장음표시 사용
691쪽
iactae ab hoc nomine occisionis, aut saltem sum ciens ii ad eum licite torquendam. Dein an IDeita sit pyovocatio ad Damnum tribunis . 2 Dico r. Puta tio vulgaris , quae fit dictis quatuor modis, etiam de sure canonico graviter est prohibita , & nullam facit probationem,
itaut sententia, inde lata, sit retractanda, c. I. 2. 3. h. t. Rationes jam sunt allatae, quibus adde , quia imniieitum inducerent periculum condemnandi innocentem , vel absolvendi reum, Per c. h. cit. Sed Oti c. I. Concilium Moeuntianum relatum incan. 2 q. cail. I p. q. q. statuit,
ut, qua pres terum ocea erit si servus est,
super I x. Domeres ferventes se expurget et ergo aliqua purgatio vulgaris approbatur a SS. nonibus . t. Extant exempla M. vi rorum Ac minlierum , qui Per ignem vel aquam Purearunt suam innocentiam , uti S. Cunegundis Henrico II. ex Duce gavariae Imperatori, sancto Laoconiugi. Et Deus per miracula comprobav t ,
id sibi non displicuisse. R. ad I. Illud Concialium fuit particulare errori obnoxium , dc tu hoc puncto a Jure canonico inciri. cc. re' batum . Ad a. Illi homines sancti vel ex sp, ciali Dei instinctu , vel Religiose ducti , --tierunt bona fde &sperarunt miracula a Deo, atque ideo Deus propter bonam fidem & piam simplicitatem prodigiole adstitit. Sed hujuim di non sunt in consequentiam trahenda , ubi praedicta non adsunt. 3 Diuo x. Cruentatio cadaveris non est prinbatio , vel indicium probabile, eum esse occiso. rem ad cujus praesentiam cadaver cruoremst , Iat, nec iussiciens ad complenda indica de se non sufficientia ad xorturam . Communissima contra paucos; quia incertissimum est, an cruor, vivi aluat ex aliis in i naturalibus , v. g. Femnarum
692쪽
purgatione Dulgari. 68rnarum putrefactione' , ut sanguinem retineret amplius non possint , externi aeris forte cali--ioris, aut calidarum expirationum operationet non daemonis ope &praestigiis, an non calu&c. dein saepe, & ut puto , ordinarie nori attara sanguis in plaesentia occisoris, atque econtra mit occisore procul absente , ut frequens
in Quia uriae. O im potest dici, quod cruor ita
cadavere effervescat & moveatur praetente hoste Per antipathiam ex praecedente odio & indixnatione ortam et ergo cruentatio haec non est
indicium vanum, superstitiosum , dc adeo incertum . R. Et si forte aliquid ita antipathiam refundi postet, quod tamen valde incertum , nec satis probabile est , alias enim etiam bos veI sus exanimatus a lanione, veI alio animali , in hujus praesentia cruorem stillare deberet , maxime si animal occisim prius in furorem fuit concitatum et sed nihil tiae notatum, unquam est: et si , inquam , forte aliquid tribui posset Antipathiae, nudatenus tamen secure huic nimis tenui conjeclxirae fidendum; cunae plures aliae cauta naturale a de magis probabiles reperiri soleant, qui ., longe aptius tribuitur cruoris stillatio, praesertim cum ordinarie contingat etiam absente occisere. Dico 3. Provocatio, ad Divinum tribunia quamvis ablolute licita sit, fi quis nempe ce to injuste oppressas, &omni humano praesidio ad se tuendum destitutus, ad Deum, tanquam Judicem superiorem , provocet non eg cupiditate vindictae ct irae excessu, aut ex vanitate, aliave vitiose affectione, nec petendo quasi mi raculum , ut v. g. Deus intra anni curriculum manifestet innocentiam, vel oppressorem ex hac vita intra certam tempua avocet ad reddendam
693쪽
rationem &c. sed humiliter rogando, ut Deus aliquo Provideatiae aut Iustitiae suae opere aperiat veritatem , & oppressam vindicet innocentiam, vel in hoc vel in altero mundo, prout ipsi libuerit. Ita communis cum S. Thoma, ct probatur tum ex S. Milptura , in qua D
vid dixit ad Saulem : judicet Dominus intepree si, te ; O ulciscatur me Dominus ex te .
I. Reg. 2 . tum exemplis Proborum hominum,
'uae adducuntur a Julto Lipsio , Deirio , &Raynaudo, tum ex ratione, quia taliter iacta provocatio est appellatio debite interposita ad supiemum Judicem, cum in terris non reperia tur, qui possit vel velit tueri innocentiam. Et profecto habent sudices , inaustum gravamen inserentes , cur timeant ejusmodi provocati nes; quia Deus audit injuste oppressorum clamores. Certe P. Drexel. M so tribun. 1.2. c. S. affert omnino x q. exempla tranicat, in quibus ales citationes ad Dei tribunal suum omnes essectum consecutae sunt. Econtra si justam terant sententiam dc exequantur, ridere debent, vel etiam punire tales citationes . Pariter ne mo curare debet , qui rem certo sibi debitam repetit vel retinet, si adversiarius id conjiciat supra ipsius animam . Cur enim timeat mens consciae rectig Magnam tamen timendi causam habet tam temere vel malitiose provocans . Quamvis inquam, Provocatio ad Divinum Tribunal absolute licita sit, regulariter tamen periculosa est , ne nimirum interveniatia vel tentaeatio Dei, vel eupiditas vindictae, vel inordinata alia animi passio, vel scandalum&c. quo casu utique illicita foret.
694쪽
. De injuriis, O damno Leto. os
, TITULUS XXXVI. De inyriis , ct damno dato. SUMMARIUM
i et Quid, , quomplex sit injuria.
3 exinde nactantuae actiones.*-cimi eas sint notanda s Quibus modis e et actist injuriarum, Artim an retor sene.5 Quid hoe Deo sit damnum datum, se eximae competens actio Legis Aquiliae.
= Quid ex quasi delicto datum, se
competant actiones. 8 actio Legis Aquiliae oriatur etiam eae eulpa levi fima, omissionis se quam, concaerrit cum contracta , in quo non praestatur eulpa levissima.s Damnum dolo datum ante omnem sententiam: Io II Datum vero ex culpa mere Iuridim ,
- . 13 time post sententiam Iudieis i
netur resarcire damnificans. -
i T muria, quamvis eenei issime accepta D in I in se. O . r. n. m. h. t. dicatur omne id, non jure si, sive dein culpa vel dolus interveniat , sive non: a Theologis autem , quod contra jus alterius sit, a quibus definitur esse violatio iuris allevi: Iuridice autem ac specifice rursus accipitur I. pro contumelia sive laesione honoris aut existimationis dolose factis, ac dici- .i tur esse delictum primisum, quo alterius honor aut existimatio dolose liditur, M. inst. cit. h. e. cum intentione vel animo laedendi, & quidem ab eo,
695쪽
no Lib. V. Titulus XXX Lqui jurum dicendi vel faciendi aliquid , quo Iarditur alter, non habet: quare, qui per jocum Proseri verbum alteri iniuriosum, vel inconsiderate, aut si Superior subditos, parentes, liberos , praeceptor discipulos , maritus uxorem probrosi si verbis castiget sobrie, aut etiam moderato verbere, injuriam non iaciunt . 2. Pro
damno injuria , seu per dolum vel cuIpam , dato , quod vindicatur ae Lege Aquiliae. Nos injuriam in priori sensu acceptam prius , in posteriori autem posterius explicabimus et quamquam in hoc Titulo conformiter Institutis bu Digestis ad Leg. Aquis injuria ac damnum videantur sumi pro eodem, itaut iniuria idem sit ac damnum injuria datum, I. r. cit-x Iuturia, prout est dolosa laesio existimati, tnis alienae, dividitur in Uerbalem &Realem.
Verbalis est, si verbo contumelioso vel detra--. Ehorio alterius praesentis vel absentis honor aut fama laeditur, ut si alterum voclis furem, aut delictum occultum alterius evulgas, vel etiam si exprobras defectum naturalem , quod sit spu- rius, gibbosus, vel si verbis obscoenis seducere intendis virginem . Huc revoca injuriam scripto' illatam, v. g. per epistolam, carmen seu libellum famosum, quo nempe per scripturam omicla A uctoris nomi ne crimen , historia, vel aliud, in alterius ludibrium vili pensionem aut infamiam
cedens, spargitur in vulgus . Neque veritas codivitii tollit injuriam. Reatis est, si facto, v. g. uerberibus, Pictura, gestu , violento domusaut fundi iotroitu, aut alio actu alterum ludibrio exisponas, aut laedas, vel si Judex non servato Juris ordine Procedat. Si verba, vel ficta, de se & ex
natura sua sint contumeliosa vel probrosa, praesu- mitur dolus seu animus injuriandi, licet profe- rens illa vel ponens proteitetur, se non facere . -
696쪽
m iesuriis, se damno dato. 6gs vel dicere cum animo injuriandi, l. s. c. b.t. cui sit protestatio contraria facto; nisi nempe sufficienter probet abfuisse dolum: sicut viceversa, si verba ct facta de se non sint contumeliosa vel Probrosa, praesumitar ahimus injuriandi abfuisse. Porro, si per dictum aut factum honor vel fama Ieviter violatur, injuria levis et si graeviter,
atrox vocatulle levita; autem vel gravitas desumitur ex conditione personae injuriantis aut i juriatae, ex ipsis verbis aut factis, ex modo, lo-r C , tempore , subinde etiam ex joco. Sed circae jocos notandum valde circumspectos este debere, i qui iis. vexant alios et saepe enimcontingit, ut j inimis sint falsi , & facetiae nimis asperae, quibus pra sertim in aliorum corona aut frequenter im- . Petitus alter merito offensim se queritur, etiamst graviter ri nec juvat dicere, joco id factum esse ; tales enim joci non sunt innocentes, & sub hoc pallio saepe satis promicat latens nequitia, ac RnimuSalterum confundendF. Ceterum potest aliquis etiam i ndi recte injuria affici, nempe in Personis sibi valde conjunctis ocin potestate constitutis: sic injuriosa tractatio uxoris , sponsae, filii famia Iias , famuli occupati in negotio domini, Religiosi , redundat in maritum, spontan, Patrem, . dominum & Praelatum, et itast. I. r. b. I. I. I s. s. t c. q. h. t. unde Ac de injuria ageret possimi prindictis persenis sibi subjectis, quamvis istae non vicissim, v. g uxor , si maritus injuriam sit passus. Id adhuc specialiter notandum , quod injuriam
inferens teneatur in consilentiae ante omnem sententiam laeta latisfacere per reparationem hon ris aut famae, utpote per injustitiam ablatae . Item tenetur actione injuriarum,. de quae 3 Dicor . Ex omni iniuria competit aestio iniuriarum injurato contra injuriantem, s. p. 8. Io./υ. eod. eaque vel Civilis , vel Criminalis, s. io.
697쪽
68s Lib. V. Titulus XXX Leit. Civilis vel est poenalis, vel rei persecutoria; poenalis iterum est gemina, una descendit ex Iure praetorio, & vocatur aestimatoria, qua laesus petit, ut Reus persolvat aestimationem injuriae, quanti nimirum aestimat laesus honorem ablatum, v. g. dicendo, quod maluisset amittere Ioci. florenss, quam hoc probrum sustinuisse, quam summam, praevia tamen moderatione secundum mearita circumstantiarum, Iudex tenetur adjudicare laeso, s. . Io. citi. altera ex Jure civili, nimirum ex L. Corn. quae tamen competit solum ex 'injuria reali, & quidem ea tantum, qua quis pulsatum , verberatum, vel domum suam, in qua actu habitavit, vi introi tam conqueritur, s. 8.is. I. s. pr. O e. h.' tendit pariter ad aestimati
nem injuriae, sed a Iudice faciendam, & laeso adjudicandam, L D J.eod. Rei persecutoria ( scit.
bonae exit imationis j tendit ad revocationem i juriae , & famae vel honoris, Per verba detractoria aut contumeliosa ablati, restitutionem, estque introducta per consuetudinem, & vocatur achio recantatoria . vel ad palinodiam, quae laesus petit, ut laedens die a sua recantet seu revocet, .
eaque injuste a se prolaeta esse, judicialiter fateatur. Quo modo maxime suo honori consulit injuriatus , ac in Ba varia fere adhiberi solet, si inju- ,ria est verbalis . Denique Criminalis actio in ia-riarum est, qua laesus petit, ut Reus debite plectatur , pqna nimirum extraordinaria seu arbitraria , nempe vel corporis affictiva, vel mulcta pe- cuniaria Fisco aut Ecclesiae applicanda, j. I S.Ct.
Si injuria fuisset illata per libellum famosum, de- . terminata est poena capitalis in auctorem, seri Ptorem, & evulgantem, Lun. C.dejam . Abe . saltem si crimen, in illo objectum, sit capitale, &,
ut restringit Cons. para Caroli . . t. II o. falsum .
Imo secundum praxin poena omnis libelli famosi
698쪽
est extraordinaria seu arbitraria . Ceterum si injuria attentis circumstantiis censeatur esse levis , nulla actio injuriarum concedenda , sed Christiana deprecatio , quae utique infamiam non parit, injungenda vel admittenda est, vetalia reconciliatio, ut notant DD. Circa has actiones injuriarum utiliter adhuc notabis sequentia . I. Achionem Civilem poena
minalem non esse compossibiles, itaut conjunctive proponere liceat utramque , sed alterutram tantum disjunctive proponi posse, pro arbitrio tamen laesi; cum utraque tendat ad idem ., nempe ad vindictam, I. 6. . m. h. t. l. I .ῆ. de accus Achio tamen rei persecutoria, seu ad palinodiam, cumulari potest cum actione Civili poenali , vel Criminali; quia tendit ad diversum finem, cum restitutionem respiciat, illae autem Poenam: quammvis in praxi pluribus in locis ista cumulatio non admittatur. r. Omnem actionem injuriarum, si
injurians condemnetur, esse famosam, seu inducere infamiam Juris,. . I .st. de his, qui notansam. nisi sententia in Procuratorem lata sit, aut nisi Iudex famam reservet, uti potest, ct in quibusdam Iocis debet reservare vi statutorum, sicut in Bava-r a ad idem tenetur, casu quo causa injuriarum non est adeo liquida, vel dubium, an injuriatus
non dederit causam injurianti, tit. 6. art. Io. EX-cipitur actio ad palinodiam, quae non invehit infamiam Juris de Iure communi, bene tamen infamiam facti, nisi Judex , ut fert usus, egofficio tollat, & honorem reser ei; quia apua
viros honestos male audit, qui se ipsum mendacii arguere debuit. 3. Omnem actionem inj riarurn esse personalem, itaut contra haeredes injuriantis non procedat, cum destendat ex deli
cio, actio tamqn 3d palipodiam datur haeredibus
699쪽
injuitati; quia est rei persecutoria, non poenae. . .stimatoriam . quia est Praetoria & poenalis,
esse annalem , . s. c. h. g. Civilem vero ex Lege Cornelia esse perpetuam , seu ad So. annos duro
arg.-.ie .de Re .se temp. . uri & actionem ad palinodiam, quia descendit ex consuetudine, quae est species Juris civilis. criminalis extingustur
Praescriptione eto. annorum, sicut accusatio ali
rum delictorum, LI . C. ad L. m. Dchini Dico et . Actio injuriarum cessat et . morte tam injuriantis quam injuriati, ante litem conrest tam eveniente, i. lapis temporis, a Jure praefixi, de quo paulo ante , p. satisfactione pro illata in juria , . condonati mee pressa, di s. tacita , ut si injuriam pallus non in continenti revocavit ad
animum laesam , subridendo, vel signa dando, se non aegre serre, aut, si initio quidemie offensum ostendit, dein vero sponte & familiariter
agit .cum injuriante, invitat ad convivium, vel aliud speciale charitatis signum eidem exhibet: commune enim, v.g. salutatio obviantis, nons ficit, 6.btmnia ione vel pacto. Habentur hac LII. I S. I s. Ch.r. Demum & . Retorsione, qua nimirum injuriae verbales alaeso1uendi honoris sui causa in continenti rejiciuntur in inj riantem cum debito moderamine ; quod tur, si retorsio fiat in-continenti, Postquam i notuit contumelia: si non officiatur crimen longe gravius, Nel longe diversum ab eo, quod o jecit injurians, Nel non serviens ad tollendam vel minuendam injuriam: si pariter Per verba, di non per Nerbera, vel edam affxam, re jiciatur injuria; igitur recte &optime fit, se in
juriatusiniuriantem mendacii arguat cum exagge ratione, v.g.is alter forte furem, adultemcavit , dicere potes et mmemiras ut
700쪽
De damno dato. ovieris quod dixisti, Oe. Si maledicus revera hujusmodi flagitio vel probro obnoxius estet, id et iam absolute & directe in ipsum regeri posset,
ut magis de mendacio convincatur i, & sic m gis tuus defendaetur honor. Quod talis retorsio sit licita, probatur inde , quod injuriam repellere, &suum defendere honorem, omnia jurAPermittanc, ata. 18. ij. deI. I. sicut defendere vitam , &res fortunae, contra injustum aggressorem . . jic. Non licet accepto te u vicissimadversarium Percutere: ergo nec verbis me laedentem vicissam laedere verbis. R. 8, . cons se parit. nam in priori casu repercussio non foret defensio contra injuriam inferendam, sed esset mera ultio injuriae jam completae illatae r i in Posteriori autem retorsio, debite facta, est defensio contra injuriam nondum complete illatam, utpote quae post verba physice praeterita mora-Ither Perseverat , & in aistimatione hominum
aliquis habetur Pro tali, qualis ab altero fuit froclamat , nisi in . continenti per retorsionem uel aliud medium j eximat audientibus suspiacionem objecti criminis. De damno daeo.
tum , quoster aeolam ne culpam res ait sius laeduntur, h. e. destruamur vel deletiorantur et objective autem sumptum est diminutio pa- arimonii, Torraptione vel deterioratione abali xo absque suo Iucro causeta per dolum vel culpam.
Vindicatur limosa Lage quia ae, a Tribuno plebis Aquilio et roducta. Cuius tria sunt capitari eundum hodie ignoratur de exoletum est: 'Linum in eo consistit, quod, si quis alterius servum,