De plantis exoticis libri duo

272쪽

BA PLANTIS EXOTICIS. et syDe Q opo Graecorum. Cap. XXII. Lantam nobilissimam Spe habuimus creticam

ex seminibus in horto nobis natam,cubitalis fere magnitudinis,orig ooniti quam similem,&floribus, & folijs, & vin bellis corymboria tm modo iunctis,quq ab or i gano odore suauiori,& validiori distinguebatur adeo, ut si quis digitos duntaxat olfaciat, qui plantam tetigerint validiorem odorem sentiat, quam si origanum olfecerint. Haec planta fruticat ab una radice multis surculis,ab una radice vel ab unico caule exeu nli-bus,non ex toto rectis,at oblique actis,soliis origani heracleotici sed candidioribus, & odoratioribus, ct in caulium cacuminibus umbellae corymborum modo in rotae modum ce nuntur flosculis albis .uales in origano Onite apparent aquibus semen minutum nigrescens fit. Tota planta est eximie odorata,& gustui cum valida acrimonia acceptissima, totaq. albicat cum leui lanugine,ai l. hisce notis hare planta in aestare nobis innotescit, Ineute autem hyeme sere ex toto seciem mutare videtur. Namq. ab una radice plures cauliculi assu

gunt sursum oblique luxuriantes sol ijs pulegii utrinq. binis x opposito positis,densius ab imo caule ad summitatem v m. caulem vestientjbus: caulibum. rotundis leuiter lanuginosis,plbicantibus . inualidioris odoris quam in testate. Hanc plantam origano oniti adprimessimilem,esse legitimum H dyuvisum est. Distinguitur ab origanis odore, ut etiam dictum 'st, & suauiori, & validiori. Habet solia in magnitudine hera-Vleotici origani foliis respondetia ,& in figura, & colore albi- qiore , & vir belli onitis . Quibus notis Dioscorides suum hysi pum expressisse visus est 'An veto haec plantast ea qua phelius, & Pena viri eruditissimi pro genuino Dioscoridis dympo proposuerunt, non parum dubito,quod planta n litv qeatur procerior,atq.etia quod,(vt Lobelius, es Pena dixei rumpi flosculos purpureos proferai,& nostros candidoSaeddi hoc Hyssopi nomine eam plantam ex Creta Insula ab Amicii accepimus; quod vero a die iusce stirpis, ct vj reb, α. t Liber secundus. Κ Κ

274쪽

usus, iis de hac planta veteres Graeci tradiderunt, nihil addendum credidimus. Vehementer calfacit, & siccat, tenuioris est essentiae,incidit,extenuatque humores crassus,eos. demq. detergit, unde eius decoctum pectoris pulmonum q. vitiis maxime auxilio est. Ad si lanis tumores, emplastrum ex

soliis Histbpi,ficia bu s,' n i t ro, m axi me pro fi cit, at qu e ad hy-elopem ventri appossitum foliorum a decoctum liuorem sub oculis in mulieribus, si eo, parsit uore allecta foueatur, dige-iit. Ad venena frigida est maximi iuvamenti, soliorum d coctum, de solia etiam per os assumpta. Indigenae eoru m locorum on quibus Hyssopus ab v ndat, vescuntur familiariter soliis tenerrimis cum sale ad excitandam appetentiam.

275쪽

Prouenit

276쪽

BE PLANTIS EXOTI cI S. etsin Nigella albasimplici . Cap. XXIII.

Rouenit in Creta Insula nigellae planta annua

quae ab unica radicula tenui, longa, in tenuitatem acutam desinente, lutei coloris unico assurgit caule in alios paruos diuiso oblique luxuriante glaciti,tenui solijs non ad nigellc vu ligaris, sed potius ad senetionis modum sed Ditimque magis incisis longis, & latis singuli R. ad singuli ramuli principium,floribus albis, vulgaris nigellae quam similiabus,1 quibus semina nigra suauiter olentia succedunt,solliculis hyosciam cytinis proximis in quinq. costas angulis, longis en tribus . diuisis,contenta, semina in usu sunt ad medicinam,calida, & sicca sunt tertii ordinis, amara incidentia crassos humores, & viscidos detergentia, unde illorum seminum decoctum efficax est ad tollendas viscerum obstructiones, praesertim q. si ex aceto coquamur, atq. exinde mirum haud est, si visti m habuertit semper singularem ad sebres phlegmaticas, melancolicas , scilicet ad quotidianas, ct quartanas. vim quoq. habent singularem ad mouendam urinam imp ditam ab humoribus crassis, & lentis, atque etiam ad menses suppressos a crassitie & lentore sangninis crassi, & viscidi, ex aceto,& melle usum non spernendum habent semina trita adeptis infectiones ad maculas, & sordities in ea delendas . V penis aduersant tir, & demorsis a feris venenatis auxilio sunt, Ascalides interimunt,&peros assumpta,&exterius umbili,

coemplastri modo apposita.

278쪽

EXOTICIS. asso nauclcu cmust Cap. XXIV. 'epi in pinsic delineatam acceptam resero, Nicolai Contarent patriti j Veneti illustristi m i, liberali ta ti, cu i v. im a ginem hic da tan u S. Plata est, quae ab una radice in multas si brosas diuisa fruticat multis caulibus rectis rotundis,uirentibus, solius nudis, qui in plutes alios ramul OS diuiduntur, in quorum jummitatibus patui nosculi lutei, a qu i bus semina su ccedunt velu ti in echipis partiis a speris . conrenta. Tora planta ruris mitis constat, longis pediculis,& caulibus exeuntibuS, inhaerentibus ranun culi laeti folii similibus , sed non ita laciniatis, ct disse istis. Radix crassa est in capite,quae finditur in innumeras radiculas, fi-brosas,longas,tenues, primulae veris radicibus,proximas.To-ia planta est gustui accerrima sed omni u maxime radix, quae si aliquandiu cuti inhaereat, eam inflammat,& exulcerat, Vn e intelligitur hanc plantam,esta inurentis facultatis non mi-ppi, quam nostrum batrachium, idest ranunculus,cuius radicibus contusis utuntur medici ad sua maledicta vesicantia cincitanda Qua ratione solent istiusce prs sertim radices contusae coxendicum cuti adhiberi,ad tollendum scilicet coxendicunt olorem Iosia contusa a M. ipsorum contusorum,in mortatio expressum succum singulare medicamentum ad scabiemst ad similes alias cutis insectiones esse, si eo cu tis saepe in die illi patur,certa experientia deprehensum est. clinopo

280쪽

pLANTIS EX OTICIS. 16s

De Climpodio Cret . cap. XXV. Lanta itide ex Creticis seminibus nobis nata est quae

ab radice sex, sepleue,aut pluribus,aut paucioribus si die auliculis dodrantalibus, vestitur rectis, rotundis, gracilibus,foliolis serpilli, dc magnitudine,ia.& ordine similibus,aequalibus, paruissimisq. spaciis binis ex opposito ipsos cauliculos dense vellietibus, inter fiaiola vetoli caulem exeunt bini aut tri ni flosculi vinacei coloris, a quibus semina minutissima fiunt. Tota planta respirat odore ser. Villi sed suaviorem,gustum excalfaciens. Radix est longa,gracilis, lignosa , sine odore, & sapore. Folia sunt duplo minora, quam in eius imagine, quam hic damus cernantur. Qui ad nos istiusce planis semina miserunt nomine saxi phragiae eam plantam vocarunt, quod nimirum haec planta eximias viribus ad calculos in renibus, & in vesica comminu cndos, praedicetur,Nobis vero visum est Clinopodii antiquorum notis satis conuenire. Cum de Clinopodio Dioscorides scri pserit: Clino in lib. i.

yodium frutex foliis serpillo simillis, surculosus,duum dodra- et et et

tum altitudine, nascitur in petrosis. Flores marrubii modo ex eap. yi.

interuallis distincti sipeciem lecti pedum praebent. Quibus

quidem hanc nostram plantam maxime accedere ad Clinopodium existimavimus, capraesertim similitudine ad serpillisolia, maxime persuasi, si enim flores serpilli modo haberet. q(peretq. per terram,ut serpillus serpilli speciem illam plantaueissemus. Haec planta maxime similis videtur cum saxi phraga inobis in primo libro descripta, praesertim q. in soliis, &Loribus, nihilominus illa neq. alicuius odoris est particeps, p*c est surculosa, & humilis, ut nostrum vocatum Clino po--ium. Exodore, & sapore, calidae siccantis . facultatis esse, pud dubium nobis est, & saltem stupra primum excessum, xym tenuitate ipsius substantiae, leuiqtie adstrictione unde ad 'δiculosos, ct ad si miles alios affectus non ineptae utilitagis es SVxedidimus, vere tamen ipsius usus ad medicinam nodum

veprehendimu S.Iuber Secundus,