Institutionum medicinae practicae

31쪽

nam decubuis eadem die Crito cto horruit anxiosus parum Disa factas, Huc sortasse pertinet historia, quam PETRUs A CASTRO refert bo de muliere quadam febre maligna correpta , quae statim jecu'det die coepit conqu2ri de acutissimo pollicis dextri pedis dolore , qui intra horas vj inti quatuor aeρro

laviem de medist fustulit , Nulla quidem ibi mentio

iacita eit de . tumore , aut rubore loci ffecti , sed probabile videtur ad dolorem gangraenam accessisse, & subitae mortis caussam fuisse; nisi illud hie accidisse quis velit, quod secundo Epidemiorum

1ectione prima narratur de Temeni nepte , cui ex

morbo forti ad digitum decubuit , qui cuni non IDEc0ret ad fuscipiendum , recurrit, i, mortua est. Sed Hipp0craticas Critonis historiae multo similior est illa , quam memoriae prodidit CAROLUs RICHA se Iurifconfultum juxta Theatinorum domum , qua norum itur. olitorium , febris a caena prehendit; noctem Iaboriosi mira egit. Postridie p3r totum hedem ad latam usqu' tumor subrubdr, ac te us Oalde a paruit, cussus ἔπ centro atrum quid qderat, ac fui nigrum. Infani correstius est. Ex area mere bifiosa plurima processere. auII ost convusionibus a capite

subortas celeri fato interiit . Ingenii erat tetrici admodum, atroque vultu, atque homivum confortio omnino alienus, ceu m anthropos alter. a) In 1 im. Epid. Hippocri comment. III. N. 26. b) De febr. mAlign. punct. Fect. 3. aph. XLL p. 6I. scin Constit. epi Tauris. alter. bifl. 6.

CCXXII.

32쪽

storia his- procatica limilis.

Si quis forte HIPPOCRATI 8 historiam, eique si1 in item CAROLI RICHAE ad Erysipelatis quoddam genus spectare. judicet se contra ac HIPPOCRATI ipsi, GALExo , MERCURIALI , alusque comitientatoribus vitum est, omnem , ut spero, de erysipelate suspicionem auferet non absimilis. Obsei Matio aegrotationis , quae nobilem quemdarn virum immatura , , celerrima morte non pridem interemit . Morbi cum eo, de quo. egimuS, siani ilitudo, &rara, malignaque ejus natura, paucis cognita ; nec a Me dicis satis notata postulat, ut aliquanto fustius a nosis exponatur. IS quinquaginta treS annOS natu S., te mi gramento. sanguineo , dc bono corporis habitu

praeditus, mediocriter carnosiis, imaginandi vi, dc mentis acie acutissima pollens, jam ab aliquot an nis, postquam nimirum frigida, imo gelida, ut Cl. cujusdam Medici auctoritati pareret, stibi caput non semel aspersisset, queri coepit de quibusdam capitis

incommodis, oc praeiertim. de quadam ejus, ut di cebat, inanitate , ct confussione, Ob quam a lectio ne , & studiis literarum, quibus assueverat; abstinere Cogebatur. Hinc vehementi angebatur metu

incidendi aut in amentiam ι aut in apoplex iam iAttamen diserte, nitide, dc copiose , si quis alius, loquebatur, memoria admirabili valebat , dc cum in conviviis , tum in conventibus nobilium hominum, acumine ingenii, idearum perspicuitate, judicii praestantia, atque eloquii facili ubertate omnes in sui admirationem trahebat. Ipse tamen asseverabat, id a se quidem fieri, sed non sine summa animi contentione , atque indicibili totius mentis

conatu. Ceterum bene appetebat, comedebat abunde , digerebat persecte, naturaliter dejiciebat, som-

33쪽

tranqvillo fruebatur, atque omnes vitaenes recte obibat, sic ut frunissipaum eum dixisses'. g. CCXXIII. Interim pulsus ei erant , Iprout mihi non semel issi sunt nam me quoque pluries consuluit) paullo frequentiores, duriusculi, atque inaequales, plus ' A minus pro majseri , vel minori mentis perturbatione. Timorem vero desiipiendi, aut repente obeundi, quo alliduo conflictabatur, augebat permolestus quidam tensionis senius , quem cῬrca universum caput , intimumque cerebrum continenter percipere te dicebat . Quamobrent quotidie semel, iterum que, imo crebrius medicum aut ad se accersebat aut conveniebat ipsemet , ut cum eodem de 1 ua valetudine ageret , qant que mortis, aut stultitiae pavore premebatur, ut longius a domo iba abest non auderet. Hac igitur truti, mulancholica af fectione occupatus nullo uisquam modo induci potuit , ut longius iter in eXteras regiones capesse et, quemadmodum pluries ei a Medicis, quos contasulebat, pro potituiD, inculcatumque fuit ; aut cum lixore, quae aetate, dc specie florebat, concumber

Wt, aut paullo remotiora in luca, quam solebat

se se transferri sineret. .

A. CCXXIV.

34쪽

natium morbi. Dolos in

. CCXXIV.

Tandem mense octobri ari. 177'. proxime ela- 'si postquam levem dolorem rheumatico limilem qui collum , & scapulas corripuerat, folii due frictionibus cito decesserat, esset conquellas su uadam die cum , nocte tranquillo somno tran1acta e lecto consueta hora , nempe decima sexta

italica vel paullo serius surgeret , deambulans de uno in aliud cubiculum repente sensit sibi crus sinistrum dolore quodam impeditum . Aderat de more Chirurgus; qui illico suram, nam in hac inti dere dolorem asserebat, diligenter speculatus est

manibusque etiam colat rectavit, ut qua, Atque Unde doleret, detegeret. At ea dc colore, & molli tudine omnino naturalis apparuit; contrectata nec

magis ullibi doluit, nec ullam duritiem , ' qui

dem' interiorem, aut altius abditam tangenti exni buit. Idcirco Chirurgus, ne rem negligere videre tur totum crus manu aqua Reginae Hungari madida perfricuit, eumque utpote valde meticuissum bono esse animo jussit. Dolor autem levis ita fuit, ut impedimento non esset , quo minus ,

veluti consueverat , apud amicum.

Post prandium , in quo non defuit ei dolor increvit. Ipse etiam leviter Inhorruit, &.nIguit. Hinc accitus Chirurgus erat hora circiter vigessima secunda italica) cum l1- venisset, videretque eum vix pedi astecto insistere rae dolore poesse, suasor fuit, ut domum se trans- erendum curaret, ut in lectulo conquiesceret, medic imique , quoniam febricitabat , etiam consule et Itaque nocte ingruente domum curru vectus est . Scalas vero nec deicendere, nec

35쪽

CONTI M. CONTINENT. Ituit . Necelle ideo fuit, iit a duobus fatraulis gestaretur. Hi autem vehementer mirati sunt corpo sis potadus illibi amque gravitatem. AEgro demum in lectulo reposito , Medicus, oc Chirurgus iterumctu S inll Icere, contrectare , ct rimari: sed nihil in eo vitti deprehendunt o Suspicantur idcirco dolo rem . Istiusmodi prodromum esse erus petatis erupturi. Quia Vero dolor acerbior videbatur calata petat: 'plasma emolliens, quo leniretur, admovendum in terim censent. Hora quarta noctis juicti una tenue Orbili Vit coenae loco. Deinde doloris tormentumata auctum est, ut cataplasma, qu d moleste, aegre- fuerit. Non tamen , Nox irreum inuebatur . Interea sitis magna acia cessit. Urinae rubra , oc quassi sanguineae prodiere. 'NOX ferme tota insomnis, ac irrequieta 1 it; nam O Dbzm

Rostero manσ cum febris nequaquam remiti rei ; dolor acerbe excruciaret; sura tota tumeret

erysipelas non as 'pareret, & pulsuS magnus, validus, Jurusque ii velari et ur : Medicus insecto prius enemace' duVS

ssuxito Detractae igitur decem unciae fata uini, uui

tamma sed crustam etiam tir

irammatoriam , siTe ur vocant pleuriticam exhi-

que uiri probatissimus , ut dolens crus intueret 1, suusnque de morbi genere iudicium ferret .

rumortius cruris praedurur Sanguia missus. Accitus alius Chiis rursus.

36쪽

32 DE FEBRIBUS

Hic ruborem nullum exteriorem, qualis in erysae' ate esse solet, offendit , uti ab eo postea mihi

narratum fuit contra Vero inveni ζ pedis articu

um , tendinem Achillis , Si musculos surae enor miter tum id Is, tectibs, duros; quod in erysipelar morbo scilicet cutis , nequaquam videre eit . Hinc 'conjecit, aliud morbi genus illud esse, quam nutaretur & quoniam aeger ex patre affuctibus po-da V icis obnoxia natus erat , superioribusque die bu rheumatici cujusdam doloris ad collum, rei ca- uias indicia non defuerant, aliquid arthritic1 mali sube se judicavit . i Quam ob rem auctor titit , ut totum Criis praedarum decocto emollienti.& dis cutienti, in quo 14p Venetus solutus emet, calisse severetur, ut P continuo factum: fuit.

mx ς' - rnore cum pulssibus depressis, Oc parvi - .cerbari tunc febris credita est; verum hora vigesima tertia' pulistis in eodem omnino deprestonis Ita- i pergebant, nec quidquam se se erexerant; quod 1ane fatiscentis nati irae potius, quam nDUM aCCCius effectus videbatur. DIlor cr iris a sq.; latum minutus erae, te nil n Oct Π li dubius. Erant enim, quibus stibiividuS appareret , extulerant, parvi, obstu 2i, ii quales; crebri mala o

37쪽

C O N T I N. C O N T I N E N T. 3 3 magis evaserant. Hora decima versus novam L cem deteriora omnia cum pulsuum tanta imbecilli tate, ut pene deficerent. Tunc color cruris mani

feste lividior ; respiratio rara, anxia, dissicilis; mens

perturbata; singultus frequens proximum exitium indicabant. Brevi enimvero sensuum expers factus,asphycticus, stupidus, ad horam usque decimam

tertiam cum morte colluetatus, tandem obiit; die nimirum secunda ad finem properante, eX quo do lor inceperat; horis vero quadraginta circiter ab ingressu manifestiore febris, atque adaucto cruris dolore. Dum animam agebat, Crus totum a pede ad. coXendicem usque, ut a medico peritissimo,

qui accitus huic tragoediae interfuiti accepi, striis satis conspicuis in longum porrectis, nigricantibus,& livescentibus notatum apparuit. Cuncta haec ex fide, & sermone eorum, qui Nobili viro adstiterunt, conscripsit. Non enim potui ego, alibi occupatus , eidem praesto esse

A. CV XXVII.

liarceps adeo, atque inopinata pernicies magnae cunctis admirationi fuit; medicis vero, & chirurgis, qui in auxilium occurrerant, disceptandi catas iam praebuit. Alii enim erysipelas malignum, quod cito in gangraenam abiisset, accusabant: alii arthriticum humorem acerrimum, & sortasse sua e sede ad interiora demum conversum. Nec facile decerni poterat, quorum potior esset ratio. Nam abluit cutis rubor roseus, qui erysipelatis proprius it , dc contra non cutis, in qua erysipelas sedem

habet, sed interiores, muscularesque partes dolue riant , intumuerantque, si qua gangraena insequhita eli, prout nigricans cruris color ultimo Vi- is indicabat, inon ab erysipelate, cuius nullum,

38쪽

F E B I B V saut certe valite anceps indicium e Ytiterat, prosectae e videbatur. Arthritici porro humoris tanta in in metu esse potest maligiaitas, ut plurima, & le' 'thfitie hu thalia mala, imo subitam mortem ab eo illatam φ i ' saepius viderint clinici. Neque nobismet ipsis deficiunt exempla gangraenae, di spha celi ab ejusmodi caussa progeniti. At nunquam antea arthritide la boraverat, Vir illustris, neque articuli solum, ted 1 ura praecipue in eo affecta fuit, neque adeo praeceps gangraen arthriticos dolores, quando eos subsequitur , subsequi consuevit, Quid vero de metas asi arthritici humoris sentiendum putem ξ Detumuit certe non nihil crus affectum , dc praedurum dolorque mitior evasit secunda die ingruente ad vesperam. An metastas eos id signiam 8 Sed commune id quoque gangraenae nascentis. Si vero cria ris tumor, & dolor ex eo remisit, .subseditque, quod illinc athriticae materiae pars maXima reces it,

cur tamen crus nigri cavit , cur gangraena faeda tum Z

CCXXVIII.

In rib α- Aste stio mela incholica , qua jamdiu moerebat ae-t o bile grotatas, aliquani de atra bile in abolo minis viiceribus coacervata, & demum repente mota, a quot in circuitum a ista suspicionem create post et . Uertum, probatumque est, atram bilem interdum tan

tam acritatem contrahere, ut Venelai erodentiS,

corrumpentisque naturam adepta pinimas te bies, di mortiferas, quocunque feratur, siliaturque, par tium siderationes facile inferat. At nulla in nob viro coloris, aut habitus atrabitaris significatio, nulla viscerum abdominalium labes, nulla haerentis

sanguinis in iis indicta , nulli natus, nulli bor borvet mi, nulla digestionis, reliquarumque functio

39쪽

GONTI N. CONTINENT. 3 num in imo ventre depravatio antecesserant, ut compertissimurn mihi est .

CCXXIX.

Ergo, sive ab arthritico humore latitante, atque a 'o, sive ab erysipelatiae, si We ab atrabi-gia . Iari id in ali derivandum quis velit, illud semper cum GALENO, , MERCURIALI verosimillimum credam, humorem venenatae indolis fuisse , qui in hiijusmodi viro paullatim genitus, & repente evolutus tantam perniciem attulerit. Is enim juxta GALENUM erumpens, non modo febrim excitare potuisset, si haec cum incipiente morbo accesserit quod tamen in nostro aegro non satis constitit: verum etiam partim a viribus vitae in crus detrusus dolorem, tumorem, dc gangraenam ; partim ad cerebrum, pulmones , & praecordia circuitu vitali d latus delirium, anxietates, dissicilem respirationem,

,& vitae finem praestitit. Quod sit in ipso crure mali luna humorem & genitum, &evolutum cum MERC RIALI malueris; facile iiitelligis, doloren

libr prΠmim, turmoremque Cum febre, quemadmo- , dum supra narratum est, oriri debuisse, & demum gangraenam ipsius mel cruris. VideS etiam, cur absorpto in venas nec rotico, putridoque tabo, cor i L . ςςyζbri, nervorumque functiones lata befactatae, UDo cum vita ipsa cito deletae fuerint. Alterutra explicatione uti poteris, prout febris do

primaria, aut secundaria febris

Vid atur; quamquam interdum ita febris &ut distinctioni huic

40쪽

curatio.

Α. CCXXX.

In summo igitur isto vitae discrimine , atque a deo celerrimo , lethiseroque morbo vix suppetit quod tantae opponas ruinae. Infensiissimum vitalibus ianimalibusque facultatibus venenum , irritabilitatem, sensibilitatemque destruct urum , cuncta citim me corrumpens postulare videtur vel sui correctionem , vel evacriationen , & simul mitigationem, sumptomatum. Correctio vero viκ speranda eli, cum neque poculiaris veneni natura nobis nota sit, nenue antidotum ullum habeamus, quo illud obt-di, aut immutari queat. Praestabit ergo qu ma pol sumtis velocitate ejus C acuationem molirI. LR-sos sa), & MERCURIALIS b) m h usus modi calamitate non dubitant protinus sanguinis proponere. Ea enim dum a dolore, qui inflammationem ciere potest, tum a febris magnitudine Vl- detur exposci. Sed magna tamen opus p identia in administrat o hoc ari,s praesidio, ubi vene

nata, & maligna subest humoris , WV

viribus adversatur, gangraenamquC , Auz p x eta'ctionem accelerat. Itaque si plethora, si aetas, corporis habitus, si pulsuum ratio, si febris, si dolor acutus, & reliqua contentiant, ianguinem utique mitti oportet, sed protinus ab in Go & antequam patris carruptio prae leat, α manu quidem suspenia, liberali . Ubi vero anceps mittendi i 'Κ xi leui detractio per cucurbitulas reputatur. Deinde Cn. ter, si qua in primis viis saburrae suspicio eli,