장음표시 사용
171쪽
extitit, unde recepta in homine talis saliva ra. tione illius ideae seminalis,leandem rabiem producit in homine. Sic Archaeus dum concipit ideam furoris , quia talis idea est essentialiter architectonica mali, & formatrix perturbationis , excandescentiae aestus, ideo in Archaeo, in quo fundatur, talem effectum producit, qui dicitur Febris. Conceptum hujus ideae ab Archeto vult dependere ab animi perturbationibus, ut cit. loc. n. II. & ab ingestis, & male digestis, & transmutatis ut n. I 3.quae Omnia causis occasionales vocat. Ideoque concludit vitam esse intimum formale, atque essentiale Febrium essiciens, in fine tat. cap. prout dixerat eodem loco n. 4. quia tale principium Febris consistit in idea ab Archaeo concepta, in eoque permanente, Archaeus vero est Principium vita-Ie,consecwnter formale, & intimum principium Moris, est principium vitale., His pret habitis , non est dissicile intimum
sum docti inae mimovit, attingere, hancque χumdim veriori capite conciliare. Caus- H-bru determinat esse Archaeum, concipientem ideamibraris. Id ea, ex dictis, non est nisi causa formatrix & essiciens, prout i pse fatetur in supradicto exemplo canis rapidi, quapropter idea furoris, non erit nisi causa formatrix, vel em- ciens illius. Unde Archaeum concipere ideam furoris, aliud non significabit, nisi Archaeum, seu spiritum vitalem In se concipere, seu Potius admodum seminis causam emcientem, Vel forma tricem furoris, aliunde ejaculatam recipere. Archi es trisus vitalis in vitali mei Gro,coria,
172쪽
ictynguine remens vitafruens, in eorum sententia admittentium sanguinem animatum. Et fur .ris. ideam concipiet, quando ab aliqua causa efficiente inflammabitur, & incendium suscia piet,& Vere tunc dicetur furorem concepisse, violenter determinatus ad suas operationes depravate exerce das, nimis intense partium
iubjecta calefaciendo, & sanguinem, in cujus sinu hospitatur, aestu & perturbatione insigni
exagitando, &hoc modo convenit cum antiquis dicentibus Febrem esse calorem accensum in corde a causa praeternaturam calefaciente, medio sanguine, &spiritu per totum corpus dissu sum , a causa enim praedicta praeternaturam calefaciente, habemuS, quae non est
nisi causa efficiensquae est morbosa,& quialdepravat spiritum , M sanguinem intensiori eat re. AEstus, perturbatio a praedicto calore spiria tui impertita,furorem exprimunt,dum spiritus accensus irati instar, legem non habet in motu, nec imperantis naturae audit praecepta, vel contemnit, illi insultando dum ad morborum jurisdictionem transit operationes laedendo, quod si spiritum vitalem a causa calida accensum tamquam idea morbosa concepta consid ramus efficere perturbationem, aestum, & effervescentiam, a quibus est Febris, ut consideravit mimontiis,quis non videt delinea tam ad unguem recentiorum sententiam, affirmantium Febrem essentialiter constitui per esservescentiam, aestum, perturbationem spiritus, & san-
Suinis' Quod si consideramus causas ideae conceptae
173쪽
ab Archaeo, quae dicta sunt modo a nobis, m gis confirmabunt, sunt autem ingesta, male digesta,&transmutata, quae Archaeo commixta,
illud violenter inducunt ad concipiendam ideam furoris, quae non est nisi causa aestus, Mpei turbationis , & quid aliud expressit Willistus quando docuit extranea mixta sanguisi, imprimere talem actionem qua in ordinate effervescit, &cum eo spiritus vitalis suo sinu reconditus; Archaeo correspondens,ejusdem actionis imperio cum tumultu aestuat, & climul Lrens irreg dari, & praeter naxuram motum delirii argumenta praebet spiritus vitalis sedes, hanc inordinatam effervescentiam; qua veluti furens delirat efficere φ Et clariuς hoc exprimere voluisse Helinon. deducitur,eX eis quae cit. lota de Feb.cQ. II scripsit, ubi praedictas causas eraplicando inter has enumerat primo alimenIum, quod in ultima paritum digestione deprav atur,
quia dum partes solidae sibi e sanguine studentasimilare nutrimentum, contingit persaepe d generes fieri alterationes, & veluti abortus lpraeposteros, hoc ergo degener alimentum, va- trias subiens suae mutationis abusivas tesseras, diversas quoqueFebres gignit;degenerat etiam tale alimentum, praeter dictas alterationes, vel ob admixtionem extranei, vel impressione peregrina, Vel errore indignati vel evocati archei:
secundo humorem, quem venae meseraicae attrahunt ab extremis ilei intestini partibus,qui non est alimentum sed scoria, seu stercus liquidum, in natura ad suos fines utile, nempe ad miscendum urinae, ut non lapidescat, dc aquosior fiat, unde
174쪽
unde alid deductum Febrem excitat, quia sui Datura est excrementum , & astio hospitio recedit : ab hoc humore continuas Febres fieri, a primo intermittentes, & has causas occasion Ies dixit, & harum modum agendi cap. I. M. lib. n. 28. explicat, eXemplostina quae digito infixa, licet frigida, calorem tamen in eo excitat occasionaliter, ita ait ipse, causa peccans in Febri non calet ex se, calefacit enim tantum occasionaliter, & ad spinae, seu causae occasi natis ablationem sequitur sanitas, & sollini a cendit se ipsum Archaeus,in nisu quo cupit e pellere materiam occasionalem, tamquam
nam sibi impactam. Et quid aliud sunt praediactae causae occasionales, quam fermentum e
traneum spiritui vitali implantatum, vel in illius sede transportatum, dum causae praediactae ea omnia essiciunt, quae fermenta operari praedicant autores hujus 1ententiae. Qia cumque extranea sanguini miscentur, illa expellere tamquam inimica tentat, ob insitam cuilibet facultatem tuendi suam entitatem ,& bonitatem, &hoc est spinam sanguini infigere, quam suo nisu expellere cupit, & quamvis
cap. 2. n. 2. 93. cit. lib. intendat excludere acau sa occasionali , pituitam, mesancholiam, O humorespimidos , eX Illius principiis tamen horum existentia convincitur, quia si in tertia concoctione alimentum degenerat in aliam naturam , hoc potest contingere in aliis praecedentibus concoctionibus , & ibi alimentum deg nerans excedere in caliditate, vel frigiditate,
humiditate, vel siccitate, aciditate, amaritie,
175쪽
saliedine, ponticitate, & ita induere naturam&temperiem quam Antiqui concedunt b uisi-ratia, melanchelia,ct humoribus putridis. Nec differre videtur a recentioribus iper
Quae capit ultimo n. I I .cit.lib.docet,nerae pe Arctaeum licet ab externo errore non sollicitetur, t me
suae incontinentiae peccato subinde sua sponte furores assumere, propria libertatis luxuria tumultuando, quia in haec coincidit cum eis quae docentur a misio de principio sanguinis calido caltato, & effraeni reddito, iuxta dictaDpmori capite. Et confirmat quae dixit , de disgregatione, ut consideranti patebit, novitatem verb verborum , non conceptuum,Pro explicanda natura Febrium itanstesit in medic nae campum Helmontius.
CAP. VIII. De modo quo fit Febris, ex Antiquorum
Enerationis Febriu modus rectius quis in assequi non potest , quam cognitione causarum, α ponderatione sui modi agendi, unde huic insistere determino illum pro inda
gando modo merationis Febrium ex Antiquorum mente indagaturus, Ammarum sequendo,qui de moder.Feb.parte I .cap.Ι . hujusmodi generationis Febrium modum prosequitur, singulas causas separatim examinando. PII. et primo quo ad ait, per hunc acceu-
176쪽
as Febrem, cum quispiam immoderata exercitatione usus, in lassitudinem incidit, caliditatem immodicam in musculis atque articulis habens. Etenim hi sunt, qui primb motum excipiunt , qui si in totum eXtenditur, & hinc continuatim ad cor ascenderit, necetiarib in Fe- brim homo mcidet. Idem evenit in ira, quae
olferuor, ac vehemens motus caloris, unde per imm deratum motum ejusdem caloris , nonnum
quam per totum corpus diffunditur, simulque hoc feruore aliquando spiritus , & sanguinis , substantia calefit, atque ita Febrem accendie immodicam. . Ex vicinia rei calida , sive sit Sol. sive ignis, sive medicamentum calidum, quoa
extrinsectis proximum sat, aut adhaereat, calor praeter naturam in . n ris corporibus generatur , nondum tamen Febris existit, nili cocun a calefactum fuerit,' Propter detentum quoque caintiri Guxum, ex cutis densitate vel alia de causa, prohibito refrigeranΗ, quod per motum a teriarum attrahitur, & per porositates cutis introducitur , calor augetur in statum praeter naturalem, & Febris: generatur. Eisnim non attracto eo,qui refrigerandi vim habet, ninue eia fusis ad exteriora fuliginosis excrementis calidis. calor cordi communicatur, & ejus natura' lis intenditur,qui est Febris. Ob admixtionem ca-tida bstantia, augetur praeter modum caliditas,& proinde etiam Febris generatur, nam que-rn admodum aridi calami vehementius flammam attollunt, ita haec esculenta calida, &acria, calorem nostrum adaugent,ac immoderatum adeo essiciunt, ut cordis calori additus,
177쪽
in pressus, Febrem gel eret. Ob putredinem.F-bris, nam sic tilia externis corporibus patrefa- ct s, tuan generari, tum augeri caliditatem inspicimus, pampino, quae putrescunt in animaritis corpore,calorem quendam im Aiodicum in his partibus, in quibus putresccint, efficere possant, Sc demum universum corvus concalefacientia, simulque& cor ipsum, Febrem excitant, sive calorem per partem post partem illi communicando, sive per halitus putridos da calidos. III. Multa sunt in hac doctrina animadversione digna, & ad intentae concordiae consecutionem scitu necessaria, & primo dum volune prius partes corporis calefieri a causis cales cientibus , & per illas tamquam per gradus, Scnitratos funiculos calorem ad cor ascendere,
ill iiisque igneum efficere, non possunt negarea praed chis causis sanguinem non cales ri,prilis quam calor ad hoc pervenerit , cum in sanguine sit d,spositio ad suscipiendum cal rem, quia tensis, flaxibilis,&ex sui natura ca- ' lidus, & eansa sit ei proxima, dum calor est partibus ampressus, & per has continub movetur singiis. Et certe quomodo possunt partes
p aeternat ira n calefieri, &sanguis in intimis, illai um penetralibus per arteriarum & venarum canales fi iens non excandescere φ Ingesta quae calefaciunt , nonne prius in sanguiciem
vertuntur,q am partibus distribuant f r, con-
se attente i p tu, san g tinem quam istas calefacere debent' Ful et ines pro majori parte a sanguine prodeunt, adcuco in obstructione retrocedent s
178쪽
entes, ad illud revertuntur, & si habent cale-icere, illius calorem augere debent. Per motumion minus agitatur sanguis, cum confrica our musculus, ergo si iste incalescit a calore im-aunem alterum facere non licet. Putredo cal
acit partes quae sunt putreditiis focus & mi-iera,& per halitus membra ad quae elevantur, nutib magis sanguinem, in quem halitus faciatus penetrare possunt, & ei misceri. IV. Secundu m quod animadverti debet, essot em excalefactum esse magis aptum cordis c orem in igneum accendere,quam est calor relituis partibus impressus, quia iste producendo alorem in sibi proximiori parte, haec in aliam ibi conjunctam, & cum quaelibet producat c
orem semper minorem eo quo ditatur, cominget ut pars cordi vicina, & magis remota iri ina parte excalefacta minimum calorem:oncipiat, a quo calor cordis vix deberet alte-ari, non accendi, sanguis autem cordis entria: ulos continuo ingrediens media circulatione, mmediate etiam calore a cadia externa calefa- iente, Vela parte excalefacta recepto, ilium
ordis in igneum facillimε convertere potens iris, &eb ma is cum sanguis excalefactus h ,eat calorem a eausa impressum & proprium, :κ quorum complexu fit in eo calor magnus, tui temper magis augetur, dum per istius ca- oris intensionem summe rarefit, unde partes:alidiores & igneae in copia ab eo se parantur, tuae unitae calori praeexistenti & impressb c
orem valde intensum accendunt, potentemgnem in cordis sinu suscitare, quapropter iam
179쪽
guis ad hoc erit magis idoneus, ' uam quaelibet altera pars inter s. etiam excaleucta. A sanguine modo dicto aestuante partes calidas, & igneas siparari concedere debent qui elementa actu inmixto admittunt, ex quorum sententia hoc de duco ; sanguinem per cor vehi, & revehi, licitantiquis ignotum, nostra tamen State adeo certum est, ut sine temeritatis & dementiae nota,
negari non possit, & si fatum hujusmodi e
gnitionem Antiquis concessisset, noncilio certe modo Febrium generationem explicassent, quam per sanguinem, a causis intense ex calefactum calorem cordis in suo transitu immediate in igneum accendentem.Et hunc modum olfecisse videtur Altimar. qui citisci ait , atque ita febrem accendit immodicina , propter immodisum. D. rum, ac feruoiem Usus calidi innati cordis, in sanguinis
fudimus substantia existentis, & explicationi Mahmaad, ersioni superitis factae favet Murnius in lib.de Feb.cap. 7. iit, non autem uno die hic irituum calor fluitur , quia calor Piritum mutuo a b eo , qui ius uine eis fovetur, ultra tertium dism excurrit, atque eo modo calorssiris in alitur , quis cum sanguine minus fervido consociaretur, intra diem unussa miretur , Rerum ob astunsium singuinem setiamsigeruum seae essentia non exaerit) die, quatuor durat. Et Meium. lib. s. de Feb. astens de synocho imo utri haec haber,modus quo generatur haec Fibris eis, quo succi. id sangu is contentus In venis ciuia nonposiltperspιrare incalescit, amque ira in alescit, ut nou solis,n ipsi, verum etiam Oiritus cum ipso insi mentur , ct consequenter Febrem sciat, ub adverte Quod Febrem non potest facere, nisi ab eo calor cordis praeternaturam intendatur.
180쪽
Et Senne, lib. I. de Feb. cap. 6. ait, continens hitur causa hujus Febris, es feruor spirituum ct se uinis in v is omnibus, aut certe majoribus, quia enIm duratio hujus Febris continua est , feruor ille sanguinis in lassi loco haereat opportet , quo contim- calor communicaripssst, quod feri mn potest, nisi se uis, vel in omnibus vel maximis vasis e fer fiat. Et quod asserunt isti de Febre synocha, de omnibus potest disi, cum Febrilis paroxysmi generatio, non potest melius explicari, admissa circulatione sanguinis,
quam per caloris cord i S excandescentiam a sanguine praeter naturam e calefacto. . V. Tertio ex admidione horum quae necessa- .rib deducuntur ab Antiquorum doctrina, firmato motu circulari sanguinis , deducendum etiam est, calorem cordi S a sanguine rumis calido accensum advenientem de novo sanguia hem magis calefacere, & inflammare, ex quo postea totum corpus igneo calore uritur, 3c vici si1m ab inflammato sanguine majus incen-dium, & augmentum in cordis calore succrescere, & ita sanguinis, & cord is calor mutub se accendunt, & aequo conatu intendunt, undα postea Febrium augmenta & status origina '
VI. Qu rio tam a calore concepto, a sanguia ne influxu extrinseci calefacientis, quam a calore cordis aucto, necesse esse effervescentiam magnam, & inordinatam in sanguine excitari ob rationes dictas cap. I.num. 2.9 cap. 2. num. 4.
ita ut in Antiquorum sententia, fatendum siesanguinem a causa morbosa incalescere, & per hoc efferves re, & postea sanguinis calorem iii