장음표시 사용
51쪽
Tabula mot/ιs aqualis Luiu Suurnia in orbita sua reflectu lanum.
5ifinxit datus annus inmcauris, po Februarium unus dies , eoque
52쪽
Harum tabularum auxilio primum Epocham, quae praecederet Omnes Observationes nostras, constitui diem i an meridie, anno 633. Nempe ex eo, quod Marti j 16 9,hora sona. inperigaeo Saturni Luna Versaretur, collegi retrorsum numerando, ad praedictam diem Jan.i 3 3,r, viris abfuisse illam ab apogaei loco gr. τ , I . Iam vero ut
, dbδεν ejus ab apogae distantia, namque hinc facile deinde putetur perspicere est quam propinqua Saturno apparitura sit addendus es ad motum Epochae motus omitis usque ad tempus datum, ex tabulis collictus hinc auferendus Saturni motus apparens per idem temporis intervasium, qui ex Ephemeridibus cognoscitur reliquum erit distantia comitis ab
apogaeo quaesita. Ut si datum fuerit tempus dies a ue Martii
anno 633, hora sona quae prima nostra fuit observatio Motus Epochae, sive distantia Lunae Saturnia ab apogaeo tempore pochae, quae est gr. 27 , I , addita admotum ejusdem Lunae inde ab Epocha ad tempus datum colligit gr. 278, 3I Hinc ablato Saturni motu apparente per idem tempus, qui inVenitur gr. 22, 3 , relinquuntur gr. 3 3,3 4 distantia Lunae Saturni ab apogaeo quae invenienda erat. Unde apparet in circulo superiori ubi apogae locum reserebat, sere ad numerum Ia illam constitisse, eoque in maxima propenaodum distantia visam, uti revera contigit. Calculum autem subjicimus qui sic ordinatur. NMotus
53쪽
Τ 8Motus Saturni appares a Reliquum ues 3 distantia Lunae Saturni ab apogaeo. Ut vero constet methodi ratio, intelligatur in superiori diagrammate, Saturnus die Jan. 16s positus fuissem A, terra in G, una Saturni in , gradibus 27 , o ab aporis obuiij. aeo L. Rursumque is Marti i6 vs Saturnus ponatur in B, terra in F, Luna Saturni ini: sitque N parallela A L Quoniam igitur Lunae motus periodicus inter bina illa tempora, additus motui Epochae, hoc est, arcui LDE graduum 27 , at,essicit gr. 278, 31 erit idcirco arcus ΚΜ hoc graduum numero. Distantia autem Lunae Saturniae ab apogaeo est arcus M , qui ut cognossecatur auserendus est ab arcu K M arcus O. Er- o cum arcus D totidem sit graduum atque angulus quem constituunt rectae F, G hujus autem quantitas definiatur apparenti Saturni motu inter duo praedicta tempora apparet nos recte ab in Ventis gr. 78, 31, hoc est ab arcu rura, subtraxisse Saturni motum apparentem car, 38' quippe aequalem arcui O ad consequendum arcum OKM, gr. 2, 3, 33 , distantiam nempe Lu . Saturni ab apogaeo.
54쪽
Nondium hic locus est explicandi alium quendam hujus
lunu Ite motum in latitudinem, observationibus aliquot praecedentibus jam sese prodere incipientem quo nempe ab linea recta per ansarum caetreaana transeunte plerumque cxOrbitat, apparetque circa Saturnum ellipsim percurrere, interdum quidem satis latam, alias vero angustiorem , crotundo Saturno lucente, in rectam lineam abeuntem. Etsi enim, ad verum lunulae situm respectu Saturni determinandum, hujus quoque motus ratio est habenda , cum tamen cauta ejus cum caeterorum phaenomenon causis prorsus conjunctae sint, simul cum illis atque una opera exponendum censeo.
Illam igitur Systematis hujus partem alteram nunc aggredior, inqlia formae Saturni instabilis atque a seipsa discrepantis ratio reddenda, tum qua periodo singulae mutationes contingant dicendum est Harum aliquas quae nobis sese obtulere supra exhibui sed ea parten tantummodo periodi complectuntur. Ideoque ut omnem phaenomenon diversitatem ab iis quas dicemus causis pendere constet, aliorum quoque temporum ObservationeSexaminare necesse erit, quas a 4 atque amplius annis complures scriptis prodiderunt. . At vero cum Saturni figuras Omnes quas nobis delinearunt Oculis lustro, eas multiplices adeo
ac prodigiosas invenio, ut si qua hypothesis comminiscenda foret qua cunctis fieret satis, nemo non, ut Opinor, in ca excogitanda peram lusurus sit : cum nulla tam crebrae atque enormi transformationis causa esse possis, nisi
ponatur ipsam Saturni corporis molem identidem aliam atque aliam faciem induere, quod ab Omni verisimilitudine est alienum. Quamobrem delectus adhibendus est observatis illorum, inquirendum quaenam ex iis fidem mcreantur, quae Vecontra ut suspecta rejicienda sint inhio in
55쪽
examine illud concedi nobis postulamus, ut quoniam Saturni comitem primi perspicillis nostris deteximus, ac quoties libet clare intuemur, praeserantur propterea nostra hec illis quibus alij ad stellam eandem nequaquam pertingere potuere, licet quotidie Saturno observando intenti coque nostrae etiam circa formam planetae Observationes veriores habeantur, quoties codem tempore nobis atque illis diversae phases animadversa fuerint. Adjuncta itaque tabella omnes eas exhibet quas ex variis autoribus descripsit -
Ac prima quidem harum formarum est quam Gallicus
adnotavit anno i6io, in qua triceps Saturnus spectatur, mi L 2aminoribus duobus orbiculis majori utrinque adjacentibuS. δη - Hanc alij quoque permulti viderunt, aut certe se vidisse crediderunt. Nam si grandiores tubos adhibuissent atque Optimis vitris instructos, haud dubie pro triplici hac globulorum facie eadem sese illis obtulisset quam nobis diximus an- 14 I6sue, ac rursus anno insequenti, die I Oct. Vasam. Hoc enim inde colligimus quod dum illis bini ad latera globuli apparent, nobis porrecta in longitudinem brachia ubi nostri reserunt uti contigit eo ipso anno tW mense Aprili ac Majo, quo tempore trisphaerica illa figura Ricciolo Hevelioque observata fuit. Etenim quo certius constet ob perspicillorum parvitatem talem hanc cerni, experimur nobis quoque, quoties breviori perspicillo, quinum puta aut senum pedum, Saturnum aspicimus, binos globulos dictorum loco brachiorum apparere , etiam illa anni Siam existente phasii. - Quaenam autem fallacis imaginis causa sit facile perspicitur Quippe enim quum circa extremas cuspides ampliorem lucem brachia haec sive ais emittant, quam qua parte
mcd:o Saturni disco adhaerent, ubi semper umbrae aliquid
56쪽
intercedit, non modo cum manifesto jam bifida evaserunt
velut anno 16s , sed antea quoque ut anno 1667 non
mirum est lucem illam intensiorem, debilior inter ecta, penitus a medio orbe separatam videri. Neque item rotundam ex oblonga eri mirandum est, cum idem accidat omni figurae eminus, nec fatis distincte ob exilitatem, perceptae, atque eo magis quosiaerit lucidior. Itaque plane constat telescopiorum culpa phasin hanc vitiatam esse, licet observatores bona fide eam tradiderint. Quae sequitur hanc nihilomelius se habet, Scheinero observata anno I 6i Atque equidem dubito, perfectioribusne an deterioribus perspicillis, quam qui praecedentem dederunt, hanc deprehenderit. Quoniam hactenus quidem ad veram magis accedit, quod affixas Saturno auriculas caehibet; at contra in eo aberrat, quod plus justo carum contrahat longitudinem. Haec autem phasis tum sibi ipsi tum superiori fidem derogat, alterutram certe haud veram fuisse arguit; quoniam eodem tempore, anno nimirum I 614, altera a Scheinero, altera a Galileo aliisque observata perhibetur Ut proinde dubitantum non sit, quin haec simiis extiterit ei quam nos anno 16 3 7 vel 164 Sin commentaria retulimus Neque aliud de tertia hujus
tabellae existimandum est, quae Ricciolo secunda ponitur quamque anno 16 O MI 6 3 observatam scribit. Veritati tamen propior haec videri potest, quod pro orbiculis oblongas atque olivae similes figuras habeat. Quarta est quam in locum trisphaericae formae Hevelius adsumsit in libro de Saturninativa cie, ubi secundum leges hypotheseos suae asserit talem quandoque cerni debere, quae tamen ex visus hallucinatione in trisphaericam degeneret. Quanquam mihi ne istiusmodi quidem fornia satis convenire hypothesi illius videatur, ut postea ostende-
57쪽
Ejusdem evelij etiam quinta est, cui similem assendus edidit. Et hec quidem satis prope cum nostra illa anni 6 1 3 consentit , ni si quod partes brachiorum tenuiores, qua medio disco adnectuntur utriusque, ubi non sint assecuti.
Idemque in contigit, quae ambae ab Hevelio
quoque traduntur, similes iis qua circa eadem tempora Ricciolus observavit, nimirum anno I 6 8, 16 9' 6so, quae hic octavo nonoque loco exhibentur. Is eque alia rediiserunt, quam quod medius Orbis Hevelio nonnihil oblongus apparuit, cum Ricciolo rotundus fuerit quodque hic connexas ansas cum inter se tum Saturno ipsi spectaverit qua Hevelio pauxillo a contactu abesse visae int. Verum ipse Hevelius causam cur separatae Videantur visus imbecillitati adscribit,cum alioqui reipsa cohaerere eas Saturno
Tales autem Iustachius deDivinis notavit anno 16 6, 164 4 16 8 a quo editum schema ad num lilii exhibuimus Isque cum praestantistimus perspicillorum artifex habeatur credibile est omnium emendatissime nativam Saturni facie nobis descripssisse, nisi quod umbras illa quae
in schemate apparent,de suo, ut opinor, adjecit. Porro ab hisce figuris non mulium recedit ea quae a r.
Fontana vulgata fuit, undecima tabellae nostrae Quam uidem&Ricciolus anno 16 6 sibi visam scribit. Sed nainus bonis telescopiis tunc usum crediderim, quam quibus modo dictas octavam nonamque detexit. Siquidenacodem anno 16 6 septimam formam se vidisse testatur Hevelius, cui potius hic standum est. Nam Pontanae Observatio res quominu in dubium Vocare Verear facit,quod tiam olim magis monstrosas formas Marti publicavit, veluti trilaterae cujusdam rupis ac rursus aliter cum nigra m
58쪽
medio orbe macula quae nos cum aliis multis fabulosa comperimu Haec tamen , quam in Saturn prodidit formae diversitatem, neque magna est, ut diAi, neque miranda.
Plus negoti posteriores dure duodecima decimatertiaque exhibiturae videntur quarum priorem praeter Blan- canum tiam assendus prodidit reliquam Riccioltis, aliunde tamen acceptam, nobis impertiit. Mirabilis praesertim illa Gassendi apparet Verumtamen sit bene perpendatur, facile est intelligere, quo pacto ab octava sagura haec defluxerit. Nam si tantum in locum rotundarum lacunarum, lunatae substituantur, cornibus sese mutuo esse picientibus, jam profecto ob ava illa existet, quam Ricciolus adnotavit. Nihil mirum autem Gasiendo ac Blan- cano, cum non magnis perspicillis uterentur, rotundas potius eas maculas quam lunularum forma apparuisse, si1 quidem partes harum acuminatas distincte percipere' illisa legatum fuit. Duo accina denique quam Ricciolus a Ioniana, itemque ab aliis Romae visam memorat, anno 16 4' 6 3 eam quoque pro octava ac non a suppolitam esse certum est, vel etiam pro septima quam Hevelius prodidit. Non solum enim Ricciolus hanc ibi unquana Oblatam negat, solas Octavam, nonamque cum ansiisse vidisse amrmans sed eodem anno I 6 si evella notelesia copio septima illa conspecta suit. Nempe ansas Saturno conjungi recte hic Fontana animadvertit; sed cum praecipuus earum splendor a parte gibba procederet, orbicularem ibi figuram constituere visus est.
Non adscripsi phasibus hisce cam qua Saturnus ellipsiis forma conspectus dicitur, absque illis comitibus brachiis ve quoniam satis constat ob exilitatem telescopiorum, in
59쪽
ipso inventi hujus exortu , talem apparuisse postquam
Vero ad majorem persectionem eadem adductassint meminem amplius solitarium Saturnum vidisse nisi simavi io tundus fuerit. Omisi etiam phenomenon aliud a nonnullis quidem relatum , sed vanum proculdubio atque a sola imaginatione
proiectum quo nempe alterum quandoque Saturni liVe tuin ι que comitem sive ansam altera minorem deprehendi asse qrunt. Ego vero existim non tam ab indiscreta perceptione phasin hanc cnasci cur enim hanc ansam potiusquam illam minorem dicerentὶ quam quod ubi hypothesin quispiam commentus fuerit , ex qua talem prodire necessie sit, sacile sibi ipsi imponat, quodque cupit evenire credat. Itaque viro eximio . Hodiernae qui ad nos e Sicilia Systema suum Saturnium, de quo pluribus mox agemus missit, accidisse reor Hic enim anno ios sub finem anni insequentis Orientalem globulum reliquo minorem sibi apparuisse scribit, quum tamen eodem tempore nobis inspectantibus, eadem utrique magnitudo, claritas ac figura adfuerit, non quidem orbicularis, sed recta in lora ritudinem utrinque a Saturni disco procedens. Quinctiam frustra causam hujusce rei ex hypothesi sua adducere Hevelius laborat, quum plane contrarium ex ea sequatur, perpetua videlicet utriusque ansa aequalitas. Nam cum faciem Saturni nativam ejusmodi singat, qualis superiori tabella ad numerum septimum exhibetur, utra-Que scilicet ansa pari forma ac magnitudine corpori medio adnexa non sinunt usae Opticorum leges, Ut qualicunque huius corporis conversione , aliter una atque alia ansa sese videndam nobis praebeat. Nobis, inquam, in tam immensa positis distantia. Cum enim 3Oo sere dianae
tris Saturni maximis ab eo remoti simus, quo ac o
60쪽
o Cis RisT VANI HUGENII existimat vir Clar nos percepturos discrimen angulorum
9,ἡhia qVj' IJ py0pjor remotiorque ansa spectari debeat Π 'ue parum atjoni consentaneum est quod, ob eanae . a dem illam distantiae differentiam , unana amarum citius V et alteraria cum medio disco coalescere post existimat. salti H moc enim, admissa licet Heveliana hypothesi, atque etico viva amsi centuplo praestantiores tubos haberemus,nequaquam
tamen nobis visu deprehendere liceret Caeterum hujus
sententiam viri solertissimi, quo certe nemo hac tempestate majori animo atque industria rem promovet Astronomicam, pluribus exponere, Maliorum in iuper de propria Saturnis Orma Opiniones, priusquam nostram adseramus censere placet, quas post editam de Luna Saturni obser Vationem Omnes accepimus Hevelius igitur, in eo libro quem peculiarem huic argumento dicavit, causas phae- .H, nomenon redditurus, spheroidis oblongi figuram medioris 'i pol Saturni tribuit, cui ab utroque latere appendices ut Mina dixi, brachiorum silve ansarum sorma, firmi-ki rami ter adbaereant, quemadmodum supra loco expresJmus Mur Porro simul cum Saturno hasce ansas, spatio 3 circiter annorum, circa minorem sphaeroidis axem converti facit, qui quidem axis plano orbitae Saturni sit ad angulos rectos Enimvero his positis septime quidem superioris figurae phasin nec non rotunda quoq; repraesentari certum est ut nimirum in duobus ecliptica locis oppositis ansset hac facie Saturnus appariturus sit,aliisq; rursus duobus rotundus ansisse prorsus exutus. Quinimo seXta a quodam naOdo quinta quoque exhiberi possent, nisi quod conjuncte cum medio disco an e videri debebant. Sed quarta phasis nequa quam ab eadem torma proficisci poterit. Nam cum ponatur Satiarnus cum annexis sibi ansis, qualem 7sigura o-1tendit, rectus consistere ad phanum cccentrici sui, atque