장음표시 사용
711쪽
tricem turpiter ob peccatum accipere, sicut turpiter ob idem peccatum ei datur. Conseittit tamen D. Thomas licere meretrici turpitudinis suae pretium sibi retinere, 2.2. q. a. art.7. in corp. & q. 6 a. art.1. ad a. J Sed aliani solidiorem rationem proferunt Theologi, cur meretrix possit retinere pretium suae turpitudinis: timi quia etsi contra virtutem c naritatis &castitatis peccaverit, non tamen contra justitiam commutativam, qirae sola obligat ad restituendum: tum quia non tam illa criminis sui mercedem a cepit, quam te 'in munus ob illam qualemcunque utilitatem, quam insaniis illa prosesno certis locis afferre dicitur , homines , majoribus criminibus avertendo. Tosse Mum meretricet de rebus hvinanis, inquit Augustinus, Dulmeris omnia sibidinibvi. chiod tamen etiam quoad meretrices nolim certo definire ; cum id noverim apud ipsos Casilistas esse controversim. De adulterio enim , & aliis hujul odi flagitiis , quae cum iniustitia a mittuntur, ne quidem dubitare velim , quin acceptum pro illis pretium restitui debeat. Exemplum denique muttiae turpitudinis in dante limul de accipiente , in quibus lex negat actionem repetendi, aut nondum solutum exigendi , ita it ejus praevaleat conditio qui possidet, ponitur in pecunia vel data, vel proin ista judici hoc fine , ut injustam sententiam serat, is , C. eod. de in eo quod datum , promisi timve marito fuerit, lenocinii uxoris causa , ut nec per maritum exigi , neque si ei solutum suerit, per alium condici possit, i. Mercalem, C. eod. Nam in causa turpitudinis ex utraque parte meliorem et se postidentis conditionem declarant dicta lex Mercalem, de lex Si ob turpem , D. eod. IV. Praedicta condictionum , seu repetitionum jura cum oblitatione restituendi, etiam extra repetitionem & judicium , ex sola conscientiae
obligatione admittunt & approbant Theologi & Summistae. Sane si jusis sim naturae spectetur, sicut pro ullo opere quod in se peccatum est nihil potest dari, vel accipi , de si quid datum sit ante malum opus , sit omni librestituetidiim , quia includit promissionem committendi peccati a quo prorsis abstinendum est : ita postquam completum fuit opus malum proq io adimplendo, vel adimpleto datum aliquid fuerat, is qui accepit non
tenetur restituere. Ita docet Sanctus Thomas 2. 2. q. 32. ait. 7. in cori'. &q. 62. art. s. ad 2. his verbis : Potest retineri id quod propter opus malum est
acceptum. Licet enim opus malum , quatenus tale, non sit aestimabile, attamen quatenus est uni alicui delectabile , vel utile , aut alteri inconam dum , aut laboriosum , aut periculosum , est pretio aestimabile. Ex haeS.Thomae conclusione Soto lib. . de justi t. quaest. 7. art. i. ad a. excipit id quod acceptum fuit propter opus rurpe , quod sit dii ccte vii toti justitiae oppostlim. sed inde tequeretur , militem qui pro injusto bello stipendia accepit & milit .ivit , teneri rc st tuere stipendia ; & eum qui . similiter pretium accepit pro fabricandis armis, aut pro subministrando commeatu ad bellum injustam, teneri post tale ministerium rcstitvere pre-
712쪽
tium acceptum ; aliaque sequerentur plurima quae absurditatem prae so
V. Alii , ut C ajetanus & Covarruvias, hanc limitant conclusionem in solo judice qui pretium accepit ad injustam serendam sententiam : de pro ratione verbis innituntur sancti Augustini epist. 1 . ad Macedonium: Meseratius accipitur pecunia pro sententia in ista, pia' pro sementia justa ; pratestimonis Vs, quam pro t0lim a vero. Atqui pecunia accepta pro sententia j iista tali tuenda est , ut omnes assirmant, I hoc ipsum itatuitur in
l. Idem si si 'inum, D. de condict. ob tur p. caus. & l. .d evitandi, C. eod. Primδ namque fit transgressio aequalitatis , si pro re absolute debita ex iustitia pecunia exigatur. Secundd , quia id quod datur pro obtinenda justitia aut vitanda injuria, non est censendum i ponte dari, sed coae E ex
injuriae metu. Igitur non est restringenda restituendi rem male acceptam
obligatio ad Alum Iudicem qui acceperit ad serendum injustum judicitum quininad multb major inest restituendi obligatio in Iudice qui aeceperit ad juste judicandum , quia se accipiens gravem danti injuriam facit, de ideo magis obligatur ad ei restituendum pretium judicii quod ei gratis , de
ex ossicio debebat. SanE Judex utroque casu , sive acceperit Oo justam,sve ob inji istam serendam sententiam , reus est gravis ii justitiae : atque ad orietum Confessarii spectat illum rest tutioni rei iniuste acceptae adigere. scilicet Parti quae dedit ad justam obtinendam sententiam , quae 'uidem gratis de sine pretio debebatur: sed ubi pretio accepto Iudex injuste judi casset, compellendus erit pretium acceptum rependere, non illi qui turpia ter dedit, quique rem obtinuit secundam illicitam conventionem , sed pauperibus. Iniquum est enim si is citi ex ossicio incumbit jus dicere , ne
tuitiae suae pretio perfruatur: & Justinianus auth. N ' iure, C. de poena ud. qui male judic. Iudicem pretio utcumque corruptum damnari jubet
tripli restitutione. VI. Nce vel b in sola injuriosa circa rem alienam actione , aut in alienae rei injusta detentione, sea etiam in injusta boni alicujus alteri obveniaturi impeditione versatur obligatio restituendi. Tres autem requiruntur simul conditiones, ut alterius bonum impediens teneatur ristituere , it aut una de altera earum non sussciat ad obligationem restituendi. Prima est, ut se impeditus potuisset rem obtinere, nisi hoc impedimentum obstitis.set; non enim est vere ac propriE impedimentum , nisi cum ali s res ira obventura fuisset nisi obstitisset oppositum impedimentum. Secunda con ditio est, ut impeditus potuisset juste rem consequi ; si enim justE rem ob tinere non poterat, is qui impediverit non tenetur rcst tuere, cdm non ab stulerit jus alterius: ut si indignus , de plane incapax fuerit , conse uiatione Beneficii, vel ossicii impeditus, tametsi qui ii redivit motus fuerit exodio , aut alio pravo affectu , nec ullatenus ex affectu justitiae : hoe enim malo affectu impediens peccat quidem contra charitatem, sed non peccat
713쪽
eontra justitiam. Tertia denique conditio requisita est, ut impediverit per dolum , & fraudem aut mendacium, aliamve quamlibet actionem justitiae oppositam, qualis est calumnia , detentio fersonae ne compareat, litera. tuni illius interceptio, ne rem speratam prosequi possit, aut etiam vis illata, aut minatum intentatio in eum qui erat illud bonum collaturus. At vero solae preces , blanditiae de pollicitationes non injustae minime sufficiunt ut quis restituere teneatur, quia hominem adhuc in sua libertate telinquiuit. ratione restituendi nulla inest obligatio in eo qui precibus, blandisque Aciis , aut frequenti adhortatione citra vim ac mendacium mentem alicujus avertit ab instituendo illum haeredem quem prius intendebat, aut brelinquendo legato , vel donatione facienda. Eademque lociam ha ni in electione, praetentatione, vel collatione Beneficii Ecclesiastici. VII. Porrδ inter exempla injustae impeditionis ex qua exurgat obligatio restituendi, Toletus litas. cap. 39. num . . istud allegat, si quis Epis
copum volentem certae personae conferre beneficium , a proposito diverte rit detegendo ei crimen verum , sed onmino occultum estis cui erat collaturus. Sed melius docet Lessius cap. a 2. dub. is . num. 12 . neque peccas leeontra justitiam , neque teneri restit in , aut satisfacere illum qui collat
rem Beneficii, vel ossicii diverterit per privatam admonitionem crimini: socculti, quia jus est in hujusmodi patefacere privatim illi cujus intereste, quae hominem minus idoneum, aut minus fidelem ostendunt ad id munus, vel ossicium , vel collationem miniis decoram reddunt. Unde etiam solent occultae informationes a sanctioribus de sapientioribus fieri. Vt II. Itaque ubicunque pene certam alioqui boni alicii jus consequutionem aliquis frustraverit impediendo, puta quum impeditus jus habebat in re , vel ad rem per justam promi iliolum, stipulationem, aliumve coit
tractum , aut per electionem, praesentationem , expectativam , coadjutoriam, regressum, aliumve titulum per quem datur actio ad rem petendam:
in his ratibus q ianuis impediens nullum vim aut fraudem adhibuerit, sed solas preces & masiones , si justa non fuerit causa jus illud in rem acquisitum impediendi, tenetur impediens ad istius damni reparationem ; qilia hoc ipso peccavit contra justitiam , qudd jus alteri jam acquisitum sine legitima causa frustraverit. Lessius num. a 22. hoc addens, eum qui tale jus habentem se impedivit, non obligari in totum quanti res ipsa valet, sed quanti illud jus , illaque spes , consideratis judicio boni & prudentis viri
omnibus circunstantiis aestimaretur. Eadem etiam docet Bonacina de testi-rui. in generi disput. I. quaest.2. puncL i 2. num. 3. ubi nullum tale fuissetitis ad rem, sed spes plus minusve probabilis , aut conserentis dispositio, vel propositum, spes illa, vel dispontio multo minus aestimanda erit, nec restitiit. onis ulla erit obligatio , nis tribus supradictis concurrent:bus conditionibus , maxime vero vi, vel dolo i non enim ad hoc sussicerent preces de suasiones. Cum enim quantumvis altris dignus foret, non tali: ea
714쪽
ius habet nis in libera eius qui conserre potest voluntate. Atqui preces,
. blanditiae , munera , suasiones non repugnant libertati ; neque collator censeri potest involuntarie hoc facere , quod ita inductus agit. Navarra cap. i7. num. 69. Solus lib. . de justitia, qnaest. s. art. 3. sub miem. Lessius loc. cit. num. i 28. Bonacina de restitui. in gen. disput. i. quaest.2. ptinet. 12.
I X. Q iaeces quid sit statuendum eo casu quo quis digniorem nullum jus habentem ad Beneficium aut Ossicium sine vi, vel fraude impedivit, ut ei mineis dignus praeferretur Respondemus illum quidem peccaste, non tamen obligari quidquam restituere , modδ dignum & idoneum ad id promoveri fecerit. N. si id factum fuerit in concursu de examine, in quibus ille qui dignior agnoscitur, jus habet ut caeteris quaiavis dignis praeseratur. Et Praelati, atque Magistratus jus istud in concursu violantes, non modo peccant mortaliter ut infideles dispensatores , sed etiam vinculo tenemur restitutionis, quatenus injucam illi fecerunt, quem lex concursus reliquis praeferri exigebat. X. Restituendi obligationi non est obnoxius ille qui sine vi vel fraude curavit testamentum revocari , & alium haeredem institui ; quia neque haeredes, neque legatarii jus ullum habent ad successionem quandiu testinior est in vivis, cum sit libera testatori sui testamenti revocatio , habeatque, ut Iura loquuntur , deambulatoriam voluntatem usque ad mortem. Sicut ergo poterat testator testamentum suum sine cujusquam injuria revocare , ita potuit alius ei revocationem illam modis non illicitis persuadere. Seciis verd censendum de illo qui vi, vel minis aut calumniis extorsit testamentum, aut legati alicujus revocationem : & de illo quoque qui volentem testamentum condere, vel codicillum, per vim vel fraudem impediverit, exempli gratia impediendo Notarii, aut testium accessum : his enim casibus locus est illi generali & receptissimae regulae, eum qui vi, aut fraude alterius bonum impediverit, peccare contra justitiam, & ad restitutionem obligari. XI. Ille denique cujus vi, vel fraude plures competitores ab assequutione alicujus Beneficii, alteriusve boni impediti fuere, tenetur restituere
singulis horum quanti spes illorum probabilis judicio prudentis valebat, juxta regulas supra adductas. Molina tom. 3. disput. 727. num. 7. Lessius
715쪽
AEando , s quomodo teneatur restituere qui
cooperatus est alterius damno.
Xi Mius Ecclesiae Doctor S. Augustinus ita scribit Ois .s ad Macedonium : Si m aliena, prapierqvim peccatum est. Ηιm -- di possit, non redditur, non Iuur Poenitenua ,sedfingitur si autem veraciter agitin , mn dimittisin peccatum nis restit tur H
latum ; sed, ut dixi, Don restiis fotest. Aerem p e enim qui austri, amittis , ealios pallando malo, μι ipse mali vivendo; nec aliud habet uiae restis r. Hi ieceria non possumus dicere, Redde quod AE risti ; nis cum habere credimur, O negare. Hactenus D. Augustinus. Q iis quis cis citer influxit in alte ius damnum , tenetur jure natarae illud reparare. Hiijusmodi sunt cooperai tes uno aliquo ex novem modis, qui duobus istis versibus compreben-
issa, γ' tum, consensiui, palpo, reci sus,
Participans, mutus, non obgans, non manifestans.
Scilicet 1. Mandato : 1. Consilio t 3. Rei approbatione, aut laude : . Gim sensa : 1. Recipiendo rem,aut refugium damnificanti praebendo: 6. Auxialium praebendo in malum: 7. Tacendo : 8. Non impediendo: 9. Non ma- nisi stan ὀο , nimirum cum quis ex ossicio εc justitia loqui, impedire, aut manifestare renetur : nam qui ex sola charitate tenentur ad unum aliquod ex his tribus, non incurrunt damni restituendi obligationem , quae est s lius bustitiae , de non aliarum virtutum debitum. Itaque si plures communi conspiratione , vel concursu essicaciter cooperati sunt alieno damno , tenentur singuli in solidum illud resarcire. Nee ista minuitur oblisatio ex eo quod si isti non damnificassent, alii eorum desectu hoc idem damnum intulissent; haec enim oblisatio sequitur damnificantes actu, non veris eos qui caeteroqui damnificassent, nec tamen actit ipso damnificarimi. II. Caeterlim si consilium, aut reprobatio nihil efficaciter influxerint in damnum alterius, eo qudd damnificans aeque dispostus erat illud damnum exe iiii, peccavit quidem, non tamen obligatur ad restititendum, quia nihil influxit in damnum ad quod jamdudum completὶ se malefactor determinaverat, iuxta dominam S. Thomae, S. Antonini, Sylvestri, Nauaui, aliorumque. Verumtamen si Per injustum iudicium reus innocens damnatus fuit omnium Iudicum uaffragiis , illi qui ultimi dedere suffragium post completum requisitum ad sententiae validitatem numerum si stragio-
716쪽
nam , videmur nihilominus obligari ad restitutionem : licet enim , primi, suffragatoribus jam sussicienter & essicaciter fuerat praebitus influxus, sperari tamen poterat ut posteriores sussi agatores admonendo quae sui erant ossicii, Sc suffragium situm rectitando adduxistent priores, qui jam opinati sunt, collegas ad revocanda injusta sesagia : hoc , inquam, casu iu-
pernumerarii suffragatores restituere tenerentur. Bonacina de restitui. ingen. disp. i. quaest.2. punct. 8. n. . quia non tantum ex justitia tenebantur rectum dare consiliuin , sed etiam admonendo, si fieri posset, revocate injusta collegariim iudicia. Ita Navarra cap. I7. num. 2 I.
III. iid vero statuendum si quis dubitat utrum suo consilio injusto, quod se dedisse certus est, is cui datum est consilium fuerit essi citer impulsiis ad damnifieandum ; an vero etiam sine hujusmodi consilio jam erat se scienter dispositus ad inserendum hoc damnum , ita ut consilium
fortasse non fuerit causa damni animo j in praemeditati ξ Diverse a metoribus respondetur. Petrus enim Navarra lib. 3.de restit. cap. . num. 18. Fit
& alii quidam negant ita dubitantem teneri restituere , eo quod in dubiis melior sit possidentis conditio, l. Iu dubiis de regul. jur. Contraria tamen opinio mihi verior & sequenda videtur, quam docet S. Thomas I. 2. quaest. 61. artic. . his verbis : Tuissenon tenetur consiliator, aus palpo, idest ad datori ad restitinionem, quando is aluriter aestimari potest driod ex hu,si nodi cisii fuerit insusta acceptio sed siqiuua. Certe enim verba ista , pro a Lliter astimari potest, non certitudinem, sed dubitationem & formidinem p tius exprimunt. Assirmant quoque disertE obligationem restituendi in casu dubii Covare vias in Clement. Si 'HUM , pari. 2. f. 2. n. I. Molina tom. 3. de justit. dispiit. 736. num. 6. Bonacina d.qxiaest.2. punct.7. num. s. Lessius lib. 2. cap. 27. dus. 3. num. I 3. Ratio est, quia in dubio nemo praesumitur malum sua sponte facturus , l. Merit; si . D. pro socio. Unde infert C varravias, eum qui darnnificavit, non Gisse damnificaturum, nisi id consilium quod me dedisse cerium & exploratum est, ipsum movisset. Confirmatur, quia in dubio aequali damnificator censetur in determinatus. Ergo praesinitendum est, sequenteni ejus determinationem ex malo consilio su se lituto processisse. IV. Secus tamen, ut rectὸ Lessius admonet, judicandum cst et ubi d bitaretur an fuisset datum consilium : hac eadem ratione, quia malum non praesumitur nisi probetur, d. l. Merit. , & d. l. Indu sis. In dubiis melior est conditio possidentis ; stat enim possessio pro innocentia , donec perspicuε de delicto non consi it. Idemqtie statuendum , si dubium esset an consilium datum processisset ex culpa , an vero ex inculpabili, aut saltem leviter culpabili. Nam ut capite tequenti ostendemus, damnum sine peccato illatum non inducit restituendi obligationem i, & tibi fuerit culpa levis, non obligat ut totum, sed in partem. Sane ubi tam gravia sint judicia,
717쪽
sive profusae malitiae, sive praeparationis modorum damnificandi, sue declarationis malae voluntati, quae consilium praecessisset, eo casu praesumi possiet, nullum fuisse in iluxum ex malo subsequente consilio, & consulens esset immunis , ut idem docet lassius lib. 2. cap. 13. diib. q. in fine.
V. Quaeritur praetere utrum damnum praestarc ,seu restituere teneaturis qui mandavit quidem, aut consuluit injustam damnificationem , sed postea revocavit antequam damnum fuisset illatum Z Communiter concludunt Doli tores, eum qui mandaverat, si ante damni exequutionem mandis tum penes mandatarium revocaverit , eximi ab onere restituendi, quia Passim constat ex titulo Digestorii in ALVrdati, mandantem non teneri ex mandato postquam mandati sui revocationem ante Debim fissicienter mandatario intimaverit ; sic enim satis superque cessat mandati praeceden-ris inflii xus. De consilio autem secus decernit communis Doctorum opinio; censent enim eum qui damnum consuluit, non revocare susscienter influxum injusti consilii, nisi efficaciter persuaserit ut malo opere alter desistat. Martinus Navarra in Manual. cap. 27.n. 23 3. quem sequuntire A Zorius, Toletus , Lessius , Bonacina , aliique hanc rationem dantes discriminis hujus inter consulentem & mandantem, quia consilium datur in gratiam recipientis, mandatum vero datur in gratiam ipsius maudantis : unde mandans, si retractet mandatum suum re adhuc integra , retractat simul influxum suum; ideoque non tenebitur de damno sequenti,quatenus mandatum cum versetur circa interesse mandantis , revocatio mandati revocat
simul influxum qui proficiscitur ex interesse mandantis. At verb consilium cum habeat pro suo fine interesse illius qui consitum recipit, retractatio consilii non scinper amovet ejus influxum, nisi alter desistat a prosequutione sui interesse, pro quo datum fuit ei consilium. Atque isti doctrinae adhaerendum est in praxi, quamvis Petrus Navarius , & Salonius his non
acquiescant, S constilentem perinde ut mandantem a restitutione facienda eximant, ex quo revocationem re integra fgnificaverint, totumque deinceps damnum in solam exequentis malignitatem refundant. Adhuc tamen subdistinguendum e st circa revocationem consilii: vel enim consilium versabatur circa jus , verbi gratia dicendo licitum quod tamen est illicitum ; & ejusmodi consilium re 'adhuc integra sussicienter revoc. itum apud eum cui datum fuerat, eximit eum qui male consuluerat ab obligatione restituendi damnum postea illatum, quia ejus desiit influxus per in ni stationem contrariae veritatis : vel consilium fuit immediate circa factum injustum& damnificum, & hujus revocatio non susscit ad eximendum a restitutione facto subsequuto eum qui se consuluerit. Bonac.pum2.7.
V I. Ius quidem Civile & Canonicum simul conveniunt dicendo: onsilii non fraudulenti nulla obligatis est. earerum si dolus O callidita. Q-umcessit, de dola actis competit. Leg. Non staudulenti eonsilii s. D. de re
718쪽
jur. Et , mi Cm ex eo sim, di modo fata Hem non fueris, obliga ricap. Nulli , eod. in 6. Si in his locis dolum stricte suntas , aut fraudem intelligendi erunt hi textus de soro tantum externo. Si vero verba lixe lato sumantur, ut culpam etiam comprehendant, locus bis quoque regulis ei itin foro conscientiae circa consilium cui causam dederit culpabilis igno rantia. Ubi vero ignoratio non fuerit culpae conjuncta, Vel temeritati, nul li erit res itutioni obnoxius qui bona fide erroneum ciansilium dederit, etsi damnum suerit inde subsequutum. VII. Sanctus Thomas I. z. quaest. 62. art. 7. multa praeclarὸ docet circa restitutionem faciendam. Primo, novem praefatos modos quibus aliquis ab alio damnificari potest, dc in quibus incst obligatio ad restituen dum, de singulos ex his modis obligare singulos influentes in solidum ad
reparandum illatum damnum. Secundδ, Principes qui tenentur custodire justitiam in terra, si per eorum defectum latrones increscant, ad restitutionem teneri,quia redditus quos habent sunt stipendia ad hoc instituta ut iustitiam conservent in terra. Tertio, hosce modos, etiam er eos mortaliter peccatum fuisset, non semper obligare,sed tantum ubi emcaciter in alteriit, damnum influxerint. Et haec dicit in corpore articuli. Q iarto,principaliter
teneri restituere illum qui est principalis in malefacto : primum quideri
praecipientem: secundario exequentem,S constQuenter alios per ordinem.
Quintd, uno istorum restituente illi qui passus est damnum, alium non te
neri restituere damnum eidem quem anterior restituens fecerit indemnem.
sed restituere debere principalem damnificatorem , aut eum ad quem res injust) subrepta pervenerit, minus principali damnificatori qui restituere. damnum pasib praevenerit. Haec dicit ad a. argum.Sexto denique,non semper illum qui non manifestat latronem, teneri ad restitutior:em,aut qui non obstat, aut qui non reprehendit; sed eum solum cui ista incumbunt euossicio, ut Principes terrae , Gubernatorcs,M gistratus, Ossiciales. Haee dicit ad 3. arg. VIII. Itaque juxta has regulas milites cooperantes in urbis iiij iista
direptione,vel agrorum vastatione,tenentur singuli id Glum reparare damianum quod in individuo per se operati sunt. Duces autem exercitus tenentur in solidum ad universum damnum quod ex coriim neglectu, licentia vel mandato milites ipsorum exequuti fuerint. Ita Na Varra cap. 17. n. ro Et si ex communi conjuratione plures socii ad unius domus, aut villae excidium concurrerint, de dum simul depraedantur, alius superveniens ali
quam supellectilem inde abstulerit, singuli ex numero conjuratorum ob noxii sunt restitutioni in solidum: qui verd depraedationi supervenerit, id solum tenetur restituere quod seorsim diripuit, quia ipse unus causa' ostsingularis damni; reliqui vero singuli per communem conspirationem in
I X. Gravis est dulicultas circa alieni peccati cooperationem, quae fit
719쪽
per actus de se, si iique natura licitos, atque ad bomimbiit malum indigere tes , ut contingit in Christianis apud Infideles captivis, quos illi cogunt adversus Christianos remigare ad bellum,uel piraticum latrocinium. Na-varrus quidem Manual. cap. 17. n. 63. & in cap. Ita quo dam, de Iudaeis, notab. 2I. eos dicit peccare mortaliter, & teneri mortem Potitis oppetere. Caeteri verδ serὸ omnes Summisbe illos vi compulsos ad se remigandum excusant a peccato. In primis certum est eos qui voluntarie cooperantur hoc fine,ut alieno pereato consentiant & famulentur, quativis eorum actio praecisE & ex sui natura non esset mala,teccare tamen ex consensu ad malum finem, dicente Apostolo Rom. i. iii talia agunt diem sint morte, non
μὴm dria ea faciunt, sed etiam qia tan uolt facientiris. E t dicit cap. i. de osse. iud. deleg. A ei ct consentientes pari pana minoitur. Dissicultas ergo versatur in illis qui compulit , superiori potestate aliquid ex se suique
natura agunt quod injustae voluntati Superioris famulatur & inservit; cui tamen obtemperans non consentit animo. Cogitanti mihi de hac quaestione tria occurrunt praejudicia quae nemo prudens possit aspernari. Exemplum sancti Gregorii Papa:,quod ipse de se testator & approbat. Deinde sapientissimi Pontificis Innocentii III. decretum in cap. Pastoralis, ε. tua ver de ossic. iiid. dele g. his verbis : Restonderem pud cum Orainari s teneatur Deligat. , etsi sciat sententiam illam Dr ustam , exciria nihiliminus t netur eandem. E x adverso divina de naturalis ratio suadet nihil agendum contra propriam conscientiam, alioqui indubie peccari, tametsi conscientia ipsa esset erronea. Sacra quoque Scriptura denunciat Ach. s. Deo esse obediendum magis quam hominibus. Et carnifices qui injusta Principum de senatus ad verpus Christianos edicta exequebantur, licet non causae cognitio, sed sola exequutio eis mandaretur , non erant immunes a peccato. Sic igitur interpretanda est Innocentii Constitutio, ut velit ordinarium praeui mere quod Superioris committentis sententia , se exequenda non sit inju sta, quamvis primo aspectu talis sibi videatur , atque ideo scrupulum deponat , nec velit penitus explorare rem non sibi perspectam, cujus sibi demandatur exequutio, de non cognitio. Tertium praejudicium est in eo quod si quis calumniis ita opprimatur, ut non suppetat probatio, vel defensio in contrarium, judex qui certo scit accusationis falsitatem, de accusati innocentiam, lebeat tamen contra propriam conscientiam supplicio innocentem accusatilio addicere ; quod est vere ἴe sicienter cooperari calumniatorum malitiae adversus innocentem : quae tamen conclusio est Sancti Thomae 2.2.q.67.art. 2. inia tamen permulti huic opinioni refragantur,
non ei ulterius insisto. Taceo pervulgatum illud exemplum Naaman Syri; quod tamen Elisaeus Propheta non reprobat, sed virum illum cum pace dimiit l, lib. Regam,cap. F. X. Venio itaque ad primum ex Sancto Gregorio praejudicium. Hic e go lib. x .epist. ioci. quae est ad Mauricium Augustum, qui lege prob.bueratini lites
720쪽
milites nondum militia solutos fieri Monachos, protest mir ibi vir sancti hanc legem esse contra Deum ipsum, per eam occludi quamplurimis aeternae sali itis viam , plerosque milites esse qui nisi omnia reliquerint, salvari apud Deum nullatenus possint. Et tamen quasi cooperans huic iiij iistitia tam multis animabus exitiali, testatur ibidem se Principi obtemperando eandem legem rer diversas terranu partes transimitti fecisse ut promulgaretur : addens se id quod debuit exsolvit se , dum Imperatori obedivit, de pro Deo quod sentiebat non tacuit. In istius faeti examine tres circumstantias deprehendo, quae in hujusmodi occursibus possunt esse totidem regulae evitandi peccati. Primum non consentit malae intentioni Imperatoris, imo vero illam pro suo Pontificis officio aperte damnat. Secundo illa Pontificis actio sic erat in seipsa indifferens, ut directe ac immediatε non operaretur rem malam ab Imperatore intentam ; transmittebat enim ejus Edictum, sed non hortabatur ejus exequutionem. Tertio impendebant neganti hoc cilicium gravia mala,&majora in sanctam Ecclesiam scandala ab Imperatore. Haec tria similitet concurrere videntur in Christianis illis remigibus; non enim animo consentiunt, sed inviti remigare conarelluntur. Item eorum aditio ex se indifferens non attingit immediat malum ab Infidelibus
intentum , non enim capiunt, non pugnant, nou occidunt, non tormen
ta in Christianos adhibito igne displodunt; haec enim , ut Lessius docet. Praestare, quamvis coacti, non postent citra mortale peccatum. Terti δ non modo inviti, sed etiam cruciatibus imminentibus, de moriis metu compulsi remigant. His ergo tribus simul concurrentibus licitum esse talia, ct his similia operati sine peccato & sne obligatione restituendi, v lunt Lessius lib. 1.cap. in gub.is. Bonacina de restitui. disp.r.Φ2.penci . Io. N. 3. Bonaldius tom. i. trach. ii . lectione 28. Ego vero quicquam de
Utrum se luso dolo, aut conventione, quaetis culpa obliget in consilentia ad restitutionem.
IN soro quidem exteriori decernitur plerumque secundum reparatio damni ex culpa dati, etsi damnum casu eve- nerit, dummodo culpa castim praecesserit. Unde ait lex Contra Du, D. de regul. itur. Contraium crvidam dolo malum dumtaxat recipιiuot, eri idam dilum 2 culpam. Datum tantum , depositum ct precarium e dolum ct culpam . mandatum , commodatum , venditum , σπα, --