장음표시 사용
61쪽
TI. - IN BOETIUM DE TRINITAT Qhoc homo sallitur, quod putat osso demonstrationem quod non est. Suffcientius etiam quam ipsum lumen naturale, quo assentimus principiis, cum lumen illud frequenter impediatur ex corporis infirmitate, ut patet in mentecaptis Lumen autem fidei, quod est quasi sigillatio quaedam primae veritatis in mente, non potest sallere, sicut Deus non potes decipere, vel mentiri, unde hoc lumen susticit ad judicandum. Hic tamen habitus non movet per viam intellectus, sed magis per viam voluntatis unde non facit videro illa quae creduntur, nec cogit assensum, sed iacit voluntario assentiri. Et sic patet quod fides ex duabus partibus est a Deo, scilicet ex parte interioris luminis quod inducit ad
assensum, et ex parte eorum quae exterius proponuntur, quae ex
divina revelatione initium sumpserunt, et haec se habent ad coagnitionem fidei, sicut accepta per sensum ad cognitionem principiorum, quia utrisque fit aliqua cognitionis determinatio. Unde sicut cognitio principiorum accipitur a sensu, et tamen lumen quo principia cognoscuntur est innatum cita fides est ex auditu, et tamen habitus fidei est inlusus. Ad quintum dicendum, quod vivere secundum rationem est honum homini in quantummet homo : vivere autem praeter rationem potest uno modo sonar in desectum, sicut est in illis qui vivunt secundum sensum, et hoc est homini malum. Alio modo Sonare in excessum, ut cum homo divina gratia adducitur in id quod est supra rationem et sic praeter rationem vivere n0n Sthomini malum, sed bonum supra hominem. Et talis est cognitio eorum quae sunt fidei, quamvis et ipsa fides non omnibus modis sit praeter rationem : hoc enim naturalis ratio habet, quod assentiendum es his quae a Deo dicuntur.
Utrum des sit distinguenda a religione.
Ad secundum sic proceditur. 4. Videtur quod fides a religions distinguenda non sit, quia ut dicit Augu in Ench. fide, ps, et charitate colendus est Dous sed cultus Dei est actus religionis, ut per definitionem Tulli patet, qui dicit De Religio est quae cuidam superiori naturae, quam divinam vocant cultum caeremoniamque asserto Ergo fides ad religionem pertinet. 2. Item, dicit Augu de Vera Rel quod vera religio est qua unus Deus colitur, e purgatissima pietate, vel puritate cognoscitur
62쪽
48 a. THOMAE AQUIN Is opuscULA sed cognoscere Deum es fidei; ergo fides sub religione conti notur.3 Item, offerre Deo sacrificium est opus, vel actus religionis sed hoc pertinet ad fidem, quia ut dicit August. v de Civit. Deici
Verum sacrificium est omne opus quod agitur, ut sancta socio lato inhaereamus Deo a Prima autem inhaesio hominis ad Deum est per fidem ergo fides praecipue ad religionem pertinst. 4. Item, Joan. v Spiritus est Deus, et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oporιet adorare magis autem adoratur Deus, cum ei prosternitur intellectus, quam cum ei prosternitur corpus
sedis fidem ei substernitur intellectus, dum se omnino subjicit ad assentiendum his quae de Deo dicuntur ergo fides ad religionem maxime pertinet.
5. Item, omnis virtus quae Deum habet pro objecto, est virtus thsologica sed religio habet Deum pro objecto, non enim nisi Deo cultum debitum offert ergo est virtus theologica sed magis videtur pertinere ad fidem quam ad aliquam aliarum, cum non dicatur osse extra religionem christianam, nisi quae sunt extra fidem, ergo religio videtur esse idem quod fides. Sed eontra est, quod Tullius in i veteris Rhelori eae ponit religionem partem justitiae, quae est virtus moralis ergo cum fides sit virtus theologica, religio erit alterius generis quam fides. Item, religio consistit etiam in actu qui est apud proximum, ut patet lac. i Religio munda et imma tuta apud Deum et Patrem hoe est, visitare pupillos et viduas in tribulatione eo j sed fides non habet actum nisi qui es ad Deum ergo religio est omnino a fido distincta. Item, religiosi dicuntur communiter, qui quibusdam specialibus votis astringuntur, non autem soli illi dicuntur fideles ergo non est idem fidelis et religiosus; ergo nec idem fides et religio. Respondeo dicendum, quod sicut pate per Augu. x de Civi. Dei, theosebia quae cultus Dei dicitur, religio, pietas, et latria, ad idem pertinere intelliguntur, scilicet ad Deum colendum. Cultus autem cuilibet rei impensus nihil aliud esse videtur quam debita operatio circa id adhibita, et ex hoc diversi modo dicuntur aliqui colero agros, parentes, patriam et alia hujusmodi, quia
diversis diversae operationes coaptantur Deus autem non hoc modo colitur, quod ei nostra operatio aliquid prosit, aut subveniat sicuti in praedictis est, sed solum in quantum ei nos ubdimus, et subditos di monstramus. Hic ergo cultus divinus ab-oluto
theosebiae nomine designatur sed religio impuria qua uidam
63쪽
XI. IN BOETIUM DR TRINITATE 40 religationem, secundum quod homo se astringit quodammodo ad cultum istum, unde dicit August. in lib. de Vera Religi. De Religio religando dicta creditur, o vel etiam a recte eligendo, ut dicit ivde Civitato Dei. Ex propria enim electione aliquis ligatur ad aliquid faciendum. Oportet etiam no reeligere quae amisimus ne gligentes, ut ibidem dicit : et inde est quod illi qui vitam suam totam, et seipsos ad divinum obsequium votis quibusdam obligant, religiosi dicuntur sed pietas animum colentis rospicit, qui non ficto, nec mercenario assectu ei obsequitur. Et quia his quas sunt supra nos, quaSi quaedam Veneratio divina debetur, bentaeia etiam quae miseris exhibentur, Sunt quasi quaedam sacrificia siseeundum illud Hebraeorum ulιsmo : Beneficentiae et communionis nolite obliuisei: talibus enim hostiis promereιur Deus. Hinc est quod nomen pietatis et religi0nis ad Opora misericordiae transfertur, et maxime ad beneficia quae in parentes, et patriam exhibentur sed latria imporιat debitum colendi, sive rationem eultus, ex hoc scilicet quod sumus serVi ejus quem colimus, non hoc modo quo homo servus b0 minis dicitur propter quodcumquoaceidentalo debitum, sed quia totum quod sumus, ei debemus tanquam creatori, unde et latria servitus dicitur non quaelibet, sed illa tantum qua homo serVu Dei est. Si ergo religio consistit in operatione, qua h0m Deum colitras ei subjiciendo, quae quidem opuratio debet esse convenient et ei qui colitur, et colenti. Ipssautem qui colitur, cum i Spiritus, non p0t08 corpore, sed .lamento contingi, e sic cultu ejus principaliter montis actibus consistit, quibus mens ordinatur in Deum e hi sunt praeeipus aetus theologicarum Virtutum, et secundum hoc dicit. August. quod Deus colitur fide, spe, et charitate : et bis adjunguntur actiis donorum ordinantium in Deum, ut sapientiae et timoris. Ss quia nos qui Deum colimus, corporei sumus et per corporeos sensus cognitionem accipimus, inde est quod ex parte nostra requiruntur ad ullum praedictum etiam aliquae orporales actiones, tum, ut ex toto quod sumus, Deo SerViamus, tum, ut per hujusmodi corporalia, nosmetipsos, et alios Scitemus ad actus mentis ordinatos
in Deum. Unde dicit Augu in lib. de Cura pro mortuis habendacie Orantes do membris sui corporis laciunt quod supplicanιibus
congruit, cum genua figunt, cum manus extendunt, vel etiam sprosternunt solo, et si quid aliud visibiliter faciunt, quamvissorum invisibilis voluntas et .cordis intentio Deo nota sit, nec illo indigeat his indiciis, ut animus pandatur humanus : sed hinc
64쪽
50 s. THOMAE AQUINATI OPUScULA magis seipsum incitat homo ad orandum et gemendum humilius, atque serventius. i. Sic ergo omnes actus quibus se homo subjicit Deo sive sint mentis, sive corporis, ad religionem pertinent. Sed quia ea quae proximis propter Deum impenduntur, ipsi Deo impenduntur, constat quod ad eamdem pertinent subjectionem, in qua cultus religionis consistit, et sic diligenter consideranti apparet omnem actum bonum ad religionem pertinere Undo Augu. dicit quod verum sacrificium est omne opus quod agitur, ut sancta societate inhaereamus Deo, tamen quodam ordine. Primo enim ι principaliter ad cultum praedictum pertinent actus mentis ordinati in Deum. Secundo, actus corporis qui ad hos excitandos, vel do- signandos fiunt, ut prostrationes, sacrificia, et hujusmodi Tertio, ad eumdem cultum pertinent omnes actus alii in proximum ordi nati propter Deum. Et tamen sicut magnanimitas est quaedam
virtus specialis, quamvis omnium virtutum actibus utatur secundum specialem rationem objecti, utpote conjectans magna in ac
tibus omnium virtutum ita etiam religio est specialis virtus inachibus omnium virtutum : specialem rationem obieeti considerans, scilicet Deo debitum, sic enim est justitiae pars illi tamen actus specialiter religioni assignantur, qui nullius alterius virtutis sunt, sicut prostrationes, et hujusmodi, in quibus secundario cultus Dei consistit. Ex quo patet quod actus fidei pertinet quidem materialiter ad religionem, sicut et aliarum virtutum, et magis inquantum fidei actus est primus motus mentis in Deum, sed sor- maliter a religione distinguitur, utpote aliam rationem objecti considerans. Convenit etiam fides cum religione propter hoc inquantum fides est religionis causa et principium. on enim aliquis eligeret cultum Deo exhibere, nisi fide teneret Deum esse
creatorem gubernatorem, et remuneratorem humanorum actuum.
Ipsa tamen religio non es virtus theologica habet enim pro materia quasi omnes actus, ut fidei, vel virtutis alterius, quos Deo tanquam debitos offert, sed Deum habet pro fine Colero enim Deum est hujusmodi actus, ut Deo debitos, offerre. Et per hae patet responsio ad objecta omnia.
Irum dea Ohristiana consanienter nominetur catholica, se uniseraalis. d tertium sic proceditur. . Videtur quod fides christiana
65쪽
TI. IN BOETIUM DE TRINITAT Meatholica non debeat nominarici quia cognitio debet esse cogno cibili proportionata. Non enim quodlibet quolibet modo cognoscitur : sed fides est cognitio Dei, qui non est universalis, neque particularis, ut August. dicit in lib. de Trinit. pergo nec fides debet diei universalis. 2. Item, de singularibus non potest haberi cognitio nisi singularis sed fido quaedam singularia saeta tenemus, ut passionem Christi, resurrectionem et hujusmodici ergo fides non debet dici
3. Item, ab eo quod est commune multis non debet alicui eorum nomen proprium imponi, cum nomen causa innotescendae rei imponatur sed quaelibet traditio, vel secta proponit ea quas tradit ut universaliter ab omnibus credenda, vel observanda ut unive saliter vera ergo non debe fides christiana specialiter catholica dici. 4. Item idolatria ad omnes mundi angulos pervenit sed christiana fides nondum invenitur ad omnes mundi fines pervenisse, cum aliqui barbari sint, qui fidem Christi non cognoscunt ergo secta idolatriae magis debet diei catholica quam christiana fides. 5. Item, quod non convenit omnibus, non potest dici universalo sed fides christiana a multis non recipitur; ergo inconvenienter universalis vel catholica dicitur. Sed contra est quod dicit Augu. lib. de Vera Religione is Tenenda est nobis christiana religio, et ejus Ecclesias communicatio quae catholica est, et catholica nominatur non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis. Item, universale et commune idem esse videtur sed fides christiana ab Apostolo fidos communis dicitur Tit i Tito dileeto βιω seeundum ommunem fidem ergo conveniente catholica dicitur.
Item, quod universaliter omnibus proponitur, maximo debet dici universale sed fides christiana omnibus universaliter proponitur, ut patet Matth ult. Doeeι omnes genita, etc. ergo ipsa morit debet dici catholica, vel universalis. Respondo dicendum, quod fides sicut quaelibet alia cognitio duplicem habet materiam, scilicet in qua, id est, ipsos credentes, et de qua, id est, res creditas, et ex parte utriusquo materiae fides christiana catholica dici potest. Ex parte quidem credentium quia illam fidem veram asserit Apostolus, Rom III, quae testificata est a lege et prophetis cuin autem prophettarum temporibus
66쪽
52 s. THOMAE AQUINATI OPUSOULA divorsae gentes divorsorum Deorum cultibus insisterent, solus vero populus Israel Deo vero cultum debitum exhiboret, et sienon esse una universalis religio, praedixit per eos Spiritus Sanctus cultum veri Dei ab omnibus esse assumendum. Und Isa. Lu Nihi eureabitur omne genu, et Onfitebitur. Omnis lingua quod quidem per fidem et christianam religionem impletur. Unde merito catholica nominatur, utpoι a cujuslibet conditionis hominibus recepta. Et sic illi qui ab hac fide et religione communitar promissam recepta in quasdam sectas declinaverunt, non catholici, sed quasi a communione divisi, haeretici nominantur sed ex parte rerum etiam creditarum in fido chrisιiana veritas catholica invenitur. Fuerunt namque antiquitus diversae artes et viae, quibus hominibus quantum ad diversa providebatur, vel provideri credebatur. Quidam namqus bonum hominis in solis corporalibus ponebant, vel in divitiis, aut honoribus, aut voluptatibus. Quidam autem in solis animae bonis, ut in virtutibus moralibus, vel intellectualibus. Quidam autem, ut August. dici libr. do civitato Dei, existimabant Deos esse colendos propter corporalia bona istius vitae. Quidam vero propter bona quae sunt post hanc vitam. Porphyrius etiam ponebat quibusdam gentilibus teletis animae ima ginativam partem purgari, et non totam animam, dicebatque, ut August. dicito de civitate Dei, nondum receptam esse unam sectam, quae universalem viam continea animae libertatem. Haec autem est religio christiana, ut Aum dicit ibidem. Ipsa enim docet Deum esse colendum non solum propter aeterna, sed etiam propter temporalia beneficia : nec solum in piritualibus, sed etiam in usu corporalium hominem dirigit, et beatitudinem animas et corporis repromittit. Et ideo regulae eius universales dicuntur, utpote totam vitam hominis, et Omne quod ad ipsam quolibet modo pertinet, continentes et ordinantes et has duas rationos universalitatis assignat Boetius, ut in littera patet. Ad primum igitur dicendum, quod quamvis Deus in s nec universalis, nec particularis sit, est tamen universalis omnium rerum causa et finis, et sic cogniιio quae de ipso habetur, ad omnia quodammodo universalis est. Ad secundum, quod illa particularia lacta tenet fides ut unive salia remedia ad totum genus humanum redimendum et liberandum. Ad terιium dicendum, quod alias sectae hoc sibi vindicaro niuntur, quod est proprium fidei christianae, sed non possun pertingere, unde eis proprie uni ersalitalis non competit nomen.
67쪽
Ad quartum dicendum, quod idolatria non erat una religio, sed apud diversos diversa, cum divorsi diversos Deos colendos sibi instituerent nec iterum ipsa ab omnibus nationibus est ro-cepta, cum a veri Dei cultoribus fuerit reprobata, et etiam a sapientibus gentilium, qui dicebant hujusmodi caeremonias esse observandas tanquam legibus jussas, non tanquam diis placitas, ut d Seneca dicit Augu lib. de civi Dei. Ad quintum dicendum, quod christiana fides non dicitur catholica, vel universalis propter singula generum, sed propter genera singulorum, quia ex omni conditione hominum ei aliqui adhae
Utrum hae sit sera confessio, quod Pater et Filius
Ad quartum sic proceditur. 3. Videtur quod non sit fidei catholicas consessio, quod Pater et Filius, et Spiritus sanctus sint unus Deus: quia, ut ipse Boetius dicit, ad inaequalitatem sequitur pluralitas deorum sed catholica Scriptura quae est caput cath lies religionis, ut dicit Augustinus de Vera Religione, ponit inaequalitatem Patris et Filii, ut videtur per hoc quod dicitur, Joan. I, 4 auer maior me est, ex persona Filii Ergo non est consessio eatholicae fidei quam dicit. 2. Item, I Cor. xv :- subjecta fuerint illi omnia, scillest Filio, tune et ipse Filius subjeetus erit illi, scilicet Patri, qui sibi subjecit omnia, et sic idem quod prius. 3. Item, orare non est nisi inserioris ad superiorem sed Filius ora pro nobis Roman. VIII Christus Iesus qui etiam interpellat pro nobis. Similiter et Spiritus sanctus, ibidem Spiritus postulat pro nobis semitibus inerrabilibus. Ergo Filius et Spiritus sanctus sunt Patro inferiores secundum consessionem catholicae fidei, stato idem quod prius. 4. Item Ioan xvii. Dicit Filius loquens ad Patrem Ut eo noseant te solum verum Deum et quem misisti Iesum Christum. Ergo solus Pater est verus Deus; non ergo Filius et Spiritus sanctus. Ergo videntur esse creaturae, et sic idem quod prius. 5. Item, ad Tim .ult dicit Apostolus duem, scilicet Christum, avis emporibus osιendet Beatus, et Oiu potens eae regum, et Dominus dominantium, qui solus hahet immorialitatem, et larem
68쪽
54 s. THOMAE AQUINATI OPUscULA habitat inaeeessibilem. Ergo haec omnia soli Patri conveniunt, et sic idem quod prius. 6. Item Marc. III, dicitur te dis autem illa, τε hora nemo se i neque Angeli in eoelo, neque Fuius, nisi Pater. Ergo major est scienιia Patris quam Filii Ergo et major essentia, et sic idem quod
prius. . Item Matth. Sedere ad deaeteram meam, ne ad sinistram meam non egi meum dare uobis, sed quihus paratum est a Patre
meo. Ergo Filius non est aequalis potestatis Patri. Ergo, etc. 8. Item, Col. I dicitur de Filio, quod est primogenitus omnisereaturae sed comparatio non est nisi eorum quae sunt unius generis; ergo Filius est creatura. s. Item Ecclas xxiv dicitur ex persona divina Sapientiam Ab initio ante aerula reata sum, et sic idem quod prius. 40. Item, ille qui clarificatur, minor est illo qui clarificat sed Filius clarificatur a Patre, ut patet Joan. II. Ergo Filius est minor Patre. 44. Item, mittens major est eo qui mittitur; sed Pater mittit Filium, ut pate Gai in Misit Deus Filium suum, etc. Et etiam mittit Spiritum sanctum, Joan. xiv Paraclitus Spiritus saneιus,qnem mittet Pater in nomine meo. Ergo Pater major es Filio et Spiritu sancto. Et sic ista sententia quam dicit, non videtur esse fidei catholicae. Sed contra est, quod dicitur Ioan I: In primipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum faeta sunt, etc. Ex quo habetur quod Filius sit aeternus, alias non esset in principio De quod sit Patri aequalis, alias non esset Deus: et quod non sit creatura, alias per ipsum omnia facta
Item, cum Filius sit veritas, de so mentitus non si sed Filius dicebatas Patri aequalem. Joan Patrem suum die a Deum, aequalem se faeiens Deo. Ergo ipse est aequalis Patri. Item Philip I : Non rapinam arbitraιus est esse se aequalem Deo esset autem rapina si arbitraretur et non esset. Ergo est aequalis Deo. Item, Joan. Ego si Pater unum sumus, et Ioan XI : Ego in Patre, et Pater in me est. Ergo unus alio major non est. Item Rom. ix quibus Christus qui est super omnia Deus benedieιus; ergo nullus superior eo est e sic non est minor Patre. item, I Joan ut Dedi nobis ensum ut eosnMeamu verum
69쪽
TI. IN BOETIUM DE TRINITAT MDeum, et simus in uero Filio eius: his in serus Deus et sua optema; ergo non est minor Patre. Item, ostenditur quod Spiritus Sanctus sit verus Deus, et aequalis Patri per hoc quod dicitur Phil. iii, secundum graecam litteram : Nos sumus eir meisio, qui Spirisui Deo semimus, et intelligitur de servitute latriae, ut in graeco patet. Et talis nulli creaturae debetur Deut. VI, et ait IV Dominum Deum tuum adorabis,e illi soli semies ergo Spiritus Sanctus non est creatura. Item, membra Christi non possunt esse templum alicujus quisit minor quam Christus sed corpora nostra quae sunt membra Christri secundum Apostolum, sunt templum Spiritus Sancti, ut dicitur I corin vi ergo Spiritus Sanctus non est minor Christo, et sic nec Patre, et ita verum est quod auctor dicit esse catholicassidsi sententiam. Respondeo dicendum, quod Arianorum positio inaequalitatem in divinis personis constituens, non est catholicae fidei consessio, sed magis gentilis impietas, quod sic patet. Apud gen viles enim omnes substantiae immortales dii dicebantur inter has autem dicebant, vel ponebant Platonici tres personas principales, ut patet per August. de Civitato Dei, lib. x et per Macrobium super Somnium Scipionis, scilicet Deum omnium creatorem, quem dicebant tantum Patrem propter hoc, quod ab ipso omnia deducebantur, et quamdam in seriorem substantiam, quam, paternam mentem, Sive paternum intellectum dicebant, plenam omnium rerum ideis, et hanc factam a Deo Patre dicebant, et post haec ponebant animam mundi quasi spiritum vitae totius mundi. Et has tres substantilas tres principales deos nominabant, et tria principia, per quae animae purgarentur Origenes autem platonicis documentis insistens, arbitratus est hoc modo in fide ponendum esse, quia dicitur Tres sunt qui tesιimonium dan in eoelo I Ioan .ult. sicut Platonici tres principales substantias posuerunt undo posuit Filium esse creaturam, et minorem Patro in lib. qui dicitur
Periarchon, id est de Principiis, ut patet per Hiero in quadam Epistola de erroribus Orig. Et cum ipso Alexandriae docuerit, ex ejus scriptis suum errorem Arius hausit. Et per hoc dici Epipha nius, quod Orig. sui pater Arii et lans. Tantum ergo christianae et catholicae fidei, positio Arii est contraria de Trinitate, quantum
error Gentilium, qui creaturas deos dicentes, eis latriae servitutem exhibebant. Quod arguit Apost Rom. I, dicens ouod oluerunt et servierunt ereaviuros potius quam ereatori.
70쪽
Ad primum ergo dicendum, quod dicit Aug. II do Trinitato. D Patro et Filio dicitur aliquid in Scripturis tripliciter. Quaedam
namque unitatem substantiae et personarum aequalitatem ostendunt, ut ego et pater unum rumus. Quaedam vero Filium minorem ostendunt propter sormam servi secundum quam factus est seipso
minor, secundum, illud Philip II: Semetiprum minanini tormam servi aeeipiens. Quaedam vero ita dicuntur, ut neque minor, nequo aequalis ostendatur, sed tantum quod Filius sit de Patro, sicut Ioan vi Iim Pater habe vitam in semetipso sie dedit et Filio sitam habere in semetipso. Ipsae autem primae auctoritates sunt catholicis in adminiculum ad defensionem veritatis. Sed ea quae secundo et tertio modo dicuntur in Scriptura, assumpserunt haeretici ad sui erroris confirmationem, sed vane. on enim quae do Christo dicuntur secundum humanam naturam, reso-renda ad ius Divinitatem; alias sequeretur quod secundum Deitatem esset mortuus, cum hoc de ipso secundum humanitatem dicatur. Similiter nec stenditur Patro minor Filius, quamvis Filius sit ex Patre, quia Filius omnia a Patre quae Pater habet, accepit, ut habetur Joan. Iv, et Matth. i. Unde per hoc ordo originis non inaequalitas Divinitatis astrui potest. Quod ergo dicitur Pater major me est, dictum est Me Filio secundum humanam naturam, secundum August. vel secundum Hilarium, secundum divinam ita quod majoritas non importet inaequalitatem, quia Filius non est minor Patre, cui datum est nomen super omne nomen, sed importat auctoritatem principii, secundum quod hoc quo Filius ostaequalis Patri, habet a patre. Ad secundum diosndum, quod Filio subjecit omnia non solum Pat0r, sed etiam ipse sibi ipsi, secundum illud Philip iii Meun- ndum sirtutem qua potens est 3ubjidere ibi omnia, hoc est, so-cundum Deitatem qua aequalis est Patri Undo cum dicitur quod Christus erit subiectus, non fit comparatio Filii ad Patrem secundum Deitatem, sed magis secundum humanitatem Filii ad Deitatatem Patris, quae toti Trinitati communis est. Et tunc apparohit maxim secundum humanam naturam divinae subiectus, quando divina natura persecte cognoscetur, non tali subjectione, sicut quidam haerstici dixerunt, quod ipsa natura humana a divina asssumpta transeat in divinam, sed secundum quod minor ost Patre humanitate, quod maxime apparebit cum regnum, id ostfideles, tradet Patri, non sibi adjiciens, sed ad Patris visionem adducens, qua visione etiam ipsius Deitas videbitur.