장음표시 사용
191쪽
gimii delatus, qui cum obhaematostos defectum miniinyas Miletur, ad plenitudinem in vasis congessu, proptersu expulponem turgescentiam sanguini inducit. Et infectus subjungit, eservesentia itaque anguinis, qua Febris intermittentis paroxypnum constitisti, unice depen dei a rcci nutritu asiimilatione praepedita ; hujus particula sanguini confusae, non uti prias maturantur, neque in cruorem perfectum facessunt 3 quin harum nisura sanguinis massam, veluti cerevisia novella , corpusculis valde fermentativis imbuitur, quae cima densius agglom rantur , tisique cruor ad turgescentiam saturatur, istico eri scit , t ingens particularum tuba, ct agitatio,
qua se invicem infringunt, O subtiliant, donec tandem Piritu vitali praepollente, caeter que subactis quod heterogenerem efforas protrudatur quibus si addatur effervescetitia major, quam sanguinem ab extraneo coinquinatum subire in corde fassus est superius, in prima sententia; habebimus integrum modum generationis Febrium, ab extraneo fermento.
III. Non dissimilis existit Sylvius, asserendo. bilem ,salivam, Nuccum pancreaticum, si a naturali statu decesserint squod idem est ac si extranea
evaserint) enervescentiae praeternaturalis causas esse estic t entes, quod actionem extranei in sanguinem exprimit, &de hoc pallim agit a cap. 27. usique 3 3. q uo in loco haec habet, atque sic tibi omnia moderata sunt & loquitur de saliva & succo pancreatico ) ct proportionem servant
requissam modumque debitum, conjerratur per p nam illam amicam insanguine uniVerso ignis Vitalis, a getur
vero quoties dominium baber bilis multum salua circ. &hoc non alia ratione nisi quia bilis in acq ii sito domi
192쪽
nio fitextranea,& morbose agendo effervescentiam morbosam efficit; idem expressir cap. II. .multifacie vero sita loquitur J vitiosa ex hipradicta ervescentia, primὸ ratione bilis acribris, deinde ad pituitam & salivam descendit,oe cap. 27.num. 22.
apertis verbis ait, Rhium continuarum omnium causam esse bilein, aut lympham ,sub qua succum p.ιncre ricum ipsamque adeo salivam comprehendo, vetenras cum ipsa deferuntur ad cor, aut utramque vitiosam, ctis:
dextro cordis ventriculo esserueficentiam talem excitan rem, nec conatum naturae excludit. cap.enim citis 27 .num. . ait, ni 2.quodlibet acre, nunc acidum, nunc
lixivio stlimi, nunc muriatico salson, per venas una cum sanguine ad cor propulseum, atque interne cordis paren in chima mordicans, pulse frestentiorem edit, subscribens in hoc sententiae. Peretra lib. enora medicina, determinantis, Febrilem calorem a principio cordis intrinsecoprovenire, dum cor a causa extranea lacessitum, statim celeriter movetur, istam expellarestidens, & per talem motum excitatur major calor, determis
nando formam cordis ad illius productionem,& si a simili cordis conatu fit pulsus frequentia, & Febris, debet etiam concedere ab extraneo sanguini mixto illum coinquinante irritari, & determinare ad conatum pro illo expellendo : non enim minus studet sanguis suet conservationi quam co,r&in tali impetu necessu est quod effer vescat. IV. Sanguinem plus justo effervescentem, vel ob extranei actionem , Vel ob conatum arteriae in eo subigendo, cordi instillatum modo supradicto immanius effervescere , & accendi non aliter ac pulvis nitrarius vel aqua vitta
193쪽
igni approximata docuit Wisti lib.de Feb.cap.2. dicendo, quippe dum sanguis cordis ventriculos illabi-rum, stati in liquoru compages soluitur, o particula acti- τὰ inprimiss=irituosis orsulphurea, soluto mixtionis vincti a cateruexilire, Or quaquaversus se expandere ni-rantur,perum a pases imus contenta, ct cum reliquo cruore simul coercita, per apertos arteriarum ductus, qua data iacum tumultu, ct turgescentia ruuist, θ' exinde caloris esuria per totum corpui dissundunt, ct qua a suconti1 entur, scilicet a ventriculis cordis, rnanere non es dubitandum ,sint neque sena praestentia calorem illiis augere, prout diximus praecedenti nu . 3. Et clarius hoc expressit, Diritu lib.cit. cap. 26. m. 2 a.dicendo,sanguis ma tum rarsi, quando hic laudabile existit, excitaturque in corde ignis potens, qui ta men quando nimius exstitplussatis, adeoque male rare-stsanguis, utisolet in ardentibus evenire Febribus. Non
potest autem per sanguinis rarefactionem ignis potentior in corde accendi, nisi partes illius ca-sidae libertati donatae calori cordis adjungantur. Et hoc citra omnem dubitationem admittendum videtur, nam si a spiritu, e sanguinis
sinu obstetrice fermentatione excluso, vitaliscordis calor fovetur, & con servatur, eo in majori copia manante, ob effraenem effervescentiam augeri necesse est. Quapropter concludere debemus, sanguinis effer vescentiam ab extraneo majorem factam, per calorem cordis immoderatiorem evadere, & hanc vicissim calorem cordis augere, & ita effervescentia sanguinis, & calor cordis se inuicem intendunt, juxta
adnotata cap. 8. n. .eX Antiquorum mente, Cum
hae solum differentia, quod Recentiores prio-
194쪽
volunt essetvescentiam , deinde caloris intensionem in corde, quam praecede re volunt Antiqui, hac rationi moti, qubd calor habetur a partibus calidis, a sanguine separatis, non separantur vero nisi praecedente effervescentia: quae dissensio quanti su facienda . diximus. In reliquis major uniformitas desiderari non potest, inter ea quae dicun-var a Recentioribus, de extraneo mixto sanguiani, & quae ab Antiquis docentur, de causa irritante naturam ad illius expulsionem , a qua FGbris oritur, a conatu calore eXcitato naturae lia mites excedente, vel ob unionem caloris intemti hostis ejectioni. In causa irritante aguoscunt actionem istius in sanguinem, & postea in natura conatum ad ejus eXpulsione aia Haec Anti-γuos admittere clarissimis verbis jam ostensumuit cap. 8. num. 12. ab utroque accendi calorem
igneum volunt Antiqui, ut videre est loco citicum per eos Febris non sit nisi calor, admissa etiam effervescentia ex deductir, cit.cap. 8.mιm.6.& calorem & effervescentiam amplexantur: Recentiores ut jam dicebamus, a causa irrbrante primo alterari sanguinem , deinde Febrim in corde accendi statuunt: Antiqui ex dictis cit. cap. non contradicunt , Recentiores , qui sanguinem primo inordinate effervescere volunt ab extraneo , qui postea immoderatius effervescens in corde Febri occasionem praebet. Quod si extraneum sit ea- Iidum, convenient omnino cum Antiquis,dum ea omnia quae isti de causis calefacientibus di cutit, Recentiores extraneo calido tribuent,
195쪽
nam ab illo sanguine primo calefieri necesse est, postea effervescere magis, unde ad cor perventiaens , augetur effervescentia & cum ea calor sanguinis,a quo inluditur ille cordis;quq sunt om-mnino uniformia dictis Antiquorum capiteprvi n. 3. . . ubi ostesum fuit ab istis sanguinent primo calefieri,ab hoc calore cordis intencsi,qui postea sanguinem inordinate effervescere facit, servata semper differentia adnotata a. n. I . V. Secunda causa est exaltatio principii calid , quam convenire cum disgregatione humorunt Hipp.ex Martiano diXimuS, cap. 6.num. I 8. Μodus generandi Febrem hujus causae consistit, in eo quod inordinata effervescentia a principio exautato in sanguine inducitur, dum particulae istae supra alias potentes, impetum in totam massam sanguinis faciunt, ut integram adipiscantur I bertatem, eX quo illam agitant, turbant, & esi fervescere cogunt, ab hac effervescentia inord, nata ejus unio laXatur magis, ultra cum termianum ad quem traxit exaltatio principii, seu disgregatio humoris, idcirco particulae sulphurae, seu igneae,& accensioni idoneae, aliqualem potitae libertatem, homogeneitatis & similitudinis instinctu, simul congregantur & in superficiem sanguinis a natura levitate ducuntur, unde renovata sanguinis circulatione, per su stantiam cordis, ab istius calore praedictae particulae aceenduntur, & in flammam erumpunti& tota massa sanguinis universali deflagratione aestuat, communicato singulis partibus corporis igneo calore, eo modo quo spiritus vini, ab
exiguo etiam igne, flammam emittit, & Renum
196쪽
num putrescens , a levi commotione statim flammam concipit, ob partium ignearum disgregationem in utroque existentem,& in eorum superficie discurrentium. Particulas calidas in qualibet disgregatione ad superficiem mixti ferri docuit Hipp. lib. . de morb. eXemplo lactis scribendis, istud vero similiter se habet, ut id quod ex lacte equino Scytha con iciunt, lac enim in vasa lignea essem agitant,agitatum vero flumescit. ac separatur, ct piriue quidem, quod butyrum vocant, cum te: sit insum seponitur, crassum vero ct grave in fundo subsidet, lactis vero serum medium locum habet : ad hunc etiam modum commoto humore quidquid in corpore continetur ab iis principiis quq omnia dixi seponitur, & bilis quidem cum fit levissima in superficiem discedit, Bilis vero reliquos humores caliditate vincit , ideoque accensioni magis idonea. Ex quo confirmatum manet in disgregatione , seu principii calidi
exaltatione, partes igneas superficiem occupare, praecedente earum separatione a caeteris partibus , quapropter a calore cordis facillime ignescunt: hunc modum generationis Febris descripsit Wististius lib. de Feb. cap.'.hils VerbiS, nimirum Aulphurea seu oleo spa)s sanguinis prius evehitur mimis ct supra debitum tenorem exaltatur, qtra postea aut Ponte sua instar fani mnks eventilati esset vescere in
cipit, aut cause evidentis accessu in calorem praeternaturalem adigitur, cum primo autem turgescit, ob crudi succi cum sanguine admixtionem , modo rigor, modo calor infestat, qui inaequaliter se habent instar ignis, quicyn viridibus lignis coopertus est, modo fumum, modo mam emittit, tandem m. incendis iaras sisiente, prout hu
197쪽
Uctor late sessauit Vulcanus, ita illic dicto citius tora vivisa cruoris it ammatur simulque aestu, ct motu citarissimo urgetur, nec prius immodica haec sangminis esservescentia sedatur, quam paviculae ejus abiva a mixtione Iaxata,ct dei uccessa p in corde accensa, penitus deflagrant, quod non iust plurium dierum Patio contingit. Et inferius subjungit, hoc est si hur, seu oleos pars sanguinis diu excalefacta, ct per partes esservescens, tandem instar fam madide repsti, post longam incalesim- fiam simul totum inflammam erumpi sanguislhoctempore
immaniter ebullit, o plurimum :n corde accensius, δε gratione siua calorem velut igneum in universo corpore, praesertim in praecordiis disjundit, Sc cap. o. idem confirmat his verbis. Causis ea es qua cum majori astu inradit, ejus sol malis ratio, qua a caeteris discriminatur, in hoc consistit qώθd temperies sanguinis in assectis sit calidior. hoc elisulphure concremabita magis abundar, ideo cum clervscit may eti copia accenditur, is desagratione sya caloris intres imi e via per totum corpus diffundit, & harc modum generationis Febrium cum combustione, de quibus ex Antiquorum
mente distria tionem attulimus cap. 8.nuin. I 3.
QuamvisFebres ab exaltatione principii calidi, vel ab ejus disgregatione possint dici Febres a
combustione, itaut modus generationis harum conveniat cum modo ab Antiquis descripto in moX cit. cap. 8.n. I 3.Pro quo perpendere licet dupliciter peragi ut innui superiiIS cap. .nt m. . primis quando particulae igneae alicujus corporis, ab aliqua causa in magna quantitate segregantur , SI ad motum excitantur, ut affatim erumnant flammam exhibentes. Secundo modo
quando partes igneae, in magna quantitate se-
198쪽
gregat non tam subito nec lato impetu exha- . Iant, unde flammam non concipiunt, sed in fumum di Ivuntur : hos duos modos combustionis in foeno contingere docet eXperientia.
Sanguis cum principii sulphurei exaltatione, combustionem patitur secundi modi, quia si ita sibi relinqueretur , absque eo quod circulationem perageret, illud principium sulphureum sine ulla flammae specie exhalaret sensim, &sanguis combustionem subiisse diceretur , & quia in exhalatione illius principii partes vicinae incalescunt,& ad cor sublevatae, illud magis
calefaciunt, unde sangu is i oer x eniens ma)ori effervescentiae committitur. & incendium curiflammae emissione experitur, idcirco combustionem post effervescentiam in corde s cutam, Febres cum combustione denominare dicemus; combustio vel b prioris modi effervescentiam in corde praecedens s Scaecidit sanguini in aliqua parte stagnanti, ut in inflammationibus & aliis humoribus ab obstructione detentis, utpatet cap. I 2.n. I 9.ὶ cum sit causa,ut haec inordinatior se cedat, dicitur esse causa Febris, pro ut ab Antiquis statutum fuit , asserendo ab humore qui comburitur calorem cordis intendi, a quo Febris ut dicium fuit cap. praecedenti n. i . subseque te postea esservescentia ut d onstratum est cit. locinum. .ct cap. I. num. 9. in hoc sollim semper discordes, sine discordia,qubd isti praecedere eia fervescentiae calorem, in quo Febris essentiam fundant,volunt,illi vero ffervescentiamFebris essentiam,& ealoris causam determinant, ideo que eo priorem intendunt.
199쪽
VI. . Huic recentiorum sententiae facem Hipp.lib. .de morbis rexi. 23. dicendo , camiescent anguine exhalat maxime per hunc humor aq&osus. qui Febra est infestillimus, relinquitur autem pinguis, ac levis. qui est bilibys, ct Febri maxime nutrimentum
est. & ii militudine hoc explicat subjungens,
velutis quis aquam ct oleum in vas aeneumoligna mu ra subjecta ad multum tempus exurat, aqua enim multo parcor erit , ex rasi enim exhalabit, oleum aurem paululum imminuetur,nam aqua pra raritate ab igne attenua ri potest, oe levis redita exhalare, oleum vero, utpotvi quod est colunctum ac densium attenuari nonpotest. Sic sue in homine res habet, aqua enim calescente corpore foras exhalat, biliosus autem humor, ut qui conjunctus est ac densus non similiter exhalare potest, verum an gruatus hic bilio seu humor corpus calere magis facit, complosius enim, or melius alimentum Febri bilusippeditat, prorumpens, aut firmata in corpore morbum supra priora corroborat. In hac sententia Hipp. disgingationem bilis ab aqua designat, dum illam evaporare dicit, & lutem solam relinqui attenuatam, quod etiam exaltationem illius ostendit, &quia est sulphurea, integre principii sulphurei exaltationem c6plet;& quia bilis prorumpens ponitur, illius accensitonem, & combustionem manifestat, prout adnotat Di.C Bened. lib. 3. Distinetc. Eps h. . VII. Cur vero solam disgregationem seu exaltationem principii calidi sollim inter causas Febrile seno merent Recentiores, ratio est, quia licet admittatur alia principia disgregationi esse subjecta,attamen cum istorum disgre-
satione semper est conjuncta illa ad excitan-
200쪽
c Ap UT NONUM. ἡ Nam Febrem, quam alia principia, ideo illud
primo & principaliter inter causas Febriles enumeratur. Cum disgregatione aliarum pamtium sanguinis contingere semper illam partium calidarum, convincitur ex hoc quδd dis. gregatio, cum sit quaedam separatio unius partis ab alia, ab aliqua causa interna vel extemna , sequitur etiam particulas illaS, quae natura sua sunt magis tenues, agiles, & ad motum promptae, facilius disgregentur, coadjuvantibus praedictis qualitatibus activitatem causae,
disgregationem molientis, dc quia particulae calidae sunt magis tenues, agiles & ad motum promptae, idcirco istae facilius disgregantur. Hinc est, quod si contingat alia principia sanguinis ad invicem segregari, clim sint magis crassa, tarda, dc ad motum parum prompta, necesse est quod principium calidum ejusdem sei guinis simul segregetur, quia causa quae potuit operari segregationem aliorum princia piorum , quae est magis dissicilis, debuit exaequasse illam , quae est magis facilis, ut est disi gregatio principii calidi, cujus activitatem illam aliorum principiorum superare quilibet comprehendet, qui considerabit ignis actionem caeterorum elementorum virtutibus esse
superiorem. Quapropter principium calidum disgregatum sollim inter causas Febriles enumeratur, & in Febribus, quae sunt cum combustione, vel a combustione, hoc solum in ratione causae, vel effectus concurrit, cum nul-
Ium aliud sit principium combustioni proportionatum in sanguine quam illud.