장음표시 사용
201쪽
ibi vero expansos aliis utcunque demum partibus infixos, haud aliter ac radii in tela aranearum. Variis casibus ea didicimus, quae huic rei illustrandae aliquo modo inserviunt. Vir iste, qui magnam partem cranii amisit, semper, dum cerebrum digitis comprimebatur, in somnum incidit, quasi collabe entia cerebri, caussa somni, debilitatis esset. Dum ille gravi quadam tussi affigeretur, cerebrum extra ranium expandi observabatur, ex quo cerebrum ea Vorum motu turgescere Videtur. Cum vero Anatomici demonstrent quemcunqUenervum substantia cerebri meninge circumdata consistere, veritati consentaneum Videretur, turgescentiam nervi actiones illius producere; cur autem
olida intrent, ubi omnia alia Xcluduntur, altioris est indaginis' majoris subtilitatis, quam Ut a nobis queat enodari, pure idcirco theoreticis illud ipsum discutiendum relinquimus. Hoc opus hielabor in praesenti negotio mihi erit, ut illum effectum, quem certi odores in corpore humano habent, Xplicem. Spirituosa, quae vim suam in nervos Xserunt, peculiaris sunt indolis atque naturae, diversus ille effectus oritur ab his, prout dosis fuerit major vel minor. Si admirandam hancce examino viri
in subjectis diversae petatis, JUVENTUTE nimirum SENECTUTE, paullo clariorem de hae
ideam mihi formare videor. Comparationem itaque inter hasce aetates facere volo, deinde inter illas' spirituosum. Ad quod praecipue pro auXilio utor Francisci aconis de Ver Alamio Discrimine inter Juventutem & Senectutem. f. II. Juveni Cutis levis, plana Seni Cutis arida, rugosa, prae-.sertim ad frontem.
202쪽
Corpus succulentum Corpus erectum Artuum firmitas Vires robustae, agiles Calor a Xim Us Genae floridie Ρulius incitatior Sensus UiVaces Bulimos
Laetitia Humanitas Misericordia Garrulitas
Valde velle Levitas, mobilitas Liberalitas Philanthropia in alios Confidentia & spes Facilitas Sinceritas Manimus apen
Magna appetere Praesentibus rebus favere
Frigiditas. Gonae XOletae, pallidae. Pulsus tardior. Sensus hebeteS.
Invidia. Obdurescenti R. Obmutescentia. Moderatio. Gravitas, constantia. Avaritia.
Sibi sapere. Dissidentia & suspicio.
Cautio Manimus tectus. Necessaria curare. Ante acta potius habere. En metamorphosi humanam longe maximam . quanitim mutatus ab illos
Si senem in Cauponam sequamur, & Bacchi Candidati cyathos Varii generis Vini impleant atque propinent, statim videbis eum, qui erat Seneae rugosus, aridus rigidus, curVus, tremulus, castus, exsuccus, sensu hebete pulsu tardiori, genis pallidis, corpore rigido, obmutescens, durus, inUidus, moderatus, graVis, dolens, Varus sibi sapiens, suspicax, morossis, cautus &c brevi onmia haecce senectutis indicia deponere, ausentutis florem
203쪽
sorem induere, facie laeviori & plana robustiis &agilis, firmioribus manibus, libidinosus, sensibus vivacibus, pulsu celeriori cum genis floridis & sortiori calore, garrulus, misericors, sincertis, liberalis, confidens &c quae omnia in JuVentute observare licet. Habent itaque Spirituos id prae ceteris peculiare, ut deperditas resarciant Vires doloresque mitigent ' ut Medea, senectutem in adolescentiam convertant. Si in Medicorum potestate esset spiri- tuosorum effectum constantem reddere aeque ac sapidorum, hominibus Vitam duplo pius longiorem darent Sed haec ut plurimum infelicem sortiuntur eXitum, quo magis enim nerUi irritantur spirituosis eo accidiores Vadunt; unde Uenit, ut essectu cessante omnia debiliora fiant, quod optime in sene nostro conspicitur, qui sequenti die deteriori, quam antea est conditione. Interim tamen hocce exemplo confirmari videtur recentiorum de irritabilitate nervorum sententia. Antequam vero ab hoc experimento discedimus, SCALAM AETATUM breviter percurrere lubet, ut differentem earum indolem Videamus. H. Embrγoni competit somnus fere perpetuus,
2:do Infantiae lapsus, balbuties, calor summus, singultus ab ingestis, stultitia. 3 o Pueritiae cursus, lusus, inconstantia, garrulitaS.
4: Adolescentiae calor, liberalitas, laetitia, jocus, libido.s: byuventuti tepor, humanitas, luXus, hilaritas, cantUS.
6: Virilitati robur, ratiocinatio, tranquillitas. 7: Senectuti debilitas, rigiditas, tremor, tristitia, severitas. Ciuu
204쪽
Cum autem jam primam tofin e spirituosis enipropinamus, senectuti quas renuntiat Mevadit fortis, robustus, judiciosus, tranquillus, sermocinans, ut Vir 6. Alterum poculum eum calidum reddit, humanum, sociabilem, hilarem sonorum, qualis est Puoenis S Tertio adhuc calidior, laetior, liberalior, jocosior, .magis libidiosus fit, ut Adolescens . Ouarto poculo exhausto, inconstans, ludens & garrulus, ut iter . Ost quintum ero calore inten-1issimo, stultitia, torpore, balbutie, lapsu, singulatu afficitur, ut Infans et Sextrui dum evacuaverit, obmutescentia laboratis dormire incipit, ut Emh1 3 1. Et hei ipsi subsistendum, ne vita ipsum destituat. Atque sic denuo omnia petatis stadia fuit emensus. Hocce Xperimentum, licet maxime e trivio sit petitum, effectum tamen spirituosorum in nervos maXime illustrat. Calor itaque oritur a nervis, non a simplici frictione, nisi dicere quis vellet nerVos, corroborando fibras, frictionem adaugere sed hoc modo amara maximum eXcitarent calorem, quod tamen ab amaris non volatilibus haud semper essicitur. Hoc inde confirmatur, quod 1 o e potione aquae calor non intenditur. st: A spirituosis omnibus calor. 3 o Venere sive gonorrhaea Xhaustus, frigidus. 4: A motu quidem calor, sed motus a crUorum actione, nec
motus sine nerVis Paralytici in latere affecto frigidiores. 6: Corros V quidem calefaciunt, sed exulcerando fibras. 7: Frigidus ab haustu spiritus vini & cerevissis calidior fit. 8: Cordialia omnia spirituosa sunt,' cor cessans in deliquiis excitatur spirituosis. Lubet vero aliquanto accuratius spirituosorum essectus, ratione diversitatis DOSIUM, scrutari sit itaque Homo labore, haemorrhagia, Venere, fame vel senio Xhaustus, per consequens invalidus, rigidus, Olens, &c pocul I. fit resectio virium.
205쪽
rium Poculo II motu cordis UctUS, corpus calidius, anima tranquillior. III resectio lassitudinis, amor liberalitas. V. pulsus citatior, facies rubra, lusus, garrulitas V. pulsis febrilis, sensus confusi, balbuties. I. mania, Uror. VII. convulsio, singultus, omittis. VIII. lethargus. IX. apopleXia. Augetur circulatio sanguinis, calor, vires, secretiones mitigatur nimiis doloresque evanescunt oblivio accedit, judicium confusum tandem sopor. Atque sic unum idemque medicamentum, pro diversa sua dosi, diversos nobis sistit effectus, Ut
1: halitus fragrans Alexiteria. 2: secretiones incitatae Stimidantia. 3: calor Calefacientia. 4: nutritio --- Nutrientia. s: vires resectae --- Analeptisa.
6 o hilaritas Exhilarantia. : affectus sedati Paregorica 8: dolores corporis Manimi sedati nodana. 9: mens confusa, Vertiginosa Narcotica.1o: stupiditas' somnus 'pirotica. 11: convulsio cordis megultuosa. 12: convulso ventriculi metica.13: convulsio intestinorum Purgantia. Deper 'unt itaque hi effectus ab irritatione nerUorum, quae a spirituosis producitur, non enim ex aqua' ejusmodi inertibus liquoribus eveniunt, adeo ut calor, motus humorum, Vires nutritio vigiliae, somnus, deliria, convulsiones &c cum levitate, agilitate, laetitia, animi Voluptate, libidinein sexcentis aliis, ner Uorum actioni debeant Originem.
Eximiam spirituos istius in nervos vim imprimis percipimus, dum concentratum est Si quis Syncope corripitur, ut altero; quasi pede in cymba
206쪽
1tet Charontis, spiritus quidam volatilis ad nares adplicatur, latim reviviscet. Qui animo corpore ita debilitatus est, ut ne digitum quidem minimum movere aleat, ex guttis nonnullis vini rhenani mirum in modum refici nullus non semet observabit. Alius, qui adversa fortuna ita conflictatur,' sub onere paupertatis gemit, ut Omnem emergendi spem amiserit, unde melancholia, dolores desperatione ita exatur, ut ne horula quidem a tristibus' anxiis meditationibus liber sit, guttas aliquas in rhenani accipiat, vivacior fit, omnis dolor pristinaeque miseriar recordatio evanescit, contentui laetus canit, ludit, , quamdiu in illo statu permanet, se felicissimum praedicabit, ac si Nepenthen gustasset, quae nulla alia medicina, nulla moralis persuasio, nec ulla res humana essicere
Maximum ero discrimen spirituosorum facit proportio ossium. Minuta enim dosis parum nervos stringere larga autem nimis illos extendere, si non prorsus destruere videtur. Xiguus spirituosorum Vapor naribus applicatus cor, dum munere suo fungi cessavit, iterum admotum excitare Valet, at vapor maXime concentratus e Dolio vini vel cella clausa, in qua vinum fermentat, robustissimum quemcunque extemplo perimit, & chorda nimis tensa rumpitur. Quae omnia, obilis s. D:nus RAESES vividis coloribus depinxit in Calendario Sueoico pro anno 747. Est corpus humanum cum suis nervis navi suis carbasis, velis, funibus bene instructae perquam similis si navis diu rapidissimis ventis agitatur, tandem funes flaccescunt, mali tremuli fiunt, aeque ac homo e diuturna ita, nimio labore multisque vigiliis fatigatus vel ut in navi ubi funes pluviis saepe macerati, elasticitatem suam perdunt, inuati incipiunt, usque dum de novo fuerint irrigati, ita etiam corpus hominis
207쪽
& frequenti clarga spirituosorum potatione tremere incipit, neque dum denuo aliquot cyathis robur brevi duraturum receperit. Haec sola est disserentia, quod funes, qui e vegetabilibus constant, aqua
contrahuntur, nerU Uero, ceu ex animalibus, relaxantur ab aquosis o tantummodo a spirituosis intenduntur. Si vel fortissimus aquam tepidam copiose bibit, a nimia debilitatione tremere incipit. Item si justo saepius nervos intendit labore, Venere poculis; at hic tremor cessat ex una dos potus spirituosi, usque dum in auram spiritus abiit. Ex hisce facile concludo plurimos senectutis morbos dependere non tantum a rigiditate fibrarum, verum etiam a minor irritabilitate nervorum. dorum infinitae sunt varietates, ideoque dissicillimum est eos ad certas reducere classes. Communiter distinguuntur in odorem gratum Mingratu n. Quomodo gratus odor agat, ignoramus, nisi quod nervis, immo etiam vitae eum sentiamus esse amicum & desiderabilem. Ingratus autem audit, quem vita maXime aversatur Dantur etiam alii,
quas intermedii, qui nonnullis placent, aliis displi
Dispesci potissimum possim odores in uti Classes sequenteS.L Aromaticos II. Fragrantes. III. Ambrosist os. IU Alliaceos. U. Hircinos. I. Tetros. VII. Nau- fessos. De quibus Suaoeolentes odores sunt Fragrantes
1 aromatici et Estidi Tetri 6- Nauseos 7 aliis grati aliis ingrati Ambrosiaci Hircini S.
208쪽
Exempli gratia AMBROSIACI Ambra, Moschus, Zibethum,
Abelmo sch, Geranium moschatum, Maloa Oschata, Allium oschatum, Latorus oschatus, Milium, Holcus , Meinia, A perula.
FRAGRANTES sunt flores iliae, Lilii, as-mini, Miranthis, Polianthis, heiranthi, Croci. AROMATICI folia Lauri omnium specierum,sor Dianthi sem Ammios. ALLIACE Allium, Alliaria, Scordium Thia-Di alliaceum, Petioeria, s a faetida. HIRCINI Orchis, ulvaria, Geranium Obertianum 'pericum hircinum. TETRI Stachγs, Cotula Tagetes, pium, sinnabis, Ebulus, Anagoris, tiglans, Actaea, Soluna, Doronicum, 'Ucγamus, Melianthus, Cossia, Buxus,
Anethum, Coriandrum. NAUSEOS Veratrum, Helleborus, Convallaria, Dracontium, Asarunt, Nicotiana, Colocanthis, flores Stapetissi. Horum autem virtutem diversam odore observamus, dum in nudos nervos agunt, per consequens similem quoque in corpore, ubi in illud agunt, essectum. Hinc FRAGRANS stimulat nervos accidos. AROMATICUS intendit per nervos omnia vasa, circulationem reddit promptiorem. TETER sopit quas nervos. NAUSEOSUS convellit, ut nervi quas eundem excutere laborent HIRCINUS excitat venerem, coincidit fere cum illo, qui in genitalibus lascivis reperitur. AMBROSIACUS vim solummodo cordis intendere Videtur, quare Turcae, qui hoc odore maXime dilectantur, sunt longaeviores dum Vero viscordis fortior fit, Malia se offerunt obstacula, suffocat quasi hominem, unde quoque hystericae ite- thoricae
209쪽
thoricae nequaquam hunc ferre possisnt. ALLIACEUS praecipue transpirationi inservit, & maxime salubris illis esse perhibetur, qui transpirationem habent fortissimam atque uberrimam, at contra quibus illa est tarda Dixit praeterea Sanctorius se expertum fuisse, nihil transpirationem magis promo
Vere, quam succum Cyrenaicum Vel Laser Veterum, qui adeo in desuetudinem abiit, ut in cibis condiendis Vix adhibeatur, sed varii generis Allia hodie ejus loco in culinis nostris usurpantur Indiae vero incolis quotidianum praestat usum, unde Indi semper, dum carnem edunt, orbem eo succo illi nunt, qui jam Assa faetida nuncupatur. TETERodo sopit, hinc Anethum temporibus morbo febrili
correptorum somno pri 'atorum, applicari suevit. CORIANDRUM minus testiculatinn CB. Copiose in agris Italiae provenit, teterrimo odore praetereuntium capita tentat, qui odor dum pluvia ingruit vehementior evadens ad vicinas terras de fertur, tumque caelestis injuriae praesagus Segu Neron. 2. p. 23. Si quis sub Τugi dis vel ambuciumbra decumbat, statim dulci somno sopitur. Nonnulli ex ambrosiacis videntur habere aliquid admixti ex tetro fragranti odore, ut Balsamus 'Ursicoe, Crocus c. qui etiam sopiunt dum thethum vel Moschus odore suo privatur, eundem iterum recipit, si in cloaca suspenditur. NAUSEOSUS odornaturae ingratus est Mnasum ab eo avertimus. Si particula putridi ovi corpori ingeritur, ventriculus convulsionibus assicitur, quae non desinunt, pri US- quam hoc venenum per uperiora vel inferiora
evacuatur. Dum ejusmodi tetrum . . radi Ueratri, flores Convallariae &c naso ingeritur, inde conmissiones' sternutationes oriuntur, quae etiam continuant, usque dum Vacuatio accesserit. lurima purgantia, Rhabarbarum, Senna, Colocynthis, Elaterium, Asarum, Ebulus, hujus naturae sunt,
210쪽
quare & haec omnia natura effugere atque Vacuars conatur; si vero in scoctis Vel nisi propinentur, ut massam sanguineam intrare pos lint, sit orifera, diuretica, Vel inmen oget Vadunt, natura
enim per quascunque apertas Vias hisce se liberare annititur. Ex hisce jam leViter demonstratis, facilius ad eorum in Medicina usum concludimus. ALEXITERIA ut plurimum Alliace sunt, quae maXime cum hisce conVeniunt, quibus utimur ad praeservandum corpus a contagiis noXiisque mi-asmatibus augendo enim transpirationem, attractionem impediunt ut per pulmones tantum, quantum per totum transpira corpus, idor hicce in illis, qui Asia comederunt, facile sese prodit, ita respiratio atmosphaeram quas olidam format circa os eorum, qui haecce sumserunt, quemadmodum fumigationibus utimur in este, quo forti hoc odore quemcunque alium depellat nus faetorem. Solent itaque Medici eum in sinem Allium, Cepam, As L. faetidam, Scordium Rutam, Angelicam &c. praescribere rustici Ligusticum juXta domos crescere sinunt ut hoc ipso acrem purificent. Sunt etiam haec plerumque CARMINATIVA, partim ideo, quod transpirationem adaugeant, Ut corpus perspirabile fiat, partim otiam ut olido suo corro-horent irritent nervos, a quibus onus fibrarum intestinorum dependet; nam cum nervi, qui ad intestina tendunt, paralys corripiuntUr tympanites oritur. Concludimus itaque Allium, Scordium, Rutam, Assam foetidam .plerasque alias plantas Umbellatas vi carminati Va gaudere. STIMULANTIA incitant secretiones, ut Piper pleraque romata, quare' haecce medicamentis evacuantibus addimus, nam per haec celeriorem