Caroli ScribanI e Societate Iesu Antuerpia

61쪽

48 CAROLI SCRIBANI ventorum incursum : samiant illi ; stant domus tamquam seire suis ac ne vestigia quidem sevitiae

reserunt.

Venio ad publica. Senatoria domus quantaZe solido stat illa marmore. nouoque decorata saxo, peregrinum ostentans istum, Premit columnas istimὰ recisis quas arbitreris Africa . has inter quadraginta &nouem lati ducunt ad itus, ostiaque totidem,toti denique negotiationis atria, e terrarum ultimis diuitata. Hic si quis curiosior artem genusque singularum velit partium, tamquam membrorum;dabo saucis, ne & defuisse videar,& prolixitate nauseantis ingenij fastidium prouocasse. Pars infima variegato stat marmore, Tuscana manu, incultiore taurireque structura ;Cogita Centaui OS,homines equis suis implexos, aut durum Lapith tun genus. Altera Dorica . qua olim Herculi& Marti sacrauit aedes Antiquitas . haC DOresstructura delectatos accepimus: quae plUS ostentat Virilis roboris,tamqua humeroS latoS, ingentesque membrorum artus, quam feminei ornatus. Tertia Ionica, qua Iu noni, Libero, Dianae, Iones primitus templa dicarunt, muliebriS gracilitatiS aemula,quq nec virgineam referrent mollitiem, nec virile pectus,non ossa, non lacertos: scd matronali Contenta maturitate, quidquid asperum csset ac quasi cqstuosum, fugerent; quidquid nimiam

62쪽

A N T v E R P I A. 49 nimiam saperet mollitudinem , auersarentur. Cincinnis tamen,ac tamquam feminea Capillatura decoriter discriminata. Quarta perpetuo columnata in orbem ambitu est. Frons operi toti prominet columnarum signorumq; nobili symmetriaromnia e maculos b marmore, Lydio intem currente lapide & miraculum augente. Contabulatio frontis uniuersi,ima Tuscana,secunda Dor, Ca, tertia Ionica est, quarta Corinthia, qua fontium Nymphis sacrasse tepla veteres accepimUS, mira exilitate,& virginea teneritudine. atque hic ornamenta capite dependet, acanthi soliis, Callia macho repertore persiimilia: totam denique floridam, fasciisq; caput circu cinctam reperieS. QVinta Italica, sieti mauis, Coposita ex Ionica & Corinthia decorem mutuata. Hic florum frondiumq;& pomorum videbis implexus, coronario luXu, foliis flores & fructus intercursantibu S: neC raro

tropharis ornata militaribus. in Cuius medio effigies Dei Matris est, Polycletara manu, Apeliso

ductu. Quam vos, immani deturbato colosso, ingentium ab urbe hac condita beneficiorum abenofica illius manu acceptorum memoreS,grata statuistis memoria: frendeant licet Copronymi, fremant Isaurici, rideant Diagora stomachentur

Cyrenaei, vos hanC DIVAE MATRIs effigiem, testatissimam statuistis orbi, fidei a tot taculis acceptae, ac iam inde a V Ville brordo in hanc aeta-G tem

63쪽

FO CARO LI sCRIBANItem tutatae, tesseram. Pergite felices, aemuli maiorum, quorum liberali dextera, cunctis prope

Belgij orbisque Christiani primis urbibus , Di-

ute 'Dominae nostrae, augustissima stant templa, priscae probitatis ac Religionis monumenta. Latera Centauri cingunt, monstrorum domitores, ingentibus armati clauis ; ut nihil iam mire ris caestus

' quibus acer Errae in praeli uetus Ferre manus, duro, intendere brachia tergo;

cum illos intueberis, quibus non modo magnu Alcidem contra stare, sed& indubitatum audeant triumphum sperare. Excipiunt Centauros Pyramides, clauduntque tamquam nobili meta, OpuS nobile. SeXta,pro columnis hic Caryatides ostentat, quasit in hac etiam urbe, Graeci Persiico defuncti bello de Caryatibus aeternum triumphent; ibi Persicum ex hostilibus manubiis trophaeum, LaconeSPausania duCe statuisse Credes: tamquam superbia castigata, barbara simulacra tecto deridiculi A clantes, domitas subiicere ceruiceS cogantur. Opus uniuersum integit stiperstans aquila, expansis alis: tamquam si corporis sui molem,quadam pennarum velificatione, modico caudae gubernacul Contabundo volatu, incertam dirigat metam; aut in aliquam, fulminis vice, de caelo ruat praedam . putes perpetuo pendulam singula intueri, montes, campOS, Vrbes,

fera

64쪽

feras, homines; ac per illa indefessa remi arri, gnum aliquid spirare.

Quam Vero non Vno calamo, non Urbis modo

huius sed Europae adeoque Orbis totius negotiationibus destinatus locus, sied multis, magnis, ΠΟ-bilibusque dignisilinus Θ huius area peristylio ambitur augusto amploque, quadraginta & tribus e Scocinio patrio marmore Columnis subniXor quarum sCapi,mutuum mutua elegantia lenocinium praestant; ita singuli alio atque alio elucent ornatu , tamquam si singulis singulta inarassent octae manus, quasi facili diictilique terra: Vomere aut rota ut mirum sit potuisse in tot columnis tam diuite Varietate ludere ingenium Vnum, adeo discriminata paratura,vi cum singulistio flent cultu, nullumque ab aliis mutuentur, tum mira similitudine, spectatoris oculos, laetogIatoque circumueniant dolo; dum quos primo obtutu Censebant per omnia pares, propiore disquisitione, toto deprehendant, qui singulis iner rat, dispares ornatu . Hic Columnis triformes insistunt arcus opere Gotico, saxeis passim foliis tam scite interludentibus, ut prouocare arbitreris Omnem de peritia vetustatem. sed dc peristylii fornix cum columnis de varietate & elegantia Certat, tam raro Varioque ductu, ut dubites varietas elegantiam, an haec illam superet. Non transeo hic ingeti sumptu & ausu,venden- ί- ὸ G a dis se

65쪽

CARO LI sc RIBANI dis exaedificatam domum aulaeis, quae raritate sua merito per omneS eat aetates postumas. Patet in longitudinem pedes octoginta supra duCentos, respondetque operi latitudo. complectitur Vero ambitu suo sex & viginti loca, aulaeorum reconditoria, ut arbitreris cellaS promas omnium in hoc genere elegantiarum, opumque nullo calculo metiendarum ; ad oculorum quantumuis curiosiorum certissimum stuporem : ita supra

artem bysso pleraque Nauro grauida, dubium

relinquunt,arS opulentiam, an haec artem Vincat.

Quamquam si ex vero singula metienda, diceda, perfacile vicerim , nulla olim vetustate superatam,aequatam iaculi nostri artem,nulla. Scio v teres varia in veste ad miraculum lusisse . quis enim ignoret Istrianas pexas, quiS scutulato e Lusitania textu; quis Martiali decantata gausapa,

Nobilius millosi tegant tibi usi a citrum'

aut cui Lucilianae ignotae

Psiti, atque amphita a molles cu ingentibus missust qualia Plinio amphimalia, &villosa sint vetralia. quis Phryxianas nestiat togas, nouissimis Augusti temporibus Fenestella teste nobilesῖiam papauerataS quiS non audiit'quis non pictas & triumphis natas p crediderim a Mauris: praeit Martialis:

Quanis eques Em picti tunica Nilotide Mauri. Quin & Phrygia legimus pictas acu - an non Sc fgyptiat m

66쪽

ANT VER PIA.

Vuod Nilotis arus compressum pensim Serum

Soluit, expanso laxauit stamina telo. Sed & auro habemus intextaS, Attalo repertore, unde nomen Attalicis . Colorum CXinde varietas Babylonia primum manu de venustate certauit,& nomen imposuit. innuit Martialis eleganti Versu:

Non ego pratulerim Babylonica picta, si esse

Texta, Semiramia qua mariantur acu. Plurimis etiam liciis intexere AleXandria docuit. Haec veteres: quae si Cum nostris componantur, dices agraria illa esse, & in siluis nata, urbica nostra, & a summis ingeniis profecta. Scio inter obiecta Capitoni crimina, Babylonica fuisse tricli nia,quq sestertium octingentis millibus Venerant. Scio quaedam Neroni principi quadragies sustertio stetisse. lusit ad haec Silius:

Euiuo certaret mi auro

sis strantes referens subtegmine multus. At haec illa aetate,& in nouitia tunc repertu ravi tuqfere pretia a nouitate metitur. Quae si vestra vidisset, nulla satis digno pretio copensari potuisse a bitrata foret nunc frequentia Vilitatem pretio peperit, ita abundantia semper in se ipsam contum liosa est. Idem videmus in omni re. apud barbaros enim quosdam quia copiosum & vernaculum estati rum, auro Vinctos in ergastulis habent, & diuitiis malos onerant; tanto locupletiores, quanto G 3 nocen-

67쪽

1 CARO LI sCRIBANI nocentioreS. Cum Contra peregrinitas Vbique gratiam repererit,a qua res quqque pretium possidet. De varietate vero, & innumero prope colorum in vestris lusu, quid dicamῖ superat res ipsa fidem, adeo in immensium Crevit, ingenio superante naturam . nullus hic color abest, cogita quem voles; ac si exemplum poscis nulli pauones,sive qua colla florent,qua terga fulgent,qua Cauda iacent,iam Varia vestiuntur pluma, quam iaculi nostri urbs que vestrae tapetia: ita multicoloria, discoloria, versicoloria videas, totiesque prope mutanda

quoties mouenda; ac in omni flexu reflexuque alium atque alium colorem ostentantia: Vt nescias an ludat aliquis error in re seria firmaque. HOC, Vt reliqua taceam, singulare, non reperiri parem in Europa locum, tam diuite conditorio, tam cocinna Commodaque in omnem Venditionem opportunitate, Vt non abet rauerit,qui illum cum Orientis alite, de singularitate famose, de posteritate monstruoso, qui semetipsum funerans renouat,natali fine decedens atque succedens iterum Phoenix, contulerit. omnia respondent. Vni cus est Europa,adeoque Orbe toto,locus.seipsum funerat, Cum venditione atria nudat: & tamen, nisi nudet, aut pereant opes, quas ipsum emedullet ignauum sterileque senium , aut non succedat

posteritas, nisi locum secuturis priorum secessio faciat duplici foenore , Venditione, emptione

68쪽

A N T V E R P I A. s stotiesque iterato, donec tandem haec in orbem decestio successioque dominum locuplete beet

aerario.

Possem hic de domo Hansalica: & sors aliquid μ' sti- iure posseat suo: parebo, sed paucis. Protenditur' longitudo in ducentos & octoginta plus minus

pedes, latitudo minor est. absoluitur contabulationibus tribus.prior augustis laxisque in omnem partem seruit atriiS, merciumque Custodiae. reliquae trecenta Complectuntur Cubicula, quae

singula, singulis mercatoribus sufficiant. rarum hoc: Sc dubito, an in ulla gente. turris domui imminet Corinthio opere conspicua; quae late quae qua versum,quidquid in urbe, quidquid in vici nis agris, flumineque, laeto prospectu retegit.

De Arce vero vestra quid dicam quid silmile reliquus ostentat OrbisZquid Circus Cςsaris,quid Cauea ad hanc Scauri; quid theatrum Curij, quid Labyrinthi portentosissima humani ingenii opera; quid Gnidij turris Z quanta procurrentia in mutuum si ibsidium propugnaculaZ quanti in totius operis tuitionem surgentes colles Θ Quid referam Commeatuum, quid apparatus bellici reconditoria Θ quid reliqua siue in ipsa arce, siue

extra illam tutoria propugnationis loCa, quae pediti, quae equiti, qua procurrendo, qua defen- fando, sifficiant Θ noua in singulis miracula qui dixerit,nusquam aberrauerit. Ag -

69쪽

vltimam laudem. Magnum omni antiquitate miraculum aqua ductus Romani. siue quos Q. Marcius ReX, S enatus iussu, actiS per monteSCuniculiS, praeturae suae tempore adduxit - siue quos Agrippa in aedilitate, centum & quinque salientes, ac septingentos lacus ; siue quos Caesar auspicatus, perfecit Claudius ue a lapide nimirum quadragesimo ad eam excelsitatem, Ut in omne Surbis montes leuarentur fontes: in quod opus crogatum sestertium ter millies. at ego nescio an vester labor, cum absit ab impendio, ingenio cedat: cum in unam domum aquam coegi stis, quae exinde in omnes defluat officinas cereuisiarias; tantumque singuli nullo labore admittant,quantum res postulat, nusquam deficiente flumine.

to prope cuiuscumque sitim explet: neque spem fallit mentita copia, aut exarescit diues Vena: quantumque haurias, semper superest; semper reperies quod erogando sufficiat etiam sitientis simis cacabis, nocteque dieque omni, tot locis, tanta urbe calentibus, bullientibus, haurientiabus: quae non huic ciuitati tantum, sed de vicinis sufficiat. Quoties aquaeductus Romani sederunt, aut erarescentibus fontibus elementum

70쪽

AN TvERPIA. 3 negarunt Z quoties stibito languore populum frustrati; quoties plena morte ad dura consilia Coegerunt 8 At vester labor, perpetuatura dedit,&quae tot iam annos nullum non dico senium sentiunt, sed nec attritionem iuuentae. perstant

enim pars re dhibitione qua prima die: hauriuntaque , sargiunturque eadem felicitate ; cum nec quod hauriatur deficiat, nec quod largiatur desit.

Quid Anthleas referam ingenioso aquam Anthlea- subuectantes suctu dum e terrae visceribuS Colatam aquam cribro, modiolus haurit; vectisque '' depressione in sit blime elatus emboluS, aquam fugit sequente elemento, ne per inane spatium

frustretur Conatus, natura UaCuum auCIssentC,

inferiore assario aditum receptui praebente, superiore Vero incumbentis aquae pondere presso: hinc vectis eleuatione dum deprimitur emboluS, dum assarium infernum aqua quς in modiolo est cluditur, assariumque supremum loco cedit ne obsistat embolo descendenti; iterataque vectis depressione em botoque elato, quae stiperiore si terat aqua loco, in castellum evehitur, stiperiore depresso assario; eademque opera noua ab imo

putei aqua exsugitur, i cum faciente assario inferiore: perpetuo quasi suctu, si1ccedanea qua depressione qua elatione, indefecta hic aqua est'. Neque haec, quasi laus istaec una debeatur vobis, Anthleamq; reliquus ignoret Orbis: verum quod