장음표시 사용
241쪽
A. 38. g. haec quoque.7. O IJ . de verb. εbLquamquam lixe distinctio non est perpetua. Dolo,o malo feeipi, e c. J Dolus enim pro possessione eii , semperque possidere intelligitur , qui dolo fecit, quominus possideat, I. p
ra per se satis plana sunt. Ut NM. Adiiciemus
tamen & de verbis sequent bus nonnulla. Vediba, quanti quaeque eartim rerum res erit, ad rea les actiones spectant, in quas non minus quam
in personales hane stipulationein conceptam fuisse iam vinnius obteiva, it . Quum itaque quod nostrum est, amplius nostrum seri nequeat , adeoque rem nostrain stipulati nobis non possimus; x. Inst. de in istist pni. I. 82. . f. de V. O. callide Aquilius aestimationein prore stipulari nos iussit. Vocabula denique Αω ilus Ageritis & Numerius, vel ut apud Pariat. LL. s. e Rom. t t. 2. g. 6. legitur, Nimii-dius in N;gia us in formulis usitatissima fuisse, illoque aetorem, hoe reum significari iconia visse, iam ad locum illum Patiatoris notavit vir eximius Petr. Pithoeus. HEIN.
TEx TU s. De novatione. a. Preterea novatione tollitur obligatio ; velutis id, quod tibi Seius debebat, a T iario stipulatussis. Nim intervent u nodiae pedisonae nova nascitur obligatio, or prima tollitur, translata in posteriorem: adeo ut in
terdum , Iicet posterio itulatio inatilissit,
tare en prιma novationis iure tollatur: HA
Atis id, quod tu Titio debes, a pullis sine
tutoris auctorιtate stipulatus fuerat. Uuo casu res amittitur. Nam σ prior defitor liberatur, er postirior obligatio nutia est.
pulatus: nam tune prior perinde obligatus manet, acs postea nullus stιpulatusDisset.
Sed si in eadem persona siit, a qua po astipuleris, ita rimum novatio fit, si quid in pomriore stipulatιone novi sit, forte se con
ditio aut ies akt fideiussor auliciatur aut detraharur . Quod autem diximus, si conditis adjiciat a r, no Dationem feri, sc iutes ligi oportet, ut ita dicamus factam novarionem, si conditio extiterit: atioqui s aefuerit, durat prior obligatio. Sed cum ho
qhidem inter veteres constabat, tunc fera novationem, Cum no Pani ammo in secundam obligationem iram fuerat, per hoc aurem dAbium erat, quando noυandi animo
videretur bocsieri, ct quassu im de huc praesumptiones at i in aliis casibus introdacebant, ideo nostra processit constitutio, qua apertissime definivit, tuncΡlum novationem prioris obligationis feri, quoties hoc ipsi
inter contrahentes expressem faerit, quod propter novationem prioris obcigatιonis comvenerunt 2 alioqsi adi mancre prastinam obli-etatiorem, σθω .uam ei . cedere, At maneat ex utraque fausa o tigatio, secundom stra constitutionis rimitionem, quam si et ae ipsus leotione apertius cognoscere. N o T A. 3. Novatione tollitur oblisari. J Sed ita , ut in
locum siublatae nova substituatur, t. I. de novat. Fit autem haee eonverso verbit seu stipulatione, d. s. t. e. t. l. a. l. s. o pag. eodem. Inutilia HJ Non ratione fornaae , sed ege-ctus, ut exemplum subieetiin, declarat. Eadent ratione si expromissor non sit solvendo, prior ramen obligatio tolli ruri etiam in casu deleg tionisi quia bonum nomen faeit ereditor admittens delegatum, I. 16. g. 2. mand. COMMENTARIUS. x In novatione qua necessaria, se an aliter, quam per stipulationem praecedens obligaria novin
4 De mmati me , qua sit flere litia eomestationemro quantum hae differar a vera O volun
Novatione quoque ipso iure obIigatio tolli
turi sed ita, ut in locum sublatae alia nova substituatur: est eni in novatio, prio is de biti in aliam obligationem converso, t. r. 'enovat. Fit haec conversio verbis seu stipulatio
ne, d. l. i. g. I. l. 2. I. s. s. 7. l. II. Opass. eod. I. I. I. 3. l. 7. l. ΜIr. c. eod. l. 6. cisteret. tet. Ac
proinde in novatione haec sunt neccssaria; o, ligatio vetus, obligatio nova , di stipulatio , per quam illa in hane transseratur. Vetus O ligatio, quali icumque est, aut quomodocum que contracta , verbis nova i potest, t. i. t. a. de novat. nec metuendum hie est , ne obstet regula iuris de dissolvcnd , obligationibus, i. nihil. 3 s. de res. fur. Nam innovatione solutio quaedam est, S quasi naturalis prastatio, I. g. b. 3. g. ad Sc. mil. quali, est, cum pro eo , quod debetur, praestatur aliud volenti credit ri, l. 17. c. de sol ut . Nova qtiae consti iatur obligatio, utrum civiliter teneat , an natura liter, ad novationem nihil interest, d. l. r. Da
242쪽
D. de novat. de quo pluscula in explieatione rextus. Stipulationem cam exigit ras, hoc sim scamus, sola stipulatione praecedentes obligationes novari, non etiam nudis pactis, ae ne contractu quidem alio, veluti mandato, ut ex memoratis textibus apparet, & bene post alios defendie Goedd. de eon'. 30. e. s. rami. g. ri 9 . Oseqq. adversus Bariolum in Q I. r. in e trarium adducentem l.si mandra.. 4s.Lias and. Tantum in contractibus , quae solo eonsensuperficiuntur, hoe accidit, ut & nudus consensus contractum distatuat, εἰ alium eiusdem generis constituat, l. 7. s. adeo. 6. depam Lyae m. 7 . de contν. empl. Hodie sane etiam um-pscibus pactis novatiocies fieri solent, adeoquefiequentius quam per itipulationem , utpote cuius solemnitas paene exolevit, ut post Diniat I. sing ιuria. Iris de reb. tradis tradunt Uv semb. hie. Gudet n. Lb. 3. de iuri novs..e. 12. PLaeter hac & animus novandi exigituri nee enim ali ter fit novario, quam si hoc agat ut, ut prior oblinatio novetur ν l. x. νn D. L6.ι.8. ΝΣ. ult. l. L8. de novat. l. Dc e . de quox item fusius postea. Effectus novation s est, ut nova obligatione constituta prior perimarur , d. l. r. eod. quae res facit, ut etiam incommoda omnia , quae prioris obligationis suerunt j simul evanescant x qualia sunt haec ι mora facta, pe-Heulum interitus rei debitae , poena veteri obligatione promissa, usurae ex eaaem cauia debl tae, privilegium, quod prioHx actionis suit, pignora denique S fideiussores, I. g. l. si e redirer.
s. l. m Tioue. 38. I. emptor. 27. l. aliam 29.
de novat. l. in amnis M. 4 q. desilui. Plane is pignora prioris obligationis in novacione reperita sue int, placet , ereditori manere ord nem &Praerogativam temporis , ut in his praeseratur posteriori ereditori, id est, cui eadem pignora postea licci ante novat onem obligata sunt, i. 3. qui ρο t. n pign. & ibi Bart. Mync i. οι sy. 3 Gail. a. Obs Io. mini Io. Potest autem novatio. dupliciter scri- vel manente eodem debitore νvel persolia debitoris mutata: priore catu novia:iquid adjici debet, ut novatio facta intelliga tur, hoc ex . vers. Sed si eadem persena . Posteriore novatio sit, quoties libera o pricire debi zore, alitas , qui expromissu appella i soler ,
ut notatum lubetitist. do Deiti I loculis elu, tu bir; velliti li ritius novationi, causa promittat
Sempronio, quod ei Seius debeti live id sua
sponte Titius laciat, de vel ignorante vi l nolente debitore, I. 3. in . de muri. sive debito is mandatu , qtiae species novationis dclega tio dic tur per metonymiam cause, siquideindelegare hic est vice lua alium reui, dare Creditoris ι. i. eod. quae delegatio inter deleganke quident & delegatum nudo consensu fit, L de are.. l .e ad. sea non pellicitur, id est ,
novatio debiti .non fit, nisi si istulami ereditori
serendum est, agi hoe loco de novat; e, eui ε, hoe nomen era excellentiam & absoluid tribuitur. Est vero eraeter hanc , quae stipulatione fit, Stalia, quam indueit litis contestatio, d. l. tr.
nam ct iudieio contrahitur, & velut nciva induestus obligatio iudicati, I. 3- f. idem seribit. Iro depreui. Atque haec quoque se vel manente eodem reo, puta si. ille ipse litem continetur&suo nomine suseipiat, vel persona rei mutata, si alius pro reo iudicium accipiat, sive mandavi illius, quae species est delegationis , d.
l. I. st. I. de vati sive reo ignorante aut etiam nolente, ι olutione. 13. deflui. Caeterum
haec species noeamnis superiori longe dissimili est, & seeundum quid tantum dicitur novatio fieri per litis eontestationem, quatenus scilicet actio in iudicium, deducta novas quasdam astumit qualitat s; veluti quod quae tempore aut morte petitura fuisset, iudicio inclusa salva manet, &adimedes transmittitur, l. omrus. 16. de εια --- r. in f G perp- O rem' actis S quia reo eondemnato nova accedἰt actio j dicati, priore multo utilior , ι. post rem. 36. de
commoda quoque prioris actionis ereditori salva manent, t. 8. I. I. de siletus'. t. I 3. q. 4. de
cies sic distinguunt, ut eam , quae per stipulationem fit, voluntariam appetiunt, quae iudicio accepto, necessariani r cuius distinctionis sundamentuin est in d. l. aliam. 29. de muae. Intervemu novae stres na Non quae alienae obligationi accedat adpromittendo; sed quae alienam obrgationem in se trari ferat expromittendo. Per adstipulationem & ad Omlitionem fideiussa intervenit; novatio per exstipulationem si expmmissionem: unde per hanc prior obligatio extingitur.
Licet posterior stipulatio inutilis J Non ratione formae, sed estcctu , ut exemplum subiectum declarae. Similiter eis expromi lior non sit solvendo , praecedens tamen obliqatio tollitur, et iam io catu de se station : mioniam, ut ait Paulit . bonum nomen 'rrimi lotis Deisse videturci editor, qui ad. ilit debit rem delegatum ,
rari iure et v l , nisi in qualitum i ictus est lo
tamen si eju aetatis lit, ut intelligat quod agitur, naturaliter saltem obligatur, ut demo
243쪽
stravimus sq. ad s. ρηρ itur. p. de runt. 'ρ. S ideo quod huic consequens est, si pupillus
sne tutoris auctoritate, quod alius debet, stipulanti ered toti novandi animo promisimit , prior obligatio iure novationis tollitur tranSlata in posteriorem naturale me quippe sume it ad novationem , quod posterior obligatio vel naturaliter teneat, ι. . in pr. O f. . de novat. Neque cst contrarium , quod Paul. scribit in I.
1.ovave. LO. s. t. eod. pupillum sne tutoris auctoritate non posse novare e neque enim hoc nos
dicimus, posse pupillum, quod sibi ex aliqua
causa debetur, in aliam obligationem absque litor , auctoritate transferre , atque ita sorte conditionem isam facere dcteriorem, quod ne sat Paul. d. loe. sed hoc, pupillo sine tutoris auctoritate expromittente novari obligationem alienam eo effectu, ua prior debitor liberetur rquamvis sequens pup lli obligatio creditori inutilis si, quia ad agendum ineficax: nimirumsbi imputare creditor debet, quod alienam obligationem in pupillum transtulerit, quem sciebat, aut scire debebat, non aliter ex contra- cui cluistcr obi pari, erituri i terposita tutoris
auctoritate, per l. qu/ cum alti . 19. de reg. iuri
tet nulla: nam utique naeturaliter tenet , l. I. an . de novat. sed nulla dicitur , tum quia ad agendum inutilis, tum quia ne naturalis qui
qu busdam visum est, nee metillarem obppa
tionem servum novare poste, extra quam si liberam habeat peculii adminis rationem, ae ne tune quidem expromIlsorem aeripiendo debit rem peentiarena liberare r nuae sentcntIa probari videtur ι. .lti de novat. iunct. t. seous. 16. eod. Itesii.V a. 19. de soliis. & lae t. l. seirotis. ro. eum l. seq. de iure iv ν d. Si eadem Presona et, a quo postea stipulerireme. J e
Sententia huius loci hare esse videtur, si idem debitor sit, a quo postea stipuleiis, Si praee
dens obligat in verbis quoque contracta, non
aliter novationem fieri , quini fi posteriore stipulatione aliquid novi eompri hensuiti fuerit , eonditio, aut dies, aut fidejussor adiectus, d tractusve . Nam neque fi alia persona intere ne iit, hoe dc sideratur, neque si debitum prius in alia eausa deseendat; quant trmvis cum cci dem deb tore stipulatio post 'ae fit, modo animus novandi adsit . Neque enim dubito, quin si deeem , te stipulatus sim , quae mihi verbi gratia ex eausa mutui debebas, Se in promiseris, obligatio ex numeratione nata novetur . Ec tian Aseratur in obligationem verborum ; utique si de jure veteri quaeratur, arg. l. 6. Oι. r.
tionis causa non tantum pure, ver etiam subeonditione aut in diem eoncipi potest . Potest dcm obligationis esticeta habet, quae quidem pu- l de quod sub eonditione aut iii diem debetur, pillo nocere possint: qualia sunt, ius compcn- l pure novandi cauta promittit quo effectit, do sandi, soluti retinendi: quo etiam i tui tu , quod I eebunt textus in I. I. I. z. b. I. ι. Quo rara. I . per pupillus sne auctor itate tutoris promisit , ne natura quidem deberi interdum dicitur, L quadpupillus. Α I. de cond. ιnd. quamvis revera natu
raliter debeatur, R incommoda ejus obligati nis ad alios pertineam: qua de re uberius sub
ist. l. novatio. 24. l. si rem. I . de novat. l. I,
Iran. G. s. l. de canιi. ι-- Late & eleganter in Brissonius lib. 2. de solun tae. de no Dubiram emat, quando novand. -- J Ia omni quidem novatione etiam iure veteri animus no-
f. pupillui. s. de ιι. Rip. Quod fi milia his vandi requirebatur, kl est , nulla intelligeb,
si iccederet oblisatio, nulla etiam intelligeretur : -α--
novatio fieri, sed prior obligatio manetet in suo
2 On idem iuris est, si a sim, J Non qu a se
vus ex contractu suo, si consensum spectemus, non obligetur natural ter, l. II. de eo . in s.
l. 34 desit. ψ. sed quia jure civili non est
idoneus expromissor , & om n no novationis , extra causam peculi arca, , incapa , t. f. l. depas. t. MIr. h. t. Sunt enim quaedatra caul, , quas ius civile ita in letuci improbat, ut si cum eo intervenerint, ne intemni ue quidem videan re ac proinde nec dominum obligent de pe-
l o, & de pecunia ex hi ς eausis soluta repeti possit: cuiuini odi sunt, si servus pio libero se
petens iudicio conventus & condi itinatus sis ,s in aeibitrum compromiterit; L 3. g. 5 servus. s. de ρε em, si eum convenirctur, iusiurandum adversa io detulerit; l. s. g. a. d. eis. si pro alio fit eiustetit tam peculiatem non gerens; L 3. 9 sβιμ ain. s. eod. tit. L βν-s- I9. Osri da fide jμβ. de denique si expromiserit, aut alias obb- sationem non Νculiarem novaverit , L in te sona. 3o g. i. depact. . u. de his vat. Quin e Liam tui novatio fieri, nisi id actum emi, ut prae cedens obligatio novaretur, I. 2 . in D. I.8. pro
Caeterum dubium erat, quando- d actum vide- aretur, Ec novandi mimo in secundam obliga tionem itumr qtio in dubio veteres deenrrebant ad coniecturas εἰ praesumptione xi fi nihil erat, ex quo animus novandi colligi pos et, expreGcim requirebam conventionem, ι. si usum'. itim. 38. de mees. oblis. vid. D. Ant. Fab. 3.eani. . I istini m. veris, ut materian litium praeeideret, in uni verium definivit, non aliter novationem prio is obligationis fieri, qu.im si hoe ipsum inret contrairentes expressimi Hevit, senovandi animo de prioris obligationis tollendae cauta pol teriore ni interponerer alioqui dc mavnere pristinam obligationem , de seeundam et accedere, I. nit. c. de novari quae est illa eonstitutio, eulus illa meminit. Nihilominus tamen plerique adhue admittendum eensent, ut ex coniecturix ursentibus di manifestis novati inducatur. utique fi non ipso iure, saltem per exceptἰonem: eaque sententia, licet verba eo
stitutionis restagari videantur, Multis in locis
244쪽
QUIA Us MODIS TOLLITUR OBLIGATIO. 8ost
recepta est , ut rationi consentanea . Quid eritas posterior obligatio quaedam repugnantia elidat priorem & potius est . ut dicamus, Iustinianu in eas dumtaxat coniecturas tollere voluisse, quas in universum veteres const tuerant rquod genus saepe DBit. Vid. Gail. h. o Io. n. r. O seqq Christin. val. 4. dedi 8 . num. 9. seqq. Tulden. comm. hie. eap. 7. ubi etiam te
statur, legem illam Iustin ani in Gallia usu a
rogatam esse . Bariolus quoque in l. delegare. II. de novat. existimat, eam non pertinere ad delegationem : quem sequuntur Zas. ἰn I. i s. m. II . de σε b. ered. Gail. d. Ae. n. 9. Uvesemb. paras. de novat. n. 8. curia Hollarid. deeis 38.
Et sane illa legis verba, vel aliam personam adhibuerit, vel mutaverit, commode de perlona fidei uisoris explicari pollunt, add. Bacho v. ad
ture veteri obligationes censes,antur , t. i. iasin. de navat. Cuius rei nic istectus est, quod creditor ex utraque obligatione agere posti: ; &quod in una deest, per al am luppicatura item
quod etsi stetio i obligationi adjecti sint novi fideiussores, non ob id iamcn liberentur, qui
pro priore intervenerant. Gail. d Le. n. s. 92. Plane si ex una obligatione solutum exit, altera quoque continuo tolletur, quia sunt obligationes unius rei, I. g. b. nit. de novas. T E x T V s.
De contrario consensu. . Isic amplius ea obligati P es , quae covfensu 'contrahuntur , contraria voluntate
terse consenserint . ut fundum TincΜlanum emptum Seius haberet centam avreis ; deώιὰe re nondum sequκta id est, neque pretussoluto, neque fundo tradito) Nacxerit in. ter eos, ut discederetur ab ea emptione revenaetione, invicem liberare r. Idem est
in conductione I locatione , ct in omnibas contras tibus, qui ex consensu descendum , sicut iam dietum est.
4. Ite nondum sexta J Id est , si nJhil dum
praeit tum sit eorum , quae ex contracti Pra stari d brute neque cuim ut retro tradatur ,
quod iam datum est , nudo pacto obligatio consi tus potest, d. l. I s. in D. depact. Uide
COMMENTARIUS.I omnem naturalem Obligationem isse jure tolli
2 Eodem modo re inseva tolli ct ei, ter nuti e-sen .s, ct honorariam pignoris. r nnias in Instrant.
O Vardam obligationes ipso iure d ssolvuntur Isolo & nudo partium eo ense. Quo in genere est omnis obligatio naturalis, tum civiles eae, quae solo consensu constant. De naturali obligatione traditum est , eam iusto pacto ipso iure tolli, ι. Stictam 9 s. s. naturalis. q.
d. solui. quod nihil aliud est , quam tolli nudo consensu. Iustum enim pactum, sicuti iustam
conventionem dicimus, quod aequum est, at-ue honestumo, nec improbatum legibus, ma-um tamen, t. tale pactum. AP . S. I. l. epuistia. y 2. f. a. depas. Et hoc contentanei est resulae iuris traditae l. uihil tam naturale. 3 . de res. jur. Ruamvis enim naturalis obligatio etiam ex alii, eausis quain consensu nascatur, somlo tamen aequitatis vinculo sustinetur, quod contrariae conventionis aequitate dissolvitur, d. l. Si ebum. 9s. g. . de solui. Non adversatur
ι. si unus. 17 9..1. delusi. quoniam ibi non quaeritur de nuda naturali obligatione per Paetum tollenda, sed de pacto priore , quo ex cepto quaesita erat , per posterius elidendo , quo redeat pii ma conditio & status obligationis, aetionique vis pristina restituatur. Vid. q. subist. de replisas. in pr. Ui N. Atqui &fideiusseris obligatio mutuo principalium con trahentium consensu solvitur , quum tamen sideiussor non consensis sed verbi obligetur, ι. 3.1. de rest. vend. t. 9 s. s. ult. F. de satiat. Sed in promptu est responso. Fideiultoris obi gatio non tollitur mutuo consensu, sed obligatio printl- palis, cui fideius br accessit . Sublata autem obligatione principali, accessoria ipso iure ex se; rat , ι. 329 g. t. t. t 78. 1 de R. I. HErv. De aeivilibus nudi eonsensus obligationibus constans
definitio est, eas omnes , ut nudo consensu contrahuntur , ita & eontrario eodem nudo consensu dissolvi, l. 3. l. r. b. t. de rest. vendis dum modo rebus integris j eontractu abeatur, ι. 7. s. adeo. 6. L ab emptrone. νη. depas. l. r. l. 2. c. quand. tiri ab em e. Δρ. in quo & ipso regulam naturae de tollendis obligationibus veteres secuti sunt, L proui. go. de solui. d. I. Is . de reg. jur. Nam etsi hujus etiam generis contra bis obligationem eivilem, id est, essicaeem ad agendum producunt , quae ideatur paci ipis iure tolli non posse, tamen qilia Obligatio ista nudo & mero consensu constat, tota que est ex iure gentium, utpote a iure civili praeter approbationem nihil habens, quod extrinsecum qu dest & accidentalium; ideo sublato hoc consensu per pactum live voluntatem eontrariam, tota obligationis substantia evanescit, ut nihil amplius supersi, in quo actio
funὸetur: eadem videlicet ratione, qua nulla subesse obligatio intelligitur, si res tradita in contractu reali animo recedendi reddita suerit . Et secundum fixe recte discnditur etiam , obligationem pignoris, quae iure praetorio constituitur nuda conventione , L I. de pign. aty. con raria eaque nuda conventione ipso iure disi
solvi, licet obstare videatur L si tibi. 17. I x. Eee de
245쪽
d. DE . sed ea loquitur de pacto, quo remIt titur debitum principale, non de eo, quod directo tendit ad dissolutionem p gnoris . Vid.
Bacho v. lib. s. do pign. eap. 6. O inc-m. adris. de pact. e. de parit. resint. De surto & iniuriis lex Ia. tabularum pacisti permisit: quae causa est, quod actiones quoque furti & iniuriarum per pactum ipso iure tolluntur, d. t. si tibi. II. g. I. de pact. iunct. t. 6. t. 7. g. sipaeisear. I 4. insim eis. Contraria volnditate I Id est, contrar a conventione, seu utriusque partis consensu , . r. c. quand. lis. ab empι. dise. unius enim voluntas ad dissolvendam obligat onem non valet, i. s. c. de bligat. O act. l. 3. c. de rese. vend. utique ture communi: nam quod mandatum &secietas etiam unius voluntate dissolvantur, id
proprio quodam iure in his contractibus receptum est, ut suis i Is demonstravimur.
Re nandum seqauta J L. 7. g. adea. s. de Pas. I. I. I. s. g. I. de rese. vend. quod alibi dic. tam, re adhue Integra, t. ab emptione. 18. de pact. I. r. l. . c. otiar.d. lis ab empr. disi. id est, si nihil dum praestitum sit eorum, quae ex con tractu prastari debet; vcluti in exemplo proposito, si neque res a venditore tradita , n que pretium ab emptore solutum sit. Nam siquid horum intervenerit, eonsensu amplius negot uan resolvi nequit, nisi simul restituantur, quae prius tradita erant: ncque enim ut retro tradantur nudo pacto, oblitatio constitui p res , d. l. ab empi one. y 8. νn sim de DEI. A thai um velo aut fidejussorem interventus non efficit, quominus res integra maneat, nudoque
adhue eonsensu possit ab obligatῖone recedi ,
246쪽
DE OBLIGATIONIBUS, QUAE EX DELICTO NASCUNTUR.
Dig. Lib. q7. Tit. a. C. Lib. 6. Tit. 2. Continuatio. Delimis quid , O quotuplex
x quamor mulis obI gat onum , Propositis f. tili. μρ. de abi. . duae sum lore libro tertio expositae sunt e contractus, & quali eon. tractus t duae relἰquae , malefi.eium videlicet , & quasi male. cium, Partem quarti S ultimi occuparerunt. Maleficium species est delicti . Delictum est omne sactum illicitum, quod lese humana oc Mam meretur. Eilque vel publ/eiam, quod ad Irtionem reipub. directo tendit, de publice in exemplum vindicatur . de quo genere in t r. ultimus huius lib. vel ori sum , quo ostenduntur singuli, quibus inde obligatio S actio pecuniatia . Publica delicta proprie e imina; privara , maleficia appellantur quamquam ver bum criminis ad dei cta prieata quoque pertiri et, quatenus se licet & illa considerantur, ut Iocietatem e vilem de statum publicum turba tia : quod contingit sane per consequentiam ; deo extra ord nem etiam eriminaliter de his agi potest , i. ole. δερνι ,. det. t..h. de Iun. l. uir.
de m r. Sed iudicia eriminalia huc non perti--nt et quippe in quibus non persequi naur s rens aut eῖvili acthne , quod nobis, quibus nocitum est , ex ea causa debetur; sed extraordinem ad vindictim agimus, poenamque Promodo admissi arbitrio eognoscentis statuendam , Hue eorporalem sive pecuniariam , quae fico applicetur . T E x T V s.
Continuatio & divisio obligationum ex delicto. x t expositum superiore libro de obitat araonibus ex contra D, est quasi ex contrinctu, sequitur, ut de obtigatismbus ex malefiatio. σ quasiex maleficio dispiciamus. sedilia quidem, at suo loco traiud mus , in qua-tMor genera cinduntur: - νero unius generis sint; n m om res ex renascuntur, id est , exi ν malescio, veluti ex Iurto, rapina, damno, iniuria . Eee m N
247쪽
obligatio& actio pecuniaria, sive e vilis. Nam iudicia publiea aut persecutiones eriminales huc a pertinent. Fωνιs, rapina , damna , Ataria I Quadriga delictorum privatorum, ex Cato t. . 4. de Obl. O act. Reliqua, de quibus lib. 47. D. ad haec quatuor referri possunt. COMMENTARIUI.
a st-sensis maleficia omnia dicantur ex re se. 2 Summa hujus tituli. HAE unius generis sunt: 'iam omnes ex re minse unius Ita quoque Caius I. 6 de obia. o. R. Obligationum 1 quae ex contraciu desten dimi, quatitor sunt speries, causis efficientibus
dii tinctae: nam aut re contrahuntur, aut.veL bis, aut litteris, aut solo consensit, g. ωD. - . de obtis. Quae vero ex maleficὶo oriuntur, si eausam efficcntem sycctamus, onu es unius generis simit nam hae omnes re tantum consistunt, id cst , ipso malcficio, d Ut ecce, qui verbis aut scriptura professus est furtum se fecille, aut in furtum nuda voluntate con&nsit, non tenctur furti: sed ut teneatur, necelle est, contrectatio interveniat, i. si quis. g. nequo. is. do fori. Similiter, si quis verbis aut litteris confestus est, se inivriam alicui secisse ,
non tenetur iniuriarum: sed ut teneatur, Dpor tet intervenisse conrumeliam, L si unus. 27. s. d. paLI. ubi Iurisconsultus ait, actionem injutiarum non eri pacto nasci, sed ex contumelia . Ut ut ergo iniuria etiam verbi, S scriptura fieti dicatur, i. i. g. r. l. s. g. siqnis. 9. Ofrq de Inr. L. απ. e. defamos lue t. tamen illa hic non attenduntur, ut causae obligat Ionis, sed ipsum maleficiuiu dumta at εἰ contumelia, quae iis inhieret: unde actio omnis, quae ex naaIe ficio descendar, ex facto esse dieitur, t. am nem. 2 F. S. I. de ob l. Oam Illud quoque disfimile ι st , quod ad constituendum ex contractu
oblio ationem requiritur mutavis eonsensus: e delicto autem obligamur nolentes Sc mvi tr.
νι. , rapstna, damns, Aliarta j Eadem genera maleficit trum γ nee plura enumerat Caiud. l. 4- nimirum reliqua ad haec quatuor reserri pollunt. Porro horum singula stipulatim Stuis quaeque titulis explicantur. De furto erpto te lio hoc titulo, quam v s pcnerat ter concewu lit, agitur, docetur mae , qu d illug sit, εquot uplexi quae eius poena ' quae emisit em ciens, mat cria, & forma quando, quibus ii rebus, & a quibus coluniit intur quis iit effectus quae inde actiones, quibus , ccinia quos
Definitio furti. I. Furtum est contrectatio fraudulosa , lacri faciendi gratia . vel ipsius rei, vel e iam usus eius, possessioni M: quod lege naturali prohibitum est admittere.
A Uctor bulus desnitionis est Paulus i. I. fis
conirectatis Furtum sine contrectatione fieri a non potest Contrectare est rem manu tracta re S IOco move se , t. I. 9. si νω. a s. de acq possis. thesaurus. is. ad exhib. Ex quo primum intelligimus, furtum non niti in rebus corporalibum sitque mobilibus admisti, g. x. Ap. de noe. .n finis Deinde furtum non fieri verbis aut scriptura, solove consilio aut cogitatione furti faciendi, I. I. g. I. ι .si qui 3. I. I. neque. 19. Me tis. Effconsequenter furem nondum esse, qui tantum eonclave intravit iurandi causa, ι vulgam. DI. g. 1 uisurrι. 7. eos. nec illum statim else , qui inhelatur depolitum ; sed ita si latetvertendi causa amoverit, oceultaver l, e. t. i. g. v. I. fetando. 67. eod. d. ι. 3. g. si rem. s. de aeq. pu plane, etiam sine ablatione, sola contrectatione Drtum committi potest, d. t. vulginis. 2 i. s. Hom s. hae rar. Neque is solum Artum facere& rem contrectare intelligitur, qui eam surripit, & doluino avseri, sed & qui rem aut pes euniam, quam a domino accepit, alteia da dam solvendam, vel parrem eius rei pecuniae .e, in suos usus convertῖt, i. si qui1. yx. g. Iu
anus. is eod L . . eod. aut qui re prius e voluntate domin accepta uetitur, edin lilium nus tum habeat. aut aliter utitur, quam ex lege con tractim debuit, de quo plenius ans Db sifurtum. 6. I)er interpretationem etiam ;lle contrectare intelligitin, quo praesente indebitum ei, quem delegavis, soli tur, ι. fassus. 4 I. g. L. eod. audunci l Fraudulola contrectatio est, cum nquis ron alienam cem trectat teiens dolo malo. Suam rem, quaremi 1 sita est, nemo fraudulenter contrectare potest . Uris. ι .f. alιquando. 1 . Sed S li cum es et aliena, suam quis esse existimave rit , fur liola e l, licet in iure, non in facto, erret,
248쪽
DE oa LIGATIONIBUS, QUAE EX DELICTO NASCUNT. 8I3
ex voluntate enim & proposito maleficia avi inantur, L qui 3njuria. σ3. h. t. Denique furistum sine animo & affectu iurandi i id est, rem
intervertendi domino, non committitur, g pi, eisit. 7. . . eod. cui non est eontrarium, quod Pomponius scribit, eum , qui saccum cum ρο-
eunia surripuit, furti etiam sacci non me teneri, quamvis sacci surripiendi animum non habeat, L qui sacrum. 77. eis. Nam etsi in huiusimodi specie principale propositum non est sae-
cum surari, tamen per conseqtientiam , quo sci licet commodius meunia auferri queat , etiam
siccus animo surripiendi ablatus intelligi debet. Illud quoque hic tenendum est , fraudis menti nem etiam ideo fieri ut discernatur furtum a rapina, actus clandestimis a violento, W
Parmen. l 'iat. Nam etsi generali lignificatu &vis fraudem & dolum habet ; l. 1. s. doli. 8. vi Mn. rapi. specialiter tamen fraudis appellatione ea inium a significatur, quae occulte fit & clanculum , cum vis sit apertae quo hertinet illud Ciceronis, fraudem vn speeula, vim leonia esse. Lueri faciendi gratia 4 Haec verba eausam nna- lem continent, & praecipue surtum a caeteris maleficiis separant, I. 8. b. 2. arb. Drt. caes. Et enim in distinctione delictorum non tam factum consideratur, quana faciendi causa , id est propositum di intentio delinquentis. Itaque si quis rem alienam eontrectet, non hoc animo , ut lucrum inde faciat, quamvis stiens, dolo malo,
id iactum an aliud genus delicii eadit ; si eontumeliae causa, iniuria est ; si nocendi tantum gratia, damnum, quod vindicatur lege Aquilia , r. verum. 39. ι qui injuriae. s3. h. t. l. s. g. ult.. ι. l. ad Ieg. Aquit. A lucri studio, ae proinde etiam a crimine surti, S ille alienus esse videtur, qui urgente fame esculenta auseri, ut inediae succurrat, c. 3. C. de furi . c. 26. de consecr.
dis. s. quemadmodum nec illud pro surto ha betur, si viator equum, quo vcnitur, reficiat N pascat in gramine aut viridi sylva secundum viam, dummodo id faciat sine aliqua vastatio
cui simile est, quod viatori permittit Moses Deu
ciendi causa, surtum tamen subtili ratione juris non aliter fieri intelligi, quam si sit, qui poses deat. Hine enam est, quod negatur surtum fieri xei haereditariae ante adit atri haereditatem, vel post aditam, antequam haeres possideat ; nisi
res pignori data , aut commodata, aut usuaructus alienus, i. i. g. Seaevola. is . si is qui test. ιib. I. I . S.Ii res. 14. l. haeredraaνι a. 68 cum 2. it. seqq. hoe tit. l. L. ct l. vltrin. expil. haer. EE-cit hoe inquam subtilis iuris ratio , quasi non sit, cui fiat. Neque tamen impune seri, qui huiusmodi rem surripuit: nam praeterquam quod Mnnius ἰn Institui. ad exhibendum cum eo agi potest & haerea rem vindicare, tenetur erimine expilarae haereditatis , d. L 2. expia. hared. Illud ad minuena dum furtum non tacito quod quis sorte aliquid in via iacens lucrandi animo sustulit, ignoranseulus sit, I.falsur. 3. hoe inut. D.Tulden.
ea gratia, ait quis lucrum saciat, vel totius rei, quam contrectat, vel usius eius, aut possessionis dumtaxat r nam ipsa contrectatio tantum eo oris iste exempla furti usus rei sunt in s. Oritim. s. possessionis, s. aliquando. io. Af. t.
Lege naturali prohibitum J Furtum non ut nu- 6 ptia eum sita aut sorore adoptiva more aut in-l iii tuto civitatis, sed per se & natura turde ac flagitiosum est, sicut homicidium, adulterium, aliaque id genus foeda, t. probrum. 42. de eis. Agn. ad quod demonstrandum nihil opus est vel auctoritate vel ratiocinatione. Natura ipsa hoc omnium mentibus ingeneravit, nefas esse alte idetrahere sui commodi eau . Cicero lib. 3.
Um. cap. y. Illud na/ura non patitur, in aliorum spoliiι nostras De Hltam , espras, opes , augeamur .
Quod vero apud quasdam gentes surta si ei ta atque impunita fuere, ves uti apud AEgyptios &Lacedaemonios, de quibus testatur Gell. lib. II.
e. 18. id rationem communem non mutat 3 neque
ex unius aut alte ius populi institutis de iure naturae sive gentium judicandum est: de quo
latius distexuisub iit. 1. lib. t. Sed nee illi ipsi, quos diximus , Rigyptii aut Lacedaemonii furta
simpliciter permiserunt aut probarunt, tamquam rem omnibus & per se lieitam . Verum A gyptiorum legislator , eum existimaret fieri non posse , ut omnes a surto abstinerent , viam quaesivit, qua domini res sublatas statim & sine magno damno recuperarent. Nam qui surtis operam dare vellet , iussit nomen suum prositeri apud furum principem, atque ad eum res surreptas e vestigio referre, quae deinde dominis ita restituerentur, ut prius taxatione facta', quardam Partem pretii earum pro redemptione persolucrent, quasi poenam negligentiae. Dio LSicul. lib. i. b.blioth. cap. I 8. LycurguS autem squi Lacaedemoniis leges tulit, non promiscuὸ omnium rerum furta premisit, sed tantum edulium , neque omnibus surari , sed iunioribus dumtaxat: quos furtim sibi alimesta comparare voluit, ut acuerent industriam , disterentque a pueris, noctu vigilare, interdiu sallere, insidias struere , explorarores habere: quoniam de-rehensos verberibus eaedi iubebat: ita adultosello utiliores sole existimans , teste Xenophonte lib. de ν tibi. Lacedaemon. UINN. Ex aliolandamcnto furtum lege naturali prohibiturei esse negat . Salmac de rasur. cap. 9. Pu ta , quod ipsim dominium non natura, sed hominum voluntas introduxe it, sine dom inici autem surtum non intelligatiar. Enimvero quum ius naturae vel absolutum sit vel hypotheti- Eee 3 cum
249쪽
eum , facile patet , posito dominio , furtum ipsi rec.erationi non absolute, sed hypotheri eὸ adversari . 'id. Putiendorff. de I. K. O G.
Erymologia. u. FuriRm autem, vel a fumo, id est, nigro illum est, quod clam ct obscurestat, er plerumque noste; vel a fraude; vel a ferendo, tu est, auferendo; vel a Graeco sermone, qui φῶρας appellant fures. Immos Graeci - ν φέρειν φῶρας dixerint.
Τ Raditur bie quadruplex surit etvmologia ex
ι. I. tr. Me sis. nimirum quod furtum dictum silvu a furis, vel a frande, vel a feremdo, vel ab antiquo Graeco verbo . Prima notatio Labeoncm quoque auctorem habet, qui, ut Paulus refert in a. t. I. surtum a furvo, id est, nigro, ideo dictum ait, quod clam& ob scure fiat, εc plerumque nocte: quod etiam Nonius lib. I. confirmat auctoritate Varronis, quem scribit furem ex eo dictum tradidisse lib. I . de ρον. div. quod furvum atrum appellaverint, &fures per obscuras noctes atque atras facilius su rentur . Servius quoque in lib. s. aeneid. ad illud Virgilii, v.3 so. His μνι emidns in Lu, no- eat , iures ideo dictos, quod survo, id est, nigro tempore furta committunt. Secundae auctor est Sabinus d. l. r. quae mihi videtur minus concinna. Tertia, quod a serendo, id est, auserendo fures dicantur, eum re optime convenit. Postrema, quod fur a verbo Graeco . M per assi nitatem litterarum dictus sit, placet Gell. lib. t. e. I 8. ubi tantum non carpit varronem, quas
memoria lapsum, quod furem dictum scripsit a furvo . UINN. Vere fures fremia vocati. Hinc sos servos olim ita dictos nemo ignorat. Simile quid contigit Germanico vocabulo, Seath, quod quum olim servum, samulum, ministrum notarit, eaque signi heatio etiamnum superiit in nominibus, M. res hallus, Se seballus, Golt seMIIMιoe. hodie non nisi in sensu deteriore pro homine nequam di callido nebulone accipitur. HElN.
T a x T V s. Divisio. 3. Furitorum autem duo sint genera; mani sum, ct nec manifestum. Nam conceptum ct oblatam species potιus actionissunt furto coharentes, quam genera furtorum,ssicut inferius apparebit. Manifestus fur est, quem Gracι - αις-- ν appellant: nec solum is, qui is in urio deprehendisin, sed etiam is, qui eo Deo deprthenditar, quos .itim sit: veluti qui in domo furtum fecit, ct nenishm egressus januam cprehen afuerit:
rμω furtκm fecit, quamlu in eo oliveto aut vineto deprehensus fuerit. Immo ulterius fumtum mansUAm est extendendum, quamdiu eam rem Iur tenens visus vel deprehensus Merit, fisive in publico ,si die in privato, vel a domino , vel ab alio, antequam eo perven rit , quo deferre vel deponere desinasset. Sed si perlutit, quo destina est, tametsi deprehendatur cum re 6rtiva, non est manifestus far . Nec manifestum furtum qui is, ex iis, qsta Laumus, intellis itur: nam quod manife
stum non est, id scilicet nec manifestum est.
N o T AE. 3. stuam genera furtorum 4 Quamvis Paulus
haec inter genera furtorum reserat, lib. . sint.3I. COMMENTARIUS.I Genera sertorum, tum qua olim, tum qua se eisndum traxιm hod/ernam th Furis mansfigi deseriptis . 3 Iuid furtum nee manfestum FUrtorum tantum duo sunt genera, mantis. stum, de nee mani sestum, l. v. eod. nam, ut hie indicatur, & latius explicatur s. sei. conceptum & oblatum non sunt genera fulti, sed species actionis surro cohaerentes et neque inter duo; Ila genera reperitur medium ; quamvis se ipossit, ut eiusdem rei utruinque surtum com inittatur, diverso scilicet tempore & actione, I.-lsaris. 2I. pr. vers. nam eis eod. Plane furtum
varie subdividi potest; veluti quod aliud sit diurnum, aliud noctumum , aliud domesticum , aliud non do inesti cum . Discernuntur &a caeteris furibus abiget, balnearii, sic larii, dirollarii; atque atrocius extra ordinem puniuntur stit. de abis. & de Dr. bata. l. 7. de extraord.erim.
Peculatores, sacrilegi, plagiarii puniuntur legibus publicorum iudiciorum, s. p. edi Io. U. de publ. jud. Ex praxi Galliae & harum regionum furtum dividitur in simplex Se qualiscatum. Simplex est, cui nullum aliud crimen aut circumstantia aggravans adhaeret. Qualificatum
manifesti, ex qua di se nius, furem man; test uincensem primum eum , qui in ipso saeto ς u actu
iurandi deprehenditur et tum eum etiam, qui deprehenditur in loco, ubi fit surrumi postremo&eum, qui, quantumvis locum egrellus, deprehcnditur eum re surtiva, antequam eam pertulit, quo perferre destinaverat. Desumpta
haec descriptio est ex ι. 3. O a. seqq. de se ri
250쪽
hensum in admisso Papinianus appellar, ι. g. destrastri meis. Paulus de eo, qui cum furto deprehend tur, hoc explieat , d. ι. 3. in pri sed plenius
quolibet sacto aut erimine, ut Novell. Leonis
ισμι vel depνehensissJ Non solam prehensio, sed etἰam ullio furem manifestum saeit, utique elim ad eum comprehendendum accursum est, isque abjecto surto effugit, I. I. g. I. in a...d. Servius in illud Virgilii Eelos. x. Non ego
is νῖδι manifesti, inquit, eum furti arguit, dicendo, vid; .mta domino, Mi ab alio J Nihil resere, a quo
lar deprehendatur, utrum ab eo, cuius res est, an a vicino, aliove quolibet transeunte, L 3. s. l. I.7. f. MD. eod. Itaque quod de proeuratore surtum mihi sae ente deprehendente proponitur, t. si quis. I . g. 1. de Uur. id exempli tantum cauta pilatum intelligendum est . Neque haeratione sit, ut steri per alterum obligatio aequiratur contra regulam iuris, g. . in s. alte--. I R. Dp. de iant. 8nt. nam deprehensio , cujusi eumque ea lit. delicium tantum qualificat. Nee manifestum furtism , quid M Oe. J Nee manifestum surtum quid sit, ex manifesti, tam-3 quam contrarium ex contrarii siti definitione, intelligitur, ι. g. hoe tie. Sed & aperte illud definitur veνc proximo praerii. ubi Iustinianus ait, eum, qui rem pertulit, quo destinavit, tametsi cum re furtiva deprehendatur, non este larem manἱfestum. Quomodo & Iurisconsulius ι. s. I. I. eod. idque se a Paulo explicatur, ι.ε. eis. si eo pertulit, quo destinavit eo die manere eum eo furto. Quare etsi postero die iterum rem auserat, & dum alio perfert deprehendatur, non erit fur mani sistus. Belle in hane sententiam Massurius apud Gellium lib. II. e. Ig. Manis flum, inquit, furin mest, quod deprehenditur, dum sit. Deiendi sima est, cum perlatium est , quo ferri caperat. Tax TU s.
Deserto, concepto, oblato, prohibito, non exhibito. q. Conceptum furtum dicitur, cum apud ali luem tembus praesent, bus fama Da res quast./, 9 indienta sm nam in eum propria af ιο const/thra est, quam diisfar non , quae appellatur concep i. oblatum furtum dicitur, cum res furti dia ab aliquo tibi oblata sis, eaque apud te conceptast; utique si ea memte tibi data fuerit, ut apud te potιus, quam apud eum, qui dedit, concιperetur. Nam DA, VAd quem concepta sit, propria ad
versus eum, qai obtulit, quamvis fur non sit, constituta est actio, quae appellatur oblati. Est etiam prohibiti furti actio ad Demsus exm, qui furtum quarere testibus praesentibus volentem prohibuerit. Praeterea poena constituitur edicto praetoris per actionem furti non exhibiti adversus eum, qui furtivam rem apud se quaesitam ct in Pentam non exhibuit. Sed hae astiones incilicet concepti,
ct oblati. ct farti prohibiti, nee non surti
non exhibiti , in desuetudinem abierunt . Quum enim requisitio rei furti dia hodie δε-
cundum veterem observationem non fiat , merito ex consequentia etiam prafata acti nes ab Uu comm πι re egerunt: quum ma .
ni festum hi, quod omnes, qui mentes rem furtivam fasceperint, ct celaverint, farti nec manifesti obnoxii sunt.
COMMsNTARIUS.I Vetus pnquirenta fart. ratio eum tinea Olicis . Oneeptum furtum, Item oblatum, non tam esse genera surri, quam speetes actionum furto cohaerentes, didielmus s. praee. quamvis
Paulus 1.sent. 3I.&Caius 2. Inst. II. etiam haec inter genera furtorum numerent. Idemque habendum de duobus reliquis, quorum hie fit mentio, prohibito stilieet, di non exhibito. Fiart. νa res fu/eya ct inventa J Is , apud quem
testibus adhibitis res quaesita & inventa erat , quamvis fur non esset, tenebatur actione surti concepti. Paulus d. lae. Cone ii , inquit , acti ne is tenetur , apud quem fortum quae*um ventum est. Item , concepti is agere pars, qui
Propria actio e Vitiata J In triplum, ut restatur Gellius lib. I t. east. is. ubi scribit, ea furta, quae per lancem S lietum concepta essent, perinde ac si manifesta forent, duodecim tabulis vindieata i post veto tripli poenam ordinatio iure constitutam. obtusum fariam J Oblati furti is tenebatur, sive fur, sive alius, quis, qui rem surtivam alii obtulerat, ne apud se deprehenderetur, atque ita poenae turpitudinem e stugeret. Hic ei, apud
quem res concepta erat, propria adversus eum , qui obtulerat , actio dabatur , quae dicebatur oblati: eulus vis in triplum ite in erat, ut te
stantur Gellius & Paulus iisdem locis. Prohibiti μνιι actis i Prohibiti furti actione tenebatur, qui furtum apud se testibus prasen tibus investigati prohibebat. Furti non exhibiti,
qui rem furtivam apud se quaesitam & inventam non exh bebat . Utraque igitur haee actio pendebat ex surto eoncepto. Uixu.Furti exhibiti acti
nemin duplum datum sui lle, docuimus alibi ex E e e 4 Plaut.