장음표시 사용
81쪽
Orenim si hoc tantini annuli possitu ansae evanescerent,lle quaquam tanto tempore perstare rotunda phasiis posset atque Observationes testantur, toto enim semestri rotundus Saturnus spectatus fuit. Quamobrem porro quaerendum est quae causa, praeter eam quam amattulimus, an aSquandoque cerni prolaibeat est autem quae sequitur manifestissima.
Frequenter nimirum evenire constat Saturno circa locos modo dictos B vel incommorant , ut tum hujusce tum Solis respectu ita positi simaus, ut sit produci planum annuli intelligatur, id internos ac Solem transiturum sit velut in schemate superiori, cum Saturnus propera consistit, nos autem cum Tellure in . Quo sit ut illam annuli superficiem quae solis radiis illuminatur conspicere nequeamus, sed alteram tantummodo quae tunc umbrae vices patitur. Nulla itaque ne hic quidem brachia Saturno annulus praestat, sed oculis nostris ereptus orbum ac solitarium relinquit. Atque haec causa ad continuos quinque aut sex menses rotundae phasi interdum sussicit, uti postea accuratius docebimuS. At non immerito dubitari possit, cur tib c praecedenti quoque annuli positu cum planum ejus recta ad nos vergit, non saltem exterior ejus limbus a Sole illustratus appa ireat quid enim dicemus anne tam tenue esse totum annuli corpus, ut licet revera splendeat extrema ejus margo, cxilior tamen ipsa sit quam quae nostris telescopiis percipi possit Nequaquam e verum res eadem quae causam hanc O a praetexi vetat, eadem veram causam quoque haUd dubie is uehiis hi
suppeditat fascia nimirum illa reliquo Saturni disco obscv l zz
rior, quam rotundo illo apparente, di rurnis brachiis 'gli Hyψέ aucto nobis Visam narravimus Haec ita comparatum
csse exteriorem illam annuli ambitum vincit, ut aliquario quidem
82쪽
quidem crassitudine praeditus sit, verum ejus natur , ut solis lumen, vel nihil prorsus, vel certe leviter admodum reflectat. Quia enim in Saturno etiam brachiis predito tractus iste nigricans animadvertitur, nempe cum superficiem annuli eandem quae a Sole illustratur despicimus , quo positu nulla ejus regio obumbrata oculis nostris obversa est sequitur nigredinem illam ex alia causa manare non posse, nisi quod ejuscemodi quadam materia annuli margo cooperta sit, quae non perinde ut reliqua ejus superficies
repercutiendo lumini sit idonea. Sic in lunari quoque disiaco maculas aliquas, caeteris partibus multo obscuriores, cernimus quae quiden non plane omni luce desectae apparent, Verum si aeque procul ac Saturnus a Sole distarent, ubi tantum centesimam partem eius, quod nunc accipiunt, luminis ab illo mutuarentur, credibile est penitus nobis invisibiles fore, nisi quatenus lucidioribus undique terminantur ι praesertim si tenuem modo lineam ut Saturni annuli margo,constituerent. Alioqui vel illud 1br-latara dici possit, materiam quandam aquae silmilem, aut certe laevio splendida superficie praeditam, extrema annuli praecingere, quae unico tantuna veluti puncto Solis radios reflectens, nequaquam nobis conspicua erit, ut rationibus opticis clarum est.
Sed quae ad rotundam phasin attinent ulterius etiam expendamus, in qua plura animadvertenda supersunt Diacimus paulo ante tunc eam potissimum existere, cum productum annuli planum inter nos Solemque medium transit. Hoc vero quando contingat, quo pacto cognoscere postinius, atque ex Astronomicis tabulis definire, deinceps cxplicandum est. Sit itaque denuo Saturni orbita AI C
83쪽
Iam quia positum suit, Saturni axem, qui ad annuli planum erectus est, semper sibi parallelum serri, sequitur communem quoque planorum annuli orbitiintersectionem uni cuidam lineae semperiore parallelam. Esto ea linea per Solem ducta G, quae proinde in caelo locum Saturni quinoctiorum designabit. Posito igitur Saturno in , Tellure vero in D, utroque ad partem eandem rectae A C, Verum ita ut minus ab a Saturnus quam Tellus distet: necessario intersectionis linea planorum annuli Orbitae Saturni H M, quae nimirum ex Id parallela ducitur Cinter Solem L, Terramque in D positam excurret,ac propterea annuli quoque planum manifesto inter utrumque medium incedet. Quod ubi contingit, rotundae phasi lo-
84쪽
cum esse demonstravimus. Contra vero, cum Saturnus quidem ac Tellus ad eandem partem recta Ac consil-: Vς R in propius ad eam accedat, ut cum in F utroque casu linea intersdctionis
annuli atque orbitae Saturni, ut hic, , quae nimirum ipsi C quid istans acta est, Terram Solemque ab ea dem parte habebit. Unde intelligitur, utrovis positu eandem annuli superficiem a Solein nobis aspici quod requiri iam supra advertimus, ut brachia Saturni aut ansae ap-
tur, ut postea manifestum fiet. Hi autem diversi situs ut ex tabulis Astronomicis parvo negotio cognoscantUr indeque rotunda phasis, quatenus ab hac causa pendet, praedici possit, sciendum est,quan'
docunque Saturni locus apparens locusque ex Sole sive cc- centricus, diVersas partes obtinent ejus loci quem intersi-
post haec ostendemus id ejusmodi situm Saturni ac Tel-
dam dari. Illo enim posito, sit Saturnus in H. Primuimaque dico ab hac parte lineae AC etiam Tellurem con- re. Etenuia si ad alteram partem sita esse dicatur, velut in P siquetrectam ex P ad H ductamin versiis fi-Xas porro continuatam, quae locum Saturni apparentem
Donstrati ab eadem parte puncti aequinoctiorum Quod L A producta inter fixas determinat, utraque ea loc exhibituras contra quam positum fuerat. Est et o stellii necessario ab eadem parte lineae AC, qua S Iunii AEsto iam ea alicubi puta in D. Quoniana igitur D A ad fi
La protracta locum Saturni a parente aes id vi
85쪽
Vcro, uti csiximus, locum eius eccentricum, inter quae loca intercedere ponitur locus aequinoctiorum quo tendit L A, necesse est rcctam H tandem ipsam in intersecare,ideoque punctum D, Ocum videlicet Telluris, amplius distare a linea AC quam punctum H n quo Satur nus. Constat itaque quando locus Sat Irni apparens ic-centificus ad partes diversas cadent loci sequinoctiorum necessario tunc Tellurem cum Saturn ab cadem parte re- AC inventum iri, atque ita ut minus ab ea Saturnus removeatur. At vero quotie apparens locus Saturni item que eccentricus ab eadem parte habentur recto A a silveloci aequinoctiorum Saturni, inde certo colligi aio, Tellurem ac Saturnum ita positos esse uti in &N. Ne Impetit vel diversas ad partes ipsius Ac collocati sint, vel ad casdem quidem, sed ita ut Saturnus amplius ab ea quam Tellus distet ideoque, secundum ante demonstrata,eandem annuli superficiem quae a Sole illustratur oculis quoque nostris Obversam esse. Nam cum LN producta ostendat inter fixas locum Saturni excentricum FN Vero locum ejus apparentem, ac uterque cadere ponatur in partem eandem loci illius quem inter fixas exhibet L C manifestum est rectam EN ad N porro productam neque secare debere neque parallelam esse rectae C, sed semper ab ea magis recedere. Quare necessario punctum F vel propinquius erit rectae A quam punctum , si sint am
bo ad eandem partem dictae lineo vel N ad istam , Ead
illam partem situm erit. Quod probandum erat. Denique advertendum etiam , quando Vel Saturni locus ex Sole, vel apparens locus incidit in alterutrum aequinoctiorum, quae determinat producta AC, nempe in gr. 2o in Vel κ, necessario quoque rotundam phasin exo
riri. Si enim locus ex Sole inibi reperiatur, hoc est, si a
86쪽
lturnus occupet punctum A Vel a tunc planum annuli protractum per Solem transire liquet unde sequitur neu iram annuli superficiem tunc luce aliqua perfundi. Rursus vero cum locus ejus apparens incidit in dictos aequinoctij locos, pc est, quando recta a Tellure ad Saturnum extensa parallela incedit ipsi AC; velut cum Saturnus sit tus est in , tellus in copositu productum annuli planum Oculo nostro Occurrere constat, quoniam communis ejus intersectio cum plano orbite Saturni ipsa est Ofrectae Unde fit ut neutram superficiem annuli, etiam sit altera jam illarum Solis radiis splendeat, conspicere possi-
u. -- uia illud videamus, quemnam Eclipticae locum teneat satisfisie, recta AG Saturni aequinoctiorum linea quam quidem 2 gr. O cadere diximus, verum qua ratione id ex .h, Observationibus collegerimus declarandum est.
Saturnum brachii carentem ac prorsus rotundum spectavimus a Mense Decembri anni 161s, usque in uia. 16S6. Quae phasiis ex ea causa, quam modo retulimus, tanto tempore durare potuit, si linea AC cum ipsum locum obtinere ponatur quem Saturnus tenebat tunc cum Soli essiet oppositus, hoc est, nil gr. 2O. Hinc cnim fieri debuit ut toto illo tempore Saturnus ac Tellus ab eadem parte lineae Ac simul consisterent, atque ita quidem ut Saturnus ei vicinior esset semel autem eodem momento, em
pe oppossitionis tempore, in ipsa AC reperirentur: unde non nisi rotunda phasis potuit existere icut ex praedictis intelligitur. Caeterum uti non admodum verisimile est etsi fieri potuerit eo ipso tempore oppositionem illam contigisse cum Saturnus in aequinoctio sui linea AC situs esset, ita non verebimur hanc lineam dimidio gradu emoVere loco illo, atque
87쪽
que in gr. 20' eam transferres quum hoc positu melius satisfiat aliis rotundae figurae observationibus anni I 6 24 Ioia, ac nihilo uectus nostra illa anni i63 6 conciliari que at , ut ex sequentibus liquebit. Osita itaque A in gr. 2 Oi r&κ sequitur rotundam phasin, ab usque principio Augusti anno 6 2 ad Febr. 6 3,continue perseveraste, prorsus quemadmodum Gallendo aliisque fuit adnotatum. Erat enim ineunte Augusto locus Saturni eccentricus in zo gr. hoc est , dimidio gradu praecedebat locum aequinocti j at locus apparens in a gr. Η, atque ita gr. 3 cundem aequinocti locum transierat. Quare superficiem annuli illuminatam assendus nequaquam conspicere potuit , sed eam quae tenebris tegebatur sibi obversam habuit. Et sic quidem locus Saturni apparens eccentricusque perpetuo diversis in partibus loci aequinoctiorum perstite runt usque ad initium sere Febr. I 6 3, unde non nisi rotunia forma prodire potuit, ut antea demonstratum
Idem quoque phaenomenon anno 1627 proculdubio sese obtulit, sod observatorum penuria an supinitate praeteriit inobservatum cum nemo , quod sciam, prodiderit, utrum Saturnu eo anno cum globulis apparuerit an se
Anno autem 6ia , a Galile primo Omnium rotunda lacte animadversus est. Scribitis ad Marc. Velserum Epistola de Solaribus maculis 3. circa solstitium quidem illius anni, tricorporem adhuc Saturnum sibi visum, inde vero, cum duobus mensibus atque amplius telescopio eum inspicere omisisset, ut qui nullam formae mutationem animo
praesagiret, postea nihil minus cogitanti solitarium oblatum talemque deinceps in illam usque diem, que prima Decembris erat, permansisse. Sae quidem observatio ha-Ia ctenus
88쪽
ctenus hypothesi nostrae consentit, ut si eo transitu lineae AC rotundus apparere Saturnus debuerit, id hoc annoncque ali accidere fuerit necesse. Sed cum per totum hunc annum Saturni locus, qua apparens, qua eccentricus, ab eadem parte manserit loci sequinoctiorum, 1Ve, gradus o videbatur ex praecedentibus colligendum , salvis brachiis suis cum praeterlabi potuisse, quod tamen contra evenit. Et sexto quidem Septembr. dicti anni I 6 Ia, quo tempore jam rotundum Galileus reperit,erat ejus locus ex Sole simul Mapparens, ing ,Α A. Hoc est g. S. 6 citra locum quinocti sui. Adeo ut solares radi jatque i quia visu terricolarum fluebant in eandem annuli Saturni superficiem inciderent et non tamen angulo g. S. 6 desuper in planum ejus directi, sed gr. 2. IF duntaxat. Hicinina elevationis angulus, ut hoc obiter adnotemus, sic se habet ad illum gr. L. 6', quo Planctae locus distat ab aequinoctio suo, quemadmodum apud nos declinatio Solis ad ejusdem ab aequinoctio distantiam. Quandoquidem non aliud respectu Saturni est planum annuli sui,atque nobis est planum aequatoris, similique etiam angulo ad c-clipticae planitia, inclinatur. Proinde cum cognita est distantia loci Saturni cccentrici ab aequinocti suo, si scire Iibeat quali angulo Solis radi in superficiem annuli deserata .uar, querendum in tabula declinationis Eclipticae, qualis apud Astronomos in usu est, quanta it declinatio loci alicujus qui tantundem a princ Arietis absit. Ea emnaist ipse angulus quaesitus. Ac simili quoque ratione cum data erit distantia loci Saturni apparentis ab equinoctio suo, hoc est, gr.2O aut , invenire licebit quonam angulo desuper planum annuli nos inspectemus qualemque propterea ellipsin ille nobis cxhibere debeat. Ex eadem nimirum ta
bula capiendo declinationem huic distantiae a pr. Arietis
89쪽
respondentem, quae declinatio rursus hic quaestum angulum sequat. Quorum demonstrationem adferre operae pretium non est, quippe quam Astronomiae periti faci e perspicient. Illud vero videndum, qui evenerit ut visu nostro ac Sole simul supra planum annuli plus quam a gr. altis, nullum tamen brachiorum apud Saturnum Vestigium apparuerit Anne haec ortasse causa fuit quod ellipsis annuli, tam oblique inspecta ut magis tenuissimae lineae similitudinem praeferret, exiliorem lucem emittebat quam quae Galilei tubo percipi posset Hoc quidem non improbabile videri queat, nisi codem tubo , circa solstitium ejusdem anni 16ia, brachia Saturni sive bini illi , ut tum putabant , satellites Galileo animadversi suissent, quo tempore Saturnus observabatur circa gr. 8, . hoc est gr. 2 ab quinoctio suo remotus, ideoque visus noster Vix uno gradu plano annuli superior. Etenim si hoc positu brachia cerni potuere,
multo clarius cerni debuissent tunc cum gr. 2.13 'supra idem planum visus extolleretur, initio nimirum Septembr. magisque etiam I . Nov. ejusdem anni 161a, tempore stationis Saturni quia tunc gr. II Io 3 tenebat, eoque gr. 9.ao ab equitio cito suo aderat; de ut angulo gr. 3. a
radi visus in planum annuli descenderent. Atqui hic, vel
certe circa haec loca brachiorum eZper mansit, quum satis utique diligentem ac intentum Observationibus Galile
uni suisse per eos dies credibile sit, qui rotundae phaseos miraculo nuper esset cxcjtatus. Itaque in tenuitatem brachiorum, cur ea penitus latuerint causa conserri non potest. At neque transponendo amplius Saturni aequinoctiorum locum, quicquam proficimus; ne quidem si mobilem statuamus lento quodam progresse si ad simisitudinem nostrorum equinoctiorum, quae scia-
90쪽
sim in praecedentia reseruntur. Quamobrem non alia nahujus rei causam esse crediderim quam quae nunc dice
Certum est cognitaeque experientiae, superficiem quamlibet ab eodem lumine plus minus e illustrari, prout directis vel obliquis radiis exposita est quod a Galileo, dialogo i de Mundi systemate, optime est demonstratu ira.
Quamobrem cum exiguo admodum angulo supra annuli Saturnij planum Sol attollitur, puta gradus unius Vel duorum vel etiam duorum cum dimidio, hoc est, cum satu ni locus eccentricus non ultra gr. 6. ab aequinoctio suo aberit, etiam praetenui tantum luce annuli superficies Sole Impertietur. Hanc autem, ita leviter splendentem, erisimile est ameris tenebris nos discernere non posse, praesertim Saturni,globi vicino fulgore praepeditos eoque ansas tunc nullas animadverti. Qia tamen in re illud ante Omnia statuere necesse est, superficiem annuli non esse asperam montibusque obsitam, veluti maxima ex parte Lune nostrae est superficies: sed aequalem planamque velut in iis Lunae regionibus, quas nonnulli maria esse ob insignem
Planiciem arbitrati stiris. QAlioqui enim, sicut Luna plena circa disci sui extrema ubi tamen obliquos Solis radios excipit, nihilo languidior umine quatia versus medias partes cernitur, scilicet quia illic tota montosa atque aspera est, ita annuli quoque u perficies si simili natura praedita foret, non secus oblique incidentibus radiis quam directis splendesceret. Quamobrem necessario plana, ut diximus, censenda est. Atque hinc jam intelligere licet cur Galileo a Mense Septembri an-m 6 Ia usque in Febr. 613, quoad nempe Heliace Saturnus occideret, nullae circa eum ansae conspicerentur. Quia nempe inde a Septembri continue locus Saturni eccentricus