). At in Su manSi jam memorata redemptio Seu potiuS, Causae, Cur quiS non saCta Poenitentia, a Poenis CCleSiastici absolverotur, multo Sutat frequentioreSadmiSSae ita ut poenitentia publica multo rarior sit reddita. Quod quidem partim Consecutum est ex eo quod benigniu Concederentur indulgentiae. Ex eo enim quod redemptioneS, quae huCUSque particulare erant, factae Sunt CommuneS, ita ut quilibet certis conditionibus partem poenitentiae vel etiam totam redimere OSSet natae Sunt indulgentiae β). Quando et quomodo' ,Sacerdos, inquit, in domo Domini quasi passer unicus in aedificio remanens dereliCtus, Suorum parochianorum solatio et consuetis oblationibus defraudatur. P. aurain, De intervention des atques, de diacres et de abbesses dans Padministratio de a penitence, Paris IS99. Cf. Suppl. Summae Theol. S. Thom. ,

246쪽

238 Periodus Altera Caput Quintum.

factus Sit transitu a redemptione ad indulgentiam proprie diC- tam adhu inCertum manet. Prima indulgentia, cuju epiStolam authenticam novimus, data est ab Alexandro II 106110T3 papa. neunte saeculo XIII nimis larga facta est illa benignitas, ita ut Innocentius III 1215 ademerit episcopis

facultatem dandi indulgentiam plenariam, et facultatem Concedendi partiales restrinxerit λ). Papae tamen ipsi requenter dabant indulgentiam plenariam ii qui Crucem SuSciperent, militeSPATHrent, navem ConStruerent aut alii modi instruendae X-

peditioni sacrae opem ferrent. Inno Centius III indulgentiam plenariam ConCeSSit pro Struendo ponte in Rhodano, Prope Lugdimum Innocentius IV pro aedificando templo cathedrali

Coloniensi 1248). Anno 1300 primum edixit Bonifatius VIII

jubilaeum, indulgentiamque plenariam PropoSuit omnibuS, qui Romam adirent Statutasque pro indulgentia conditione implerent. POStea indulgentia a frui poterant etiam ii, qui iter Romanum non facerent ). Indulgentia startiale SaeDe Concedebant epiSCopi pro faciendis pontibus anno 128 Trajecti ad Mosam. 1286 Es Stingit, 30O Oguntiae ). Pro omni autem lucranda indulgentia requirebatur status gratiae et bonum OPUS PraeSCriPtum. Non omneS, qua in Scriptis medii aevi invenimus abSolutiones, videntur indulgentiae fuisse, Sed potius formulae deprecativae ).5'. Propterea quod matrimonium ineuntes ipsi ministri sunt

matrimonii, etiam matrimonium clandestinum validum habebatur, Sed graviter illicitum Paulatim in Synodi multi Proclamatione β praeScriptae sunt, impedimenta β Statuta, temPUS Clausum definitum S et argumenti explicatum, non OSSe Sol Vimatrimonium, ne in Casu quidem adulterii.

' Jam Petrus Lesensis saec. XII) ,,votum, inquit, Conditio, Violentia, Spiritualis paternitas, error diSSimilisque fides, AetaS, turpe SceluS, SanguiS, Conjunctio, tempuS. Hae Si Canonico vis Consentire vigori, Te de jure vetant jura subire thori.

Migne, P. L. Tom. 207, p. 343-345. Cap. Cum inhibitio 3 de cland matr. 4, 3).

247쪽

113. Cultus religiosus. 23060. Fuerunt doctores quidam qui dixerint, . Unctionem

non esse dandam aeuiu uni Per Sonae, Propterea quod poenitentia quoque publica Semel tantum Concederetur. Alii usum

hodiernum defendebant. Hinc formula indicativa, hinc cleprecativa utebantur, requirebantque Vulgo aetatem quatuordecim annorum i).

113. cultus religiosus.

I'. Ad ultum religiosum pertinebant imprimis testa C-cleSiastica. Quod hac aetate originem duxit praecipuum Stfessum Corporis Domini. Institutum est Lhodii, anno 124T, ob revelatione S. Iulianae Cirnelio nenii factas Anno 1260 commercium litterarum hac de re habuit HinriCu epiSCOPUS cum Urbano IV, qui fuerat Leocli archidiaconuS. Interea, anno 1263, Bolsenae in Italia celeberrimum factum Si miraculum S S. Sacramentis). Tum ad universam ECClesiam feStum extendit 4 Nam in IV ). Non tamen universe agebatur feStum niS POSteaquam in Synodo oecumenica Viennensi 1311 - 1312)

Pulcherrimum officium Thoma CompoSitum 'St β).2'. Ha aetate multum increvit Venerati B. M. V. tran-Siitque in vitam populorum quotidianam. Frequente Valde aedeSSaCrae aedifiCatae sunt et Peregrinatione in ejus honorem in-' Mem. S. I. Des Sacramento extremae vinctionis etractatui dogmaticus, Ratisbonae 1907. ' Pastor, esch de Papste III, 93 Sq. Vide ullam apud Ras naidum, ad an. 1264, . T. ' Cam Unicum de reliq. et de Uen. S. in Clem. 3, 16).' Echarae Scriptores, I, 40.

248쪽

24 Periodus Altera Caput Quintum.

stitutae Solebat jejunari die Sabbatho et in vigiliis festorum B. M. V. Ad augendam eam in atrem Dei pietatem vilium

contulerunt ordine mendiCantium Carmelitae hoc temPore Dr Pagarunt Sum ScapulariS. Frequenti usu fuit Ave Maria Verbis

Archangeli et S. Elisabeth addidit, valde probabili conjectura, Uis Nam in IV verba: Iesus Christus. Amen i). Cultum

B. . . Promoverunt Prae Ceteri S. Ber nardu et S. BO-na Ventur a Cripti SutS, quae Ο in Varia lingua translata Plirimorum manu verSabantur. Anno 1263 Franciscani agebant

festum Visitationis, quod anno 1389 ab I ri a m VI et B om

sciet Do IX Universae Ecclesiae praescriptum eSt. Fratre Praedi-Catore quoque mulium ad Colendam . . . Contulerunt praedicando, addendo ad Completorium hymno Salve Regina, Propagando recitationem quotidianam parvi officii in honorem B. . . Festum Conceptionis in Oriente jam saeculo VIII celebrabatur die Decembri, sub titulo Conceptioni Annae. In Hibernia et Neapoli jam occurrit Saeculo IX, in Anglia ante medium Saeculum XI. Fuitne honor Conceptioni Immaculatae delatus pQuidquid tandem respondetur, Certum est fautore feSti ineunte Saeculo XII, An Selmum Edmundo burgen Sem, OSbertum Claret anum, ad merum, Nicolaum S. Albani privilegium Conceptionis Immaculatae Clari verbiSilluStrasse Ex Anglia translatum festum est Rotomagum et in Normandiam, atque inde in alias Galliae ecclesiaS ). S. Bern a rid in Sati aCriter se oppoSuit. Fuerunt quoque qui negarent privilegium. Dun Scotu autem praecipuam difficultatem theologicam Solvit. 3'. Etiam cultus Sanctorum valde increvit. Cujus rei

' Esser, esch de Engi Grusses Hist. Jahrb. de GorreSges. 188έ, p. 88Sq. Cf. Ea meri, Traci de Conc. S. Mariae, ed. Thurato et Mater, Friburgi J90έ. E. Vacandarin es origines de a late de a Conceptio dans te diochsed Rouen et en Angleterre Revue es quest hiSt. Janvier 897 . H. Leserre, L' Immacule Conception et Eglis de Paris, Paris 190έ. H. Bursion, TheIristi origins of ur ady's Conception east, Themonili 190έ. A. Nomon, Les origines de a late de Immacule Conceptio en Occident, ludes 904. . Disos, O the origins of the eas of the Conception of the blessed UirginΜary, London 904. P. Don eur, es premihi es intervention clu . lege, relatives h Immacule Conception Rev. 'hist eccles. 1207-1908 .

249쪽

g 18 Cultus religiosus. 241

nata Constantinopoli 120q), quum reliquii aSportati occidens quasi obrueretur. Haud raro Pontifice debuerunt fraudibus et credulitati SeSe PDonere Alexander III 1159 1181 cmnoni sationem Cepit ibi FeSta S. Ni Colai, S. ariae agdalenae S. Laurentii, S. Mi Chaeli S S. Joannis Bap- L Laae etc. multi in loci obligatoria facta sunt. Etiam Cultus

fuit Synodus Zaboletana inmungaria Supputabat ad 40 1092), Tolosana 1229 qO; synodus Oxoniensis 1222 festa integre

agenda praecepit 3 partim Celebranda 1. Joanne de Arhel, epiSCOPUS UltrajeCtinuS, praeter dies dominicos, festa amplius 50 obligatoria statuit δ). Famulis et colonis hi dies quietis haud sane ingrati fuerunt. 4'. Per haec introducta festa multo major quoque in Officium divinum invecta est varietas. Inde a saeculo XI horae

canonica Canonicorum tribu lectionibus breviore erant quam monachorum Haud parum brevius redditum officium est per retractationem factam a magistro Generali FranciSCanorum, et a Nicola III inductam pro clero Romano Propterea quod aliud exercitium religiosum pomeridianum eo temPore non fiebat, frequentissimi fidele intererant officio, quod non Solum in ecclesiis cathedralibus, Collegiati et monachalibUS, Verum etiam nonnumquam in parochialibu Solemniter Cantabatur.5'. Cum estis et officio aliqua ratione dies jejunii

Cohaerebant. Jejunium tempore adventu et die Sabbatho paulatim fieri desiit. Permanserunt autem jejunia tempore QuadrageSimae, quatuor temporum et vigiliarum Mitigata tamen nonnihil sint. Refectio integra a vespere ad meridiem tranStataeSt; VeSPere Collatio ConceSSa, et in laCtiCinii Saepe dispenSatum. 6'. ac periodo eloquentia Cclesiastica valde floruit. Pro ConfiCiendo sermone multum quidem adhu utebantur homiliariis paulatim tamen effecta eS disjunCtio ab uS veterum exemplorum Sermone haberi Solito ad Sum et populi Captum CCommodatoS, Patet e iis qui SuperSunt. Quin etiam de

' Hemele V, 206, 221-228, 949, 983, 1082 VI, 5 sq. 33 sq. 547, 549. MoII, II, 3, p. 23 sq.

II 16

250쪽

242 Periodus Altera Caput Quintum.

dicendi scientia opera idonea conscripta Sunt i). Artem autem dicendi adeo floruisse, tribuendum Si expeditionibu SacriS, ordinibus mendigantium, linguarum indigenarum Cultui et Scientiae CCtesiaSticae. Inde ab ha aetate Sermones, qui antea Sub Sacro tantum habebantur, a monaChi SaeDe PoSt meridiem fiebant Synodi commenstabant Franciscano et Dominicano.'). Celeberrimi praedicatore fuerunt S. Ber narduS, Ut Co Nobilia censis, Stephanus Orbonicus ), Guibertus Novi gentinus, Innocentius III, Antonius Pata- Uinu S, Bona Ventura, Thoma Aquinas David Augu Stanus, Ber tholdus Ratis bonen Si St). Saeptu populi frequentia adeo ingens fuit ut Sub dio haberi sermo debuerit. 7'. Ad vitam CCtesiasti am relerri etiam potest rama sacrum q). Videtur post saeCulum XI praeCipuo Cultu elaboratum fuisse Originem non habuit e liturgia, quae tamen potuit primam horum mySteriorum deam ingerere Solebant agi Seri hae Spectacula. Aperta tamen erat Via profanationis. Jam inde a saeculo XII prohiberi inchoatum est, ne fierent in aedibus Sacris ). Attamen etiam PoStea multa bona esseCerunt Argumenta erant Varia Agebantur mySteria de nativitate, PaSSione, PASChate PenteCOSi et HSCenSione. Ne raro quoque argumenta desumebantur e Vita B. . . Patroni CCCleSiae, aliorumUe SmCtorum Saepi SSime etiam e S. Scriptura, tum Veteri tum Novi TeStamenti, argumenta tractabantur. Praeter hae mySteriorum Spectacula fabulae quoque agebantur minu honeStae. PSfum