장음표시 사용
242쪽
g Adix vero cui tota haec planta nititur rotunda in oblini
eum magnitudine atq. figura, vi pyras parua, exterius histra intus flavescens, pulpa sane carnosa,&dura, stu ad-st ingens & subdulcis. Prorsus vero aucta non superat magniudinem magni oui gallinacei. Indigenae ex iure coctam imbeter comedunt,videtur cocta intus colore, oui rubrum imi-iati. Abhac radice crassa, & carnosa, innu merae fere fibro tenues,colore albicantes procedunt. AN. haec est Arais et Nili Matteo Carbono descripta. Quam plantam esse otum Dio . scotidis,dc Theoprasti non vide tur dubitandum,cu m omnes notas haec stirps habere videatur quas Theoprastus Loto Ni- pimi. . loticae tribuisse visus est, cum de ea ita scripserit, Lotus Aegyptia in planis parte mali ima prouenit, cum rura inundantur. Huic plantae caulis similis fabae, & fructus eodem modo, verum minores, gracilioresq. Nascitur fructus in capite modo quo infaba. Flores cadidis liliis soliorum angustia proximi multi ac densi promiscui exeu nt, Sole 'ccidente se comprimunt,eaputq. integunt,ad ortu m apertu tur,& super aquaasargunt,idq. facisit dum caput perliciatur, floresq, denuat. apitis magnitudo,quanta papaueris madii mi,& percingituripeisuris, non alio modo quam papauer, nisi quod innistrum Pssi frequentior habetur, qui milio non ab similis eli. In Lu-phtate caput, florem. mergi referunt, atq. descende V q. in medias noctes tantumq. abire in altum, ut ne demissa qu idemanu capere sit,diluculo deinde redire,& ad diem magis, b iqoriente iam extra undas emergere,floremq. patescete, quop xefacto amplius insurgere,ut sane ab aqua abiit alie, Aegyptii capita ipsa acetius putrefacient, cumque tegumenta pu-xtuerunt; in flumine lauando separant fructu mi & siccan ch, yiplantes . panem laciunt,eoq. cibo utuntur. Radix Lori cor hi qm appellata rotunda est cotonei mali amplitudine. Om-'' pigro,quali nux castanea tegitur, corpus internum, caseiv qm, elixum, assumq. in specimen albuminis vertitur, g a 'ibji,maditur etiam crudum,sed gratius decoctum leu aqua,nxq haec Theophtastus de Loto Aegyptia.Quibus coirit 'm plantam nasci in planis Aegypti, aqua per aestatem m
243쪽
quibus fiunt capita ut papaue yis capita inaglaa, plena semini. bus, milio haud absina ilibus , & radix est i otundat e teri usui. gra, intus candida, cotonei mali amplitudine, Qv d haec plasta sit illa (quam hac nostra aetate vocant Arais et Nil omne, Aegyptii, quo nomine proprie magis loquendo in ligunt florem cum suo pediculo, veluti soli si vocant itidem Bis iust& abel Nil caput, ct radicem Biaru) Nulli profecto dub si de
bebit, cu miscires ferat candidos siliis sit miles a quibus capita
pyoducuntur, quanta sunt papatieris magna quae semen con tinent milio simille,cum haec planta habeat radicem rotuinia, b cortice nigro, de intus colore flavescat, si q. cruda, lucta,
'dulis, praesertini cum Abimbetar medicus Aegyptius in capite de Loto, quam plantam vocat Bissimo xerit radicem esculetatam Biarum ab Aegyptijs fuisse nominatam, quos o mine huius temporis Aegyptii: itidem hanc radicem intelliaginat. Vnium est,quod notatu dignia esse vj detur apud Thetaphrastum legi de radice, amplitudine mali colanti,eam fuisse. Dioscorides ex Theoprasto dixit, similitudine mali Cotonei, neutru m verum es e deprehensum est,siqiridem radix potibi est pyri sermis,& magnitudine otium gallinaceum magueum
non excedit..Libeter crediderim Theoprastum,pi o Loij cor' sia radice, colocauiae rotundae radicem, cognouisse,quae hic,st amplitudine, de figura rotunda malum cotoneum aemula' tur. Accedit etiam quod addidi tonius esse candidam,cum iori radix exterius sit nigra, intus flaui coloris, unde r.erj x decocta colore ovi luteum aemulari, vel etiam Dioscoxi ci
expressit. Quibus quidem colligo Arais et Nil Aegyptioxii messe legitimum lotum Niliacum Theoprasti, &: Dioscori NOS Vero priusquam hanc plantam vidissemus , suspicati ira inui esse Nynapheae speciem, ex ea etiam sampsa illiusco β xae conuersio ire ad Solem ( de qua ab ude scripsimius in Historia Aegyptiaca, cum in Margherae lacunis in Nymph estiua eam conuersionem fieri sedulo obseruauerimu , ainibi i a uenimus, nympheam albam radice rotunda, q*-: letu side fere gu si v s e ise depre hendi iij v s, cu i u s est Ar ii
quae est Loi us Nilotica . Mirum certe est cur vel crches
nympheae similem non lacerint, ct foliis,& caulibus,
244쪽
Enc & capitibus, ac vel etiam radice rotundae pympheae, talia similia, figura,' magni usi ne sici,aycet aliouantum minora siti', Vndiq. sex ra; a & habetia longe plures neruoS paruos per i Oogum, re latu tolli discurrentes, quid e floribus 3 an non ex toto sis miles sunt,an non habent etiam in medio foliola, longa, tenuia, sursum obliquemuersa, quae Dioscorideside Nymphea locutris,Crocuna appetauit, cauleste piosius longi, rotundi caui, & colore viridi in nigrum inclinante. Quid de capitibus an non, & figura, & magnitu ue&colo aquae im)ymplaea sunt, aenitalantune aliquantum differunt, quoniam nympheae capita habent caina longe maiora,non tamen nigra,vtDIoscorides mem n t. Radix vero nympheslassi totunda haud absimili a toti corsia nobis 'isa est. Cuius imaginem, & totius plantae dedimus in historia Aegy p aca, Addo radicem nympheae toti cor sis habere eundem gustum,
que Atais et Nil bc me observavist scio.
, sit Theophrastus in libro nono de Hist. plantarum scripsi rit. Nympheae radix dulcis est,quae nasci mOrchomentesii agro,& Marathone, & m 'ti Madoniam hanc appellant,srxi umq. mandun ,ga super aquam ampla, trita imposita plagae sanguinem si stere traditur, utilis & ad difficultates intestinorum p simile traditu m fuit a Plinio de lotometra, Aex cuius semine simili milio fiunt panes an p ribus maxime aqua vel lacte subacto. Negatur quicq-Tyane salubrius esse,aut leuius dum caleat, refriger . . tali ii coquitur,fitq. ponderosus Hunc panem usu ad
Lum nymphea cog uenire vel etiam hisce ix dicens: Constat eos qui illo vivant, nec dies , --m,ec hic,& alibi demonstrauerimui,
246쪽
DE PLANTIS EXOT ICIS. etsinis Cp casia macrari a minore dest longe raditan
Cap. XVII. arim Loti plata ex Aegypto accepimus etiami colocassiam maerorietam alteram,abea,qil ,& in libro de plantis Aegypti, & in historta
Aegyptiaca proxime evulganda desineaui, mus haud parum disterentem , illa enimi quasi per terram repens longe crassior, carnosior vis est. Haec vero coloeassia mactori eta planta est,& in Moo in partibus longe minor. Foliasiquidem longe minora cernuntur,tenuiora,& magiSin acu tum de nentia colorisque vilescentis dilutioris pediculi m-dem sunt longe subtiliores, gustus valde acrioris, acutioris Radix vero longe gracilior, exterius obscurior, intus non ita alba,ut altera longa visitur, saporis iidem acrioris,per utem in terra manere videtur,seu iacet ut betae radix Nquam in ea regione visum est hanc pila iamque florem neq. fructum seir, Neque thaec colocasiae si pila est multam frequens, neque minuim Vsu est gentes fiamiliatius cuiusmodi est quae etiam gustui ex vireelixa est suauior, &kqntur frequentius, In magna enim copia inibi nasci ,-- cocta sane dulcis redditur, omnemq in . utem seporem ammittit. Itali
ibi. Insiuauioris gustus est macruerim qntiae . Est tamen haec caeteris aliis colocasiiii medi iosior. Decocta enim stomacumi iuuat, app*xq 'at atqk efiicacius urinam mouet.Sed quedam grum
e stirpis cognitionem illistras 3m a volia uaccuratiusconsiderare,& primum q* qet st
yp veteres iuerit, an nunc alicubi victens rephiam
PQ hsa,vel ab ipsa spetie distinguatur, quidiq* migi' sista icitur, & si ad Arigenus eamyrum minusque etiam siem Plinius isivi (-
247쪽
x32 P Ros PE RI ALPINI pilum meminerito per Ari descriptionem intelligi volvetii.
Haec a nobis inpresentia sunt cognoscenda constat vel dixi rem ipsam aggrediamur, olim fabam Aegyptiam fuissessbam nascentem copiosius in palustribus, ae stagnantibui Aegypti aquis, ac non minus etiam in multis lacubus, in Silria Cilicis,ac vel etiam sauctore Theoprasto circa Torauariagii Chalcidici in quodam laco, huius autem sylia sui eampla pilei Thessallai magnitudine, magnum scapum, flore
duplo maiore, quam papaueris,colore roseo saturo: Cavie,
que quatuor cubitibusqongum digiti crassitie, mollem absq. geniculis. Radicem vero istiusce plantae fuisse arundine classiorem,acculeatam, quae cocta, & cruda illis gentibus grati simus cibus fuit,scilcet elixa,&asia,quaeque fuerat stomacho utilis multum nutriebat, tardique ( quod astringens esset)transitus. Quam radicem, ut Attheneus est auctor, Ad xandrinos, & Cyprios Colocassion,&Colocassiam olim xo. casse, constat. Hjsq. notis faba Aegyptia fuit olim ab antiquis expressa. Haec an nunc alicubi vivat dubium maxime est, quando in Aegypto nusquam hactenus planta inuentam gnitaq. sit illis notis praedita, maximeque quae thyrsum illum longissimum maximumque ferat cum eo amplo flore , stu bis illis pro fructu, quae flori succedant, exculentis, de qui bus aperte meminerunt Theoprastus, Dioscorides, Ptiybi
chus, & quod edules essent, & quod , in humido, & nccolato quondam ab antiquis sererentur, non in Aegypto Vp- taxat, sed in multis alijs locis, Nicander de ijs inceorgicii,
et priam tu fabam ferito, ut post metas
A floribus coronam texas: de lapsu Maturo fructu cibariapransuris
Tueris, UEgo quidem radicem elixam in epulas promo
ostendunt sane Aegyptii incolae in lacubus, aquisque' , stribus nasci plantam radice preditam longa, crassa, geniculata,crassi harundini maxime simili, stu acri -,, teque esculenta, atque in victu eosdem usus apud Aegyp praebente,quos fabae Aegyptiae radicem olim habuiue,co
248쪽
Anam nunc omnes colocassiam app*llant.Quo nomine voca-
im quoq. suisse olim a multis fabrumAegyptiae radicem, scili- est a Dioscoride, qui dixit sabae Aegyptiae radicem a Cypriscolocassiam vocari, hAihaeneus ex Nicandro, qui scripsi et rhi uitu. eam radicem Alexandrinos colocassiam appellasse. Plinius ver scribit, In Aegypto nobilissima est colocassimquam Cy mum aliqui vocant, quo sit ne Aegyptiae fabae planta a Tlieophtasto,& alijs,cum caule,store,& fructibus descriptam, plane(quod nusquam in Aegypto ea nascatuo ubique locorum petiisse fateantur,dubitant potius ea de faba Aegyptia quod scilicet caulem ferat, florem, & pro fructu fabas edules j v
teres cum errore, aliorum relatione deceptos posteritati
itadidisse. Vnde ij idcirco fuere haud iniuria su spicati fabam
Aegratiam esse colocauiam Aegyptiam Macrorigam a nobis vocatam,idest longae radicis, praesertim q. cum ea radix iit harundine crassior, eiusdem coloris, exterius quippe nigri catis, intus albi,saporis acris, adstringentis . quae ecocta reddi,
iurgustui iucundissima quamobrem illis gentibus in cibo et similiarissima, eosdemque usus habet. & ad cidum apud Aegypti incolas, & ad medicamenta, quos Aegyptiae labaera icem olim ex antiquis habuisse constat, Addunt lolia nostrae colocassie notis omnino conuenire cum fabae Aegyptiae Solijs, di amplitudine,&figura, eamque, &propriam , singularem notam habent, quae foliis fabae ab antiquas ex-yxessam fuisse visa est. Maxime veto ab uno Stramne ita ce icente: Delectantur autem in Thalamegis nauibus dentaliam fabeta,& eorum foliis inumbrati, quae adeo magna sisset g 'myx poculorum, &catinorum usum praebeant, habent concauitatem ad id idoneam; utebantur iii ad risingulate in soliis vulgatae nostrae Colocas' T ., aquam multam ex pluuia in eam foliorum Laxostr q*i psam multos dies conseruatam, quam qui is ue com- pq e ebibere potuerit, saepius viderim US. nc .u tot
pila est, quod multi ex antiquis, cum de faba Aegyp Sqxint squod scirent ipsam, & colocassiam unam eas demet it esse stirpem di ne verbum quidem de Coloc/m, hi duo. Th*oprastus, & Dioscotides secerunt1ldgm e
249쪽
Siculo comprehenditur, qui duas duiri Xat stupes Aepy.colume ptiis familiares expressit, scilicet lotum Niloticam, atque i h Aegyptiam,ne verbum qui dei P de colocassiahcuius Eodem modo plures ex antiqvis qui de colocastia egetuni' -- ut minime fabam meminerunt . cuiusmodi e latinis fuerunt Columella , ct Paladius. Vtrique scripserunt de colocas sa riembum quidem de faba Aegyptia i cientes, Idem fecesunt , ex Arabibus Avicenna , & Sera Ilio , qui de Chiulca ilia scium modo scripterunt. Abimbetar vero medicus Aegyptius visus, effvoltiasse colocassiam esse quae
habet radicem rotundam , praesertimque ad malum au. rantiu in inci nantem. Qui tamen non negauit sabae Aegyptiae quam crassiorem radice harundinis fecerat sua aeta te vocare colocastiam. Addunt ad eam sententiam confirmandani complures: ex antiquis scripsisse sabae Aegyptiae radicem Colocassiam appellari. Huiusmodi fuerunt ex Graecis Dioscorides, Diphilus, Siphnius, atque Nican der, ut Atthieneu est auctor. Hoc maius expressi se visui
Colocassiorum fabas decorticauit, & incidit F plinius e tiam ut nuper etiam meminimus iussus est colocassiam, cya Inum, id est fabam fuisse vocatam , quare nobis qui envisum est colocassiam macro ligam, esse fabam Aegyptiam antiquorum, cuius opinionis si ierunt uiri doctissimi. Bet molaus Baetbarus in su is corollariis ad Dioscoridis libro , At Virgilius, ' Alo si us Anguillara, & alii viri in eq- queet celeberrimi, quorum opinioni libenter nos subici; ysim iis . Sed quid ad Nicandium qui expressit fabam gyptiam ferre caulem maximum, scapiam magnum, rivxta que rosein, magnum, & faba; esculentas 3 Suspis ' tur antiquos falsa relatione deceptos haec posteriitMi iJdidisseri sortasseque caulem , capum , florem . atqΠβ i cluni Aegyptiae fabar, qui fuerat loti Nilotici atrii bumcisius radix esculenta in cibis apti si eas Aegypti gest(i psiliis, est habita , diare colligi musrami. maiorem ex iis, haud indigne viris maxime: qr
vis m, creditam fuisse esse fabam: Aegyptiam p' q
250쪽
eoque vel maxime illo argumento, quod illa fabae hstvotire planta olim tam abundantius proueniens in aquis tibiis, & lactibus Aegypti foliorum, caulium, is eum magnitudine, fabis esculentis radiceque itidem olim ud omnes incolas, esse in delitiis habita nullo Aegy-ntio non cognita, Nusquam hac nostra aetate in tota Ae- uoti prouincia nascatur, atque a nullis cognoscatur. Inisi horia Aegypti dedimus i conem colocasstae macrorigae maioris per terram harundinis radicis modo serpentis. Nunc alterius non serpentis, sed recte in terra actae imaginem itidem damus.