장음표시 사용
221쪽
atque in proposito ne iuris quidem, per ι.mand trum. 7. hoe a 3. ubi ignoscitur haeredibus nianda-patii,iisque actio conceditur, qui errore lapsi, non animo surandi, sed exequendi , quod defunctus sua curae secerat, niandatum impleverunt.1 Huis ita est 4 Quod dixit de mandato eo, silmmato post mortem mandatoris per ignora tiam mandatarii, illud illustrat exemplo simili, nempe ereditorum per ignorantiam solventium manumisso dispensatori ereditotis mandantis ;quos ex aequo & bono liberari placeti quamvis stricta ratione iuris non liberentur, cum alii solbverint, quam cui oportebat, t. o. in f Dp. I. p
tat. Quod ut intelligamus, tria haec scire oportet. . dispensatorem dici servum pecuniis domini exigendi Sc administrandis praepostum, d.l. yen. de vis. eod. du.i 8ac solut 2. qui si ruum dispensistorem faeit, eum intelligi sitis d Lbitoribus mandare, ut ei solvant, fae t. q. hominem. 34.f. 3. de solui. 3. qui si ruum dispensatorem manumittit, tacite mandatum revocare. Eii vero liberatio
haec communis omnium debitorum, qui ignoran- es mandatum revocatum esse,procuratori quondam creditoris stiluerunt,t. I 1. g. .d.I. I 8.d. l. qui
II Mandatum non fascipere cuilibet si herum est :Iψιptum aκtem coufammandum est, aut quam primum renunciand m, ut per
Iemerarism , viat per aliam eamdem rem mandator exequaIur. Nammpita renhneietur, ut integra cano mandatori reserve tkr , eamdem rem explicandi, nihilominus
rauercesseris aut non renuncιandi , aut intempestive renunci an S.COMMENTARPUs. a cur mandatum solvi placeat tempestiva renun ei ινο- quid si imempestive renuneratio facta γ
dus, quo ex per na mandatarii mandatum si itur , nempe renunciatio. Ut ergn revocatione mandantis , ita ex contrario & renunciationea mandatarii mandatum salvi placet . Quippe quod ossicii causam habet, non magia reluctanti extorqueri, quam imito obtrudi convenit: nee Oportet quemquam difficilem elle in eo, in quo dis bendium ejus nullum vetticuri Lincrci ore. 38. da evis. Quamobrem nee ab ἰn Ho mandat
rius aliter obligari intelligitur, qtam sub hac
disiunctione, u t aut impleat mandatum, aut iatempore renunciet, I si mandaveνo. I I. I. isti. l. Aquis. II. g t. haa tit. Opν. hinus tera. ut fiustra obiiciatur l. s. c. da obi. O act. Suscep/ωm eon umma=dam, aut quam primum .enuniaandiam J dict. Laa. s. isti. d. ι. 27. g. 2, Quo probatur, quod modo diximus, mandatarium sub disiunctione obligari, ut aut officium susceptum exequatur, aut cem primum poterit, renunciet. Renunciat io aut tempestive fit, id est, ita ut integra facultas mandatori eonfervetur eamdem rem aeque commodὸ explicandi; aut intempellive, id est, eo tempore, quo iam man dator neque per se, neque per alium idem ne otium expedire potest. Renunciatione tempestiva mandatum omnimodo solvitur , ut tamen actio competat ex antegesto. In tempestiva vero mandat alium non liberat, sed nisi iusta eausa intercesserit, tenetur nihilominus actione mandati; non quidem ut mandatum praeei se impleat, sed ut praestet, quod mandatoris interest impletum esse, diuti.O hoe texi. sicut in eaeteris quoque obligationibus laciendi evenit, i. A quis. M g. l.de rejμ die. 6 ult. I p. do νενb obl. Circa obligationem Lmandatarii incidere ualet quxstio de do Io, culpa& diligentia, quid horum in mandato exeque Si rerum reeeptarum administratione mandatarius piaestare debeat Dixeris praeter praestati nem doli S eii pae latae nihil a mandatario exigendum secundum di finitionem l. f. g. r. mmm d. elle enim similam de politario, seu ei, qui rem e lastodiendam aecepit: utrumque beneficii debit rem esse, & contemplatione alterius rem suscia pere . Caeterum hane definitionem in mandat γssequi non licet propter eos textus, quibus ex pre sis traditum est, mandatarium non tantum de dolo, sed etiam ob culpam teneri, . 8. f. nis.
Rom.rra. de depos. Certum autem est, vetoo eulpae
absolute polito significari culpam levem . Pluvdicimus , etiam culpam levissimam n iudicio mandati venire. Sic enim diserte scriptum est in
l.a procuraι ore. I 3. . Me rae. procuratorem dolum
di omnem eulpam maestare, solum casum impro visum non pra stare. Ac ne quis putet, hoe Per tinc re dumtaxat ad procuratores forens. s, non ad omnem mandat artum , utique ad quemvis mari datarium εἰ proci ira torem pertinet, quod tradi tur in ι.inre 21. c.eod. at ena negotia exacto ossicio geri, nec quicuuam in eorum administratione neglectum ac declinatum eulpa vacuum esse. Cui si lis cst locus apud Ciceronem in Orat. ρr R-st Amer/no , east. 38. ubi de Iudicio mandati dii- serens, ait, in minimis rebus teneri mandarai um, si quid non incido militiosius,verum etiam neyli gentius secerit. C et o in mandam recedis itis a
regula,quam in depos tu, larvati riaeet Nimirum ideo, quoniam , edm in negotio gerendo opus sit diligentia atque industria, Sc is, qiii mandat, dii
222쪽
pent; am rei gerendae convenientem exigere; &qui suscipit mandatum , hoc ipso industriam diligentiam ad rem exequendam necessaclam in
se futuram recipere videtur . Quod deposito non convenit : nam ad aliquid custodiendum non diligentia aut industria, sed fide opus est dumtaxat. Ex quo intestistinus, mandatarium comparandum esse non cum quovis dc positario , sed cum eo, qui se deposito obtulit, quem omnem culpam praestare plaeet , non alia de causa, quam quod offerendo se, de diligentia sua promittere videatur, t. l. s. sepe. 3 . depos. Sunt qui de his praestaticinthus 1latuendum arbitrantur pro varia conditione mandati , quae modo mandantis , modo inandatarii , modo ut iusque utilitatem spectat: quoniam vident, eam distinctionem in commodato probatam epse, t. s. f. a. in . iunci. g. merdum. in. εe l. s. Fians. 18. in D. ρr. commis. Nempe ergo, si his credimus, ubi mandatum fidius mandanti gratia intervenit, dolus dumtaxat, & culpa Iota praestabitur: ubi utriusque pratia , etiam culpa levis; ubi soliut mandatarii, etiam levissima. Sed prosecto talis distinctio in mandatum non
cadit r neque quicquam mandato cum commo
dato hie commune est . Etenim inandatum lius mandatarii contemplatione interpositum , etsi mandantem obligat, si dolus eius intervene
non obligat ullo modor .quippe cuius nulla obligatio else potest , nisi quatenus negotἰum , quod gerendum suscepit, ad alium pertinet, d. l. nre. 1 I. c. hoc I t. ut proinde cuin de obligatione mandatarii eirea praedictas praestationes quaeritur, mandatarius tantum conliderari debeat ut rem alienam gerens; quomodo etiam consideratur in d. l. rn re. 2 . O pasiam in hoe art. Plane in iis, quae actum commissum consequumtur, interdum eulpa aut fraude carere sufficit, i. g. g ult. l. lo. ι. 29. g. 4. hae sir. Iusta ea a interieφνιι, era. J Hoc admisso renunciatione tempestiva mandarum solvi, consequens fuit, ut etiam propter intervenientem iustam causam aut non remineiandi , aut i tempestive renunciandi, excusationes mandata-rlus allegans audiri debuerit Iusta non renunt ei andi aut omittendi mandati eausa est, veluti si actiones mandatario eompetiturae inanes illi futurae sint, eo quod mandator solvendo esse desierit, ne sorte mandatario pereat, quod impendit. Item inimicitiae capitales , quisu, intervenientibus nee mandatorem credibile est amplius opera mandatarii uti velle , nee ab hoc exigi debet, ut eamdem illi operam porro Praestet. Non tempestive renunciandi , advcrsa valetudo , aut sim les casus , quibus impeditus tem-
2. Mandatum ct in dum disrri, sub conditione feri Io est.
ticine eontrahi potest, ut hὶc, εἰ I. r.5 .pem. eod. S cum mandati obligatio mere a consensu pendeat , potest per nuntium quoque vel per
epistolam mandatum fieri ac su scipi , d. l. l. m. O b. a. sed haec, di alia id genus , Ibb rubν. TEx TUI. De mercede. tr. Insummasciend9m est, mandat m,
nisi Ira rnit si, in aliam formam negotii
cadere . Nam mercede covstituta , incipit
locatio 2 condullio esse. Et, ut generatiterdicamus quibus calbus sine mercedes c pio osscto mav tr sdie aepositi contrahitur
de locatio ct couautitio inter Iitur contrahi. Et ideo se fulloni potienda rura a De quis
di deris Destimeata, aut farcinas orifarcienda , nklia mercede consιr ut a. neque promissa, mandatι competit ae ιο.C OMMENTARI US.
t mnarar ι βωe salarii eonstitvitrone mandaro non miliari r nee tamen de ipse salaris actronem mandati esse. 1 Pactum de qu sa litis 'ure improbatum esse. 3 Operas liberales pretio nummario non aestimavi.
4 In dtibio praesumendum non esse fullonem , cte. operam gratis Hscipere .pestivὸ renunciare non potuerit, ι. Ianἡ. 23.l. 2 o ι. sei. e da MAndatum originem ex ossicio atque anarucitia trahit: ae proinde nisi gratuitum sit, i nullum est . Quippe Officio atque amicitiae eo
I trari ac st mercus, i. I. g. ni . l. Ga ist. 6.9. l. h. e. l alioqui videretur mandatarius et tabe nc ficium cauponati . Enim vero gratiam rescrie amicitiae bene convenit, statu tamque o ram remunerare. Qua de causa in ani datum elic non desinit, si remunerandi causa honor intervenerit , l. o. pr.eod.ubi Iuriscissi iacus figurate hono in appellat pecuniam remulacrandi. svr honorandi causa datam proin illamve . Palsim honorarium si salarium nominatur, I I.ιn D. pr.
analoga sit operae,leu ita connituatur, ut aestima
223쪽
t oni operae propori ione respondeat; honorarium autem est volunt acla operae gratis missitae remuneratio. Eisi vero honorarii sive salarii constitutio mandatum non vἰtiat, nec impedit, quominus mandati actio sit de iis omnibus,quae mandati iudicio peti potuissent, si salarium non intervenisset, d. l. 6.inpr.de ipsis tamen sala io mandati actio non est, sed extra ordinem peti solet, ι. .
tem ut peti milit s alarium, promissiim & conventum esse oportet, saltem nudo pactor si nullum consti tutum sit,nulla quoqtie eo nomine pe sequ-tio est: in tantum ut nee, si promissiim sit, ledi ncertae quanti talis,nulla adhuc si aut extraordinaria salarii petitio, aut actio mandati,ut certum
c. eod. sed hoe sorte ad eos solos pertinet, qui familiaritatis eausa operam praestant, non ad Ad
Certe hodie moribus nostris possunt Advocati &Procuratores forenses miis averti vereo dedeel ratis van bare besis , eonform de instrωme vande boven ende Iase τι ersebaren pttere salarium
quamlumvis nullum pacti aut stipulati s ne, dum tamen instructionem suam , quam Curia dedit , non excedant . Add. Guid. Pap. qua'.
tandum , pactum de quota litis, ut vulgo loqui
amant, id est, cum advocatus aut procurator ex eventu litis certam quantitatem salarii nomine paci seitur, puta dimidiam aut tertiam partem victoriae, improbatum esse, tamquam quod turpe atque adversus bonos mores sit, I. 7. hoe eit. I
Mer ede eonstitvra ἰne pis Istemia esse J Modo tale factumst, quod locari soleat: qualia tere
sunt, quae mereeὸe eaque proportionata facto aest mantur, ut operae mechanieae. Nam operas Iliberales pretici nummatio aestimari indignum est; ideoque nee cum iis, qui ingenio, patrocinio, fide, eonsilio operam impendunt, crediderunt veteres locationem & conductῖonem esse :& qui equid hie vel datum vel eonstitutum est, non merces, sid honorarium dicitur; de quo extra ord nem eognoscit praetor. Sed neque talia facti locatio est, unde nihil commodi peeuniarii ad alterum rediit veluti si pecuniam tibi dem , ut servum manumittas, non Ioeatici εἰ conductio es, sed contractus innominatus. l. s. s. 2. de
F.lloni aut sine nator; nulla meretae eon Τί ra , ere. J Id est , cum sullo aut sarcinatoream operam gratis & amicitiae causa express8 susceperunt r alioqui non mandati actio , sed praescriptis verbis competit , ι. si tui. 12. de praescripι. vreb. S. I. Dp. de loeat. Baehov. ubi Caius scribit , cum gratis eiusmodi operam sullo aut sarei nator suseipit , mandati obligationem esset cum mercede data aut constituta, loeationis conductionisque negotium gerἰ r sineque gratis , neque protinus data aut constituta mereede , sed eo animo , ut merces postea eonstitueretur & daretur , esse contra
ctum innominatum, ex quo in factum actio , id est, praescriptis verbis detur . Talis autem εanimus utrinque praesumendus est, elim sulloni, sareinatori, & similibus, qui manuum op l ra victum quaeritant, & spe lucri eam suscipiunt,l aliquid sae endum datur, nisi nominatim convenerit , ut gratis praestaretur , fae. I. r. sq. d. t. t.
DE OBLIGATIONIBUS, QUAE QUASI EX CONTRACTU NASCUNTUR.
TEx TUS. continuatio. Post genera contractuum enumerata, dispiciamus etiam de iis oblitationibus , quae quidem non proprie nasi ex contram intelliguntur e sed tamen quia non ex male Acis substantiam capiunt, quasi ex contrastis
nasci videntur. COMMENTARI Us. I RMA Ordinis. a Paraisulam quasi notam esse similitudinis, simul improprietaIA. 3 Falsi esse, qui putant, obligarionem h e nasii ex
don esse eonfundendum taeatum eum ficto, ex
s Factum, unde hie obletat/o nascitur, non male vulso quasi conιraeyum appellari: O quid ι XpositIs obi gation bus, quae ex contra Ictu nascuntur, progreditur ordine Imperator ad eas , quae nascuntur quasi ex contractu . Quippe qu bus in quadr: partita illa disit butione, eroρosita g. ulrsu'.do obtig u. lecundum locum tribuit. Ait, quasi ex eοnιr Particula quasi Se similitudinis nota est,& improp rietatis; quamobrem recte dicemus, quas ex contractu obligationem nasci, clam ei tra conventionem naicitur ex facto non turpi . Improprietatem noto, eam dico citra conventionem : nam
224쪽
meentractu nulla est obligatἰo fine eonventione, t. r . 6-pact. Similitudinem, cum dico, ex acto non turpi, id est, quod non cadit in speetem maleficii. Neque aliam rationem aut Cajus I. s. d. oll. act.aut Iustinianus hoc tis.reddunt, cur quasi ex contractu obligatio nasci dieatur. Sunt 3 qui etiam ex constentione hie obligationem nasci tradant, non quidem expressa, sed tacita: quod non probo.Nam quid reiecisiaci te seu re ει facto
aliquo consensus declaretur,an verbis & eonvent ne expressa Utique enim tacita conventio non minus vera conventio est, I. a. l. 4. g. ult. depact. atque ad actionem ex eontractu producendam non minus efiicax, quam verbis nuncupata.
Quippe in omnibus contractibus, quod tacite i
ter contrahentes agitur, pro expretio habetur,t. . de reb.eria. l. emper. 34 Ae reedων. Ita societas tacite eontrahi potest, ι.ε.prose/o, item mandatum, ι.ε.6 2.t.2m patuis r. 8.mand.locatici conductio,ι. 13. I. ult. locat. Denique conventio 1,pe titulo
contractus inclusa est, ut eonventio restituendi in mutuo, commodato, deposito, pignore. Sed nee posse hic vel tacitam conventionem intervenire , intelligi ex eo patet, quod omnis conventio plurium cst, i. i. g. I .de rari. hic autem ex facto uniussere obligatio oritur. Adde, quia quali ex e tractu inviti quoque S ignorante, obligamur, g. I .ans Me lis. x de neg.I.A. adeo ut ea obligatione etiam iuriosi & pupilli teneantur, distis.LDNUMs. 46.da ab ι. ostrono nuiquam proditum est, ullum consensum hic vel taeitὸ intervenire , sed obligailonem ex re nasci, LI. s. in eam nox incidere, II aeredes.as. 6 mmearit m. s.famare.utiletatis causa introductam esse, i. s. de 4 abl. MT. b. I.hoe tit. Plane si quis tacitum appel- Iet , non quod simpliciter expressum non est , sed quod nec verum eu , sed fictum , & contra nat ram gesti auctoritate iuris praesumptum, ι. 3. in D. eum t.IM.qu/b. ex e . in post t. 3 3 . in .eommos. hoc sensu per me licet, obligatio quali ex contractu venlaris dicatur nasci ex tacita conventione. sed eavendum omnino est ab iis , qui nullum verum contractum agnoscunt sine expressa conventione, nullam veram conuentionem, quae non eadem & exprella sit e confundentes expressum cum vero, tacitum cum salso εἰ ficto. Vives. Rem acu tetigit Uinnius, dum consensum tacitum negat else nndamentum obligationum , quae quali ex contractu naicuntur. Bene quoque εν cit, quod condedit, quasi contractum ex comsensi ficto vel praesiumpto nasci. Hinc commo
dissime definietur quasi contractus , quod sit
νιο . Si definitionem Iustiniani, quam in tr. h. t. trad dit, sequimur , etiam pactum legitimum vel adiectum cum D. Pagenstechero pro quasi contractu venditare cogemur. Sin Uinnii descriptionem adoptamus; & generatio erit quasi contractus. Est enim sacrum non turpe , quo ab ter alteri pater Iibetis ad alimenta praestandaὶ sine conventione obligatur. Et quo a
tune erunt quas contractus HEIM. Factum, umde Me obligatio nascitur, eum interpretibus,con tempta quorumdam superstitione, quali contr2ctum appellamus. Nam etsi veteres non ita hieloquuntur, ut dicant,obligationem nasci ex qu
si contractu, sed quasi ex contractu nasci; alia tamen multa, quae ad aliarum rerum similitudinem inducta sunt, ea nota sie distinguunt; ex quibu haec, quasi possessio, quasi mar; tus, L 31A.pen. dedon. Au. vis. O ux.quasi Serviana actio, peculium
quasi eastrense. Nonnumquam appellatione con tractus etiam quasi contractus comprehenditur, 9. 1 .m de act linx eontra Iahur. 49. de abl.e act.l. 13. de reg.-ν. 8e interdum absolute contractus v catur, Ll6.de neg. ge'. t. uti. in quib ea. ign. largo scilicet modo, & per abusionem, I. Φ.in D. enm L seq. quih. ex ea. n post. Sic autem non male quasi contractum definiemus,factum omne non turpe , quo aut is, qui iacit, alteri, aut alter ei, aut uter que alteri, sine conventione obligatur. Huius generis facta quinque hie reeensentur , negotiorum gemo, administratio tutela', communionis r
rum citra societatem susceptio, aditio haereditatis, indebiti solutio. TEXTUS.
De negotiorum gestione. r. θίtur eis quis negotia absentis gese
rit , uti ro citroque inter eos nascuntur a Minues, qua appallavsur negotiorum gestorum .
Sed domino quidem reigsa adversus eum, qui gessit, directa competit actior negatiorum autem gestori contraria. Quas ex nulla contracta proprie nasci inani fessum est: quippe ita nascuntur istae actiones insine mandato quisque alienis negotiis 1 renisse obtulerit, ex qua causa ι , quoram negotia gesta fuerint,
etιam ignorantes oblitamur . Idque utili. tatis causa receptum est,ne absentium, qui δε- bir.ifestιnatione coalti, nulli demandata ne gotiorum suorum administra ione, peregre profecti essent, desererentur negotia: quasa ne nemo curaturus esset,side eo quod quis impendisset, nullam hariturus esset actionem. Sι ni autem is, qua utiliter gessit negotia, d minum habet obligatum negotiorum gest rum, ita st contra iste quoque tenetur, ut administrationιν reddat rationem. Quo .l-
- ad evicti mam quisque diligentiam
' ompellitur reddere r.1timem: nec fiscit,
alem Hligentiam adbibere , qualem fuisrebus adhibere solet: si moda alvu Δtigenis
loreo commossius ad inistraturus esset negotia.
225쪽
geri , mandare tutelligitur , l. c. g. 1. ι. IS.
coni varia J Ita dicta, quoniam contrariae paristi per eonsequerulam aeeommcidatur ad minuendam eius contemnationem , ι. . depos. I. 6.ia D. da ius qua nat. rifam. Ad exactissimam da Ugemam J Fae.I. 1 I .c.mam das. l. r. λ Issam. ere. t. 14. c. da Utir. Tenetur ergo negotiorem gestor, non tantum si quid lata
aut levi culpa peccavit, sed etiam, si quἰd vel culpa leviis mar nullaque causa est, cur levius obligetur, quam depofitarius, qui ultro se d posito obtulit , I. I 3 s. d.stos Nac fulmie talem, Oe J His verbis perspicuῆ
significatur, etiam culpam levissuram a gesto epra istari, arg. g. 2 sv. Mib. d. re eontae. Obι ubi eadem praestatio & ii clem verbis imponitur eommodatario. Interdum tamen dolus solammodo Praestatur, ut in casu ι. 3. g. 9. danes, gest. COMMENT ARLUS. I tb D.-msests-m es. factum natura media
Ρ Rima species quasi contraetas, negothrum
gestio . Ex Caiol. D de abi. act. Aid, cum nis negasta alentis guberra . Videlicet sine manato, aut ignorantis: nam si ex mandato gesserit, palam cst, exeontractu nasci inter eos obligatio. lnim mandati . Si vero si e mandato gesserit, na- lst; tur quidem fle hὰ ultro citroque oblῖgatio. l aeterum hae actiones nascuntur ex contractu, qui nullus interpositus est r quia nori geritur nepotium invicem ; sed quia nee male tum est, alia negotia sine mandato administrare . nec dominua ne sotiorum quisquam deliquis te intel. i ri pol tu . quasi ex contractu hic obligatio oriri vἰdetur, d. l. s. de ob l. ct act. Lia de ne
o bligant , quosdam, qui en utroque, a nullos etiam esse naturae intermediae , en quibus nec temper unus tantum, nec si eruterque oblige a tur. Huius generis,praeter cou tractus rc ale , quos ille enumeramus, comulodatum, depositum, pi- 'nus, etiam mandatum est , & quas contractus mandaro sim teri negotiorum voluntaria administiat ἰo, At rutela. Nam ut hi conmerus D quasi contractus principaliter comparati non sunt adHbligandum eum , cuis, rex aret negotium est, ita
me ab initio cκ la , causi, obligatur: icd ut obligetur, fit ex aeeident; & per eonsequentu MI Nquid ster de suo necessario aut utiliter impendit,
alter autem statim tenetur, Se directo , ex ipso contractu aut negotio. Hine est, quod actio, quae ex his mulis doin irro proposita et , directa dici tur, de interdum principalis, 1. n eommodato. t 7 g. Iaamma tua adversus dominum, contraria;qu niam contrariae parti per eonsequentiam accommodatur ad minuendam eius condemnationem . Et in proposito igitur actio, qua negotiorum ge- ω stor tenetur domino, e si Be dicitur actio negoti rum gestorum directa, qua dom nus per consequentiam tenetur gestori , cui per eausam gesti quid abest, cout rar, a.
Ad νεν e- ,-g FνJ Ut gesti rat onem testat, & interdum non gesti, videt ieet eius, quod gerendum suscepit: nam novum inchoare
non habet ne ue, L na σε ct Servinx. 2 I. g. 2. G1. I. ss. Gesti obligatio duo eontinet. Restitur Ionem eius, quod per oceafionem negotii adgerentem Pervenit, La. eod. exempla rume ex ' . q. eod. εἰ damia eius, quod per peram gessit, praestationem: caeterum his lucrum eum damno eatu dato pensatur, ιν .eod In non gesto non tantum damni eurpa aut nexsigentiae
dati ratio habetur, sedet iam tueri omissi:ad quod
declarandum , accommodat istunum exemphim est, quo Si veteres uruntur, in debitore, qui crinditoris sui negotia gessit, ι.ε g.ulr.l.7.ι.divortis.
rie or orum gestor. eone araa ' Si modo ut i lex negotium gessit: nam qui gessit inutiliter, acti nem non habet, L . eodem. Competit autem haec aeuo ut 8e caeterae eiusdem naturae, de in demnitate , L .demst. 6. in D. de his et in r. ins & in proposito duarum rerum nomine compara
ta est; nempe ut praestetur de quod abest ei, qui utiliter gessit, pura si de suo quid erogaverit, aut quid eonsecutus non sit, quod alias eonsequi potuillet; di quod ei ablaturum est, veluti si se imtem absentis alleui obligavir. d t. x ibi quis. 28.
eo animo peregre proficiscuntur, ouas statim redituri , nee ob ia curam negotiorum suorum mandant: deinde novis causis intervenientibu diutius abesse coguntur , t. s. in pr. vers. ideo. δεαι. O ammmorem habri obi satis, netoriarum gestora vvJ
que Theophilias legiae videtur . Ad exactissimam tiligentiam J Seeundum regu 3lam traditam L F. b. a. eommodisnonpluva nego ciorum gestore exigendum videtur, quam a depositario, vim rum ut disium praester dumtaxat, non etiam eulpam, nisi dolo proximum quoniam non magis gerentis in tausa negotiorum gesto-xum , quam depositari in es pos to, eommodum agitur: 8c tamen certi atqtie explorati iuris est, non doli tantum nomine, sed eHam culpae gestorem obitransi, ι .l I.de neg. N I. intors. ro.c. eod-
226쪽
taxat praestando in negotio , in quo suseipientis nulla versatur utilitas, vim silam perdit,culi quisse negotio ει ossicio offert; quod qui facit, de diligentia sua quodammodo polliceri & recipere videtur. At hoc facit, qui ad aliena negotia sua
voluntate gerenda accedit. Qua eadem ratione hoe amplius placuit, nesiotiorum Lestorem non tantum eo nomine tenera, si quid consulto , lata
aut levi culpa, peceavit, sed etἰam si quid vel culpa levisti a . Exigitur enim ab eo diligentia,
eaque summa & exactissuna, ut non excuseturtilem diligentiam alienis negotiis adhibens,qualem suis rebus adhibere solet, ii modo alius diligentior utilius negotia administraturus esset . Quibus verbis palam est significari, etiam culpam levissimam a gestore praestandam elIe , cdmeadem plane praestatio & iisdem vel bla imponatur commodatario , quem sane etiam ob terissimam culpam teneri constat, d. g. x. Dp. quibur
idem non obscure indicat V aeredes. 1 s. g. nran-lum. 6. am.erc.ubi Iurisconsultus scribit, cohaeredem & collegatarium in re eommuni dolum quidem & culpam praestare, diligentiam autem non majorem, quam rebus suis: neque enim hos esse similes negotiorum gessori, ut sumnia ab iis diligentia exigi debeat,quoniam negotiorum M
stor eausam gerend; non habet, illi habent propter partem suam . Sed quod scriptym.est in
I. l. c. mand. alic na negotia exacto oseio geri, nec quicquam in eorum administratione neglectu ui ae declinatum culpa vacuum esse , tam ad negotiorum gestorem, quam mandatarium perti
net , Sc vel magis ad illum, qui se ingerit, quam ad hunc, qui rogatus rit. Postremo nulla causa est, cur levius obligetur,qui se m .scet rebus igno rantis,quam depolitarius offerens se depositori Athune illa ossicii oblatio periculo depoliti sie illigat, ut omnia polluc praeter impiovisos casiis, sicut diserte scriptum est In t. I. g.I e. 3 s. depos. Diees, ita lare, ut nemo facile acl absentium negotἰa gerenda accedat; quod tamen ut fiat, ipsorum absentium interesse: nam si nemo sit, qui ea capessat, futurum esse, ut pereant . Resin etiam intere ite absentium, ne quis temere se negotiis eorum immisceat, de diligentiorem sorte amevertat. Neque enim semper negotia aliena urgente necessitate suscipiuntur, cumque id fit, dolitantum nomine gestorem teneri placet, imterdism.9.de nes. s. sed saepe homines praepropere se alienis ingerunt, non afiectione ducti ad negotia alioqui peritura accedentes, sed acti aut spe emolumenti,aut praeposteracutiolitate . opertinet Leu a.36.de regdur. ut vel maximo a sentium utilitas in eo votatur, ut quicua que se negotiis alienis nulla urgente necessitate immiscent, intelligant, nihil in eorum administrationeo mi li um neglectumve impune sore. Intcrpretes
communiter polisto l. hic. statuvat, eo demum
casu negotiorum gestorem propter culpam ierinlimam teneri, eum alius diligentior ad gerendum se obtulit r nimirum verba illa hujus textus, si modo atrus dιligentior , Oe. pro limitatione accipienteM quod non convenit sententiae huius loci, qui descriptionem quamdam continet exacti si mae diligentiae, cui culpa levi mina opponitur.
Aliquando S casum praeseat negotiorum gestor , si vel tale negotium susceperit, quod gerere non solebat dominus, i. I r. f. de ne list. vel casui caullam&oecasionem deflerit, f. h. Inst.
em culpam, sed dolum & eulpam latam dumtaxat praestae r puta si quis affecti e duetiis, ne bona absentis distrahantur, se negotiis eius obtulerit, i. 3. b. p. g. de neg. gest. ΗEIN. TEXTUS.
De Tutela. a. Tutores quoque , qai tureia iudicio te.
nemur , non proprie ex coutractu optig.tti esse intelliguntur: nullam enim neotιum inter tutorem I pupillum contrabitur. Sed, qua a saxis non ex maleficio tenemur, quasi ex contractu teneri uiuentur. Hoc aurem rasu mκ- tuae fiant a tiones . Non tantum enιm pupillus cum tutore hiabat tutelae actionem; Iedct contra tutor cum pupillo habet contra
riam tutelae , si vel impenderit aliquid in rem pupilli, vel pro eo serit obligatus , aut rem Iuam creditoribus ejus obligaverit.
COMMENTARIUS.I Tutorem in rebus pudG non tantum doliam , sed etiam eulpam praestare. 1 cur levem dumtaxat culpam, non etiam Ie νύν mam tutor praeser
SEcunda species quasi contractus, admin stra
tio tutelae. Necessarii quoquerer i alienarum administratores, veluti tutores,quasi ex eon tractu obligari videntur: neque enim hi ast tutelam suscipientes, aut susceptam administrantes, cum pupillis ullum negotium contrahunt;multo que minus ea res speciem malefiei aut quasi maleficii habet, I. s. g. . de abi. . cr. Actiones mutuae J Pupillo prodita est actio tutelae directa, qua, finita tutela, 4 de tui. O rat. distr. tutorem convenire potest , ut rationem reddat administrat viis suae, Sc tam non gesti, quam gesti, atque ut reliqua inserar l. v dinia. . l. q. c. arbitre. tur. Lx.c.ώ rut. veι cista mn Fess. Et quamvis in administratione tutelae nulla vos it ut utilitas tutoris, placet tamen, tutorem in rebus pupilli non tantum Ium di culpam Ia tam , sed etiam levem praestate, L eone ans. 23. de
227쪽
neris publici ad defensonem misera aetatis eo si tui suasit . Quicquid ergo vel dolo tutoris, aut lata eius culpa, vel etiam levi amissum vel non acquisituni erit, elim conservari aut acquiri potuillet, hoc in tutelae iudicium veniet, d. l. I.
c. deperie. tui. Enim verδ quoniam necissitas rerendi excidatione digna est, s tutor pro captu suo bona fide facit, quod potest, non maiorem diligentiam ab eo requiremus, quam quantam suis rebus adhibere solet, hoc e st, ut levem eulpam praestet dumtaxat, non etiam levissimam,
praestari, quidam eliciunt, tutorem teneri ex caeteris causi x omnibus , atque adeo ex culpa quoque levissima . Add. Pet. Fab. ad i. 23.de ret. jur.Vice mutua , tutor cum pupillo, cuius tui iam gessit, habet eontrariam tutelae actionem,
qua, sive impenderit quid in rem pupilli, sive aut se, aut res suas pro pupillo obligaverit, & im-rensas rec7piat, &ab obligationibus liberetur.
eadem mutatis miseriis ad curat res quoque &adultos transferenda sunt. I. g. s. I. de reb. ori qui sub tur. 4. I. 7. c. ambit r. tur. cum si
fDe rei communione. 3. Item si inter aliq-s e munis reιμ sne societ sit e : veluti quod pariter eis legata donatave esset, O alteν eorum alteri ideo teneatur communi dividundo judicio , quod solus friatis ex ea re perceperιt, aut quod δε-cius ejus solus in eam rem necessarias ampen. Ias secerit; non inteli astur ex contractu
proprie obligatus esse, quippe nihil inter se
contraxerAnt: sed quia ex malefic o non te. tur, qxasi ex contraliu teneri videtar. De haereditatis communione.
q. Idem iuris est de eo, qui cohaerediD-
n ιlia erciscunda judicio ex hιs cassis obligatus es. N o T AE. 3. Sine semetate J Datur quidem iud esum
communi dividundo etiam eam ex societate res communis est, I. I. O 1 .eomm. div. sed eo casu est ex contractu.
Et alter eorum alte J Principat Is finis iudicii eommuni dividundo est, ut res dividantur, S a communione recedatur, ς. λθ. de Q.
ind. d. l. r.eomm dimi. .sam. eria reum ut utrin- qite praestetur, quod alterum alteri praestare opor-.tet, lucri damni,impensarum nomine,l. 3.d.tit.lu
etiam eum , qui rem cum alio communem habet extra causam societatis , puta collegatarium eiusdem rei, Sc. sed ista societas voluntaria non
est , sed necess,ria. . sui eohaeredi familiae ere e J Quippe semota
haereditatis divisione, extera sunt utrique iudicii,
cum altero communia , l. 6. g. II. comm .di . COMMENTA RIUS.r communis inter aliquor eonfinia quarum re νωm obligationem pariat
1 culta in Ddieio eommuni dividundo ad quam dilig/hriam dirigatur TErtia species, quae quasi ex contractii obli-
pationem producit, est communio rerum inter aliqvox citra societatem suscepta. Rerum Icommunio sie inter aliquos eonstituta, sive haereditatis Inter cohaeredes, sive rerum singularum inter eos, quibus eadem res legata aut donata est, quive simul eamdem rem emerunt sine assi ctione societatis, duarum rerum oblisationem parit: nam & consortem ad rerum divIlionem obligat, & in eommunione manenti praestationibus quibusdam, ad eam communionem pertinentibus, Impi Ieat, I. item Labeo. II. g. .fam. ere. I. 6.9. 3Aammativid. Prima N praeeipua hieobligatio est, quod consors, s sponte communionem omittere nolit, compellatur ad dIvisionem iudieio divi Ho; in quo hoe maximὸ agi constat, ut sua cuique parte adiudicata, a communione, quam nec suscIpere, nee retinere qui Gquam cogitur, ι 26. g. Aeeond. M. I. ultι m. c. eomm. div. discedatur, I. I. se .ere.I. I .comm.θι ab.quadam. I . U.de act. Divisio rerum qualis sit, quae in ea adiudieatio, quaeve mutua condemn
No 4 explicatur g. . O seqq. V. de esse Md. Praestationes personales inducuntur vel lucri, vel damni, vel impensarum nomine , r. 3 comm.do. Lucri, ut, si quid ad imum e consortibus ex re communi pervenit, id eaeterlse minimicet, l. 3. .eod.d.9.4. in f de olf jud. o hoc text. Damni, ut, si quid damni in re communi datum aut factum est culpa aut negligentia unius,id caeteris propor tione cuiusque farciat. t. 36. g. pen. l. haeredes. 1 f.
ad exactissimam da igentiam dirigitur: quoniam qui rem eu alio communem habet, propter si iam partem causam habet gerendi ; & ideo non maior diligentia ab eo exigitur, quam qualem suis rebus adhibere eonsuevit , d. s. haeretis.1 .non tantΜm. I 6.Impensaruir, ut, si quae ab uno in res communes laeta sunt, quas propter panem suam necesse
228쪽
DE OBLIGAT. QUAE QUASI EX CONTR. NASCUNT. 793
habu e lacere. ei a ea teris per rata refundantur, hae text.L 1 8.g. I. Uu Hedes. s.9..dem juris. I 3. seqq. Gm.erc. i. g.I. eomm. div. Quorum omnium consequendoriim causa comparatae sunt actiones inter haeredes familiae reciscundae, inter eos, quibus res una vi l plures communes sunt, extra causam haereditatis, communi dividundo, tit. . . in c. fans. ere. er comm. div. Sive autem propteri, stationes illas, sive propter divisionem rerum haec iudicia reddantur, temper quali ex contractu profici lcuntur. TEx TUs.
s. Hares quoque legatorum nomine non proprιe ex contrai tu obligatus intelligitur neque enim eum herede, neque cum defuncto ullum naui: m legatarius gessisse proprie dici potest,) ct tamen quia ex malefic o non est obtigatus, quas ex contractu debere intelligitur.
tatis . Certum est , haeredem adeuntem haereditatem nullum cum legatar i , quos sortas fis ne novi quidem , n gotium contrahere et sed& plus qui in manifestum est, nullum in ea re maleficium esse. Rei a tergo, ut ex hac causa quasi ex contractu oblin tur . N mirum eam quis haereditatem sibi delatam amplectitur, simul iudieium defuncti ag seere, seque oneribus, quae ex voluntate defuncti subeunda sunt, subiicere creditur, atque ita quodammodo cum legatariis eontrahere, taciteque ἰis sese obligare videtur, ι. s.f., de σbi. O act. l. 3. s. ult. O l. seq. q. b. ex ea. in ρνβ. 1 LegatorΜm nomine i Haeres tune proprie quasi ex contractu obi gatur, eum non alia obhgationis causa i st , qu im agnitio voluntatis defuncti. Itaque ex hac causa tantam tenetur creditoribus testamentarii . seu te ea artis ει fidei commissariis,du. . s. et de sil. aes. O Me text. Atque his solis actio persona Ii , quae in usu iuris actio ex re stamento dieitur, & quasi ex contractu nascitur, cum tit. od 1. de legat. O ibi not. Creditoribu autem haereditariis, id est, ereditoribus defuncti, non tenetur quasi ex contractu &facto tuo, sedcx istis contractu & lacto defuncti, uν Obligatioriem εδ actionem, qua illis teneric perit, in haeredem sinim transmittit . Hae sunt oMigationes 8t actiones haereditariae , em dem nimiruto illae j quae competebaut adversu st unius in Irsit L. desunctum, & ex eadem causa. Inaudἰtum enim est, creditores haereditarios actione ex testamento experiri . Ex legatis verδ non est obligatio h reditaria, sed obligatio haeredἰs, quamvis haere ditariae loeo esse dicatur, ι. haereditari.m. 4o. de obl.e act. Eadem obligationis ratio est & in legatariis & fidei commiliariis, a quibus quid relictum est: eaedemque adversus eos actiones eiu rei obtinendae causa constitutae, I. un. g. pro b eisnd.. q. c. de ead istit. I. I. c. eomm. de legat.
6. Item is, cui quis per errorem non distatum solvit, quasi ex contradia debere vide-tar. Adeo enim non intelligitur proprie ex contractu obligatus esse, ut si certiorem ratio
nem δε quamur, magis ut supra diximus ex aestracta, quam ex contractu possit dici obligatas ese. Nam qkisolvendi animo pecu
mam dat, in hoc dare videtur, ut distrahat potius negotium, quam contrabat. Sed tam eis perii de is, qui accepit, obligatAr, ac
si mutuum ei daretur, ct ideo contactione
subsit naturalis aliqua obligatio , quae tamen destituta lit iuris ei vilis auxilio, I. 9. c.adleg. pale. t. 7. c. de eond. ind. Caeterum etiam iuris, si is, qui solvit, ne natura quidem quali squalis debia
tor est, arg. l. 7. de eo . ea dat. I. I.
tio nascitur , l. 1 3. insin. eommod. Perinde obligastir J t. s. g. rude abi. er am Ex bono scilicet, & aequo, ι. t . t. 66. de eond. ind.euiri stricta ratione actus apentium non operentur ultra eorum inamationem ι I9. da
quasi ex contractu proficiscitur, est indebita per errorem solutio. Habes haec species magnari cum matuo amitatem, quae causa est, quoa
229쪽
Dp. b. r. qiammad. re eant. Obl. statim post eo tractum mutui etiam indebiti soluti mentionem seeit a sed cum illie dicat, obligationem , qua tenetur is, qui indebitum accepit, en contractu non consistere, tacite significari quasi ex co tractu eum obligari r quos hoc loco apertius ostendit ex Caio Ls Lis q-que. 3. de Obl. O amRes ita habet. Qui indebitum solvit, aut sciens ac prudens hoc facit; quo casu accipiens non obligatur, cessatque adeo repetitio, etiamsi ea mente dedit, ut postea repeteret, I. I.t. si non μ'
dubitans: qui si nominatim solutioni hane legem dicat, ut reddatur, spostea aeparuerit esse imdebitum, ex vero contradidi accipientem obligat ad restitutionem, ι. x .eod. Si vero simpliciter solvat 3 quasi ex contractu r siquidem dubitantiaquε ut erranti repetitIo datur ω ι .ult .c.eod. Aut denique, quod plerumque fit, per errorem, seu ignorans se non debere; de qua specie passim agitur in m. O c. de cond. .nd. estque eadem illa, in qua accipientem quali ex contractu obligari hoc loco S LI. s. g. 3. de obi. O aa. traditum est rquam rectὰ , videbimus postea. In accipienter nulla erroris aut scientiae distinctio est . Denique qui sciens indebitum recipit, etiam furti obstrin
iv.de πιτ.quod ita verum est, si ereditorem se simulans alterum ad solvendum induxit: nam si pecuniam ultro libi oblatam a debitore accepit, furtum non committit, arg.d.IfAD 3.Costes. post Bart. ad d. t . quoniam. I S. x cui quis per errorem /ndebitumst, i J Ut in specie propolita solventi quaeratur obligatῖο &soluti condictio , duo requiruntur ; ut indebitumst quod solvitur , ut solvatur per errorem . Pri mum exigimus, ut sit indebitum: nam debiti soluti nulla repetitio est. Et quidem nemo dubitat,
quin cesset repetitio, si id quod solutum est, Ncivili & naturali iure debitum fuit. Sed quid si alterutro tantum Si tantum iure civili, id est, ex obligatione, cui deest vinculum aequitatis, lut summo quidem adhue iure eo nomine actio lcompetat, sed quae per exceptionem perpetuam lexcludatur, placet, locum esse repetitioni, t. si
bitum tantillia verbo ita dicitur, re autem debitum non est: quon am iure iraturali non debetur,
adeoque nec iure civili vere debeti initilligitur,1 3 . g. I. de eonst. Pec. l. nihil. II1. de re jur. Naturale autem dc bitum in hac causa pro vero debito habetur, eoque etsi exigi non potest , selutum tamen, quamvis ab eo, qui etiam civilitet se obligatum putabar, non repetitur: sententia innumeris locis tradita, l. io de obI. OeLI. I. 16.ginaturales 4. de DejHI. t. 3.*-lt quod quisquejur. i. 4 3. t. l9. hoe tit Et vero cum etiam id, quod natura debetur, in compensationem veniat, ι 6. de eompensium ma ratione denegarur quoque ei ubsoluti repetitio. Sed N si dcbitoli detur excellito
Perpetua , caeterum ex tausa non tollente nati ratem obligationem, adhue dicimus, solutuar per errorem non repeti. Hujus generis est exceptio rei iudieatae: siquidem sententia iudieis obligationem consensu constitutam perimere noli potest; & ideo quod verus debitor absolutus solvit, repetere eum non posse, Iulianus & Paulus responderunt, l. 6 . hoe eit. Hue item plerique reserunt exceptionem Senatusc. Macedoniant enam & filiussam.si muream pecuniam Senatusc. acceperit, &paterfam .factus perperam luerit, non repetit: quoniam naturalis obligatio manet, ι.Ioisen. Maerit. Affertur Salia ratio denegande in hae causa condictionis ,. I. o.hoe t t.t. s. in . de senat. Maced. sed ea non est generalis, ut apparer ex d. t. 6o. Atque ego in hae specie omnino distinguendum puto inter errorem iuris S facti se juxta non . . num. 3 .intia. Enim verδ naturale debitum more veterum hic aeeipimus, quod ex ea Obligatione naturali dcbetur, quae civilis &essicacis obligationis este tus omnes habet, dempta ima acitone. Quod si naturalis obligatio iure eiv;li improbata sit, aut destituta iuris civilis auxilio, qualis est mulieris intercedentis, I. I 6. s. r. adsenarimII. prodigi promittentis, ι.ε. de verb- Oblig. pupilli , sne tutoris auctoritate contra cta , licet haec admittat accessiones , ea non attenditur . & perinde repetitio datur , ae si quod ex ea causa sedulum est, nullo iure debitum esset, I. 9. c. ad senat. Vell. l. I. hoc tit. I. 6. deverb. oblis. Eodem iure civili insuper habetur obligatio naturalis, quam inducit voluntas testatoris vel minus solemnis ,.vel legantis supra dodrantem bonorum . Caeterum haec in errore iuris effectum naturalis oblisationis habet, I. 9.c.ad Ies. Feseid. l. 7. c. hoe Dr. Error duplex est; facti unux, scilieet eum factum ignoratur, ex quoius oritur; alter iuris, cum tactum scitur, sed quid jus hic tribuat, ignoratur, ι. l. de jur. o fact. ign. Unde quaesit una est, quomodo acci- Ipiendum , quod passim simpliciter & generaliter desinitur, indebitum per errorem solutum repeti posse , de errore laeti tantum , an etiam de errore iuris. Veterum interpretum sententia est, si nulla subest naturalis Obligatio , etiam eius ν quod per erroiem iuris solutum est, repetitionem et 1ἡ: in quam sententiam S ipse concedo,
ratio, quod condietio indebiti ex bono S aequo
datur, l. hae con Aia. 65. hoe ιιt. de cond. ind. cui omnino consequene est, eam noti nisi exceptione aequitatis ex. adverso excludi poste. At quam quitatem praetendere Poterit, quove eo
lore de iniquitate conductionis excipere , cui quid sol ut una est , quantumvis per ignorantiam iuris , quod natura non debetur , sive quod eausa debendi iure non valet, ut omnino nouia beatur sive quod essicium non habet, ut
230쪽
DE OBLIGAT. QUAE QUASI EX CONTR. NASCUNT. 79 I
accidit in mere civili debito Nam cum ta- quam possit reperere; & quod idem Parin anuste debitum nullos veri debiti este eius habeat, in I. .eod. definit, ignorantiam iuris suum pe-
non compensetur, J. quaecumque. I 4.de compens tentibus non nocere, id ad omnes pertinet, qui accessiones non admittat, I. 3. S. I. de ρα. conss.ide damno vitando laborant. Neque huie obstati. . daserinis cum praetor eo nomine in re aperta ι. 29.I. l .mand. nam illic proponitur species, ubi
deneget actionim, in dubio non det nisi cum duo de damno vitando laborant, debitor, qui exceptione, quo ipso ostendit, se id pro debito exceptione pei petua se tueri poterat; & fideiussi non habere, per L 9.de Jurnuriquis credat, si idisor, qui cum id non ignoraret, nihilominus ta- vel per errorem iuris solutum sit, retineti polle t nien solvit: negaturque hoc casu fileiussori com- Ut ecce, si quis dolo malo aliquem induxerit, petere actionem mandati; de condictione autem aut metu illato coegerit, ut promitteret, non nullum ibi verbum . Quod veto die tur iuris possum adduci ut eredam , solutum ex his causis ignorantiam nocere, L 9. de juν. fact. Cn. iteretineri polle , atquo improbitatem suam eui-' accipiendum est, non prodesse, lucro non assce- quam prodesse hoe solo praetextu , quod sol- re ; caeterum nee damno. Caeterum meminisse vens in iure erravit, ignorans se adiuvari potui si oportet eius, quod initio diximus, ita errorem se exceptione doli mali, aut quod metus causa. iuris non impedire , quominus solutum eondici Et ne videamus fine auctoritate loqui , textus inspossit , si nulla subsit naturalis obligatio . Quod eam rem evidens est in l. qui se del/re. 7. Geond. si is qui solvit, natura qualisqualis debitor est,ea.dia. ubi diserte Iulianus post Nervam & Atti- quaeres simul iustam retentionis causam aeeὶpie lieἰnum respondet, pecuniam solutam ab eo,quilli tribuat, hoe sane easu iuris inter & facti err se debere eulabat, eum exceptione doli mali se rem distinguendum erit, ut alteri denegetur rotueri potu illet, reeeti polle , ac proinde solii-Ipetitio, alteri concedatur. Ut ecce, cum essem tam e re iuris. Similes loci sunt in Leum ι 1.32. filiustam . mutuam pecuniam contra Senatusco s. i. ι.FIiinjustor. 19. de eo Lind l. s. c. eod. t. sultum accepi, & pateriam. factus solvi: si per quae moeommissa. 9.detigar.2. & apertissimus in ignorantiam iuris, non repetam; si per errorem
I. l. ωι in postus. νnpr. De. tem. i. mandatum. 7. iacti x contra , aet. ι. qua excepιιοnem. 4o. de mandat. Porro etiam me movet, quod in toto rG. cond. in . l. s. in D. eum I. seq. iunct. l. tilia desinsi. de eond. pnd. quamvis Prolixo , nusquam aut nat. Maced Solvi legatum vel fideicommissum s tantum errori iacti repetitio tribuitur, aut errori cundum voluntatem testatoris, sed minus sol iuris denegatur, sed perpetuo tribuitur errori sim-io nem: solvi integra legata non retenta quarta explieiterilive quod solutum est omnino non debea- lege Falcidia; si errore facti, repetitionem habeo, tur, sive propter exceptionem perpetuam exigi si errore iuris, non item, L 2. c.Mad ν. se l. l. 7. .
o. i. ex his omnibus.s .eod. ut vel hinc intelligere ideo, quod hie solus elior tutis mihi noceat, liceat, errorem quidem, qualiscumque sit, repe-ssed quod simul intercedens naturalis Obligatio, titioni non obstare , sed obstare solventis scien- quam indueit Woluntas testatoris, per t. a. c. detiam , & quidem solari r quod luculenter probat D. eomm. l. in festamento. 33. de meis. lib. ι. s.
ob quam placet , eum, qui sciens indcbitum sol retentionem. Atque ad huiusmodi tui similes vir, non repetere; nimirum quia donasse intelli- casus accommodandi sunt alii loci Codi eis, iagitur, I. eujus. y3. de res tur. ι. . c. de cond. ob ea. quibus sorte aut errori iuris denegatur repecilio, das. quod de eo, qui se obligatum Nnecessitate aut errori facti tantum tribuitur; ut in ι. io. c.
solvendi adstrictum putat, diei non potest. Po- l de jur. O ILLI. 4n. l. 6. c. de cind. nd. Nam
stremo illud ine movet, & vel maxime, quod i profecto ob hoc solum , quod ego in iure elanaditurint. 8. de jur. O fact. 3gn. nemini in da- ravi, tu iustam retinendi eius, quod tibi nul-mnis amittendae rei suae ignorantiam juris nocere: lo jure debetur , causam habere ia in potes et ex eo enim perspieue evincere mihi videor , & hic melius est savere repet tioni , quam etiam id, quod per errorem iura sindebitum sol adventitio lucro, peri non debet. 4t. , ι .de reg. tum est, condici potica nam ii hoe negamus, illudijuri vi NN. Speciosa haec: nee tamen solida. Re- fateamur necellia est, errorc ni iuris etiam in amit- gula iuris est , iuris ignorantiam cuique nocere , tenda re sua cuique nocere , contra sentciri iam facti ignorantiam non nocere, f. 9 f. de jurio Papiniani in d ι.ε. Neque video quid ad hoelfact. ign. Secundum hane regulam , ius ignoran responderi sine cavillatione possit. Nam certe il- tem indebitum si solverit, tepectionem non ha-laNeotericωrum dissentientrum respontio eapti bere, eamque repetitionem tantum per i FnDran saeli, quod condicens n n laboret de re amit- tiam facti competere, diserte dicitur ini. Io. c. tenda , sed de au issa et si enim per errorem iuris de jών. O DEI. 1so. l.9. c. ad i. equis. Quum v solvens ita rem tuam amittat, ut nullam habeat ro minoi ibus & loemiuis ius ignorare liceat, i. repetitionem, utique iuris error in damno amit- ς. β. d. jδεν. sua. sen. hinc ea exceptio & in so- tendae rei tuae ei notat. Neque uuia, de tempore sutione inde bicl obtinet, ι. 9. cai I Vellei Ius condictionis uist tueindae qu eritur, sed factae so- quoque singulare cst in t. r. V ut io F ef . LI. lutionisi negatque Pap n anus errantem in iuretiisque ad exemplum non trahendum . Observa tem suam amittere, videlicet sic, ut eam nun- vit hoc recte V. C. Ger. Noodi comm. ad Pand.