장음표시 사용
121쪽
postea codcm libro aliquatenus e X plicans, trabit e Di euchida, viguisse Lycurgum circa cclesimum nonages Dum annum ab Ili excidio. Hoc itaque initium legum Spartanarum Caeterum non solus Lycurgus Onines quibusRespha b. usa est aeges tu L mlit sed accessere multae hae. Nam post eum, Ut quique ad Rem. ' .pub. emcndandam adierunt, Vcteribus Rhettas cui gibus sitas tu, b is addiderunt De Re ibus minime hoc dubium. Nam Polydorus ' &Theopompus,ut scribit Plutarchus Lycurgo, han sanxerunt legem: uae praue populus rogasit, ea Senatui Regibusque re tractand 1us csto Locus Graxe stiperius a nobis adscriptus est. Ita Aesis, ita Cleomenes nouas: hetras seu leges has ad popu in ortum ferre conati s uir,ut est apud Plutarchum in eoru vita. cd J' ' - -&Ephori aliquando etiam Rhetras aliqua populo sciscente tὸEph H. promulgarunt. Nam Epita leus Ephorus legem de brtibus alienandis tulit, cuius intra mentionem facimus De Harmostis qui instar Dictatorum erant, quod Milli porcstatem lagum habue rint, ex is quae supra de Ag silao rc tulimus notum in opinor. Aci 1 ictu ripse Lycuri us non dictimilis dictatoris fuisse , quum
nium legum Spartanarum, Lycurgus primus Legis tor, Reges,
Ephori,& Harmostae Praxipuus tamen irinceps Lycurgus omnium legum ac institutorum fere pater. Nec de aliis quic
Deinceps dicamus,unde lege suas petierit Lyciar US AC pri L hJ- .mum in Cretam eu nauigaste, ac ibi leges Minois didicisse
122쪽
ἀγαγέ rus πιι malest, Ipsi Lacedaemoni volunt Lycurgum, quum ess trutoroe idem patreum Leoborae Spartiatarum C , e Cresa haec attulit te.
Sed quem Leo botem vocat Herodotus Lycurgi pupillum, alis rectius Charilaum dicunt. De Lycurgo idem testatur 'lato Lb. I i. de legibus, ubi S hoc addit, Cretam de Laceda in inem uti si δελφοῖcνο usu sei raternis egrisuo. Quod tum alibi, tum in Minoe,& libris de Repub.repetit. Sed copiosius persequitur halicrem Aristoteles lib. D. cap. X. Qui demonstrat item in multis, tranque conuenire Rempub. Quod Strabo ctiam Lbis prolixe facit,ac praeterea historiam Lycurgi etiam refcri, quae celiis auctoribus deprompta luculentissime a Plutarcho exponieur in e ius vita. Habuit autem in Creta Lycurgus doctorem Thalet poetam Lyricum,qui leges condebat, a quo didicit modum legum Rhadamanthi S Minois Quem etiam ad sedandos Rcipub motus postea Spartam misit,interim dum ille peregrinare x. Ab A tur, ut testantur Strabo dc Plutarchus Deinde ab AEgyptiis etiam multa habuit Lycurgus. Ibi enim percipiens bessatores a reliquis Corporibus diremtos, cum morem postea ad Lacedaemonios transtulit, segregans abducens eos a sordidis&illiberalibus operis, ut scribit Plutarchus Isocrates autem laudatione Busiridis, multa alia ab AEgyptiis accepta rescrt. Ucm luculentissimum eius locum integrum huc adiicere visum cst. Nam scribens adeo excellere Egyptiorum Rempub ut Philosophi qui de hac re disputant, eam caeteris anteponant . postea
rerum necessariarum coacti pubbca edicia ne 'gant, aut alus artibi occupentur,sed omnestudium in armu is expedi uism occupenca AE -ptiti haec omniapetitusunt.Sic Strabo quoque lib. X. testatur,Lycurgum
123쪽
gum in Egyptum commeasse,ac eorum stituta percepi Sed de in I iam transiliis fertur Lycurgus Vt Creta cam Usic to
ritatem aenuitatem, cum lonico luxu S assiuCntia compara ret. Ibi autem nactus Homeri poemata, ut sentit Pi Utarchus, qUCapud Cleophili poster si cruabantur , ea deseripsit, ac in Graeciam asportata uulgauit, quum antea rara quaedam fragmcnta Corum cxtarent. Obseruauit enim in iis contineri non solum oblectationem sed ciuilem inprimis prudentiam eruditio nem Quamuis Strabo auctor est ipsiun Lycurgu voluisse non nullos, cum vivo Homero in Chio insula congrestum, 'nscistiente etiam Cic crone Tusculana v. Quod quidem si ita est,potuit ab co vivo etiam poemata ista obtinui illa, S complura ad institutum suum potinentia impetrasse. Itaq; poemata Hom ri saepe laudata sunt a Lacedaemoniis, quod tamen institiuo fiebat Ionico, non Laconici, ut scribit Plato lib. Di de Legibus. Fulique benescium hoc Lycurgi, tum in Spartanam Remptib. bmrevitum in omnes iteratos permagnum, quod conseruari nobis Homerum. Praeter has peregrinationes, ait Aristo crates Lace daemonius, Lycurgum etiam Africam Hispaniam lustiaste, Indiamque mensum, ubi ei usus fuerit cum Gymnosi, philtis Sed haec ait Plutarchus solum tradcre Aristo crateria, Vt de obstis o subdubitare videatur. Id vero apud omnes in confiasse est, Ora culu Delphicum plurimum ad hanc nomothcsian Contulisse,si .lbi l ue Pythia Lycurgo exposuerit instituta, quae Spartanis tradid1t, hi ρ ut sensisse quosdam scribit Herodotus in . 8 Strabo lib., δίClemens iid i Strom. Sive etiam cotistichitio illa, quam mente agitabat, oraculi; obata inde confirmabaturri Lacedaemoniis commendabatur, Vt Vult Plato, Xenophon, Cicero, Plutarchus de alii Vtraque sententia eo pertinet, Ut tam insignis Reipub. constitutio, non fuisse humani ingenij sed diuinae mentis opus existimetur ideo enim S Deus agnitus Lycurg is,&diuitii ho Q - - norcs ei habiti, exstructo in eius memoriam delubro ibi pro Deo colebatur, vi docet Herodotus, S refert Plutarchus cx Aristotele Qui addit insuper familiares eius anniuersa a Vcon uentum instituisse, qui longo tempore permanserit, dic si a quibus conuentus celeruabatur Lycurgidas, seu Lycurgi di di L.
124쪽
ctos isse. Hi igitur in uniuersum fontes, unde leges suas Lacedaemoni hauserunt. Iam quales eae fuerint leges Videamus. Legesia In primis itaque tenendum, fuisse has e Lycurgi leges tales, aj Vt ab Omnium Rerum pub legibus fuerint diuetiae id quod Ni vi aliis luculentissime testatur Xenophon libro de Repubi Lace-
διαπινιο τίω πατρύδα πιδι ν, Id est, L=cu uin quid m,qui 13 Lacedaemon m leges tulit, quibu obtemperando felice eua erunt ipsum tum admiror umsummesipientem fuisse existimo. Nam is haud puaquam ali sciuitates imitarvis, immo etiam contraria plurimι statuens, utpatria selicitate praestaret, effecit Quae postrema disertissimi scriptoris verba ita intelligenda puto,Vti Graecorum ciuitates nulla sit secutus L curgus in nomothesia sua sed iis contrarias leges tulerit. Idem testatur etiam Plato de legibus, qui ait, Lacedaemonios, re tenses, leges posuisse ab aliorum moribus prorsus diuersas. Et quidem Xenophon, eo quem dixi libro, totus in eo est,ut ostendat quomodo Lacedaemoniorum instituta, ab aliorum lcgibus fuerint diuersa Quod tametsi hon per omnia ita sit in plerisque 1 Nonee tam reuera sic habet. Deinde, hoc singulare in hisce legibus,
. . et Rod non fuerint tabulis cc
is si ulpia animi ex institutione broserint. Vnde S instituta dicta seu hJ ditam,Vt VH at se rates seu προς- , ut vocat Demosthe a uia Ut ne S Vel δυμα τα Vt Plutarchus. Quo nomine utpote latius ii, mi patente,& ad omnia se extendente, nobis etiam in iis appellan-
dis uti visum est. Nam quod quaedam Rhetiae dictae sint,id ad di
125쪽
icta ILIBER, TERTIUS. IOIelegantissimis verbis reddit idem Plutarchus, quorum summa ad haec sere recidit. Quod legislator praecipua, quae maXIm Cinciunt ad ciuitatis felicitatem S virtutem, ocibus putarit, δίinstitutionibus ciuium in uerere inconcussa Deinde quod stabilem institutione reddi voluntatem existimarit,atque ita quasi sortis limum vinculum Mnecessitatem parendi animis ingenerari iudicarit. Tum quod ipsa institutio quasi I diu, seu habitum ipsius Legislatoris in an1mum inseruerit , circa Ua qUC C-gOtia Postremo quod minuta quaeque Legibus comprehcindi non potuerint sed pro tempore accessiones, decessiones accipere permiserit. Itaque luminam caput nomothesine is ad ipsam retulit institutionem. Atq his de causis, ut ille sentit, Leges scriptae nolunt. Quo pertinent S apophthegmata quae sunt apud Plutarchum. Nam terrogatus Lycurgus cur scriptis legibus non est et usus, Respondit: Quia recte instituti&cducari
norunt utilitatem temporis. Item rogatuS ZeuxidamUS, cur leges non scriptasseruarent, neque potius literi S conceptas adolescentibus adlegendum proponerent: Quia qui condocefaciendi sunt, ut facinoribus brtibus potius animum aduertant, quam scripturis. Verumtamen etsi Vulgata,&ab omnibus rece pia ea opinio Lacedaemoniis leges scriptas non fuisse inuenio tamen Tcrpadrum carminibu Sia complexum,modulis αnu Terpanderinacris concinnasse. Quod mirimis testatur Clemens Alexan-
Antisul Meminit Ilutarchus, quia versus et his quosda ad ducit. Ac videtur etiam Tyrtaeus, quae ad res bellicas pertinebat suis vetiibus inseruisse, ut indicat Plato lib. 1. de legibus. Postea fuit etia hoc a Legislatore peculiariter in his legibus prouisum, ut paucae eae client, ne ninstitudo ipsa neglectu conlutionem pareret. Quod in nomothesia sapiente de stabili magnopere requiritur Quadoquidem ita contingit,quam pauca imas etiam csse ciuium inter se controuersias. Itaque a socrates Nicoclem instituens,exigit ut leges ponatriin paucas lites generent. Atq;
126쪽
ro REPVB. LACEDAEMONIORVM hoc instituto Lacedaemoniorum in primis consentaneum, qui semper paucis utebantur verbis. Huc enim apophthegma illud. Na Charilaus interrogatus, cur pauca leges tulisset Lycurgias, Respondit: cui Hrbis non multis ruterentur, ncn multa quaerere loges. Plutarchus in Lycurgo, SI Apophthegmatis Deniq; Vero S il- - μmu lud aduerte tum m hi si e legibus, quod ipsis mayime Quasi Dro-
tuis, a privincit, Vt aclicet, quod tum ad alias virtutes relatae sint, tum ti plera lue ad fortitudinem respexerint, S rerum inanium volt
ptatum. Contemtum Propositum enim in primis Legi ato-
b u. , fiso nilitiae studium sitos condocefaceret, atque eo omnia rQς referre voluit. Itaq; Plato dicit in hac nomothesia partem vi tutis tantum spectatam,ut est lib. iv. se legibiis Et lib. ait,om ne studium ad res bellicas in his legibus conuersum fuisse. Sic enim ibi Clinia loquitur: Θαυ, ' , sim g - η ννυ -
- τα , Id est, Mirorsinest nos eo Lacedaemomorum leges , de hi enon omni cura sudio prouiderint Loquitur autem de rebus belli cis Ac eandem sententiam posterioribus libris saepiuscule repetit. Vt&m Lachete ait, Laced monios prς omnibus nihil aliud studere, quam quo modo bello reliquos antecellere possint. Idemq; Aristotcles lib. VII. Politicon. cap. D. sentit, ita enim se ibit c λοι--δ, ν V τη- τοι πολέυἰρυὶ ουτέτακτα Dύονη τε που α γε το νοMων ' Θt , Id est , Lacedaemone , in C eta, tum disciplina, tum legum mustitudo ad rem militare comparam est. Quod quum controuersiam nullam habere videtur: id sine inprimis
res h se ostendi R iras fui me de publico tantum iure latas.
Misiis isti Nam priuatum lusin potestate magistratuum, S praxipue E- phororum, qui 'ν δεες erant,Vt ait Aristoteles Caeterum an certa forma verborum Oceptae fuerint veteres Rhetrae, non habeo dicere. Quae Rhetris postea sim adscripta , ea vero suis quibusdam solemnibus verbis ad nos relata portione runt, Vt patet e paucis is quae a nobis alias commemorata sunt.
. eum Postremo de harum legum auctoritate nobis pauca dicenda, quibus ni aiorem, quam Vllis aliis tribili palam est diam ut mittaobrii . tamus quod ad Deum Apollinem,Vt auctorem referaritur, sicut leges Cretenses ad Iouem, qua de re iam diximus d non minus
127쪽
se, ulciscentem passim scelerato: tyrannos ita haec ciuita CXVna Scytala Laena dominans in Greciam volcntem lubentem,obtriuit iniustas inacbuspub. potestates ec tyram des, bcllorum arbitrium habuit, seditioncs comprellit, crebro ne Vno quidcmmoto clypeo , no tantum legato mitto Nucia ilico omnes audiebant. Tanta cnim effulsit Linus ciuita disciplina Sciutricia, eaque opinio virtutis: potentiae. Dcindes hoc ma gnopere harum lcgum auctoritate illustrat, quod immotae fue rint,n C temere HS Uicquam derogatum,nec aliunde additum: sed tanquam sacrk sancta oracula inuiolatae stante Repub sena per mans crant. Quod ita fuisse,ac simul quae eius rei caula extiterat, Pausania Philonastis F. apophlegmate ostenditur. Nam is interrogati, cur de antiquo iure nihil Laced mone licerct con uellere, Respondit, idio fieri: Quia legum in iros, non irorum mi es raucti, ita . Itaqueac Lysander quum statum Rcgium m- nouare in an imo haberet, nihil prius aggredi tentauit, quam Oraculum consul ur et, ut si apud Plutarchum in Lysandro. Sed
chinarum scribunt, idque hac ratione Nam postquam precipua
cius prae ccpta moribus iam sucrunt CX prcsia dc sata ad Olcitiiset stirii, tuo Respui, sequestueta per se deseruarc valuit,acciti m concionem μης' Omnibus ciuibus demonstrauit cineri Spartibus Rei, ut, satis recte a felicitatem S virtutem comparatam poti si larum cro&anta Junii fiatim caput, priusquam c0suluisset nix ulum se iis nonidaturum. Darent itaque operam, vi pr sciatibus legibus
inhqrcrcnt, neque Variarenti inflecteret quic lii in dum sicl
ipse Delphis regi cisus recepitque se quod cu ct actit-
rum. Spondentibu cunctis,Vb iureiurando ades es Se natum, deinceps reliquo ciues, obseruaturos stirpaturos sermavi illam Reipublic. dum Lycurgus remeaci ci ita demum
128쪽
IO DE REPUB LACEDAEMONIO si V MDelphos contendit. Vbi id ei redditum responsum, cuius antea sui meminimus. Postea ne ciues sacramento bluerentur viatilit ' nunquam redire sed sibi ipsi mortem consciscere,quum id cratis esset, qua neque viuere , neqUC Vitam deponerC, pCCnit Crct. Itaque mortem media sibi conciliauit, ratus virorum Rem piab. tractantium nec mortem otiosam, nec inertem vitae exitum esse debere. Atque ad hunc fere modum scribit Plutarchus Lycurgum leges ratas: immobiles effecisse. Quς historia documento est , insigni illum amore patrie flagrasso, cui vitam omnia posthabuerit. Fuere autem usq; adeo stabiles leges, ut quatuom decim Reges nihil in iis mutarint, titiam cst apud Plutarchu. 3. Quod a Tertio vero harum legum vim S cfficaciam id arguit, quod -qη qua omnibus parendi necessitate imposita, tanto tempore con di .isu MerHarm Rempub vi ViX Vlla tuerit tam diuturna. Nam reliquς - -pq Graeci Respub. Maliae, qpet lapsi diuersas mutationes pertule se runt Spartana Vero longissimo tempore ne tantillum quidem diuturna mota. Quare si is terminus beaticiuitatisisse debet, ut eadem
ι is semper permaneat, meste ἰώ, Vt ait Plato, disputans hac de re - ... lib. IV. de Repub Non est aliaquς hac in re partane prς serri poterit. Nam prorsus ita comparata in omnibus huius Reipub. constitutio,ut sibi ipsi constaret. Nec enim amplificandipotentiς,sed potius conservandisalutis auctor Legibus suis L curgus esse voluit. Recte itaque videtur Polybius hoc animaducrtisse, legislatorem in sua nomothesia magis o spectasse, ut Rempub. stabilem de validam potius ad depelledos hostes saccrees, iram. C. 'Vt potentem ad subiiciendos sibi alios. Sicuti dum suis con igia fuit, nihil est labefactata Verum ubi affectare plura δ aliena coppit, Contra naturam suam leges postras, tum cinum paulatim mutare coepit, Vt quo longius a legibus pristinis, cederet, eo propius ruinς instaret, donec prorsus corruit. Itaques ire ab auctoribus repetitum violationem tum lcgis de auro argento vetito, tum etiam aliarum causam extiti sic, ut Respub. . Abo h c cociderit,ac minus aduersus hostes valuerit. Postremo hoc
in primis , si quicquam aliud , pr stantiam legum Spartanarum
λ- ω indicat, quod tum ab Omnibus sanis semper sitit laudat estum fur - vero a nulla tamen ciuitate sint prorsus imitando usurpatae. Nec
129쪽
LiBER TERTIUS IO enim quisquam fere est, qui eas vituperarit, quod constat, prae' ter Polycratem, quem ait Iosephus lib. I. contra Appionem, hac Rempub. sugilla sic, ut Theopompum Atheniensium. Ita enim scribit: G 4άρἐθνων πινες in σανδοξοπιτων πολεων ρυπι νειν τίω
Usim , ναμ πις πολιτει, ἐ- ιρψαι λοιδερειν Θεοπομ. τοῦς - τυυAθλυωων , λυδ λακ δαμονιων πολυκ Id est , Quidam etiam gentium, velgloriosi simarum ciuitatum foedore nobilitatem, politiae detrahere,tentave reci Theopompu quidem Atheniensio m Pol ire Lacedaemoniorum. Itaque quum omnibus aliis honori fuerit haec Resse pUb. quae leges eius uniuersas tolerare potuerit inuenta stitui tas nulla vi rare ut quanq; ciuitatem in potestatem redegerunt Laceda moni3, mutarunt quidem aliqua ad suam Reipub. Constitutionem sed prorsus ad eius leges illam conformare nequiuerunt. Vnde Isbcrates Panathenaico de subiectis ciuitatibus sic
di πυ δεουγρttic, Id est Lacedaemoni constituerunt Res ub. neque suae, netiue aliorum Acbus'. 'imiles. Quod intelligendum non minus de Coloniis Lacedaemoniorum, quam alii simitatibus prouincialibus. Iare nec Romani ab Lacedaemoniis leges mutuari voluerunt, qtatim tamen leges ab Atheniensibus accepta susurparint, si vera est sententia Augustini relata lib., de ciuitate Dei cap. XVI. tuae tamen doctis minus probatur,utpote contraria Verbis Iustiniani initio institutionum. rei veritari parum consenta ne a si viri utque I cipub. instituatur comparatio. Qua de re plura hic non addam, remittes studiosum lectorem ad Dionysiium
Halycarnassa Hieronymu Magium in Miscellanci Scap. Vm. Iib. I. Atque haec de legibus in uniuersum dicta nobis sint.
TABULA PRIMA CONTINENS LEGES SACRORUM.
Omnes Di Deaeque colani armati.
VEM AD MoouM reliqua huius Reipub instituta, . retio, ab aliorum legibus d moribus erant diuersa, ut iam di. -κ . ximus: ita circa cultum Deorum idem spectatum. Est ,Iἡ...
130쪽
io DE 'Ep. LACEDAEMONIORUM enim antiquitus ab eis obseruatu , t Di ipsorum in armis cor, spicerentur, siue hoc ad commonitiones respiciebat tu si aper- . . .. . Hrionem eorum stabili cbat. Vtraq; cnim de causa id receptum
D is mali fuisse existimare licet. Primo nim videntur ideo Deos voluisse q-rςν - , armatos os oculos proponi, ut ab iis hanc virtutem petendam indicarent, ac quod veram fortitudinem a Deo data putarent. Quamuis aliter Chatalaus, qui id actum autumat , ne quod in
hominibus ignauiae opprobrium cis , icos tiam referri post et , si inerme essent Ita enim ipsus habet apophthegma, quod cxtat apud Plutarchum lam inquit cita mdam a
Charilao,cur partae Omma Deorums-u cra sent armata, Respondit: Ne quae opprobria hominibu obii tantur , ob ignauiam in Deo referamus, ac ne inermes nos r iuvenes Dis vota nuncupent. Deinde si superstitionis sui hoc institutum , ut eos suos hac ratione ornarent, conueniebat prae aliis armorurn ornatu inicis suis Laceda: monios uti quod in armis summum decus ponercnt. Hae itaque rationes istius legis fuctant. C terum usque adeo Spartani Dcos U.um a armis indutos esse volebant,ut nec ipsa Venus ibi armis carcrct,
T. T alias ubique nuda,ves saltem sine armis culta. Quod qua de cau-
-,M, sa factit m narrat Lactantiti lib. I. Diti inarum institutionum cap. xx. eritia reis etiam apud Pausaniam lib. Hi qui scribit eam Morphus nomine dictam fuisse. Sed dc memini eius Quintilia nus lib. VI cap IV ACCXtant Epigramata Graeca lib. V. Antho logiae, quae item armatam Venerem celebrat, CX tribus cliquis omissis unum hoc adiicere placuit:
Plutarchus auctor est, non blum Venerem armatam ibi cultatam: sed omnes alios De Os tam mares, quam foeminas hastatas Spartisuri se,tanquam onmὶbus Virtutem bellicam habentibus in est in institutis Laconici S. IN