장음표시 사용
41쪽
rationis, vel terroris deniqRe circumspectantibus incuteretur, habebam prς manibus singuli collucentes faculas,quq multitudine ipsa tantum luminis prςbebant, ut quemadmodum de ea nocte Natiuitatis suae non absurde usurpare poterat a NVirgo id quod cecinit Psalmista. Et hoxsicut dies illuminabitur, σ nox illuminatio mea in delirijs meis. Ita rotationi isti tot facul, tum hanc Virginissedem illuminantium non minus congruere videretur illud Prophetet Thronus eius famma ignis,rotae eius ignis accensim: quae viso eo magis antimos permovebat quod & oculis alia plurima obuersabantur incitamenta pietatis, cum hinc sacris odis illinc musicis instrumentisi hac poenitentium querelis, illac nunc opem implorantium, nunc misericordiam
inclamantium,nunc accepsas gratias esserentium,vocibus tota vallis personaret. sed nihil tam ad videndum pietate, vel ad audiedum horrore plenum quam flagellis sese caedentium foedus conspectus, crepitusque plagarum, quorum in omnibus societatibus m
xima vis erat, & plurimi extra ordinem vagabantur , tam foede se lacerantes, ut ne dum seipsos sed circumstantes cruore respergerent; Ita ut miserabilem omnino conspectum intuentibus exhiberent. Quibus omnibus multae &in unum confula voces non quidem eum animorum sensum , & cogitationes totiusque
oris habitus efficiebant,qualis esse solet eum humanum aliquod spectaculum quatumuis atrox-admiarabile cernitur,sed tanta admiratio vehemensque ter, ror, qualis cum coelestia visuntur prodigia crudeles ostentatia minas omnium deffigebat animos; itaque extra se agebantur plurimi,caeteri vero in quemdam
42쪽
nouum orbem se transsatos opinabantur. His exercitijs .' qua cibi qua quietis immemor nox traducta & matutina lux superueniens illius celeberrimi diei quantum nocturni horroris ademit, tan tum addidit pietatis, dc spiritualis gaudii, omnia ut erant longe digniora repraesentando. Quamquam enim se. eietates uniuerst omnem semper adhibuerant curam, ut vestium apparatu, pijs reprςsentationibus, musicis vocibus, & alijs huiusmodi inuitametis pietatis suum
aduentum concelebrarent,eo tamen die qua aduentarunt,sicut multitudini, ita etiam cetteris omnibus exuperarunt. Pr ter Gas enim societates, quae in valle
pernoctarant ubi illuxit,aliς super alias perpetuis a minibus coquebant quς in Mont regali, & in adiacentibus locis noctem exegerant,quaeque tantam exhibebant frequentiam ut ipsas demum Prouincias nedum ciuitates suis incolis orbatas credidisses, cum in ijs non modo nobilissimi quique cerneretur, sed mulierum puellarum ac infantium propemodum iungerentur agmina, & ipsim et Episcopi suos greges fuerint proiecuti, ita Vt ad quinque eo die in ipso altari sacrum fecerint, quorum omnium aspectus si quid valuit ad animos permovendos quis edicere possit, quos animorum motus fecerint tremores illi, quibus modo hunc,modo illum corripi, moxque in terram alienatum a sensibus delabi cernebant, quis inquam referre posset quostiam motus ciuerint in exta-hn raptorum varij habitus , quis eorummet cum se collegissent voces, aut orationes quibus vel Beatam Vironem simul concelebrabant,simul alloquebantur, vel seipsos c terosque peccatores incusabant,nunc ad Paradisi pretmia inuitando, nunc inferorum poenas
43쪽
minitando: Quis diuina ope egentium preces ac queri relas quis complorantium fletus ac alta suspiria' quis denique gratias ac miracula quς Visebatur:quq quanto omnem naturς vim & hominum, ac ipsius daemonis artem superabant,tanto essicacius unumquemque persuadebant haec omnia ad augendam pietatem in B. Virginem, & ad animarum salutem magis quain corporum singulari Dei prouidentia actitari. Qui igitur missus fuerat ab haereticis eoque Venerat minime inclinato ad credendum animo , & nisi miracula vidisset, taetera vana existimaturuS, cum Uelut alienato a sensu haec spectaret animo eadem gratia quae operabatur reliqua, in cor illius illabete,omnem
'abiecit errorem. Eius nunc terror, nunc pudor, nunc
indignatio in suos, pectus versat,aegreque abstinet, quin cum reliquis vociferetur. Tandem optime edoctus nec se frustrari oculos, nec quidquam ibi fieri, quod diuini numinis praesentiam non testetur, ad inos iter capescit, quo cum deuenisset nihil veritus ne in ora sectariorum pro ludibrio abiret,quae audierat,& viderat,quaeque n isi ipse oculis auribusque suis credidisset, pro veris minime fuisset habiturus: ijs qui
eum miserant ac toti ciuitati constanti confessione renunciat. Tum facta fides ea quae miles qui antea locum adierat.quemque in carcere labebant evulgasset non modo esse vera, sed longe minora quam, vel ipse enarrasset, vel alius quiuis enarrare sussiceret,ingens que tum Catholicis ardor tum haereticis terror iniectu s. Ministri igitur etsi id non aequo ferebant animo, absterriti tamen iam contra tendere cessabant: sed quidam istorum cui Florianus nome erat in caninam rabiem versus,id minime tolerandum ducens, nunc priuatis
44쪽
priuatis nunc publicis sermonibus B. Virginis gloriam,& Catholicorum pietatem institit allatrare: verum magno illi ea perfidia stetit, ira et furore percitus in suggestum cum ascendisset ad suae sectit homines
concionaturus , tantas in Catholicos contumelias euomere ccepit,Vt eam impudentiam ferre non valentes qui aderant, maledictis parcere commonerent ipsum, ex quo in eam dementiam & furorem est adia'
ductus, vini ea quae fama ferebat de hac sicra imagia
ne ludificationes essent sensuum , 5c Ecclesiasticorum adinventa adcorogandas pecunias caput suum animamque ipsam daemoni deuoueret: immanis huius audaciae portento cum esset attonita concio, nutibusque ac alijs signis diras istiusmodi execraretur, in haec tandem verba prorupit infelix. Quandocumque haec omnia quae illinc renunciantur falsa non sint: oculorum scilicet prauligia , & Clericorum commenta,te precor diabole, ut hoc ipio momento temporis hinc tecum me rapias, nec impune protulit blasphemias, nec frustra daemoni se deuouit, ab illo repente e conspectu abreptus nusquam apparuit, & quamquam a quo raptus esset verba quae protulerat satis significa rent, nec tamen quisqv ani inficiari posset, incredibilis foetor locum ita occupauit,Vt ipsum occludere maturarint, siue quia foetorem istum ferre non Valerent,
siue ut hoc ipso diuinae ultionis argumento sublato, delatum illu in coelua simplicioribus, qui minime in- . ter fat- fuerant credi posset, veru tam horrendi casus eam Vrbem primo peruagata, passim quoque ad vicinos emanauit,nec ab ijs modo qui hoc facto commoti ad B. Virginis aedem salutandam properarunt, res accepta, sed a primoribus Helvetioru suis testibus ae
45쪽
Erant tum segetes, qua maturae messi, qua in aream 1nuectae tempestatibus alijsque iniurijs obnoxiae, foenorum secandorum dies aderant, amorum arandorum peropportunum tempus, ijs ramen non posthabitis modo,sed prope oblitis, in apparatum nouae peregrinationis toti erant, tantusque Universos incesse ratardor. Vt non senes, neu Valesudinarij , non pueri
innuptaeue puellae, nec ipsi infantes tam questuoso itinere se fraudari paterentur,sed curribus,vel carpemtis subuecti velut aliam regionem ad inhabitandum petituri commigrabant. Ita Vt in quodam oppido
unus dumtaxat aliquando restiterit, quod eo itinere iam esset perfunctus non autem ad custodiam. Auerterat enim ab omni cura rei familiaris, ab omnique furti suspicione eorum animos, quam de patrocinio BeataeVirginis omnes imbiberant naucia. Quae etiam vel eo maxime enituit quod nullum viaticum secumferebant, omni scilicet in Beata Virgine, cuius auteoculos iam obuersabatur Imago,cogitatione defixa. Quae cogitatio eos minime frustrata est ut ipsemet do cuit euentus cum omnia patentia , insueta oppidorum solitudo fecisset.Nullius domus agerue violatus vi passim fuit annotatum, sed tuta omnia & integra ad dominorum reditum Beata Virgine custo diente permansere. Et licet suus cuique animus feruoris plenus adhortator adesset,optimus tamen quisque circuire plebes inserendoque te in circulos sermones tempori congruentes habere, admoneret, Ut videret quidnam cuj-que praestandum esset quo dignius ad eum locum acta cederet, multa quae vulgabantur commemorango',uti sedocti nulla peccati labe aspersi,illo commigraret.
46쪽
Alacer igitur quisque quae munia cuique, vel priuato vel communi nomine obeunda erant sollicitEdilauirunt, alij accipiunt imperia, disceduntque ad suas quisque ossiciorum partes. Alij offerunt sese si quo usus opere sit, summa diligentia omnia executioni mandantur ardore ipso diuinitus immisso adeundi locci eos stimulante. Nec deerant qui dum huic preteparationi insisterent, tanquam classicum quo aduoc rentur perpetuo se exaudire affrmarent. Summo a
tem studio oppida societatesue inter se certabant alia quid comminisci,quo iter suum clarum expectatumiaque facerent, ita ut in eo cuiuis dissicilis aemulatio es.set. Plurimae societates ubi nullae erant institutae ali quae etiam iam antiquatae denuo se consociarunt,quae lineis nouis in d Mae nonnihil dignitatis rei addebant. Quamquam & hoc plurimae aliae quae tunc sorebant
factitarunt: ut si non recens natas, innovatas tamen,& ad perseuerandum in bono hac occasione diceres excitatas. Signa etiam cuiusque societatis, & Crucifixi Saluatoris imagines lirneas quas praeferre solent de nouo pleriquaompararunt, nouas item laternas ligneas, quibus cerei occuluntur, auro obductas. Ne vero apparerent in conspectu Domini vacui praeter priuata munera, quae pro se quisque animo destinarat, publico dono comparando, ut singuli pro domesticis copijs aliquid conferrent statuebant, nec facile reperietur aliquod oppidum quantumuis infrς-quens, quantumuis tenue cuius incolae, quo tempore loci inuisendi consilium ceperant non simul etiam de coemendo , vel ait ris, vel sacerdotis aliquo ornatu cogitarint secumque adduxerint: ea in uniuersum tum praefectorum societatum, tum locorum Magi-
47쪽
stratuum cura erat quanto cum apparatu , tum sciebant ac poterant rem concelebrare. Solemne etiam
plerisque futincratissimae Passionis instrumenta vel B. Virginis hieroglifica Litan ijs decantata aut certe sacri Rosarij malteria, lipia ea vel cartacea cxpressa materia, ac suis quaeque coloribus picta efferre: Propria vero qu orundam, Vel locorum, vel societatum has illasve personas effingcre ex sc nis ad pietatem translato more. Quibus in rebus etsi praefectorum certabar indultria in musca tamen comparanda eorum sollic, ludo, ac studium imprimis renituit, peritissimo quoque in ea undequaque, & quantum uis grandi pretio accito, quae singula ad pietatem excitandam fouendamque Religionem quae animos omnium occupa
Iat non parum momenti asserebant.
Cum licec iam in promptu essent: iter incertam diem in diccbat sacerdos, ac pridie quam proficiscerentur, communi edicto ab omni alio opere vacatio erat; proiectionis illucescentiale, campani aeris signo in statutam Ecclesiam aduocabantur omnes,ibi sacerdos e suggestu pauca praefatus, de loci quem petebant
dignitate seu celebritate quinam frumis essent ex eo itinere referendi disserens monebat uniuersos, ut ab ijs omnibus praecauerent quibus offensam pro grvtia ellent in curturi. Ab hac exhortatione, qui ordinadis agminibus praeerant in hunc maxime modum illa explicabant. In primo agmine Virgines erant solutis passim crinibus, & lineis albis velatae, praeibant inter eas quae propius infantiam erant. Quarum quo erat imbecillior aetas eo, & aspectus illarum, & voces re Dp Olbsentium, Orapro bis occinentibus Litanias m
iorem exprimebant pietatem, innocentia ipsa imperi
48쪽
tiam cantus abunde compensante, nam grandiores natu odas seu Laudes, quae dum imbuuntur doctrina Christiana solent decantarii tanta suauit concine
bant, ut hoc uno quod nusquam alias in publicis vijs
via venisset in admirationem plurimi raperentur. Vi linum agmen reliquae mulieres proxime consequeantur m habitu corporis , & oris qui pietatem 5emodestiam totus spiraret, sicubi earum muIterum s
cietates erectae erant, quae in processionibus saccis obuolutae caeteris humilitatepraefulgent, silenti agmine post Virgines incedebant. Proxime e s impuberes pueri consertis inter se manibus in signum Araritatis incedentes Litanias alternis vocibus, ac rudi quidem cantu recitabant; sed eo gratiori quod ex ore infantium & lactentium, laus perficitur, adolescentes vel inter reliquam hominum turbam, uel inter disciplinatorum societates, si cui forte se associassent incede bant.Tum societatum fgniferi agmen suum quisque ducebat, bini, terni , aut etiam quini procedebant:
pro confratrum numero variorum colorum saccis induti, vari, item insignibus e pectore pendentibus disterminati quibus persepe bini pueruli Angeloru habitu Passionis instrumenta, vel Mysteriorum signa
deferentea permiscebantur. Proxime ab his ibat Musicoru chorus, tum Clerici ac Sacerdotes , aut si quos impetrare potuissent Regularium Cocio natores. Post eos Reliqua multitudo effundebatur quibuscum permixti aegri,vel alijs incommodis laborantes equis,vel curribus vehebantur. Quamquam vero omnia haec permovendis animis aptissi ma erant, unum tamen fuit quod ad pietatem omnem circa Religion , etiam atque etiam excit
49쪽
bat; totius scilicet eorporis pia ac modesta compositio,quam velut notam diuinirus commoti animi spectatores colligebant. Ibant porro vultu ad terram demista facie spiritasem modestiam spirante oculis humi defixis, manibus ante pectus iunctis,nisi qui vel
orbiculos praecarios, quas coronas dicunt, vel oliuarum ramos gestarent. Nihil eo spectaculo deuotius, nihil humilius, nihil aptius denique,vel ad pietatem excitandam, vel ad eliciendas lachrymas:proficiscebantur autem eo ordine quoadusque longius digrensos ab oppido puerorum, ac neminarum imbecilliatas, cuius ratio Fabenda erat, di luere agmen cogebat . in horum gratiam lentiori gradu incedere, & paLsim solebant conquiescere,nec ea propter animum ab instituta pietate relaxabant cum pervias, Vel per prata ad curanda corpora in circulos cogerentur. Sacerdotes omnia perlustrabant, & concionabundi huc illucque discurrentes,ad reliquum itineris eadem alacritate & religione emetiendum animabant. Monebant praeterea quo propiores sacrae imagini fierent eo deuotionibus magis esse insistedum,cui rei maxime usui erant perpetui ab ea visenda redeuntium occursus. Hi miraculo eorum quae ibi viderant, tum etiamationiti obuios quo e vehementissime concitabant, cumque & tempus, & verba illis referendis deficeret omnes in hanc vocem erumpebant,maturate iter,ite laeti,
he Delices quoniam uis ad Paradisum, ad haec verbacius si modus quo proferebantur exprimi posset,per se satis essent ad quodlibet forte pectus etiamnum c cutiendum;accedebat conspectus illorum qui aliquas
retulerant gratias , quas tum ipsi tum illorum comi tes simulque testes cevtatim evulgabant. Hic recepta
50쪽
membra ille distensos artus ostentibat. Alius ex di tina paralysi,alius ex hectica febri aut alio tali morbo. quo male astectus eo delatus iuerat, se conualuisse anfirmabat; quidam visum, quidam auditum, quidam loquendi facultatem se recepisse testabantum addebat plurima longe mirabiliora ibidem perpetuo fieri: dc ut fides dicentibus haberetur totius agminis in idem
consentientis authoritas obtinebat.
Tum vix satis credere se quisque audisse vel vidisse, alij alios intueri mirabundi velut somni vanam specie excusso deinde stupore misericordiam simul proclamare,& sese ad properandum urgere. His ergo qua, si stimulis incitati parum aberat,quin omnes impatietes morae citato cursu eo contenderent,quod & plurimi factitarunt & caeteri fecissent, ni aut nonestas, aut imbecillitas, aut ordinum seruandorum prohibuisset necessitas , sed quo corpus no poterat spiritus procurrebat, quςque ante Sacratissimam Imaginem fiebant, non animis modo sed prope oculis obuersabantur, eosdemque sensus, ac qui prςsentes aderant induebant, hinc sicuthaud dispar erat habitus animorum, ita eςdem grati , eadem miracula, ectases e dem, eademque omnia quς diuini numinis prςsentiam arguerent , in ipso itinere videri coepta: mx acclaman-eium animos permovebat motusque ipse animorum ad vociferadum lacitabat ante tamen vox illis quam animi motus deficiebat. Cum enim interdum simili
Voces corporaque remitterent, an imos tamen quantum loco Vpropinquabant, tantum vidcndorumquς audierat angebat desiderium,nec quieti unquam locus erat,quamuis ne quid ad eam conciliandam desidarari posset hospitum charitas eis ciebat.