장음표시 사용
252쪽
t. XVIII cc casa Strog lqrieta iden rotunda radicis. Capi Resenti hoc anno MDCXII. ex Aegypto va- rias radices colocassiarum accepimus viventes quasdam longas, de quibus proxime nunc egimus: quasdam rotundas, in quibus duas differet, tias obseruauimus,s. quasda illarum magnu ma-lgm cotoneum rotundum aemulantes,quales accepi ex Antonio Antonini, qui multos annos, & Chirurgiam, &pharm copolia in Aegypto fecerat, quiq. proxime Venetias, ex ni xandria Aegypti veneralitiae radices germinant ut omnes alis bulbosae faciunt in apicis radicis medio sexterius rubescut, intus candicant,gustu acres cu adstrictione obseruatur.Post aliquot menses alias,& longaso rotundas,accepimus e dix Aepyptia Mattheo Carbono philosopho,&abhinc multos annos, ut superius quoq. dictu de Sypt medicinae factedae causa, morato,amico plurimi De logis satis superq. diximus, rottaae in hoc a
rimori iacto e maiores In latitudine qua
eatenus suetiit,&veluti copressis, relaxq,quq id p vi sio omnes in apicis radicis me ipse Alcite in apice, nihil germinis in apicis medio producetes,Im
gustuq. aliis miles vita sunt,sed age dic mssi q' leti
digna existimavimus,&sostro floruerit,atq. postea an hqc
nostia historia Aegyptiaca,in pretenti/ ri-utiore sermone habere instituimus,
MDCXII. circa mediu Iulii mensis ra xco afx iis,quae germinat in apicis medio,que*px gwe et My*x ex Alaxadria Aegypti ab Antonio Antonin q,
253쪽
a mplitudine mali coronei, in secretioli meo hortulo tetici mense Apr.cdsiua,nd sine in m ma,st mei,&alioru mulidistadmiratione unicussore produxit ex cauliculo totudo pet re diculi unius solii maioris Muram exeunte, figura, magnutudine Arissori, quam simili mum, palmarem logitudinem ca v l icu lo cum flore non excedente. Primu m cau licia lus exij trectus, rotundus, asparagi crassitie, cum soliis istiusce planiae concolor, in cui a S a pice vagina seu inuolucrum longum, aliis uolucris simili mei in ceniebatur minus quam in Aro admodum in subtile desinens undiq. clausum coloris aurei, cui vibri dest permixtum. Quod biduo sese perlongumexplicuit, floremque Ati modo excipsit digiti minoris longitudine,
macro piperis erassitie, colore candido , ac veluti serpentis caudam quasi serpentis linguam foris ex ore exertam simulantem, & post triduum inuolucrum cum flore sere totum emarcuit, s quod non sine, multa molestia tutio sobsitan ab immodica irrigatione. Hoc igitur inquam anno iii nostro hortulo colocinia rotunda floruit, & non sine multa studiosorum,&ad miratione.acfere non patuo stupore, questi prius no latuerat, ullam colocasMarum,uel in Aegypto,Veis
Creta, vel in Cy pro, cum flore visam umquam mille. In Ae gypto,(ut alias quoq. dixi mihi conscius scin numquam cinlocassiarum at Aqua m,cau lem,vel florem prosi ste Aegyptio rum uniformi testimonio longa experientia deprehen imi esse constares Iacobus Mannus medicus Salodiensis quippi; me multos annos in ea prouincia magna cum laude ad Vsenetam nationem Illustrissimam sanandam, medicinam fecit, amicus mihi familiaris, saepius quam sancte iurauit sepulti quam ,etsi magno studio perquisierit, potuisse aliquem ito rum in colocassiis videre,& multo minus aliquem Aegypti' et dire,qui sorte florentem quampiam ex coloca sis iis viderit trus Bellonius Cenomanus olim simplicium naedica rumprum indagator solertissimus evressit, in suis itineret j oh uationibus pluries ex Aegyptiis cum togasset, ut mi opq rent colocassiarum flores,& fructus fuisse maxime dextirum
quasi rem ridiculam petiisset, qui ingenuh fatereni 'x eblo numquam vidissectores in illis plantis,neq.
254쪽
tisisse eas plantas i re, P Ompsi ste,neq. Vltos si uctus: His xx- : Ioniis persuasius nulli quam ante hanc diem mihi potui oersuadere, multo minus in alijs locis colocassii' alienige-- vni quam in ipsis plantis flores conspectos fuisse, ne q. mTo lo floruisse. his quaeso me de hac re sortiter deprelie dest quippe quod mo diculum uerim in Italia colocassias
et sani flore aliqmodo promere priuisl si verum sit met fateor me falso id credidisse, canat me horto una ut i ex colocassiis mactorigis hoc anno vives unicuin florem nrotule iit, Quem florem viderunt plures rei Bolanicae stu- iosi, cum Patauini, tu in aliarum naetionum, primi fuerunt Germani tres,sci cobus Uvolsatagus, Pomerus Norimbergensas, &Henricus Tirchbergerus Norimbergensiis unus ex doctissimis meis auditoribus ex Patauinis vero qui multa cum volu
Ius Vincentinus Patauina: Di cesse vim illustris, generis . nobilitate &nobilissimos praesides plurimi aestimatus, simul cum admodum Rexierendo Presbitero Laurentio Pign-, ditate O reconditarum litterarum si a i ,. V jytis apud Gumnasii Patauini, & prosellores, & studio Um me elebris, cum mustum itidem e et Iro Martino Sandelli D. Mattini Patauu praeside uno rum litterarum studiis exercitatissimo, udpone sere innumeri medicinae studiosiupium tapin ast reuidere,voluet ut 8Sopposita'. ' uia &quando visum sit.colocassiarum quasd/m sol Euandus Imperatus, &Fabius columna vix ngnitione eminetissimi annis proximis inc p*R . . ueexut, quippe non semel Nea poli aliqu/' βτs 'i' rei prom psisse guo nunc
qyamobrem , quaedam colocassiarum in
y trii sinu inquam: Alterum 2 eritis ussertis, numquam: Alterum meriti Subqqod multis vitis de plantaru studio b .
255쪽
sum est, Aton dici debeat, aut possit. Quod ad primum petibnei,scilicet cur siliquod stirpes in Italia ipsis peregrina aliqua.do floruerint, numquam vero in Aegypti solo nativo ac pio.ptio. Hoc aliquibus reserendum placuit, in earum radicum stirpium pro fertili satu desiectionem et Aegyptii enim quot nisui eas multiplicent in parua frustula radices antiquas stacant, ae iis radicum frustulis veluti paruis terra consitis bubbis,eas stirpes conserunt,& hoc satu colocassiarum abundantiam,sibi incolae,quotannis comparant.-fit ut radices colocassiarum quotannis culturae causa in partes recidantur,atisque ex iis nulla perenniter vivat, atq. idcirco ab ipsis florum,& fluctuum omnem tacunditatem tolli . Quod tame ob eam causam feri multi haud iniuria negant,cuna multae ex iis stit. pibus sint, quarum radices satus causia non secantur, quipp sylvestres perenniter viventes,quas tame omnes steriles fuisse in eo solo constat. Nos vero istiulae varii euentus causas referendam putamus, in Aegyptium solum in quo ea stirpes vivunt pinguissimum,aqua Nili fluminis omnium aquarum optima abunde irriguum, atq. hu mens. In quo solo maxime hae stirpes luxuriant, plurimum q. & in foliis, & in radicibu augentur, indeq. radices maxime multiplicant, ut ob hanc causam,&floribus,&fructibus steriles reddantur; Non secue quam fiat in omnibus plantis bulbosis maximeq. in narcybi,
by cinthis,bulbis eryophoris,bulbosiri. iridibus,& aliis similibus. De quibnse topiariis quotannis obseruatur, quaerati plurimum in radicibus augentur,atq. eas multiplicant in te ra,minus florum, vel nullos serrei Vnde fit, quod qui ex V bosis plantis plures flores videre cupiunt,bulbos singulo inq niosquo tempore plurimum in radicibus multiplicant a tedra eruunt, quos denuo in terra macra, cretosa, & mala copthrentes norum abundantiam sibi comparant, quoniam in inbcro,de sicco solo neq. in radicibus multum angentur,s ββ multum multiplicant, unde stirpium humor pro ficue trum sum in caules abundantius ex radicibus sertur, ad florei pS ducendos. Idem etiam euenire colocassatum bulboi iracibus credendum videtur , quia in Aegyptio solosatiu*pJguissimo, timo,mamve Nili aqua litigato quod Aeyyy
256쪽
h ntocissam ad augen ' Oeδssiarum radices, & ad cassile, ouaestus causa, multiplicandal) consiti ipsarum bulbi, inimum aucti, plura eademq. amplissima folia cum maxi- iis pediculis sappetunt, at q. ab ipsis radices fiunt maxi- etaiisissimae q. &innumero plurimum multiplicantes,Inmtibus.(quod in ipsis nu triendis an gendis, ct multiplicandis there toto humor alimentalis absumatuo mirum non est, sileotibus fructibus . sterilescant in solo vero Italiae illis pero.
strino minus q. congruo, di pingui, cum ea stirpes nedum in seliis&radicibus multum non augeantur, at quinimmo plutimum decrescant, minorem. radiceS, numeroq. pauciores ex ea ilicongrua terra reddantur, mirum non est , is (humido alimentali pat tes superiores petente aliquando flores progi, gnetini It . in radicibus colocasset arum amplis, crassis, , multum ab eo secundissimo solo enutritis,quae ad nos ex Ae estpti,aut ex Cretae,aut Cypri aquis stagnantibus erutae,des
Intur,oppositum fieti obseruamus scilicet, It dictum etiam
est, easdem radices magnas, crassissimas . in Italico solo con sitas, viventes . multu m decrescere, parum q. vel nihil hasce radices multiplicari. Ouo mirari merito non oporteat is alet
qua ipsarum tacundior in partibus supra radices et- secta, visa sit aliquando florem atque fiuctum prorialisse. Radix autem quae in meo horto hoc anno unicum florent
tulit, proximo anno ad me delata, erat magna, intunda, Ut maximum malu in cotoneu in cernebatur:Hqc cu m multiS artiis radicibus in horto posita cito germinauit, multaque Io iij dc ampla produxit, Hyeme vero ineunte , ex terra erumia, perlota, . terraque deterea, & sole per aliquot dies pro hos ccata , per totam hyemem in meo cubiculo ligmyy ide clauso, cod seruata est, quae e terrra eruta longe mi hor quam fuerat posita euaserat , nihilumque multiplica xhiat. Hanc vere incipiente scilicet mense Aprili armyxesentis in eadem terra posita , tardius , quam iecyppo praeterito , gelmidauit, vixque lallatiria reque amafgprompsit , tardiusque etiam aucta . Ex fissura gem plui pediculi foliorum inferius, cpubcutum Ripalmo alium , rotundum asilii et calymi
257쪽
atque cum foliis concolorem, cumq. caeteris notis nuper ei pressis. Alta colocassiar una radices eodem tempore, quo ea terrae consitae, folia longe si ura, alq. a inpiiora produxetuntina de nullum forsitan ob, id florem itidem protu terunt. Nos digna relatione certi facti su mus. Ex colocassiis tantummodo Mosyloriχis quasdam in Italia flores edidiste, liquando Vnstimer dum duos,& nonnumquam etiam tres, ex ipsis veto fluctus ut fit in Ato in pistillo rotundq productos numqua per. maturitatem accepisse. His praemissis unum superest cognoscendum ( de qua re alias ob ter accuratius plura anumaduertimus . scilicet an colocassia sit Arum Aegyptium. Q vero ex antiquorum lectione possit cognosci puto essed uncillimum Si quidem nulli ex veteribus Arum Aesiptio.i, i , rum meminerint, uno Punio excepto qui de ipso ita seripsit: ' Est inter genera bulborum,&quod in Aegypto Aron vocat, scillae proximum ampli tu di ne, foliis lapathi, caule recto duucubitor u m, baculi crassitudine radice mollioris naturae, quae edatur,& cruda. Mirum est, ex quo veterum scriptorum hec Ari descriptionem, Plinius fuerit mutuatus, Non ex aliqua Graecorum cum tremo illorum Aron Aegyptium memine, rit non inquam Theophrastus non Herodotus, non Dius co-
, rides,non alius ex Graecorum schola. Nisi quis putei Galepa istanc plantam forte nobis indicasse, cum de Ato in libro sic cuiado dealimentortum facultatibus haec scripserit:Ad Cyic nem aium planta liqca nostrate est diuersa, nam in illis loci in minimeest medicamentosum, & acre, ut rapis etiam sit utilius. Idcirco hanc quoq. radicem in Italiam aduehustivi quae longiori tempore imputtis.& sine germine positis; durare, Haec Galenus: ex quibus liquido constare visum citfixum non Aegyptium, sed Cyrenaicum sobis Galenum qi 'pressisse , Non tamen negandu m duxerim nos posse exio qi micari huiusmodi Atum, quod sit vulgatis colocas in 'qfarim Aegyptiam esse haud iniuria multis creditum cstique Presertim coniectura quoniam fateatur, hanc radi Muinii me jcamentosi habete, di in cibo essetapis viiliorcssi 'ium, etiam quia dee dixerit: idcirco hane quoq. ra j M'
Ixvij ad uerum,ut quae longiosi tempore impuli eti
258쪽
, mlne possit perdurare, Notae profecto illius e Cyreni inses
aedem videntur eum notis col alsiali Etenim ne vel co
se sistae radix rapis gumis suauitate in victu cedit,ra seni ni
iste acrior est, parum aerimonia a vulgari Aro differens sed iata,vt rapa dulcescit,acrimonia q. extritur,qtiae etiam id hal hetam sius, quod imputris, es sine germine possit longiori tempore perdurare, Indeq. fit ut ex Aegypto, ae Creta Intula E Cypto suis natalibus, ct in Italiam, ae in alias longinquas,
exteras . nationes incorrupta, ct sine germine convehatur . cuiusmodi radices fuerunt, quas anno proximo accepimus ex Aegypto, quae integrae, imputres, sine ullo germine ad nos peruenerunt, Verum enim vero, licet Galenus eo modo suuc tenaicum Arum ita expresserit, tamen non neoessatio me colligi potest, arum illud colocassa am strogylotioeam esse i at potius credendum videtur illum descripsi le Aium spetie distinctum 1 Colocasia,unum idem specie, cu in eo,quod Dioi seorides,&Theoplatastus nobis descripsisse visi sunt quodq. in Graecia Asia, & in Italia sponte nascitur, a Cyrenaico solumodo differens quia est admodum acre, & medica inentoSu, idcirco minime esse esculentum, ae in cibo utila,ri Cy renaim eum,ex illius soli ptoprietate dulce, exculentum q. redditum
euiui vis aerimoniae expertem substantiam nactu m, te su imas rapis, decoctum tameni non cruda m cum naultumna 'heal acrimoniari sit tilius. Non enim ibi Galenus totam Araillius Cyrenensis plantam cum singulis suis partibus,delinea,pit, Quare Plinius ea 'i ari Aegyptii descriptionem ex Galido mutuari non potuit. Multo vero minus ex Tneopi alto, Wvioscoride, qui Atum meminerunt medicamento sum, in GhReia n Asia,& in italia sponte nascens. Ex amissumia itaq-iqstione,non video, quomodo possimus, quid iit Arum ne gyptium cognoscere,quin imo antiqui scriptores de omnivus
x- icibus esculentis, quae fuere Aegypt ijs ad cibum tam iii '' , adeo consu si, & discordes suerunt, ut vix quicquam certirum nobis sciri queati Etenim quidam illorum duo solummo i radicum bulbosarum e utentarum genera illis gentibus 'lim familiaria fuisse posteritati tradiderunt, utpote Lorii mrii loricam Aegyptiamve vocatum,ato illabam
259쪽
Hasce duas stirpium radicet solummodo Aegyptiis nosci
fuisse, scripserunt, Herodotus, Diodorus Siculus, Theopta.ctus, at q. Dioscorides, Plinius, Arum Aegypt juni addidit ei latinis etiam Columella , & Paladius colocassiam tamqnasti stirpem Aegyptiam adiunxerunt. Ne q. concordes etiam suerunt in harum stirpium partium descriptione: De loto Theo phrastus eius radicem,& rotundam esse statuit, & mali colo.nei amplitudine eamcdspici. Quod falsum este, Olia lin Aegi. pio animaduertimus, quando, ut alias quoq. de toto Aegy.ptio scribentes, notauimuso Planta Atalsel Nil ab Aegypti j svocota, sit legitima nullo Aegyptio recllam ante lotus Nilo. tica antiquorum, quae tamen fert radicem, ae magnitud, ne, & figura, nuci iuglandi omnino similesvi; aut pruno oblongo, Quid ampliust non ne uniformiter Theopralius, Dioscorides, Nicander , & Plinius cantem fabae Aegyptiae, dupla papaueris amplitudine vi florem papaueris itidem ampliorem roseum , atque sabas essetalentas ut etiam dicto in a nobis est, tribuerunt 3 de quibus superius satis dubitaui mus , cum nusquam in ea prouincia in aliquibus plantis maximi caules, flores, atque fabae illae exculentae reperiantur, neque ab aliquo)Aegyptio co gnoscatatur. Neque aliquis nobis obijciat , dicens s Andrerum Matthioloearet plas tam non fuisse ignotam, cuius delineatam imagis em no
bis in suis ad Dioscos dem commentatijs doctissimus dedit , ego etsi numquam de Mattheoli ingenuitate dubitauerissa, tamen dubius sum, quod &in Historia Aegyytiaca dixi, iiqi uerita suo Bus beΚe deceptus, qui fici cstirpis imaginem( 'xueniam mihi) ab eo receperit; ego spero breui tempore qistac planta adhuc firmiorem notitiam me assecuturumi At q. etiam ex eo fabae Aegyptiae icone magis dubitaui , qsso in lib. .. eam viderim spinis carentem: de quibus Theoprastus isqvi hist pisti, Radix enim valida est, nec procul harundinum stirpibue', y 'P '' spinis subhorrens, quamobren Crocodilus eam xpipsi ne occurei S oculo offendatur, quoniam acute non Vid: quid de Plinio dicemus qui singula sed cum errore ex a d mutuatus est Cum errore(:nquami dico, quoq
pserit: fabam Aegyptiam nasci in Aegypto spinoso cassi:
260쪽
, --ri A Ctocodili oculis timenteS refugiunt,sed quid de co- i. n. H.
mitem in cyamuidest fabam appellari tradiderit impii
in rura. habere thys uu m, caulemq. coctu na esse araneo sum mundendo. albus stane ita cogniti Saa decem astisma ve- fetes hos scriptorei nu mquam pPMd ctas planta, Viventei co-s,exisse Restat ut prestentem disputatione ua absoluamus,quq
molocassiis rotundis consiiderare,quippe quid sit At, quo et is differentiae,atque an rotunda Arum dici queat. lOnas vero dictum est esse stirpes in aquis palus ribus, & la- siis siponte nascentes soliis amplitudine,& figura, ad peretiae ina oris,ut etiam Plinius expressit, radicibus . cr*ssis, tar sis, bulbolis . quae decoctae apud Aegyptios ad cibum delestiis sunt. Hae vero figura differunt, quoniam quaedam reactoretae idest long radicis, si mi de quibus proximo capite discas; quaedam strogylorigae, quarum aliquae, in apicis it
florent. Altera est ex si rogylotixis quae longe maior eti, qIam
s ossa, quae non in medio apicis extremi, sed circum apicem
mina producit, unde parsinapiee media via est. An colocassia rotunda specie differens sit, axa, quam credidimus esse fabam AegyPalaus fortasse visus est pro colocasti ii messe intelligendam , cum in civilis jetra conserendos, quo nomine miss*β3 x- 'p':tie, ita siet,
aut, & riuos, nec de soli si tam- 'ueantur humore, Frondere pr*pq P . Dubita tuam citreta tegumentis defendanirax g g i
se colocassiam,conuenireq. simVJ N & gustu, he,st figura, non minusq, exi)M N nondum est