장음표시 사용
161쪽
rar, & si putredinem omisit Wisistrum praedicta
Febre, non ab omni Febre rejecit , ut modo videbimus, i lorum sententiam sectando , qui malignas sollim a vera putredine absoluta vo
XXXI.. Tertia causa a Missisis assignata, est sanguinis coagulatis, quam dupliciter sumi posse docet lib. deferment. cap. I 2. &-quando materia tenera, & mollis in rigidam, & 1axeam obdurescit. pro distatutione liquoris in partes haeterogeneas,sic lac dicitur coagulatum, quando in partes caseosas, & serosas, hoc est tenues, & crassas faces it, & de hac ibi loquitur, ita ut per sanguinis, Vel humoris coagulati nem, illorum distatutionem, dc separationem
in suas partes componentes, intelligere debeamus, quod aperte declaravit lib.de Feb.cap. I 2.his lverbissunt alius generis venena longepericulosora, quae sanguinem coagulant , Husique mixtionem corrim unt, destrudis scilicet mussa sanguinea primo congelationem, dem putredinem inducunt cum enim spiritus cruoris a v neni contagio profligati di amtur, liquoris mixtis aquabilis fluitur, quare 'Incula crassiores se muruὸ impli cani ct f instar lactis ab infuso coagulo, aut Pontanea lacesientia 4 inuicem coagulantur , hinc cruor in vasis lgrrameficit, u/ minus pro te in iis circulatum, hujus pomnone coagulata , interius in cordis u delata, istic - lgnare aptae t,adeoque crebras syncopes O typossimas lpa1 tunt extertus adsitia, ct inter circulandum in cute dema, mori ub rius congesta per totum nigredinis su --uem induoun . modo patrcius dissema maculas tantu sui vibicum iii 'rar 'matam ue cateraque malignia latis phanan AE escium , sanguinis autem coagulatio
162쪽
sim ad putredinem seu corruptionem dsonit, uti videre es in sanguine extra sato, qui cito nigrescere ct putrere solet, etenim s iram exhalato in cruore residua sulphuris, O salis particula a se inuicem discedere, O mixtionis vinculam dissoluere,u ideputredosequitur, incipiunt, Mcap. I de Feb. maligna in decie disserendo ait. Gen. vestentia ad eundem modum peragitur, ac si perius do putrida rictum est nimirum sanguinis pars sulphurea, --pra modum incalescens, feruore μὰ velut incendium concipis, inter deflagrandum, O materia adulta copiam imgentem in cruore accumulat, a cujus subactione, se siri. sione sellio Febriam more status O cristis dependent super his vero sanguis venenato quodam mi nate infectus i ter deflagrandum, ratione fermenti maligni per partes eoagulari ac pineficere incipit, quare pratis usitata Eebris vulgaris symptomata propter sanguinis quasdam pamres congelaras, aut necrost assecta ,lyncope, Ossimum
dejectis, nec non macularum, ac stigmatum apparentia succedunt. Et si Febrium malignitatem a Peneno eman re profiteri videatur advertensim est hujus virtutem non in qualitate occulta refundere , se in manifestam, nempe coagulationem, qua putredinem vel efecit, vel representat, partu dissolutionem liciendo, vel in ea con sendo, se per putredinem explicantur omnia phaenomena Febris maligna, iram concludendumsit, rationem formalem malignitatis consistere in coagulatione seu putredine sanguinis, ct humorum. Renenum νπὸ coagulam esse causam remotam. inod confirmavit in initio scribendo, in qua non solum stiritus 9 sulphur, velut in Febre putrida impetum faciunt, ct sanguinem
immodice esseruere cogunt, verum insuper cruoris mixtio
statim dissoluitur, ejusique liquor in partes fac it, adeoque horrenda symptomata cum manifesto pilae periculo
163쪽
in hujussiori assectione inducuntur, inferius ide ex pressit dicendo si quandosiritus crustris masemate ν nenato, avi cum aere inseirato, aut per poros ait acto priamo occupantur, illico per rotam maga sanguinis, ejus
fermenium dissipatum, portiones infecta statim ab aquabili mixtione solui in partes, fecedere, ct coagulari inc pium, eademque in cordissinus delata stidem stagnare, adeoque fncopem , lypothemtiu, se non raro subitam mortem inducere. Ex quibus manifeste patet Febris malignae symptomatum causam ad putredinem reducere. God si adhuc aliquis evincere conetur Willi sium malignam, & venenatam qualitatem in Febre maligna admittere , non
renuam, dummodo .putredinem non excludat, excludere enim esset illius mentem pervertere,
ex eo quod satis aperte loquitur pro ejus ata missione, dc tunc uniformis erit illis, qui &putredinem & venenatam qualitatem in Febre maligna uniunt, in hoc solum dissimilis, quod . illi ocul tam ad mittunt qualitatem, hic manis festam: si 'vero putredinem simplicem Febris
malignae causam determinare concedamuS, concordem habemus cum citatis cap. .n. I. XXXII. In hanc sententiam Hesmontius venisse videtur,quando Itib. de Feb. cap. 2. num. 94scripsit, deinde didici quὸd sola Febris maligna in hoc a cateris discrepet, quod sua materia pe ans adjunctam habeat putreinem incipientem, quasi dein sui fassummperreptarit. donec putredo si in facto esse, inlusiquem sera necissario mox mortem adferat , si reris in feri esse foras propulsetur, ur in variolis, eresipelate ct plerumque sanatur. Quod si per putredinem incipientem interitum caloris, x per putredinem in fa-
164쪽
cto osse partium dissolutionem, & formae corruptionem intelligamus , non habebimus in quo mimontius a supradictis dissentiat. Si vero per putredinem incipientem & in facto esse, dive sos gradus putredinis concipiamus , dissensus versabitur solum circa istos , nulla existente in modo curationis diversitate, cum iIsdem remediis profligetur ultimus, ac primus gradus putredinis , quod cum sit principale intentum Medicinae in hoc concordia, qualemcumque in causa discordiam silere facit. XXXIII. Tergerius in lib. de fermentatione, opinioni Mistyli subscripsit dicendo, itaque di-
singuendaen est inter fermentationem puram , qua ab omni putredine aut alio quocumque corruptionis modo libera est, qualis est in musto, mulsa, cererim, vino pom ceo, pyraceo, pane, dcc.ct interfementationem mixtam, aliis corruptionis modis, praecipue vero putredini, ubi ferepasi passu ambulant, ct in perniciem mixti collaborant, qualia contingunt in Febribus maligniue ct pestilent
XXXIV. Sylvius in eandem venit opinioru m lib. I. pro. Medic.cap. 3 3. ni .7. dicendo, i dico malignarum Febrium causam,si non semper, ut plurimum saltem,s esse tum volatile tum acre , quod gla datarum liquorem subacidum concentratione noxia enervet, atque inertem invalidumque praestet, unde sanguinis consistentia naturalis minuatur, ac proinde ejusdem rarefactio eludatur quin non raro stirituum animatium siecretio impediatur, & per hoc coagulationem isti in Febre maligna admittit, cum acria corrodentia sanguinen, coagulent, ut dicetur cap.9arum. II.&n-.8.ses lungit,sanguis ergo m
165쪽
pus consistens, rarefaction sustinet minorem , unde non
tantum pii insequiturparuus, sed i ver languidus,
quinpostea extinguitur νprimiturque facitius ignis vitatis in sanguine accensius o suμntatus, obrutique tam spe imparatos mors inexpectata: Ex quibus colligo Sylvium veram putredinem in Febribus malignis & pestistentibus admittere, sanguis enim minus consistens , & minorem rarefactionem sustinens, & ejus consistentia naturalis minuta, axitate, tenuitate, & dissalutione peccare probat , quae putred nis vel perfectae vel inchoatae, argumenta existunt. quia dispositiones ad ae- celerandum caloris nativi interitum , in quo essentialiter consistit, idcirco Arist.γ' GaI, requirebant ad putredinem, ut m Xtum Ia Xaretur, di molle , & parum consistens primo evaderet.
Extinctio postea ignis vitalis in sanguine accensis, nonne exprimit veram putredinem ab
Arist. per interitum caloris definitam φ Nec obissat quod num. 9. citati capitis, asserat Febrium malignarum causam forinsecus advenire, nunquam per se ex vorruptis sponte humoribus, quia ex hoc deducitur Febrem malignam ex corruptis non sponte humoribus fieri, & eoncessa humorum corruptione in Febre maligna, negat provenire ab intrinseco humorum, vel ab alia causa intus in corpore existente,sed ab extrinseco causam corrumpentem Vocax, per quae concordat eum illis quae determinavit-3 . . um. 62. Lalaia t, pulsem minor , ac debilior debetur quoque aliis rebuspraeter natura leges ad cor delatis, quotres aut humores in corpore corrupti, aut halitus , moe ex
ἡ sisproducti, aut venena per os rares cuti e poros vel per
166쪽
per quamcumque aliam vivim , corpus penetrantia una cum sanguine cor accedunt, ct sanguinem aut novisse vunt, ac dissolvunt, aut nimis coagulant cogunt , aut quovis alio modo ad debitam sui rarefactionem ineptum
reddunt', Cum vero pulsus minor, & debilior Febris malignae inseparabilis comes, & bo-Ies existat,li ille a corruptis humoribus, & sanguine nimis soluto aut distatuto efficitur , de Febrem malignam ab his effici non est denegandum, haec vero putredinem veram, & absolutam exprimunt, & consequenter Febrium malignarum ortum a putredine concludunt,& simul unionem cum aliquibus ex antiquis& Hipp. praeceptis dc autoritatibus adhqrenti
XXXV. Hinc animadvertendum est,qua do fermentum in Febrili causa explicand/Focatum fuerit, idem venire ac putredinem secun- dum quid, dc acidum, salsum, amarum, ausi
riim,&ejusdem putredinis disserentias involuere, iquae a secundis qua itatibus desumuntur quia in hoc sunt magis sensibiles ad imitati
. nem Antiquorum, qui pituitae excrementitiae,& praeter naturalis differentias, per hujusmodi qualitates exposuerunt. Sic quando principii calidi exaltationem nominamus, vel disgregationem , vel combustionem humoris intelligiamus. Et quando coagulationem, vel dissol lationem humorum dicimus, putredinem absolutam delineamus. Quibus animaadversis , Mmenti alte fixis, concordiam inter Antiquos, & Modernos conservabimus, & tollitur omnis aequivocatio, quae posset contingere in decur-
167쪽
su hujus operis, per dictorum nominum usiim. CAΡ. VII. De causis Febrium ex Helmontis. I. Uia ab Hel montio magis Antiquorum' doctrina in Febrium explicatione di- Iapidari videtur, & sophistica subtilitate evemti, ideo congruum duxi illam separatim examini subiicere, &in novorum verborum visceribus Antiquos sensus indagare.' II. Hic lib. de Feb. cap. 16. num. 9. Febrium causam statuit ideam , quae in vitali initio succressit, quae idea ut causa effectrix in se virulenta , c Varians juxta signaturas quas haec arbor ideae Febrilis profructibus exhibet. Eo modo quo rabies canis excitatur, in concepta ejus perideam effectricem illius rabidi veneni, quod insano cane non est, prout in amente atque inde patere istud virus quod nostra ina molia ferit imaginationem , fabricari ab idea per conceptum rabidi patrata.
III. cuid autem sit ista Idea , & quomodo
operetur,explicat tract. de Ideis morb. an. I'. inque
ad ubi vult, Ideas esse principia seminalia, ideoque penetrare, & operari naturaliter quaelibet. si enim in materia seminum non insit idea aliqua rectrix, & formatriX a generante formata , semen per se sterile prorsus permanet. Haei aestu principia seminalia, non sunt immediate in nima humana, sed in Archaeo impetum Ἀ-
168쪽
eiente,si quidem sine ista idea plane omnis actio- his operationis, & propagationis exsers Archaeus maneret, & aliquando ultra ideas persectas Archaei introducuntur, in eo Idea exotica hoc est principia seminalia extranea b alienaeque ascendentesque in jam constitutivas perfectivas illius, & suarum operationum principiar hujusmodi idea exotica non secus ac diversorum subjectorum lumina, cum jam perfectis ictis existentibus se mutuo penetrant, quae cum male riam capessunt , j am morbus natus est, clim enim praedictae idea sint semina,quia exotica sunt, eruntse 174 rei exotica naturae, & consequenter morborum. Et quia semina ad hoc, ut suam potentiam ad actum deducere valeant, & Inlucem edere, illud cujus sunt semina, indigent
materia proportionata pro formatione, & deIineatione corporis juxta ideam , seu virtutem forma tricem in eis existentem. Pari pacto istae ideae exoticae, seu semina morborum, si invenerint materiam in corpore aptam, ut morbus in eam delineari possit, tunc morbus excitatur.Illa Vero materia dicitur apta in qua nulla adest resistentia, qua seminalis virtus eludatur, sed seminis morbosi impressionem statim recipit, &patitur disponi secundum virtutem ipsius idea, vel& tunc fit morbus. Ideo pars quae imbuitur tali Idea, hoc est semine morboso,cum materia huic proportionata pervertitur a suo naturali statu , quia in se continet semen eXoticum morbosum,secundum cujus directionem
operatur,& quia tale semen est exoticum, ib
169쪽
Iius operatio etiam erit exotica, seu morbosa
Etenim sicut idea seminales, ct mmitiva in semine plantet, hominis, vel Bruti figurant hominem,
plantam, vel brutum, ita idea morbos, ct erat cie, in partibus existentes, materiae proporti
natet incidentes morbum delineant.Et hoc prosequitiir oster dere exemplo calculi renum , Mvelicae et calculus enim non est morbus, sed ipsa in potestatibus Archaei renum, vel vesici radicaliter insita, a fermentis verb in Archaeum renum, &vesiel, & partium subordinatarum introducitur idea formans , 8c actuans calculum , idem exemplificat citat Dan . exemplo fabar germinantis, dc Cancri. Iv. Ex his manifestum evadit, morbo-xum, nil aliud esse quam causes.morbori illos immediate essicientes,quia ideae nil aliud sunt, quam semina morborum , & semen est causa immediata effetens illius corporis, quod potentia, & virtute in se continet, claudens suosnu facultatem formatricem, immediatum agens delineans corpus, & primum constitutivum seminis,in ratione principii talis corporiS. Virtus verb formatrix, inter causas essicientes
Connumerantur, consequenter dum idea mor
rum, non sunt nisi semina eorum, ideς erant causae essicientes morborum, & quia semina cuna principio activo , seu virtute formatrice essiciente,conjunctum habent principium passi-Vum, nempe materiam, quam virtus formatrix
actuare, & organizare debet ad suae virtutis regulam , 8c in ea specie, in qua illa adscribitur, ut si virtus formatrix, sit in vegetabilium specie
170쪽
me,materia debet esse vegetabili proportionata. Idcirco etiam ad constituendam ideam morbosam opportet, ut cum causa efficiente morbi, conjungatur causa materialis proportionata ad
recipiendum illius influxum, qualis , & quantus in ea continetur. Et sicuti virtus formatrix: semen vivificans, delineando corpus juxta suae virtutis praecepta illud delineandum ad ideam quam in se continet, ita se habens in dispositione partium secundum figuram,magnitudinem, situm, & numerum, sicuti se habet artifex, incomponendo illud, cujus ideam concepit, hinc est quod ad hujus similitudinem dicitur virtus formatrix organizare animal, ad formam ideae, quam in se habet, hoc est ad sormam virtutis
quam suo sinu claudit, consequenter causa efficiens morbosa, materiae proportionatae consortio morbum producens, per ideam qua illum inatur ad agendum tali modo, nil aliud exprimet, qtiam illam causam agere juxta sus
virtutis potentiam & exigentiam materiae. Hanc quam si perius loco citato causam Febrium statuit,talem esse confirmat, lib. de Feb. n. 8. dum ait, causam Febrium aliam non
esse, quam illud impetum faciens . seu Archaeus, dumens ideale producit, vel concipit inse, se talis idea tam cepta es idea furoris, ut loco citato supra n. I 6. expcisecat, per quam aestuat, incalescit, & turget, per quae Febris adest,&angit, & sicut saliva canis rabidi etiam post mortem ipsius, producit suam rabiem similem rabiei canis , unde manavit in eo quem momordit quia in saliva fuit idea for-