장음표시 사용
231쪽
gatio indebiti per errorem soluti non est ex conti actu: nam omnis ex contractu obligatio est ex mutuo consensu & conventione. At neque qui
in solutum dat, eo animo est, ut accipientem sibi obliget; ncque qui accipit, ut alteri oblis tur di sed datur & accipitur obligationis, quae subesse putatur , tollendae causa . Verum cx-rea id quod agitur, tacite haec Obligatio nascitur, ι. I 3. in . commod. nimirum ex eonsensu ficto S praesuinpto, & ideo quasi ex contractu ; namta qui solvit, interpretatione iuris existimatur eo animo este, ut si indebitum sit, accipientem ad restituendum obliget ; S qui accipit ea e ditione accipere, ut ni hil alienum iniuria reti-
Near: quae res speciem quamdam contractus Snegotii invicem gesti habui, t.s in area. 33. de
cond. ind. verum autem contractu in non es scit, L non omnis. Im de reb. cred. quod etiam ex eo
intelligere licet, quod condictio indebiti non datur ultra, quam locupletior factus cst qui accepit , t fi non sortem 26.f.libertus. 12 . de cond. ind. si vero ex contractu & convcntione descenderer,
daretur in solidum. Illud paulo pinguius dicitur, accis' entem obligari ex distractur nam sicile ex distractu obligatus, ex quali contractu Non es et: quippe distracius S contractus nulla similitudo est; neque ex co, quod vere S ex- prcssico 'itur, hie nascitur obligatio, sed extra id tacite inducitur, ut jam ostensum est. Ac me illud D dem verum est, ullum hic intervenire distractum, cuni nulla praecedat obligatio, quae distrahatur:.neque putandum, hoc Imperato-xem sentit se, cuius mens satis plana est, haec scilicet, eum, cui indebitum per errorem solutum est , non obligati ex contractu: quoniam qui solvendi animo pecuniam dat, non hoc agit, ut accipientem sibi obliget, sed ut obligationem , qua se teneri fallo putat, distrahat &di se solvat; & qui accipit, non ea mente elle, ut se obliget alteri, sed ut alterum, quem sibi obligatum existimat, ea obligatione libereti quam
Quibus ex causis dehi tum solutum
7. Ex qiub dam tamen causis repeti non Potest, quod per errorem non desistim sola tum sit: sic namque definiιrunt veteres. Ex quibus c. os ι clando lis crescit, ex iis caesis non debittim solutum repeta non posse oveluti ex lege A ilia , item ex legato . uod veteres qhidem in iis legatis sectim
habere voluerant , qua certa consistita , Ier damnationem cuique legata fuerant :nostra A em constitutio cum unam naturam
omnibus legatis ct fideiconmissis indulsit.
M usmodi augmentum in omnibus legatis
ct fideicommissis extendi voluit; sed non
omnibus legatarii s hoc praebuit, sed tantummodo in iis legatis ct sideicommissis , quae sacrofani tis Ecclesis, ct caeteris Uenerabι- libks locis , quae vel religionis vel pietatis ιmpita honorantur , reti ta sunt : qκη se
indebita solvantur , non repetumstr.
actionis causa ad evitandum peticulum du-lpli. Ex quibus eatisis ia*ῖ ludo ' Hoe est , ex
quibus actio adversus confitentem in simplum datur , adversus negantem in duplum, l. 13. q. tem ad leg. Aq. 9. 26. . . de act. Paul. a. sent. I9. Item ex legato J Et terso ex causa depositi miserabilis, l. i. g. r. seq. depos d. g. 26. . . de act. Sed nee quod transactionis causa, i 6 s. g. I. de eonLind. aut dotis nomine datum cst opinione debiti, reperitur, L 32. g. L. eod. n repeirantur J Nam sublata falsa re nῖone , relinquitur pietatis causa , ex qua solutum repeti non potest . Iulian. l. 32. g. a. de eond. ind. COM MLNΤARI Us. I causae , ex quibus lis per ι elationem er stit.
2 cur ex his eausis veteribus placuerit , .nd bitum per . errorem solutum reperi non pu set . . . 3 2Yonnullae atrae eausae , ex quibus νndeιιtram errore solutum n n repetitur: quid hiemoriatis nostris
SVnt quaedam causae , ex quibus indeb tumpcr errorem solutum repeti non potest rcuiusmodi sunt illae , In quibus lis seu actio
per inficiationem crescit , hoc est , ex quibus actio adversus constentem in simplum datur , adversus negantem in duplum , l.
Crescit hoc modo lis per inficiationem riibus i in causis , uno loco comprehensis a Iustini no d. g. sed furii. M. P imo in actione legis Aquiliae de damno dato , d. I. inde Veratius. 23. g. pen. I. item ventum. 2o. g. A. dehar. petit. l. s. g. 2. de serv. corr. Paul. d.
loc. Deinde in actione depositi miserabilis ,
id est , quod tumultus , incendii , ruinae , naufragii causa factuin est , l. r. b. I. cum seqq. d 'U. Postremo in actione legatorum religionis aut pietatis intuitu relictoruin , d. g. sed furit. 16. Ex his causis si quis per errorem solvit , quod non debebat , eius secum dum
232쪽
PER QUAs PERSONAS OBLIGATIO ACQUIRITUR. 797
dum definitionem veterum nullam repetitio-ime debitum est i quippe quod et am ab inv mem habet, ι. 4. c. de cond. ind. O bae Mxt. to exigi potest ut mirum non sit , pecuniar, Cuius rei tatio perobscura est : nam mani- ex ea causa solutae repetitionem non esse , festa mu tas reclamare videtur. Non habeo, vid. Cuiac. par. c. de eond. ind. VIM M. Magi quod respondeam , nisi quod verisimile est , expeditum est eessare eondictionem indebiti incertis in causis receptum suilla ut inteπω poenis , I. 41. F. de eond. ind. nec non in i stati in jure , si negarent , & mendacii con- cauilis, ex quibus recentionem quidem habe- vinceremur , in duplum irent e unde postea mus, petitionem autem non habemus. l. fr. induetum, ut qui ex his eausis conventus sol-lf eod. cuius rei exemplum est in l. 33. eod. visset quantumvis indebitum , non repet xHEIN. Tet ; quasi simplum ideo sitaverit , ne infi- φν damnationem J In legat Is per damnario 'ciando petieulum dupli subiret , & ita quasi nem relictis olim lis inficiatione crescebat . tranti sendo hoc periculum a se amovere vo- Paul. r. sint. 19. quod in his legatis ree luerit . Oportet veto causam aliquam iubes plum fuisse videtur propter severitatem iudi- se, verbi gratia , damnum esse datum , licet eii testatoris , haeredem suuin dare damnan- forte non ab co , qui conveniunt , sed abitis , haud secus ac iudex reum eonvictum alio , legatum aliquod in pios usus rilictum condemnat; quasi maiori odio di nus si quiesse , licet sorte minus solemniter . Nam si inficiatur , quod testator tam enixe voluit , nullum damnum datum sit , aut nihil reli- S severe imperavit , cuam qui legatum iunctam, puto, locum elle repetitioni r quod et-ipliciter datum negat. 3 iam interpretes notant . Excipiuntur & aliae Nostra autem eo Antio J Const; tutio te Iusti- causae , ex quibus indebitum petr errorem so- l mani , quae extat in I. v. c. eomm. de legar. lutum non repetit ux, ut causa dotas, & trans- i legatis omnibus & fideicommissis eadem n actionis . Quod dotis nomine solutum est , tura attributa est. Illa autem constitutio, qua Puta a malle aut solore , licet talia opini lius , de quo ille agitur , ad Iegata & fidei ite de bici , tamen pietatis ratio et ficit , ut i commissa religionis aut pietatis eausa reli stanon repetatur , uti traditum est in ι. cum coarctavit, non extat; S eredibile est, G as. 3 v. ae Oud. ind. Similiter quod tiansactio-l ee scriptam intercidisse. nis caula datur , licet res nulla inedia sue- l Religionis vel ρ raris I Religionis intuitur; t non regetitur , ne lites resuscitemur , t quod relinquitur Ecclesiis , eoenobiis , piet D . in summa. 6 s. g. r. eod. l. x c. de transi tis intuitu, xeuodochiis, nosocomiis , orpha-
aEI. Excipiunt ia causam iudicati; sed male, notrophiis , &e. Nostris moribus ius hoc Lquoniam regula est de indcbito sollito : at i constitutum exolevit , nullaque lis crescit in- quod ex causa judicati sol itui, id ves anxi- l ficiando. Groeaeuv. de Iet aras. Me.
ΡER QUAS PERSONAS OB L IGATIO ACQUIRITUR.
HVς usque expostae sunt duae illae
obligationum cauta , contractus &quasi eontractus . Quoniam autem lx his causis non tantum per nos metipsos & sacto nostro obligationem acquirere pollumus, ted etiam Per.eos, qui in potestate nostra sunt, vel re vera , vel tulia opinione nostra, de eo nunc cones usionis loco aliquid subjicitur ad eumdem modum, quo sq. lib. 1. dis putationem de acq. rer. dominio concludit titulus per quas perseniq.aequir. Unde etiam pleraque , quae ad explicationem huius loei peri ment, petere licebit et nam quod ad personas, per quas acquiritur, causam acquirendi, & rei uin qualitatem pertinet, dominii & obligationia eadem
De liis qui sunt in potestate.
Expositis generιbus obligationum, me ex contra tu, vel quasi ex contractu nascuntur,
admovendi sumus, acquiri nobas non flumper nosmetipsos, sed per eas quoque pers nas, qηa in nostra potestate sum, veluti per servor Or Νιοι nostros: ut tamen quod per servos nostros nobis acquiritur, totum nostrum sim, quod autem per liberos, quos in potestate habemηr, ex obligatione fuerit acquisitum, hoc diri Iur secundum ιmari. nem rerum, Proprietatis ct Uusfructus . quam nostra decrevit constitutio: ut quod
233쪽
ab actione commorim peν veniat , hujus usi ructum quidem habeat pater, propri ras autem filio servetur, scilicet patre acti xum movente secundam nouella nostra constitutionis ivisionem. promulgatae eost seeundum Codicem, Novelli.
tum titulo circumferuntur. TEx TUS.
De bona fide possessis. N o T AE. uod autem per liberos J Quod ad personas, per
quas acqui itur 3 eausam acquirendi, & rerum qualitatem pertinet, dominii & obligationis e dem ratio est. Patre actionem movente J Utpote qui non nudus sit fructuarius , sed simul etiam legitimus bonorum administrator. Filii tamen consensus quoque adhibendus, nisi adhue in prima aetate lit eonstitutus , ι. ult. g. 3. c. d.
Novellae Ura eo Τ tui. J d. I. ult. Nove, Iam vocat , eo quod lata est priore Codiee iam edito . In summa sic habe. Ex ea strensile quasi eastrensi peculio filius sibi pleno iure
actiones acquirit, ex profectitio pleno iure patri , ex adventitio sibi proprietatem , patri usum ructum.
COMMENTARIUS. V Etuti pres risi J Quemadmodum res caete
rae per servos nostros nobis acquiruntur, se etiam obligationes, earumque ius integrum aesolidum ad dominum pertinet, I. I.es' passim. de Itip. μην. O sq. eodem sit. ubi de hoe explicatum est. uuam nostra deerevitatica eoa, d/ρνesia. Intelfi c. de Mn. q.a tib. ubi ea omnia , quae peculii adventitii nomine eontinentur, ita partitura ut eorum usumfructum assignet patri, hilo propriditatem . Peculii profectitii , eas rensis & quali ea- strensis quae ratio sit, docetur g. r. 'ρ. ter qMaspers cisiq aeq. Unde summatim illud intellῖgitur, ex eastrens Et quasi eastrensi peculio filium sibi pleno iure actiones aequirere , ex prosectitio pleno iure patri, ex adventitio sibi Moprietatem, patri usum fructum. Seeundum novella nostra J Licet ex caula peculii ad Qentitii filiosam. proprietas quaeratur, patritanium usu vfructus, quod minus est; placet tamen, solum patrem actiones exercere & excipere, ut miti qui non nudus sit fiuctuarius, sed si, ut etiam legἰtimus bonorum administrator . Adhibendus tamen est filii quoque consensus, ni si is prima adhue aetate sit constitutus, vel longe absit, i. ista. f. tibi autem. 3. c. debem. qua ι f. quae est illa novella constitutio, cuius inc mem n t Iustinianus. Novellam vocat, eo quod lata est priore Codice iam edito, qui soli s tunc, cum Institutiones scriberentur, pro Codice erat . Nam constitutiones ei nillae postpt' cm Codicem, novellae vocitatae sunt usque ad 1 sterioris Codicis, cui insertae sunt, edi tioncm ; quemadmodum nune constitutiones
I. Item per luberos homines ct alienos servos, quot bona flue possidemus, acquiritur nobis, sed tantum ex duabas catus s. id est, si quid ex operis δειs, vel ex re nostra
De servo fructuario, vel usuario. a. Per eum quoqueser Plim , in quo usum- frustum , vii Uum habemus, μι titer ex duabus istis causis nobis acquiritur. N o T AE. I. Per Uberos hominet, Oc. J vid. sv. f. q.
x. Vel usum J Abest a vetustis codicὶ bust
ste Accurs. & delendum. Constat enim ex op ris servi, in quo nudum usum habemus, non aliter. nobis acquiri, quam si operis eius ut mur in re nostra. l. 14. l. l6. g. a. ι. 2 . deus. O halat. COMMENT ARIUS. .
ET iam per eos, qui a nobis bona fide possidentur , sive liberi sint , sive servi alieni ; item per servos, in quibus usum ructum habemus, obligatio nobis acquiritur 3 caeteram duabus dumtaxat ex causis, ex Operis eorum , & ex re nostra . Sed & hoe pluribus explicavimus sub g. de sis autem. q. sup. per quar pers
νει UMm J Has voces a vetustis quibusdam
codicibus abelle notat Areuis. & probabiliter delebuntur . Nam sanὸ usuarius non idem ius habet quod fructuarius , ut ex utraque P dicta causa aequirat. Constat enἰm, ex operis servi , in quo nudum usum habemus , nobis non aliter acquiri , quam si operis eius uramur in re nolira, I. yer servum. I . s. si ita. 6. s. v. l. seruns. ro. de Do ct habit. vid. Iup.
TERTUS De servo comimini. 3. Comm nem fer Durn pro domini a pariste dominis acqkirere cera m est, excepto eo, quod vominatim unisi citanas, aut per tra. dationem accipiendo, illi soli acquirit ; ve titi cum ita=pulatur, Titio domino meo
darespondes 3 Sed si dymini unius jussu fer
vus Derit Itipulatus, ta et antea dubitabatur; tamen post nostram decisionem res επι
234쪽
QUIA Us MODIS TOLLITUR OBLIGATIO. 799
pedita est, At im tantum acquirat, qui host
at fatere lusit, ut Apra alictam es.
COMMENTARIUS. SI servus communis sit plurium dominorum, quibus εἰ quatenus acquirat, disces ex g. . r. IV. de βιρ. μνν. o 3bi notat. Post nos νam decasionem J Est l. .It. c. ριν
quas pers. b. acq. ubi veterum super re proposita controversiam decidens sic in summa eavete
Cum unus ex dominis servum stipulari iubet,& is nominatim alieti domino stipulatur, siquidem is, qui iussit servum stipulari, iligit speela, liter, ut sypularetur sibi, seu suo iubent;s nomine , statuit Iustinianus, ut stipulatio aequiratur Iubenti , ita ut hoe ossi plus valeat iusso, quam nominatior sin autem is , qui iussit servum stipulari, si liciter iussit, hoe easu vult obligati nem aequiri nominato I ut hie nominatio plus valeat, quam generalis iussor euius distincti nis meminisse debuerat Tribonianus. Quod si simplieiter ab uno stipulari iussus , simplicitet quoque, id est, nullo dominorum nominato , stipulatus fuerit, hune easum apud veteres ius certum habuisse indicat, ut tunc ei soli acquiratur , qui iussit.
QUIBUS MODIS TOLLITUR o B L I G A T I o.
De. Lib. Tit. 2. 3. ψ. C. m. 8. Ti. qa. ψ3. qq. Continuatιo. Quibus modis aut ipso iure, aut per exceptionem tollatur obligatio
satio contrahatur et commodum nunc
lubiungitur, quomodo recte ab initio constituta distrahatur , eiusque nexu debitor liberetur , quamquam S differri haec tractatio potuit, donee de obligationibus quoque , quae ex delicio vel quali ex delicto nascuntur , praeceptum esset . Modi distrahendarum Obligationum inulti sunt, quorum alii ipso iure liberant, alii per exceptionem seu tuitione praetoris . Ipso iure liberant selutio, acceptilatio, novatio, diisensus utriusque partis interdum , obligationis eonsulto, l. cui. s. l. pen. de s Int. l. 7. c. de pact. debiti oblatio Sc consigna
io , ι. 9. c. desolui. compentatio , 9.rn bonae 3 O. infde act. dii arum causarum lucrativarum in eamdem rem & personam concursus, i. omnes. II. de
bl O acy. rei debitae ante moram a debitore sa-ctain contingens interitus, i. si ex legati. 23. deverb. obl. de ii quae sunt generi, eiusdem . Per e ceptionem liberamur tellamento , pacto , sententia, iureiurando, tempore, dec. De liberatione per exceptionem dicctur ins tib. 4. sit. de excepι. Hic tam uiri tradunt ar modi , quibus o ligatio perimitur ipso iure , atque ex his dumta xat hi quatuor maxime celebres, solutio, accepti latio, novatio, mutuus consensus. Pleros que alios data occasione alibi interpretati sumus. Trx TU s.
De solutione. Tollithr autem omnis obligatissolutione ejπs, quod risetur ; MI siquis consentiente crcctore aliud pro abo Ioluerat. Nec intem
est , qu/s folciat, utrum ipse , qui Abet , a I arras Pro eo: liberatur enim ct alis sol. Pente, s e sciente, sive ignorante debit re, υρι inviso eo solutio lat. Ite reussiadierit , etiam ii, qui pro eo intervenerunt,t berantur. Idem ex contrario contingit, si
side jufor I dierit: non enim ipse Iolus libe
ratur , sed etiam reus . N o T AE .
si unisi modis tollitur J Ipso scἰ licet iure, deliberatione per exceptionem dicetur lib. 4. rit.
Aliud pro alio J I. 17. c. de solist. Invito autem creditori aliud pro alio solvi non potest , l. 1. I. I. de reb. ered. Qui nummos in alia forma reddit, non videtur aliud pro alio
niam 8c naturali & ei vili ratione lieet conditi nem alterius, quamvis ignorantis & inviti, sic re meliorem , ι. 39. de neg. gest. COMMENTAR I US. I Solutionis verbum qu- Iai patera, ct quid in
x Aliad pro alio Avito ereditore solvi non posse:
eonsentiente autem posse. n. 8.
3 uisibus easibus aestimaris aua ali preri debitare I. praestetur Ad justam solutionem requiri, ni stuatin simul
O semel torum , qnod debetur. s confirmaιαν bκe sententia adversias o in Onem Aleiati, etiam partis solistionem invito erinvitore admittentis.
235쪽
s Licere unicuique pro debisare silvere , etiam gnorante O invito, uι ipso jure liberetur ;
io stuid si ereditor solurionem as alio ulatam Moinsit accipere Et quid si alius pra emph letita v Iir canone sotrere, q- is poenam comm/ssi evii et ii Fid.jus ore simplicito solvente nartim reus ipsi jure liberetur , an per axceptionem
Tollitur omnis obligario salutioneJ Primus modus, quo ipso iure obligatῖo tollitur, ex quatuor hic propositis, est solutio . Solutionis
verbum generale est & speciale . Generaliter a ceptum ad omnem liberationem quocumque
modo sectam pertinet, referturque tunc non tam
ad rei , quae in obligationem deducta est, praessa tionem. quam ad ipsius obligationis, quae quavis liberatione tollitur, substantiam, ι.solui rania. Is . d. solui. junct. l. liberationis. 47. l. flut ran s. i 76. de verb. sign. specialiter autem acceptavnx solutionis unum tantum tollandae obligationis modum denotat, naturalem sci I cet , sive
realem , ut mane loquuntur, praestationem eius,
quod debetur. Itaque contra in hac significatione solutio ad rem debitam refertur, quae cumpta statur, selvitur, id est, liberatur eo nexu , quo tum ipso debitore quodammodo tenebat T. Atque hoc modo accepta seiungitur solutio a satisfactione, & omnibus iis modis, quibus citra numerationem aliamve naturalem rei debitae praestationem liberatio contingit, s.folut mm. 9.I.sarisfactio. 2. l.prour. 8o. e. de sitit. t. . S In. an . l. I. I. de re rudis. & in hac speetali significatione etiam acespitur hoc loco. Ait, amnis obligatio, id est, cuiuscumque ea sit generis, aut quom sicumque contracta: quod non item it, alias omnes species liberationis cadit . a Uur quod debet-J Recte eiωs, quod debet. tnam aliud pro eo, quod debetur, invito creditore solvi non potest, ut sequatur liberatio , I.2.
pecunia debita certa species obtrudatur credit ii, vel pro specie debita offeratur alia species aut
spe eici ὸebitae a stimatior vel si lactum pro saetoti luatur, ι. qui res 98. g. mihi. 6. de sottit. Nummi
quidem in alia fomia reddi possunt, nisi hoe d
timosum sit ereditori, b credιιοrem. 99.eod. sed hoc
cassi non intelligitur aliud pro alio solvi. vid. s. p.
nulli casus, quibuι placet, debitorem p ile aestimationem pro re debita praestare . Sed hi lingula rex sunt: quippe in quibus. necessitas lice exprimit r ut luti si tes debit apost moram periit, i. s.
de canes. Grt aut extat mi ἰdem, sed aliena est, di eam dominus non vendit , I. sid mus. II. j. Τωolegae. t. similemque rationem habet speetes Dion amptius .et 6.S .eoduit. Elem aliquanta su
At vero extra huiusmodi casus & eausas al: ut pro re debita di sientiente cred tore non recte solvitur, nisi sorte debitor eam facultatem aliunde aeceperit. Veluti in causa noxali: ex qua cum si iam damni aestimationem dominus debeat, per legem tamen noxae dedit one I beratur, I. 6.9. I. de re juvie. item in obi gationibus faciendii ubis factum non est, quod fieri debuit, peeunia debeti ineipit, sed tamen debitor antc lirem con-tcstatam saetendo liberatur; quoniam hane po- restatem ab initio ex eonventione accepit, ι. st
Ad haec sciasndum est , ad iustam solutionem requiri, ut solvatur simul & semel rotum, quod 4
debetur, utique si creditor desideret i natura enim obligationis postulat, ut eodem modo, quo qua qlte contra est , diffolvatur, i prorat. go da solui.IGRA.3 s. de res.tur. ac Proinde non
distatuitur, nisi res inde debita ita praestetur, ut ab initio deberi ecepiti capit autem semel deberi tota, quae obligationis conditio invito ereditore mutari non potest. Sed quoniam hanc sententiam in dubium voeat & impugnat vir se mali iudicii & auctoritatis And. Alatatus in I. qu/dam.
I. de rebur ered. contcndcns, creditorem etiam
partem debiti, quae offeratur, cogendum aeci pere, alioqui moram eunt lacere, & pericula
rei oblatae ill gari; age paulo diligentius eam &explicemus & adstruamus. Aio igitur, contra squam existimat Alciatus, debitorem non posseuntem rei debitae ibi vere invito ereditore . Quod hane habet sententiam, tib torem non posse
partem debiti ita offerre, ut creditore recusante accipere, possit eam partem offerre & oblignare hoe effectu, ut vel oblatione mora eius, liquamtercessit, purgetur, vel obsignatione oro parte, quam obtulit, liberetur: & quod idem sere valet, alo, si debitor eius, quod totum ex ali qua causa debet, patiem creditori offerat, licere creditori eam partem non accipere impune, nulli inque esse huius oblationis essectiun Confirmat hane sentent am praeter id , quo fmodo attuli, de natura obi gationis & iure creditori inde quael to, quod respondetur i. s.famia ere. 8e quotidiana experientia docet, partium i solutionem multa incommoda habere, R ideol daria notam et se ereditori. Iam vea conliat , noni posse cogi credatorem aecipere, quod aster os i sertur, quam obligatio contracta est, sex ea re damnum aliquod metuat, i. ereditorem. 99. de solui. Contentie auetoritas Modestini ι. Du ris i. g. I .de Huν.ubi diserte Iurisconsultus respondet, debitore solam partem debiti obsignante , non retardari totius debiti usurarum praestationem, nisi expresia cautum se, ut liceret S par- rem eius, quod acceptum est , solvere, ut in specie t. lecta. o. d. reb. cod. Consentit dc illud. quod Impp. rescribunt, i yc. de siti t. oblignatione totius debiti solemniter saetia liberationen,
contingere. Postremo, ita lux elle commune,
vel ex eo inetellii, Mur, mi od iure sinsubii i i avo di
236쪽
QUIBUS MODIS TOLLITUR OBLIGAT Io. 8o
ubertatii reeeptum est, ut haeres eogatur per expromissis sol re , non autem rum rerum rartes accipere pecuniam , quam servus Pro li- partes, quod alias evenire posset, d. l. v. g. i. ertate dare iustus est, ι.ε. g. 6. de statvit,. & d. t t. d. l. 9. I I. de solui. In acreptilatione Quod in causis publiearum pensionum, quae prothoe non metuitur, & ideo etiam in hoc genere fundis patrimonialibus praestantur, propria quo- pro parte accepto lata liberatio eontingit, ι. quique eonsideratione particulatis solutio admissa ,shominem. 7. de accept. d. l. I. g. 3 . de verb. νbl. dum tabus quotannis vicibita totae exsolvantur,xAn quod in idem debetur, etiam ante diem re-ι. peni. te. c. de eollati fund. patrim. ib. I r. Non ete solvatur , dixi sub f. 1 . sv. de νε- obl. ε adversatur hula sententiae, quod ratio eornpen- t Onsentiente creditore J reditore consentiente stationis pro parte obligationem tollit, i. s. c. etiam res alia pro alia recte λlvitur, proficit de eo e=f L 7. c. desolui. Nam compenlatiorque reo ad liberationem non minus, quam si audi state legum vim iussae solutionis habi t, eadem res soluta esset, t. manifesti. II. c. de id est, eius, quae facta est, volente creditore , sint. nempe creditori contento rem aliam pr atque ipso iure pro soluto est, quoad concin-l dibita accepisse satisfactum est. Satis actio aliis
rentes quantitates, ex eo tempore, ex quo uti in- tem certo iure pio solutione cedit, I. satrasseque pecunia deberi ecepit. t. q. c. de eompens
ι 4. l. ii. Ohq. eod. Neque textus in Liast. v b. mia. p n. vel hu. μιν. ibi enini agiture debitore ex diversis eatisis obligato, atque lex una earum solidum, quod debet, offerente r inos vero quaerimus de imo debito S ex una eau - sa. In contrarium quoque movit Alciatum, quod lseriptum est in fine g. r. h. t. id quod de b. tur, pro parte recte solvi: sed bene vulgo hoc se ae-eipitur, ii creditor ad pari s solutionem admit. t ait ut & illud , quod traditur ι. I. g. l . deverb. oblis. quasdam obligationes partium praestatio nem reeipere, nimirum natura sua, ut pars rei in obligaticinem dedit Etae praestari & a creditore
aecipi possit . ad dimet eneram earum, quae natura divisionem non admittunt, ad qua secdisputatio pertinete non potet . Non omnia argumenta Aleiari indigent refutatione: ipse tratus in L quidem. II. de reb. oed. quo praecipue movetur, nostiam potius sententiam iuvat: nam eam Iurisconsultu eertum tantum eastum proponat, quo creditor partem eius, quod petit , accipere cogitur, nempe edm debitor de reliquo, uod an debeatur, non apparet, paratus fit iu-licio contendere, hoe ipso satis significat, regulam ess . in contrarium. Eademque sententia est l. 8. sita a haeν. ter. Illud in consesso, nee Parte a voIc nte creditote aecepta semper pro ea parte debitorem l betari: sed crinditionem obis .
ligationἰs hie inspiciendam Elle . Si obligatio non solum natura rei dividua est, sed etiam eonditione sua , ve luti s res una aut coniunctim lures , quae divisionem admittunt, promist,
isne, liberatio i, o parte contingite lin minus, non ni si toto 1 oluto, I. s. f. i. I.si is cμί. 9 princi de solor. l. 2. g. r. de vero. ob t. Conditio ne sua divisonem non recipiunt, quamvis astinqui res natura sua d viduas contineam hae tres obligatio generis, alternativa, poenalis: in quibus omnibus placet, de byiorem partem rei solvendo pro ea parte non liberari, obstante nimirum conditione obligationis. Io stipulatione Pomae hoc aperte emeit ipsa conditio , neque
aliud sine manifesta Iniuria stipulatoris constitui
verum quidem est debitori uam aliquam rem l
mo. m. de balist. Enim vero ita demum hien
se itur liberat o, si res soluta in solidum aeeipientis fiat, iit avocati non possit alioqui de manet prist na obligatio di manet pro solido, ef ams pars tantum evicta suerit, i. si quis aliam. 46. eod. titi quod idem iuris est in solutione ipsis,
rei debitae , quae propria suit debitoris, ι. si
re interest quis solvar, m. J Non tantum debitor ipsi recte Lit; sed etiam alius pro eo , ut illa solutione non minus liberetur, quam si ipse solvisset, i. manifesti. 37. c. deflui. Quin- sit iuno placet licere cuique pro debitore solvere etiam Ignorante eo di invito, L solutiom. 13. l. 7pra. 4 . t. furere. νη. eod. idque naturali, simul & ei vilis ratio suasit, per quam licte conditionem alterius, quamvis inviti aut ignorant i , facere melio tem, Isolisndo.39. deneg. gest. d.l.solvere ς 3. desolui Neque obstat, quod tr dirui in I. n. ια. 69. de res in . Invito beneficium non dari. Nam hoc vel ad beneficia, quae a legibuς coneeduntur, reserendum est , quibus uti nemo eogitur , t. pen. c. d. pam Uel eo sensu hoc dictum accipiemus, quo illud Lesbonici apud Plautum in Trinum. act. 3. seen. a. Nullum benεβeiam Elye duco, quod qωον faeiar, Mn plaees. Item illud Senecae i. de benes ly Non est bene R
Glis. Et Theodori et Regis apud Cassiod. I. s. .s. 39. 2 an s defensio , quae praestas ur invitia . Snspectum est, quod patiantur nolentes dee. &alibi r Non est benesierum , q-d praestatur invia
is I me eustquam videtων πιν is, quod adversa
luntate conceditur. Similiter nec pro beneficio reputandum erit, invitum & repugnantem liberari. Planesi eonsideremus animum benefacere intentis, & commodum, quod revera ad alium inde pervenit, non male beneficium etiam i lud appellabimus, quod praestatur nolenti&invito. Si e Seneca ν. de benef. Io. Von es , ii quit, dubium, Pin beηUciam βι, etiam inviis modesta. Idem lib. 6. c. 23. O am docet, belκficiorum maxima esse, quae a parentibus
accidimus; dum aut nescimus, am n lum a
Liberatur enim o alio sontiue i Et liberatur
237쪽
non ope excepi onis, sed ipso iure, perinde aefi ipse solvisset, ut ex hoc loco 8t praeeitat. Il. intelligitur: eficitque hoc ipsum etiam mani.
sesta ratio iuris: nam cum creditor accipit , quod est in obligatione , necesse est, eam ex lingui , ipsoque jure liberari debitorem. Nee adversatur l. 6. in si i. de dia. mal. exe. alius enim casus ibi proponitur , atque ab eo, de quo hie quaeritur, longe diversus scilicet cum quis alii solvἰt, quam eui debebat. Igitur adefiectum liberationis , quae debitori contingit a veteri obligatione, nihil interest, ipse soleat, an alius pro eo : nihil item, utrum alius solvat pro debitore sc;cnte & volcnte , an pioi orante, adeoque pro invito & vetante . Addi mandatores. sed & relἰquae aecessiones liaberantur, ut pignora&hypothecae, i. in omnia ι.ε. 3. de solui. Ratio per icua est, qu a su latare principali , etiam ea , quae aeeessionis locum obtinent, intercidere necesse est. Sed ει am retia 4 Et igitur eodem quoque mo-r Ido reus liberatur solvente fidei utare, quo fide iussor solvente reo, hoe est ipso itidem iure. De quo genere liberationis hie agitur. Inter pretes vulgo id ut idem admittunt, cdm fideius. sor expresse se fit ruere dicit nomine rei: emerum si solvat simpliciter, quasi suo tum nomine solvere intelligatur , contendunt , reum ipso iure obligatum manere , & delin d; dumtaxat per exceptionem didi mali , ne bis idem ereditortus vero repetendi quod attinet, hoc interest, consequatur , are. I. Papinianus. 23. mandat.
quod eius, quod pro invito solvi, recuperandi i Ego verὁ eum Giphanio S Bachovio fidei ustbeausa nullam actionem habeam : quod sol l l tis& mandatoris diversam in proposito causam pro volente, repetere possim actione mandati: l arbitror. Nempe fidei ultor ipsam obligationem quod pro ignorante, actione negotiorum gesto- l rei principalis in se suscipit , dum quod aliusium, l. 6.9.2. t. ex mandata 2o. f. I. t.b pro. debet, fide sua ise iubeti ae proinde si solvat o. mand. l. Mit. c. de x-g. gest . fideiussor, ea solutio non potest non intelligὶ io uno me debitore vel an νι ta J Sed qu a s cre- facta eiusdein obligationis nomine, quam idcir-d tot hoc casu solutionem ab extraneo Oblatam l co tolli necesse est, & reum quoque principari culet accipere , nonne audiendus erit Mi lem ipso iure liberari, secundum hune textum . nime, quia nihil eius interest, quis solvat: & Ant. Fab. c sua desin. ir de D. tuli. Mandati quod iure cuique iacere licet , id etiam licet creditore invito . Non cogitur quidem Princi se cied tor accipere a nam nee ipso quidum debἰtore Ofierente cogeretur: sed quod debitor hic lacere reicii, idem porcst & extianeus , pecuniam scilicet oblatam obtignare & deponere, quae obs gnatio pro solutione cedit, i. c. d. toliar. Plane si creditoris intersit soluti ne ui ab alio oblatam non recipere, puto Iecu vero alia ratio est e hoc enim nihil eommune habet eum ccntractu creditoris, qui, verbi causa, meo mandatu pecuniam credidit Τ;tὶo. Ita que nisi ego expies, e nomine Titii solvero , r tio Hadet, ut Titius non liberetur ipso jure quoniam meo nomine ex causa mandati solvis e intelligor i N ideo creditor adhuc acti ues suas advertiis debitorem mihi praestare Scpotest & debet , d. l. 28. mandat. l. Srachis fame audiendum et se : de idco , quod qui- 9 L propen. δε Lltis. quod secus est, si soludam existimaverunt, etiam emphi te utae ad evi- tici facta lit a fidei subre, de in solvendo de tandam panam commisi prodesse solutionem cedendis actionibus nihil ea litum , l. Dirus Orse ab alio etiam proprio nona ne, quamvis nullo om. 17 t. eum νι.36. l. mmejussor. 39. desid0Q
iure obiicto, factam, ii sorte solvens ius pi- l. aod inus. 6. de solui. eum sinulibus. Vid. sum snoris in recinphyicut ea tibi consiliit unicon' i 9. si plures. . de metuis. servare velit, quippe quod resoluto iure em - lphyt curae S ipsum evanesceret, l. lex vectiga ι . 3 i. de pignor.) ori ua I. 12. g. M versyltim, de in x. λι. 3ia de pignor. litui'Ii- cicr Piobandum non est ; sed tunc demum , ubi dominus ultro eam solutionem admisit , TEXTUS.
De accepti latione is I. Item per acceptilationem tollitur ORA
nam si rccuset accipere, non dubito , quin id . Est auram acceptiuiis imari rus
iure faciat: quomam per solutionem non e JO . Guod enim ex ter borum siligasione
lucitate emphytcutae factam non recognoscitur .a .:
238쪽
aliis posse Dorbis iussol νι. Seu di id, quod alia ex causa debetur. potest iu stipulationem deducι, ct per acceptilationem d. solvi . Sicut etiam quod debetar pro parte res e semior; ita in parte debiti accepti
N o T AEa . Per acceptilationem J Quae est verborum conceptio, quibuI creditor , cui verbis quid promissum est, rogatus a debitore, an id, quod ita debetur, acceptum serat, respondet, se acceptum ferre . De finitio Modest. l. I. de Messi. obscurior est. consentaneum visum ui J ι. 8o. de solui. I. 3s. de res. iuri Plane si quod ex alia obligatione debetur, accepti latum fuerit, proderit id debitori ad exceptionem, ι. 19. de aceret. Nam inutilis aceeptilatio saltem vim pacti habet , d. l. 8.' Pr. COMMENTARI Us. x Explicatur Modestiniana Meepti latisma defi
ETiam acceptilatione ipso iure tollitur obligatio. Acceptilatio definitore Modestino
est liberatio per mutuam interrogationem, qua utriusque contingit ab eodem nexu absolutio , x L i. de areepti Sed haec Iuristonsulti desnitio dura plerisque & absurda videtur ; noque sane immerito. Nam primum in aceepti latione uterque alterum mutuo non interrogat, sed debitor dumtaxat interrogat creditorem e deinde nee uterque per accepti lationem liberatur, sed M. lux debitor, qui & solus obi gatus est. Sunt, qui hane definitioni iii Modcstini, propter illa
verba , per muιuam νnterrosar onem, accipiendam
existimant non de quavis acceptilatione, sed de ea tantum, quam praecedit novatio S stipulatio Aquiliana: quoniam haec lpecies sola mutua interrogatione constet, in stipulatione Aquiliana debitor interrogetur, in subsequente ac- reptilatione vices commutentur, di inter g tur creditore nec obstare , quod dillinctae sunt species, stipulatio Aquiliana, & accepti latio , quae illam perimit: ut enim verbo stipulati nis Aquilianae & accepti latio, quae iani sequitur, lignificatur, ι. s. I. as. de transact. l. 3. c. eod. ita accepti lationis verbo plerumque Sem, quae praecessit , stipulationem ad signi ficari. Cujac. . obs. 36. Hotom. 3. C.
terum 'babit us meo quidem iud eio diremus, I irasconsultum abutivὸ mutuam interrogationem appulisse , quae in se quidem una est , sed mutuam habet & subsequentem responsionem , tamquam partcm praecedentis interrogationis; ut definitio generaliter concepta , & inexoisu tra lationis de accepti latione proposita, ad utrimque speciem reseratur & tam simplicem, quam eam, quae fit praeposita stipulatione Aquiliana, complectatur. Quod autem Modestinus ait, per accepti lationem contingere utriusque ab eodem nexu absolutionem, id non passive in persona utriusque accipi debet, sed passive in persona debitoris, active in peium acreditoris; ut haec i,t sententia , accepti latio cit liberatio, qua debitor absolvitur , & creditor absolvit, ab eodem nexu, quo debitor nectitur , S ereditor nectit . Plena & magis
perspicua definitio haec est , Aecepti latio est
verborum conceptio, quibus creditor, cui et
his quid promissum est, rogatus 2 debitore an id, quod ita debetur, acceptum ferat, respondet, sese aeeeptum serre liberandi ejus causa. Est verborum conceptio, quoniam verbis transigitur; id est, interrogatione & responsone ,
ceriis verbis conceptis, quae liberationsi conveniant, t. I. c. de Me τι. qualia veteribus pro miscue usurpata sunt haec , aee tram ferre 3 acce pium facere, aceeρttim habe νe, l. 6. l. 7. l. 3. g. I. O Gινμερο, 96. ll.seqq.eod. Hinc autem intellit mus, accepi lationem non fieri nudo consensu ; fidi i autem ac liberare sine solutione. In quo differt ab apocha,quae debitorem non liberat, i si pecunia vere soluta sit, i. si aecepto. I9. 6 . eod. Reliqua definitioni, materiam & finem indieant, removentque i, ne stipulationem, quae quidem& ipsa vel rum conceptio est, sed ad obligandum, non ad liberandum , comparata. Scio 3 nonnullos accepti lationem spec7em facere stipulationis; quibu, stipulatio duplex est, una Obligatoria, altera liberatotia. D Tuld. dis lutoriam vocatὶ arg. l. si unus. 27 9. I. de pari. Sed neque veterum usui, neque fi ri stipulati nis, neque notationi verbi eonvenit, di iliactim non ine stipulationis appellare : & verba haec IurisconIbiti ind. l. 17. b. i. Sicut tollatur stipulatis per stipulasionem, non sunt accipienda de accepti latione, sed de stipulatione novandi causa interposita. Addit enim, Si his actum est.
Quae verba auctores nostri usurpare lolent , cui it de novat one, non cum de acceptilatione
tractant, Lx. l. 6. Opag. de rismar. ita & D. Culae. ind. l. 27. g. 1. de piar. UINN. Sed ego nihil caussae video, cur acceptilatio stipulatio dici nequeat, sive finem, sive originem, sive formam spectes, recte hoc nomen ferct. Finis est, ut caveamus nobis, vel ut securiore, si ius de promissione alterius , t. I. g. 4. f. de pip. preti Hie vero alter nobis promittit liberationem, S ut de ea securiores simus selemni interrogatione utimur. origo vocis stipulatio astipulo, id est, firmo non abludit a fine ace
239쪽
vii lation si nee forma hie at a quam instip. ubi ait, Me iure nos Di., ωι juνἰι gentiam se Iatione, nempe interrogatio, quae ira essentiam aee iliario, id est, ut et Iam ii, qui cives non sipulationis absolvit , ut veteribus stipulatio sum, accepto rogene & ferant. Unde mox , interrogationis nomine veniat. Sane in Glossa-io idea pina, inquit, o Graec. posse aeeviumriis vetustis ideo vocatur ἐπε --ις vel . ελεγ αlfieri , ducens hoc consequens ab illo anteee. 4 094Frist. Adde Sen. de Benef. lib. III. dente. Atque hoc in accepti latione haud du- e. s. Admodum dilutum est, ouod stipulatio bie exemplo stipulationis inductum , quae Zead obligandum non ad l berandum sit con ea- ipsa antea Latinis tantum verbis concipieba- rata . Quas en Im, qui liberationem promittit,itur: sed usu eius peregrinis communieato, ob. non sese obliget ad non petendum . Et quo-itinuit, ut etiam lingua peregrina, id est, qua- modo dici potest per accepti lationem eodem vis alia, quam Latina, fieri po&t, dummodo modo obligationem dissolvi, quo contraheba-isensus congrueret , & uterque vel per se vel tur, si si putatione non diliolvitur HEIN. per verum interpretem linguam intelligeret , . Imagi=uiria solutio J Solutio naturaliter obli-it. I . s. ult. de verb. obL I. I. sup. eod. In formagationem resolvit; acceptilatio civiliter , I. yemiaccepti lationis illud observandum, ne concipi d. solisi. nam in solutione debitor aliquid reitur in diem aut sub conditione, alioqui nul- ipsa & actu prestat, in aee tilatione nihil estius momenti erit. Quippe quae exemplo solu- sed tamen quasi prestiterit liberatur, & acce-mtionis liberare solet, I. 4. O t. s. d. aeeept. Adpti latio solutioni comparatur, L .f. I. de lib. actus est legitimus , euius generis aeuis per tem- Ieg. adeoque imaginem solutionis gerit: nam poris vel condit Ionis adjectionem vitiantur, I. qui accepto seri, ita debitorem liberat, quasi actu . D.de rv.fur. mane quod in diem aut sibi solutum esset: unde accepti latio exemplossub conditione debetur , pure aeceptum ferri solutionis liberare dicitur, l. s. de areepti & vel-iPotest, quamvis eadem illa huic accepti lationi uti solvisse videri, mi aecepto latum est, ι. 16. racite iniint, ae proinde non prius valeat, quam eod. Pertinet autem haec comparatio ad eis is conditio extiterit, aut dies venerit. Sed n
elum liberat onis, non ad potestatem liberan-ivum non est, ut ea non expressa non noceant,di. Etenim in solutum aecipiendo tam extra-iquae aperte comprehensa vitium assierunt, I. it. neus quivis, qui modo potestate creditoris in de accept. d. t. actus. 7 . de res iuri l. extrifieo uratur, quam ipse creditor debitorem libe- D. I9s. eod. Eleganter haec explicat D. Briss rat, i. tr. LI . s. I. de μItit. Se contra debi-inius lib. I. de solui. tit. de ace pril. tor liberatur, non modo si ipse solvat, sed et- Inae verbis eon 'tim, non etiam eaetera J M iam si quivis alius pro eo, quamvis ignoranteitelia sive res, quae in accepti lationem deducide invito, ut dicium pr. hmus sit. At verδ ae- potest, est debitum verbis antea contractun .ceptilatione nemo debitorem liberare potest , t Primum ut valeat acceptilatio , debitum esse praetei quam ipse ereditor, nemo liberari, nisi i oportet, quod acceptum rogatur & seitur: si ipse debitor per se r adeo ut nee pupillus per aliud , quam quod debetur & revera est in o tutorem, nec dominus Der procuratorem, licetiligatione , acceptum rogatum aut latum iu anterposito speriali mandato, liberemur aut libe-irit, acceptilatio inutilis est, nec inde libera-
scilicet actus legitimi solemnitas per alium per- s. rad. 6c hoe est, quod definitur in L 14. eod. agi non potcst, ι. nemo. I 13. iunct. l. actus.inis consentiat acceptilatio eum obligatione ,γγ. de res. jur. Etenim quo recta nequit, eo & nisi verum sit, quod in accepti latione d obliqua via pervenitur, adhibito remed:o n imonstratur, impersectam esse liberationem ; v, vationis. Videlicet ut tutor pupilli, aut pro-idelicet propter defeetiam materiae, cui accepti, curator speciale mandatum habens, domini ob-ilatio seu liberatio appliceturr de quo vid. D.
ligationem novatione in se transferant, trans-lIoan. Vvames eent. I. cons. 73. n. 3. Praeterlatamque deinde suo nomine aeceptam istantidebitum autem si quid amplius adjiciatur, non aut rogent, d. I. I 3. g. tutor. io. & cave aliud vitiatur quidem accepti latio, sed adjectum nul- colligas ex l. 3. eod. Cuiae. I s. obs i 6. lius est momenti, Lis. e. d. Seeundo id debis Graee potest feri J Forma accepi lationis estitum solam acceptilatione perimi potest, quod illa , quam supra exposui , verbolum cone inverbis contractum est , non alia obligatio rptio , ad liberandum comparata . Itaque &Jsquidem naturae eonvenit, eodem genere unum- verba intervenire necesse est, S talia, quae Ii- quodque dissolvi, quo colligatum est: de ideo rationi conveniant. Et olim quidem hie actus, chm accepti latio verbis consciatur, eonsenta-Drpote civilis & legitimus, civilibus dumtaxat neum , solas verborum obligationes acceptilaec legitimis verbis, ac proinde non nisi Lati-itione posse tolli, I. 8 9 3. eod. I. nihil. 3 s. denis explicari potuit i sed postquam utilitatis rQ.juri L erant. 8o. de Flur. Plane si , quod
causa receptum svit, ut accepti latio etiam cum ex alia obligatione debetur, ac prolatum sue-
Peregrinis & iuris civilis incapacibus re te inter- rit, etsi hoc debitori ipso iure ad liberationem Poneretur , illud quoque admittendum fuit , non proficit, pacti tamen conventi vel doli mali ut interponi posset etiam peregrina lingua . exceptione se tueri poterit. I. si aeeeptitaris. I9. Quod signiscat Ulpianus ι. 8. S. ult. de accep3. de accept. nam inutilem acceptilationem saltem vim
240쪽
QUIgUS MODIS TOLLITUR OBLIGATIO. 8os
vis pacti habere placuit, nisi quid aliud impediat, t. 8. pr. d. suod ex alia eausa debeιαν, potest in stipurati nem deduci J Et si debita, quae non ex verborum obligatione veniunt, accepti latione directo tolli nequeunt, oblique tamen Pollunt, remedio n vationis & stipulationis Aquilianae, per quam ἰn vel borum obligationem prius convertantur, ut obligatio iam verbis constans , mox verbis itidem dissolvatur ; de quo mox Plura. Pro parte recte μιπιι-J Intellige, consentiente creditore r qua de re abunde dictum in exegesi pr. Duius ιis.
tum sit . totum an pars accepto furatur , ad acceptilationem nihil interest , l. 9. I. Io. i. I 3. g. a. de accept. & pro parte acccpto lata comtingit liberat ii, quamvis alias Obligatio condi-rione sita divitii nem non ad mitiar, l. qui hominem. 17. eodem. quod in solucione contra esl, r. 2. f. l. de Hr.οιl. d. s. g. l . de sortit. discri- inini tationem tu rius indicavi . Illud monere Plane lupei vacuum ill , Ii res in istipulationemded. .cta natura sua divisionem non recipiat ,
veluti servitus pradii, accepti lationem in par tem nullius esse momenti , d. l. ι 3. S. I. de
go Aqviliana appellatur, per exam contιngit, ut omn-m rerum obligario in stipula. tum deaucatur, er ea per acceptilationemrollamr . Stipulatis enim Aqωtiana revovat omnes obligat oves, ct a Galis laqqκι-
tio ita composita est: Quicquid te mihi ex
quacunque causa dare facere oportet oportebitve, praesens in diemur: aut sub con. ditione: quarumcumque rerum mihi tecum actio est, quaeve adversus te petitio, vel adversus te perserit Doc sieritve, quod verum eum habes, tenes. Possides, dolove malo secisti, quo minus possideas:
quantiquTque earum rerum reserit, tan
iam pecuniam dari stipulatus est Aulus Agerius, spopondit Numerius Nigidius. Quod Numerius Nigidius Aulo Agerio spopondit, id haberetne a se acceptum Numerius Nigidius Auliam Auserium rogavit. Aulus Agerius Numcrio Nigidio
C Aquilius Gallus homo Iuti sconsuli issimus,
. cuius ia formulis concipiendis singularis
quaedam prudentia extitit, ut eonstat ex ea de dolo malo, quam Cicero lib. . de Nar. eq. 3o. everticulum omnium malitiarum appellat, &ea depol humo nepote, vivo adhuc filio, haerede instituendo, ι. Gallus. 19. de lib. erpoph. si putationum formulam prodidit, in quam quae non verbia contractae essent obligationes trans- latae, acceptilatione deinde perimerentur: quae stipulatio ab auctore suo Aquiliara dicta es . novat omnes oblisasiones t Et si e via est aeratio, per quam usus acceptilationis , per se alioqui angustus, & intra verborum obligationes conlisiens, dilatetur . Stipulationis Aqui-l; auae frequens olim usus suit in transactionibus, t. 2. l. q. l. FI F. de ιυλβct. ι. . l. . c. eod. Apud nos autem supervacua est; quoniam
moribus hodiernis , ut alibi diximus, stipulationum solemnitas exolevit ψ pactaque nudaeamdem vim habeant , quam stipulatio. Ita eomposita est 3 Exhibetur hie ex More in ol. 18. g. I .haera, formula stipulationis novantis , uti ab Aquilio concepta est: sic autem
est concepta, ut nobis praebeat certissinum anxiae veterum in cautionibus componendis A ligentiae argumentum, in qua ne quid omissum vi duretur, multa ex abundanti sunt adjecta . Verba obiter excutiemus.
Quis quid te mihi ex qω exmque causa J Causa negotium significat & obligationem, latiusque
patet contractur nam & ad eas obligationum species pertinet, quae ex maleficio vel quasi exmalcficio proficiscuntur, l. s. de res. cred.
Dare factM J Sine coniunctione haee proferri solent, ut pleraque alia, veluti nil frui. ire
agere, dare legare &c. innuunt autem , Omnem
obligationem vel in dando vel in faciendo eo
sis cIC Oportet, onrtebitve, praesens, in diem- , αμιμb eonditisne J Verbo oportet praesens ramitin debitum demonstratur, t. stipulatus. 76. q. l. de verb. obl. verbo oportebir etiam quod in diem aut sub conditione debetur et utrumque enim comprehendit , l. s. de veri. Mn. Hoc autem verbum πονι et non ad facultatem iudicis, qui potest vel pluris vel minoris con demnare, sed ad velliateira resertur, L. 37. deverb. Mn. Tecum actis , petitio , perseeuito J Actio in personam est, petitio in rem , persecutio ad extraordinarias magistratuum cognitiones pertinet, I. pecunia. I78. g. v. de verb. Mn. Senseserto est, quicquid actione in personam cons qui, vel vindicare, vel magistratu cognoscente extra ordinem persequi potes.suodve tu me .m habes J Haec abundant: ex superioribus enim satis intelligi poterant, cum suun i cujusque sit, cujus vindicandi ius habet,
Habes, tenes, possides, J Tenere ad factum resere, possidere etiam ad ius. Habere dicimui& iure dominii & jure possessionis & mera d tentione, L habere. t 8S. de verb. Mn. l. stipa