Quaestiones physicae

481쪽

48a DE HYDROGRAPHIA,

die circa Voburg ingreditur Danubium stu. αHaud longὰ inde,prope Helbaim a septentrio ne influit Alimula fluuius optimorum &maximorum cancrorum copia celebris . Deinde

viperien pero meridie Iabitur Abenst. Haud longe a Ratispona siue Augusta Tiberii aseaptentrione currunt Nabus δc Regus, nomen urbi cocedens . Sed Ratispona i meridie labi tur Laber infra uetera castra, hodie meter. Infra Dectendo armeridie influit Isara ab Alpib. per totam labens Bauariam. Prope Visiboueni me ridie labitur st. His pauid inferius olfang. In, ter Patauium c olim Boiodurum 3 dc Vilfhouen labitur R. Gaissa. Patauq etia Oenus Da. nubium ingreditur a meridie,& Ilia a Septentrione. Infra Patauium a septentrionen. Re- narci nomen donans. Infra Rennam iuxta aracem Neumrahause a septentrione fluit Roti. Suapra Efferdiligam prope Asthach. est fluuio Asthach.Infra Efferdingam st.Iun. Insea Lin-Σam regium oppidum i meridie ex lacu H lis ubi sal coquitur,& ex lacu Gmunden, fluit Traun , per utrum lacum medius. Prope Marathinen st meridie ingreditur ὁ.Ens, Anasus Latinis. Post so. passus, a septentrione praeterit liberam ciuitatem flu. Aist. infra eandem Horest. e regione a meridie iuxta coenobium Erla-llister, flu. Erlaeb. Iuxta oppidu Ips ingrediturnu.Ips,Prope arcem chi meridie R. melca,

482쪽

oppida ingreditur a meridie Erla. Prope u iustissimum oppidum TreMaur, ciuitatem S coenobium S. Hippolyti praeterflues, Ru1e Treeten a' meridie. lnisa Vrembiam a septentrione influit Urembsa. Circa uetustissimum oppidum Tulnam a meridie Tuin nomen urbi tribuens. Circa Viennam torrens eiusdem hominis est . in Da Vienna est D Schuuechat, cum altero Halteri gang: dc paulo inferius Viascha&Leitta. A septentrione deinde prope oppidum Marchec: flu. Ma ehia. Pὰst circa laurina a meridie Rebnita & Rab, Ptolemid Arrabo. Prope Strigonium septentrione fluit Gran. Prope nobilem in Ungaria arceri δὶ uillam Comarum a septentrione ingrediatiir ss. qui per Vaciehsem episcopatum labitur,nome inde sortitus,Trentschin oppi dum 8c castrum praeterfluens. A' meridie in

fluit Trag. Latine Drauus, qui Murgata uel

murti R.suscipit. Circa Nonderalbam a meridie Sauus . Per Segedinu agrum 1 septetrio

ne influit Teissa, LatinisTibiscus: qui teste Georgio uuerriti ero de admirandis Ungaris aquis,in Μaromatio sub altissimis Carpathi iugis oritur,fonte quidem exiguo,sed tantis subi id incrementis,ut intra tertium millia- rhum ferὸ fit nauigabilis, quo sales euehatur,

piscatu omnes Ungaris fluuios quoru mul-

483쪽

48 . DE HYDROGRAPH. LIB. XXI.

ii sunt piscosissimi superat. Qui propius ad

eius ripam, aestiuiS Praesertim caloribus acce, dunt manifesto sensu experiuntur eum pisculentiam quandam,ut sic dicam,redolere. Nee desunt uulgo qui dicant duas eius partes ais quam,tertiam pisces esse. Prope Titellum aracem per Sendero uiam a meridie labitur The mis R. qui urbe a se Temeschuuar quasi The mesis urbem appellat. Intra Senderouiam dc Gallem beΣά meridie inquit Moraua . Pro. pe Pudanum a meridie R. Ischar.Per Transyla

uaniam a meridie intra Pudania dc Nicopolim st. Allutus. Sub Nicopoli per Vualachia

a septentrione influit Galophia. Per Holda, uiam Steritus 8c Prut,olim Nircassus. 4. De numero,nominibus, situ & ordine ostiorum Danubii diuersae sunt autorum senatentiae. Vide de his Arrianu in periplo Ponati Euxini R ibi Stuctium:qui de omnibus coa. piose scripsit. Atin haec hactenus de Hydrographia.

LIBER

484쪽

GE OGRAPHIA. Quid est Terras

uissimum frigidum&ficcui Est in medio mundi ceu centrum, ideo, 3 quiescit: dc est figurae rotundae ac cum aqua constituit unum globum: ut eleganter Ouid lib. 6. Fastorum scripsit:

Terra pila similis nullo fulcimine nixa,

Aeresubiecto tam graue pendet onm. ipsa uolubilitas libratum snstinet orbem, Qui, premat partes angulus omitu abest. curassit in media mundi regione locata, Et tangat nullam plu3 ue minusue latus: Nι convexa foret,parti uicinior esset,

Nec medium terrae munduε haberet onm.

Arte Dracosia su pensus in aere clauso Stat globin immensi paruariura poli: Et quantum asummis tantum fece fit ab imis Terra:quod ut fui orma rotunda facit.

Terra media mundi sedem occupat 8c centru uniuersi est:quod multis probari potest.

485쪽

486 DE GEO GRAPHIA, Ι. Quia undique aequaliter distata coeldi quod ostendunt stellae, quae semper eandem magnitudinem habent, ubicunt eas aliquis in terrs superficie confiderauerit. II. Quia rotunditas terreni globi haberproportionem ad rotunditatem coeli r id est, certae & pro portio nates partes in terrestri gloho , respondent certis es proportionalibus partibus coeli. Respondent enim in terra secua dum latitudinem singulis gradibus meridia. hi, s. milliaria Germanica. Secundum longi eudinem autem singulis horis oriuntur is gradus de aequinoctiali. Quod non fieret si terra esset in medio mundi. Inaequales enim arcus aequalibus temporibus orirentur: item squalibus partibus meridiani inaequalia spacia in terra responderenti quod experientia falsum

esse testatur.

III. Quia in omni die artificiali, sex signa

oriuntur,& sex occidunt.

IIII. Quia in oppositione Solis 5 Limae

utrum in luminare est in horizonte: quod si ri non posset, si terra ad unam parte coeli pro- Pisis accederet quim ad aIteram. V. Quia si propior esset alterutri polo ru, no possent fieri uniuersalia aequinoctia: Seminper enim alter arcus siue diurnus,sive noctu nuS,rnator existeret. Item non possent fieri e-φlipses in colunctionibus si oppositionibus:

- essene

486쪽

L I B E R xx II. 48 essent 8c imparia spacia a meridie in septen trionem*ab ortus iis oceasum.

Confirmata hac hypothesi,quord terra fit in

medio mundi: sequitur eam ut cerrum quie-stere. et

Si terra in medio mundi non haerpret fixa&immota: moueretur , aut in rectum aut inciris nutum. At non mouetur in rectum: nam sie relinqueret mediunt mundi: nec in circulantinam si mouudiretur super axe mundi : μὶτεωρα, ut nuabes,uel uolitanti aut fluctuantia in aere ut aues ad occasum ferri uiderentur: quippe terrae circumactu praeverterentuc de Iongis interuallo relinquerentur: si suler alieno a Xe moueretur: tum altitudo poli nobis interra quiescentibus non semper eadem quorum utrumque absurdum est. Terra itaq; in medio haeret immota. D E F Ι G V R Α Τ E R R AE.

Terra est rotunda-: quia secundum utrini ν partem dc longitudinem S latitudinem rotunda est: Nam pri md quoad longis tudinem:

si terra non ςst rotunda r e* aut ομπανoctati, ut Leucippus ex ueteribus uoluit:aut σκα- ut Heraclitus : aut siphlastos Ast ut

487쪽

Anaximander: aut caua, ut Democritus: aut plana,ut Empedocles & Anaximenes. At nee τνμπανοε Hr est: nec σκος oggὴ nam si profundo alueo esset excavata & alto ambitu undique septa : stellae eleuatae prius oceledentalibus quam orientalibus apparerenti

omni s ex eadem parte habitantibus simul illudeseeret dies de simul orirentur, evanescerentque stellae: nem ulla essent dierum uel noctium discrἱmina : exiguo etiam interuallo temporis diem haberent Nam sole ab illo laetere declinante, statim nox habitatoribus iulis oriretur . Ac si cubicam haberet figurant, dies artificialis ultra sex horas n5 extendere turmox uerb horas i8. duraret. Si uerb pyrasmidalem : adhuc breuiori tempore sel conspiceretur: nec est ἁσλιν posἁκρ : tum enim planis eius superficiebus polos spectatibus, nullae stellae habitantib. in convexa eius parate perpetuo apparerent: sed omnibus iam per orirentur & occiderent: aliae autem yl nis superficiebus oppbsitae,perpetu b delit scerent,nee deniq; plana est:si enim aequabisti superficie constaret, omnibus ubicunq; habitantibus, uno momento stellae supra hori Zontem attollerentur & infra eum deuoluerentur : & omnibus eodem momento dies illucesceret & nox oriretur et neque horum essent

488쪽

LIBER XXII. 4. 'essent discrimina. omnia absurda sunt. Terra itaq; rotunda est in longitudine: Idem est quoad latitudine: id est,a meridie in septen trionem et quia poli mundi pro locorum diuersitate eIeuantur oc deprimuntur.

Quod aqua er terra constituantumm

Aqua non circumdat terram sphaericet i sed terra cum circumfluis sibi, infusis aquis unuconstituit globum &unam dc eandem couexam superficiem: quod costat primo ex peregrinationibus : quibus plurimae dc amplissimae rerrae uersus omnes mundi cardines repertae sunt : quae testantur euidenter terram non circumdari mediam aquis cinguli ritu ut quidam imaginantur , imis summitam partiubus prominentibus: nec aquis, ut poma,innatare. Deinde argumentum sumitur ex eclipsibus. Nam:

Qualis figura est umbrae terrae in eclipsibus lunaribus,talis is figura terrae cum circumfusis asquis. Umbra enim refert & exprimit figuram opaci corporis. Mumbra terrae desinit in eonum 3c rotunda uniadiq; superficie includitur. ut oculi cernunt. Totus igitur ex terra & aqua globus rotunda sua perficie eomeraehenditur.

489쪽

4so DE GLO GRAPHIA, nem nunquam μενοεis3, sed *μφώνρτον appa rere: at ingrediens umbram, aut ex eadem emerges, corniculata semper cospieitur, sem

pei Q pars obscurata a lucida absoluti circuli

peripheria secernitur. Ergo necesse est extre. mitatem umbrae,quae illurninatam ab obse rata separat: non esse lineam rectam, nec ina qualem, nec lacunosam aut anfractuosa sed circularem: ideόην umbrae superficiem non planam, sed rotundam esse: alioqui hae ra- ω non fieret πεσφερῆρ. Ex his 3. consecta,

oriuntur:

I. Nihil interesse inter centrum grauitatis& een . trum magnitudinis : sed unum eta centrum amborunt elementorum , coeuntium inu-num lobum ει tendentium ad unum, idem que centrum grauitatis . Terra enim cum sit grauior, aperitur ae dehis it & aquas reeipit. II. Iocum aquae, quae terra operire debebat, m*tatum esse propter animantia. IV. Falsum esse commentum Peripateticorum quorundam, asseuerantium aquam decupi maiorem esse terra: de quare supre.

Qudd terrae quantitas humano ingenio certo depraehendi queat,statuuntur quaedam

490쪽

LIBER XXII. 'ιL Circuli ad circulum esse proportionem.

Finiti ad finitum eiusdem generis, est proportio. Cireulus est finitus. Cireuli igitur ad circulum est proportio.

II. Medium coeli nobis semper apparere: quia sex signa supra horizotem integra conspiciuntur. ΙΙL Demitas radios i Sole,in terrae differentes partes, parat Ielos esse. quia Sol tam magnus est ut terrs qualitas nihil ad eam habeat. Vide Plin. lib. 2. cap.11.1 III. Aequalium angulorum productas circumferentias,fimiles esset id est,eandem ra tionem, proportionem p habere ad circulos suos. Itam ut coelum in A. aequas partes diuidimus super centrum mundi: ita sua proportione etiam terra in 4.partes scinditur, ut superni,coelestes p quadrates infernis quadrantibus comparentur. Et quemadmodum qua erantes in coelo nonagenis gradibus diuidiitur ita etiam terrae quadrantes. V. Terram se ad totum coelum habere uel

lut punctum id quod indicant multa illustria L Qudd ex omnibus terrae partibus magnitudines 8c distantis stellarum iisdem tem- Poribus aequales,similes 3 ubi cernuntur. II. Quod gnomones, centra armillarum sphae-