Tractatus pathologicus

41쪽

TRACΤΑΤ ΡΑΤΗ o LOG Domnium Xercitii puncto non consistere. sdd latitudinem extensionem habere ejusque gradus dari multiplices, a summa salubritate , ad ultimum usque valetudinis gradum , qui morbos, dispositioni proximi conterminus est.

CAPUT TERTIUM.

De natura is ratione morbi. 1 Mon Bo functiones quaedam semper fiunt, ad minimum nempe cordis motio , c in hoc a morte discrepat nusquam tamen functiones omnes possunt

rite .libere peragi Win illo a s nitate differt. Morbus itaque videtur posse definiri uitiosa is praeternaturalis partium humani corporis dispositio , ratione cujus functio

nes , et non exercentur si unam exce

peris cordis motionem , et si exercentur, aliqua saltem depravato modo , b alio quam par est, peragitur. Inde consequens est , ' Morbum esse , si vel levissima unius qualiscum que functionis laesito fiat, quia ut rectum ex omnissin conditionum complemen-

42쪽

ro , sic vitium a quocumque defectu 2'. Morbum quoque esse , dum functiones

omnes abolentur, aut depraVantur,mmdb aliqua supersit cordis motio. 30 Eapropter morbos inter se variare triplici ratione a pro majori vel minori functionum quae laeduntur, numero. b)pro majori vel minori, senectionum quae vitiantur, utilitate. c)pro leviore vel graviore intensione depravationum quibus functiones laeduntur. 40. Morbum proinde non esse quid indivisibile, sed extensionem, latitudinem multam habere, variosque ejusdem gradus esse, a primo levissimoque infirmitatis gradu, qui nitati proximus est, ad ultimum usque gravissimum morbi statum;qualis est in extremo mortis agone 3 ' Physice loquendo, morbum Tanitatem ita invicem opponi, ut nihil quidquam sit intermedium ac absoluth necessarium sit hominem vita praeditum vel Valere , vel aegrotare , hoc est, munia destinata vel perfecth, vel imperfecte , obire. 6'. Nihilominus tamen, juxta vulgi captum,posse haud incongruE, Cum antiquioribus Medicis , admitti statum neutrum inter communes morbi

sanitatis fines, atque aded inter utrumque

43쪽

TRACTAT PATHOLOG. II medium , in quo nec perfecta sanitas sit, nec vera infirmitas obserVetur. ' Ιmo

posse neutrum illum statum , si scrupulosior distinctio placuerit, cum iisdem Medicis dividi in neutrum per participat

nem utriusque extremi, seu perseete neu

trum , qui sanitatis horbi aeque particeps sit: neutrum per participationem alterutrius , sanitatis scilicet vel morbi, prout ad morbum vel ad sanitatem magis declinaverit. Quae distinctiones etsi forsan nimis subtiles videantur , magni tamen usiis sunt ad intelligendam de temperamentis doctrinam.

44쪽

SECTIO IECUNDA.

De morborum disserentiis.1VLon non Um, sicut rerum aliarum quarumcumque differentiae, vel abessentia ducuntur, vel ab accidentibus να-riis quamobrem duo futura sunt hujusce sectionis capita, prius nempe de ef- sentialibus, posterius de accidentalibus morborum dissirentiis.

CAPUT PRIMUM.

De essentialibus morborum disserentiis. iri ut dictum fuit, praeternaturalis est partium humani corporis dispositio functiones laedens : ergo futurum est , ut totidem essentialia sint

morborum genera , quot sunt genera partium e quibus Corpus humanum Oa

lescit sed docet Ρhysiologia humanum Corpu componi partibus, solidis liquidis , probatque Xperientia partes hasce singulas suis propriisque vitiis at serari, pcrVeri , labefactari tauo igi-

45쪽

TRACTAT PATHOLOG. Istur diversa sunt essentialia morborum genera , unum morborum solida , alterum morborum liquida assicientium. Quantumvis morbi qui in liquida inci

dunt, potius pro causis morborum

quam pro morbis habendi sint, si non aliquam solidis inusserint sui notam. Quotuplicia autem morborum genera essentialia admittuntur, totuplices esse debent hujusce sectionis articuli, in quibus de iis sigillatim disserere, variasque generis uniuscujusque species particulares a ferre liceat his ciertium adjungemus articulum , quo morbi ex utrisque com- ositi expendantur. R T. I. De morbis partium solidarum. I 1vΕRs humani corporis Com. pages ex villis , staminibus , seu fibrillis iisdem, congeneribus coagmenta tur , ut in Physiologia probatur. Primaria illa totius corporis stamina, quae simplicissima primigenia , teretia distractilia, elastica, homogenea sunt partes dicuntur similares, propter formae limilitudinem Tartes vel ex iis staminibus inter se vario ordine implexis

46쪽

intertextis efformatae , organisatione structura, conformatione Certa praeditae,

distinctis muniis .functionibus pro priis destinatae , appellantur parte Organicae seu instrumentariae, quia Organorum seu instrumentorum ossici ex naetura mechanismi sibi proprii funguntur. Hinc ergo duplex partium solidarum ordo, quae singulae propriis vitiis, sive morbis patent: unde duae emergunt species morborum partes solidas assicientium una scilicet morborum partium similarium , sive primigeniarum Daltera morborum partium organicarum , sive instrumentariarum , quam utramque distinctis paragraphis sigillatim examinabimus.s I. De morbis partium similiarium si eprimigeniarum. ONNΑΤURALE sunt primigeniis corporis staminibus qualitates quatuor, crassitudo , leui , laterium, eontextus deuitas , tales quidem , at

que ita comparatae, ut Xercendis muniis, quibus ipsae destinantur compares proportionatae sint.

47쪽

opus habent, ut naturalem statum retineant, totuplici modo possunt ab eodem deflectere,prout harumce qualitatum sim gulae, vel defeetu , Vel Xcessu, peccaverint hinc ergo quadruplex morborum similarium species ; Prima in crass*Πtudine aueta vel imminuta : audia, si fibrillae aequo crassiores pleniores imis minuta , si tenuiores sint, exiliores; Secunda, in terrisone audia vel imminuta: audi , si brae rigidae firmae sint :imminuta si molles, laxatae languidae fuerintra Tertia, in elasticitate aveha& imminuta Daucia, si fibrae, regre distractiles , ad restitutionem multa vi nitantur imminuta , si fibrae , distendentibus causis facit obsequiosae, ad restitutionem inertes sint. Quarta demum, Contextus deuitate aucta, vel imminuta: aucta, si stricte densatae sint, atque com- paetae imminuta,ra rare claX con

Quae ver de morbosis primigenio. rum staminum affectionibus diximus ita debent accipi , ut de membranis tunicis , vasis , ligamentis , tendinibus , caeterisque corporis partibus ex aequq

48쪽

rant, quibus limariae illae fibrae , qua- Tum ConteXtu coalelcunt , uXta vulgatum axioma , principiata redolerena turam principiorum.

f. II.

De morbis partium organicarum seu ins

trumentariarum.

- Um, sive instrumentum quod ad proprias functiones instructum,

accommodatum est, conformationem, magnitudinem , partium numerum, earumque situmin collocationem , naturae legibus convenientem obtinet ; quorum symmetria naturalis constitutio in utrumenti sanitas est uniuscujusque Vitium immoderatius , morbus est instrumentarius, culus idcirco quatuor sunt differentiae, una conformatio Vis , altera magnitudinis, tertia numeri , quarta collocationis , seu situs vitium ; hae autem denuo conciduntur minutius. Nam primo Organa Conformatione peccant triplici modo , ratione mutat et Auro , ratione

lavitiatis, aut asperitiei itiato insuperjm , demum ratione male se habentium

49쪽

TRACTAT PATHOLOG. Is pororum , sive meatuum is cavitatum Mariarum, quibus partium organ Icarum compage multifariam pervia est. IR. Quidem figurae vitia tot constituuntur , quot modis cujusque partis figura immutari potest , ut si quae recta esse debet , incurVetur quae CurVa, erigatur , aut distorqueatur quo vitio notantur simi, quibus nares deprimuntur Dalati, quibus scapulae, alarum instar,

ad latera prominent : gibbosi , quibus dorsum tubere promine , ex distorta spina Valgi, quibus extI, Vari, quibus intres, crura contorquentur. 2'. Supersicies organicarum partium . penes laevitatem , aut asperitiem , itia

tu duplici modo : scilicet penes laevitantem , dum partes, quae natura asperae sunt, morbose laevigantur. Qualis est laevitas illa a tensione in partibus inflammatis, pendens: penes asperitiem

dum partes, quas laeve esse naturale est,eXasperantur , ut dum trachaea arteria, quae e natura laevis est , in catarrhis eXasperatur , glandularum miliarium tumefactione. 3'. Demum meatus, sub quo nomine , ductus, Vasa quaevis sanguinea

50쪽

chylisera , lymphatica , Xcretori , po

ros sinus , caVitates omne una compre

hendimus , mala assciuntur tripliciter,disorsione, dilatatione, coarctatione sdisorquentur quidem , si qui reciti sunt, Curvi aut qui curvi , recti fiant : aut qui ad datum angulum obliqui sunt, ad majorem , minorem V gradum in clinentur: id accidit crystalino, vitreo Oculorum humoribus , dum viti lassororum rectitudine , ex diaphanis opaci fiunt, in suffusione&glaucomate: idem vaginae contingit in mulieribus,

dum utero ad alterutrum latus retracto, ita contorquetur vaginae duetias , ut transversae interni orificii rimae non respondeat.

Dilatantur vero, quando interna illo. Tum CaVitas , qualicumque modo infra explicando ubi de causis agetur , Xtenditur ampliatur sic pupilla dilatatur in myopibus, unde confusa visiora sic arteriae Qvenae ampliantur in aneuryLmatibus & varicibus : sic oscula tubulorum urinosorum dehiscunt in calculosis, unde admissio partium tartarearum ;sic spiracula , quibus vasorum tunicae pertusae sunt, expanduntur a sanguine