장음표시 사용
201쪽
.LIt Bem quaeritur. II. s. I. I.su nam luem.3I .in D. h. t. quo postremo loco Alsentas et iam pro ratione affert regulam probatam in comttactibus, qui utriusque caula ineuntur: at culpae nomine a bsolute posito, in usu iuris culpa I vis perpetuo significatur. Denique ut nullus dubitationi locus relinquatur . evidentissime hoe
ipsum ostendit L 3. b. I. naui. eav.flab. quo loco lurisconsultus conserens actiones, locati & depositi cum honoraria, quae ex edicto isto competit, utilitatem ejus, quae ex edicto est, hoc nomine maximc commendat; quod in locato conducto culpa, in deposito dolus dumtaxat praest tur: edicto velo omnimodo qui recepit, tenea tur, etiamsi sine eulpa eius res petiit aut damnum datum est, ita tamen, ut nec ille praellet casus fortuitos, seu quod damno fatali aut vi in lore contigit. Igitur ex sententia Iurisconsultiis, qui recepit , praestat medium aliquid inter culpam & calum sortuitum, quod non praestat concluctor: atqui hoc medium nihil aliud esse fateri omnes debent quam culpam levissimam . 3 Quid ergo respondemus ad hunc textum nimirum idem , quod interpretca vulgo , superlativum hoe loco positum elle inb politivo, verbum dilig.nis ui pro datis.m ; ut hoe vel bum s cundum subiectam materiam S naturam contractus explicandum sit, eoque hie significari intelligatur,non summa illa & paene modum excedens, sed media diligentia, quam communiter homines diligentes suis rebus adhibere consueverunt. sic ex contrario positivus pro superlativo poni
est e. quod apparet ex collatione Lin rabis3. I 8. l. I. de .bi. O a I. g. r. in . de obι. quae quasi x eontr. Idem responderi potest ad i. si mereer. xs.
quod alii respondent, casus elle speciales, quι
hic&ind. b. p . proponuntur, atque utroque loco agi de rebus, quae natura sua quasi damno maximo obnoxiae accuratissimam custodiam d sidcrant, altero etiatu de conductoribus, qui operam quasi ultro offerunt, & ideo quoque levissimam culpam praestare tenentur, ars. l. I. g. sese. F.depos admitti non potest . Nam jumenta , e lumnae, dolia, tigna, scrupulosam prae exteris rebus curam, aut euriosam custodiam minime requirunt: nec quilibet, qui quodammodo operam suam offerre videtur, ad maiorem diligentiam , quam natura contractus desiderat, obligatur, d. l. 3.f. I. nati t. caup. stab. sed locum lioenabet in artificibus, seu iis, qui alicuius rei potitiam profitenturi quorum idcirco imperitia culpae levi annumeratur, cum in aliis sit levissima,
ι.9 β.pen. ι iram. I3.5 fi emma. .b. t. l. 1. de Drt. l. 8 9.I.ad tis. qι. l. nili putamus, etiam eos, qui columnas aut tigna dehortanda conduc re lent, eodem numero haberi, quasi industriam celtae rei profiterentur, ut D. Uvesemb. Ei aliqua easti fortuito J L. .n judicro. 18. c. eo .
Neque hoc proprium hulu, iudicii est, sed commune omnium contractu utris l. eontracturi II. dareg tur.I. s. c. de pign. as. Non obstat quod alibi dicitur, rem locatam esse periculo conductoris, t. 3 .si l . de lib.carast. I 4. f. qualis. 6. de furti Nam
illud intelligendum est de periculo & danmo, cui culpa causam praebet: neque novum est, ut i liae etiam res periculo nostro elle dicantur, in quibus culpa praestamus , de quo uberi ut disserui sub s. 3. tit. praee. Quod autem hie excluditur casus sortuitus, id non satis argumenti est , culpam le-l vissimam a eonductore praestari: nihil enuti se i quentius est in iure nostro quam ut posita praesta' tione doli S eulpae, quo verbo levis intelligitur ,
rem veatur ea sus sortuitus e insuper habito , utrum eo amplius etiam levissima culpa praest tur, nec ne: utpote quae & raro maestetur, & vix
culpa sit. Hi ne iam iudicari potest, an incendium& quando a eonductore praestandum sit: in quo
tamen mirifiee variant & interpretes , di iudicum sentent a. Uid Gail a..bsa i. Menoch. de ars.lud.
iis, qui statuunt, nquilinum de incendio loeatori teneri,nisi doceat de diligentia sua in muniendo &eustodiendo igne adhibita. Fach.& Moller.dd. loe.
T E x T V s. De morte conductoris. 6. Mortuo conductore intra tempora conductionis , hires ejus eadem iure in condu-etione succedit.
ιοre I O quid hodi. Morte conductoris conductionem non expirare , sed haeredi quoque eius intra tempora conduct onis onus contractus incumbere, certi iuris es .io.c.- t.& contra nec morte locatΟἰ ri, expirat: quippe haeres universi iuris & onet runt defuncti successor est , Iiaeres. 37.de acghar. Ait autem Iustinianus, haeredem eodem jure in conducii ne succedere; & Gordianus in d. l. io. haeredi quoque onus contractus incumbere 3 qui bus verbis non hoe significant, haeredes, pro eo tempore, quo contractus inter de iunctum & superstitem stetit, actione locati aut conducti teneris
202쪽
r; quamquam esam ita tenentur, L sta addes. I9.
santepena. .l.entri coductorem. 19. c.eod. quippe omnes actiones ex contractibus venientes, etiam mandati di m socio, ι. inter eaUM.16. pr.m M.
ι.m--.ys. O ι. seq. yro sie. in haeredes transeunt et sed redem succedere in ipsum ius conductionis e mortuo eonductore aut locatore non mniatur r quod quidem regulariter etiam in aliis contractibus obtinet; sed secus est in iis negotiis ,1n quibus industriaeertae personae eligitur, ut in serietate A mandato , quae morie contrahenti um
finiuntur, ut doeetur duobus tir. proxἴme seqq. Particularis autem successor, emptor aut lega- rtarius non tenetur stare loeationi factae ab auet re suo, ι β ι . t. nν fundum. 3 IIaoc rit.
hoc iure moribus nostris & pleraeque Belgiciereeesitim est, juxta tritum illud , hisur gara νων
tur ius commune: Statur. Leid. 7 .
Dig. Lib. II Tit. 2. C. Lib. q. Tit. 37. Continuasio. Quid sit societas, ct quarum rerum, quandos quomodo contrabatur.
irahentium voluntate obligationem indueunt , est secietas . Societas est contractus, quo inter aliquos res aut perae communicantur, lueri in commune laciem
di gratia. Primum, ut sit sorietas, necesse est, al, quid mutuo conseret & communieari r nisi quid
rInque in commune conseratur , societas non intelligitur. Inde dictum , donat ionis eausa societatem non contrahi , veluti si alleui placuerit, lucrum ex re sua factum aIteri commune esse, qui de suo nihil conferat, I hoe tis. Enim vero quae res invicem conserantur, corporalesbe utrimque, an il Iine res, hinc opera, an etiam opera utrinque, ad societatem communicatione rerum contrahendam nihil interest : nam & inter duos artifices societas coiti potest , ut quod ex suo artificio quaestus seeerint, inter eos commune se, t.βω Deror. s9. t. duo. 7 l. eod. Illud quoque nili ire fert ad socierarem ineundam, quantarum re- ru, societas instituatur i nam S universorum bonorum societas contrahi potest , & partis bonorum I potest & negotiationis alicuius, quae muIt res partesque contineat: poteth denique S unius rei, velati si praedium ccimmuni consensu
conducatur, ut tructus inde quaesiti lin commune., , tr. Me liLLs. Lverum. Sy. eod. Porro, quod
ex ffinitione satis intestis eur, societas est con
sorri um voluntarium , ut a Papiniano vocatur νlaum cisobus. y x. . . Idem l apia an s. eod. nisi enim
consensu & tractarer de ea re habito communIosuscepta si,non est loc eras. Itaque sorii non sunt, si qui aut casu in communionem inciderint, putati legatum, donatio, aur haereditas duobus crim- muniter obeenei it, aut ii res a duobus simul sm- P iter cinota sit, i. με sit et r.emn φ. ιι seqq. eod. Ex quibus Ioeis cuin Gloil 1 de citatis n add. ad Rart.
temperandum cst,qurauit l. 2.c M.' dxv. Iurisconsultus ait, rum, quae i. . iiii,u Patirer eniora est, cum societate comimn , nempe si empta sit cum affectione cia 1 .nc . talis: idcmque
praesupponendum in specie l. 2. c. hoe t r. quamquam Bart.ad dd.ll. quem sequitur Salieetus In ac
ipso, quod res a duobus pari ter emitur, cietatem contrahi. Denique quod postrema verba de finitionis indieant, non est satis ad contrahendam societatem, communionem consensu iniri inter aliquo nisi in hune finem communio Inst matur, ut lucrum inde incommune fiat. Quae communio hune finem non habet, se ietas dici non potest, ut maxime voluntate suscepta sit. Ut ecce, materiae duorum voluntate dominorum consula sutit; mas, quidem irare communis est, g. si duorum. 27.sup. de rerum divisat non iure societati . Res eadem simul a duobus limpliciter empta est, fit illa quidem amborum voluntate communis, sed ut modo dixi, citra si eieratem, LI. uisit. 31. h. r. Conven t inter aliquos, ut lucrum non se commune, sed unius tantum socii: placet, ita societatem contrahi non polle , qti a si quae contra finem societatis constituatur, da non fuerint. 29.
tum sperant spectantque socii, damnum praetervorum eorum arei die. Sed nee damni communio ad subitantiam serietaris pertinet: quiῖpe quae etiam ita eonstitui potest, ut unus e sociis damnὶ sit expers, ut postra intelligetur . Cum autem de communione eo, quo dixi, animo inter aliquos convenit, tum ciet a consensu contracta imel- ligitur, etsi nullius rei aut operae eoi Iat o in praesentia fiat, ι. Σ.de Obl.ct a T. Nec adversatur, quod scribit Modestimis l. 4. h. e. posse λcietatem coiri re&verbis, dee. Signi sedit en in , societatem itaeontrahi consensu ν ut nihil intersit, verbis seu
aperra conventione, an tali re re seu tacto aliquo consensus dec Iaretur. Add. quae ex Cujacio nota D. Gothose.add. t 4.Speetes lesietatis sumuntur
diversitate materiae; ac de eo hic primum agitur; de Inde d spuratur de pactionibus circa partes lueti ει damni ; postremo de vi dc obligatione Huius contractus, aeque modὶs, quibus dissociamuris
203쪽
norum , qaam Gracispecialiter κοινωνί appellant; acit uvisis alιcujus neg6Iiationis, DelAIι maZcipiorum vendendoxum emendorumque, aut olei, aut vini , aut frumenti emenda vende time. N o T AE. Soeistatem eiare J Societas est communio consensu lutccpta . Estque duplex, vel vitae, quam uno verbo nuptias sive matrimonium appellamus ἔ vel bonorum, quae verbo generis in usu iu-rIs societas vocatur: de qua Ela hic agitur.
Aut totorum Donorum In qua bona omnia praesentia continuo communicantur, aetiones invi-ccm cedendae, quae postea obveniunt, in commune redigenda, l. l. b. I.f. I. l. δ.ι. 7 3. Oseq. Me iat. Cum autem aliqui simpliciter, societatem contra hunt eorum dumtaxat, quae ex quas tu veniunt, coita esse Midetur , non etiam, quae beneficio alieno aut dono fortunae , l. 7.cum seqq. e LVnius negotiationis I Ucl atti scii, vii landi in commune empti: in qua id sol ruit , quod ea
quaestu rei venit, cuius scit letas contracia est, i cium commune est, l. 32.6. s. eoia CO M M E N T A R-lus.
I Speetes societaris subjectis distincta.
constitu. , O quidem ipso jure: isnda . quid
amplius in hac , quam an al1a universati . 4 sitia lona comm nni centur , si secretas simpliciter cona fit 3 Peeutiaria quadam Asocietate omnium bonorum.
Societatis diveris simi species,& effectibus. &
subiectis distinctae , ut I. i .6.1 .ι.3 .s. I a. s. l. 7. eum aliquοι seqq. l.si non fiseriar. 19. or pall. hoc iit. Imperator autem hoc laeo id tantum videtur ostendere voluitis, aliam esse societatem univer salem, aliam particularem, ut vulgo distinguis let: quamquam minus accurata ea oppositio est. a Pinguius a diversitate subieeti societas ita distribui potest, ut dicamus, aliam esse rerum Sc bou -xum omnium, aliam unἰverserum, quae exquaestu veniunt, aliam partis bonorum tantum, aliam denique unius rei , puta certae alicuius negotiationis vel artificii, aut fundi incommune empti . In b notum omnium societate bona ottania praesentia, id est, quae coeuntium sunt teinpore contractae sincietatis, continuo communicantur, I. 3. 9.:-l. 2. hoe t t. actiones invicem suu e cedendae , I. 3- cod.
quae postea obveniunt , i udicio societatis communicanda, I societatem. II. O eq. eod & quidem etiam omnia, id c sta tam ea , quae M scio alieno
R dono fortunae obveniunt, qu m quae ex opera sociorum quaeruntur bd.L3.f. l .dI. 3.eod. Η 'iu modi autem societas tune tantum contracta in- ntelligitur , cum nominatim ει specialiter omnium notum coita est, dd. ι . Interdum tamen e Menit, ut tacite quoque id actum videatur; veluti si fratres consertes post mortem patris, bonis indiviali U ,n paternis tantum, si d etiam caeteris,in quo rum communionem inciderunt, lucris omnibus communicatis, vixerint, nee a se invicem ratio nea unquam exegerint . Haec autem omnia eo iunctim requiruntur: nam si tantum paternae haereditatis fructus communicaverint , aut unus Pro
prici nomine quid gesserit, sibive habuerit, universalis societas minime contracta videbitur, nec quod aliunde quaefitum est, veniet in e mmuni
totius Belgicae Frisiam excipe, vid. D. Dan. a F
communio & universali, societas inter ibnjugcs ipso iure constituitur, nisi quid contra pactis ante- nuptialibus cautum sit: ii qua Dei etate etiam hoc amplius est, quam in alia universali, quod etiam
ea, quae post contra na matrimonium alterurii coniugum quae lita sunt, continuo inter eos communia fiunt, non expectata nova eorum comm
n eatione ι scilicet quia lex hane communionem indueit. Vid.D. Neostad.innos. ad obserν. 9. curi alii .eir, quamvis universorum bonorum , quae post eontractam societatem acquirunt, sibi acquirant; ut tamen iudicio societatis ea conantur communicare, dc quaesita in commune redigere, societatem.73. l. '. hoetis. Unde Paulus 7uι. I. g. I. eod. non ait, limpliciter inter socios omnium bonorum continuo communicari res omnes, sed res omnes quae coeuntium sunt, idem quae tunc sunt, clan societatem coeunt. In societate universorum , quae ex quaestu veniunt, res coeuntium seu bona praesentia non communieantur , sed sutura tantum, seu lucra postea obvenientia I neque tamen haec omnia, sed ea sellammodo,quae ex quaestu quotἰdiario, id est, ex opera Sc negotiatione cuiusque socii aequiruntur, piva lucrum , quod ex emptione, venditione, locati ne, conductione , di simit bus con meretis, aut e eausa artificii deicendit. Quae vero alieno beneficio obveniunt, qualia sunt haeredita , legatum , donationes, ea extra hane causam habentur, l. 7. o ala quor seqq. bis tia. Talis societas contrahi i telligitur, cum aliqui simplieiter societatem co- evnt, hoe est, saltem dicunt, sibi placere, ut inter Ipsos laetetas sit sine designatione rerum, quaIum locietatem eo iurata vel in ed. l. 7. Fallitur autein D. Bach ius, dum putat etiam in societate lina pliciter hoc modo contracta bona ipsa coeuntium statim communicati l hoa enim non obscurὰ pu gnat cum O. 7. Et l. l.9. a M. diser te loquitur deibcietate omnium bonorum. Veteres autem non aliam bonorum aut fortunarum omnium foete t atem agnoscunt i quin quae nomitiatim ita eo
204쪽
r tracta est i ut bene Baro hὶe. In societate omnἰum bonorum et am illud peculiare est, ut si quid foetus neeelse habuit praestare ex obligatione honestat atque adeo etiam aliena iniuria eoactus , id omne in societatis rationem veniat, tametsi extra eausam societatis id praestetur, l. eum dis ιus. yr. q. vlt. hoc rit. I. 9. g. 3. fam. ereisc. Nee mirum, ccin rursus omnia etiam , quae ex lucrativa causa obveniunt , in commune sint redigenda. Qua propter si unus e soc is universorum bonorum quid erogaverit in honorem liberorum : honeste tamen dc decenter, non
profuse, inve fraudem sociorum, id in societatem imputabitur, veluti si pater filium in studiis aluit, atque eo nomine quid honeste de bona fide erogavit, fae. t. qua pater. so. fam. ore. Quid si filiam elocavit, dc pro ea dotem dedit i Adhuc dixerim , societatis id commune
sed de dote dissentit: propterea quod dos imputatur legitimae, Sc conterenda est, ea autem, quae studiorum causa filio submin strantur, non item, d. l. o. fam. ere. Sed qu7d hoe
ad rem Immo cum filiam dotare pater teneatur, vel magis In dote id obtinere debet. Si eea, quae pater liboris emancipatis concedit, ut se exhibeant, familiam , quam instituunt suileiaten , conseruntur, ι. 7. in . c. de eollati
quae tamen imputabit soc elati: de potest pater impendiis studiorum causa factis hanc legem
dicere , ut post mort cui conserantur. Hoc autem nihil ad socios. Hane lauda in hanc socie
reliqui, societatibiis id solun , quod ex quaestu
negotiationis venit, aut rei, cujus societas con tracta est, lucrum commune est: ex alia causiquaestum ad communionem non pertinet, t.cum duobur. FI. g. cum duo. s. eod.
De partibus lucii ta damni. r. Et quidem si nihil de partibus lacri ct
damni nomιnatim convenerit, aquatissilis
cet partes 2 iv lucro ct in damno speetam rar. Gusu si e vpressa uerint partes, haeser-
υ.Iri vcbent. Nec enim umquam dubium fuit, quia1 vale it couventio, si duo ιnterse pacti
Aut, ad unam si idem duae partes s lucri
mis societas lueri in commune faciendi gratia coitur. Sed non semper luctum fit 18e saepe etiam damnum. Ηine de partibus lucri Se damni quaerendum est, ut sciatur, quantum qui sque & in lucro S in damno serat. Summa Ihuius disputationis tribus hisce propositionibus continetur. t. Si nihil nominatim convenerit, partes & in luero de in damno aequales sunt. 2. Si partes expressis fuerint, has servari oportet. 3. Si una tantsim in eausa pars expressa sit, in altera , quae omissa est , eadem pars servari debet. AEq-ales β. pinus J Si. partes expressae non sint, id tacito actum intelligitur , ut aequales sint,
ι. sinan fiserint. 29. pr. h. t. quod sic vulgo 8t recte acceptum est, ut pro vero habendum fit, elim ea quoque quae eonseruntur, sunt aequali arcaeterum si inaequalis sit collatios pro rata ejus, is
quod quisque contulit, partes fieri r aequalitatem enim hie intelligi debere non arithmeti- eam , sed geometrieam, id est analogam rebus collatis. Non placet hoc D. Connano, lib. .eomm. I 3. neque D. Tulderio comm. hic. cap. s.
qui ita disputant, ut existiment, etiam in im pati rerum collatἰone, si de partibus societatis nihil dictum sit, aequales partes pro numero so eiorum taei te fictas intelligi non eonsiderato
eo, quod quisque eon tul t, quas ubi nihil speetat in dictum est, eommunem dumtaxat nego tiationis sortunam spectasse, atque in eo acinquit: ville, videantur, ut quisque damni Sc lueti tantumdem haberet: scilicet iubente id ει- iam lege societatis atque amicitiae, quae ab aequωlitate primum nata sit, Sc pares faciat etiam quos Impares suscep t. Sed ut concedamus, hoc tacite actum v deri in societate omniuna fortunarum , aut simpliciter ic sine designatione reruineontracta; tamen in societate unius alicuius negotiationis idem probandum non est. Nam eum nihil aequius sit, quam ut quisque pro ratione sortis, quam in eam negotiatiqnem eo tulit, luerum sentiat, l. 6. l. quid ι m. M. Melit. hoe ipsum tacite quoque actum intelligi eonvenit, ς n; hil aliud dictum est. Bene Aristot. g. Ethici ad N Romaeh. in M. O 3. Polit. 6.
ε M. μοι Φλεω. UIvN. Plura ad i. 19. f. prafoe. in hane sententiam commentati is est Uir Clarissimus Ger. Noodi comment. in Pandes. hoc ris. p. 38o. ρqM. Tom. 1. v. quem exἰ-mium Iureconfusum , dum haec scribo , ad superos excessiile , non sine dolore audio . Mortuum saltim nemo dixerit , qui tot egregiis operibus immortalem sbi gloriam peperit, Et iam vivus quodammodo intersuit pinstetitati. HEIN. Si exEressa fuerint palmes, is servari debent δ
205쪽
3 Re proinde et aut si inaequales servari placuerit in eolla ione aequali, pactio servanda erit: &contra si aequales servari placuerit in eollatione
ἰnaequat . Itaque cum saepe non constet, an aequalis utriusque aut rerum aut operae collatiosacta sit, ut omnis de hac re controversa imire socios tollatur, recte secerint, si ipsi expresie partes socῖetatis constituant . Videtur tamen quod hic simpliciter dicitur, aliqua indigere cautione1 de qua sub L seq. Quod si s
cietas ea conditione contracta si, ut partes postea constituerentur, ad boni viri arbiarium res
redigenda est, ι.ε- hoe eis. Sed & si arbitrio tertii alicuius partium definit io pontilla lit, at bitrium boni vi i electum videtur, poteritque in manisesta iniquitate arbitrium personae electae per iudicium bonae fidei corrigi, t. seietatem. γλ enm 4. ll. seqq-κι ad isnum dua partes, oe. J Haec conventri , ut ad unum duae partes tam damni, quin lucia pertineant , ad alterum tertia , propter analogiam inaequalitatis partium in damno &lucro facile recepta est. Immo vi K inaequalitatem habere videtur: quoniam incertum est, lucrum an damnum ex communi negotiatione proventurum str neque enim semper favente Mercurio negotia Procedunt. TEXTUS.
De partibus inaequalibus. 2 De illie sane comentione quaestum est,
s Titius 2 Sejus infer se pacti sint, ut ad
Titium lucri duae partes perimeant, damni tertia; ad Seium aue partes damnι, lacritertia, an rata debeat haberi condientio Maintus Mucius contra nathram societatis
palem pactionem esse existimavit, ct ob id non esse ratam habendam L Servius Sulpi-rias, cujus sententia praevaluit, contra fensit; quiaope quorumdam ita pretissa est opera in societate, ut eos justim sit conu Ariove meliore in societatem admitti. Nam G ita posse coiri societatem non dabWatar, ut
alter pecνniam conferat, alter non confer, , ct tamen iv rhm inter eos comm Euest: qui ape opera alicujus pro peca πι a Patet . Et aveo contra Quinti Mucii sententiam obtιnstit, ut illud quoque consi terit posse conoenire, ut quιs lucri partem ferat, aedamno non teneat r: quod ct i sem Serυιur
convenienter sibi feri existima est. Ustod
iamen ita inpelligi oportet, ti s A alia relucram, in alia damnum illatum sit, tam
pensatione saeia, solum quod sepers, in
t. contra nasuram seietatis I Utpote quae a qualitatem tamquam iure quodam staternitatis desideret, l. 63. pr. eod. SeoAis Sulpirius J t. 3α in D. h. . Opera alienius propeeunta J Idem inteli gidebet de labore, de periculo navigationis & sim libus, ι. 19. g. l. eodis COMMENTARIUS. t Sωψirrum in ea- hἰe proposito non tam μ' bas videri sententiam Mueti, quam temperasse . 1 Improbatum eadem meti sententia simpliciter ὐ3 P Orabilia quaedam circa easum, quo ab uno pin
LVcri duae partes, damni ter GJ Dissieulter
in societate coeunda admissum est, ut partes lucri ει damni distormiter consti tuerentur . veluti si convenerit, ut unus lucri partes duas. damni una tantum, alter duas damni, tertiam tueri serat. Nam Quinto Muc o haec conventio displicuit, ut naturae societatis, quae aequalitatem desiderat, contrariar sed a Servio Sulpitio admissa est; cujus sementiam praevaluisse testatur Iustinianus. stura saepe quorumdam ita premia est opera Haec ratio arguere videtur, Sulpitium non tanu improbasse sententiam Mucii, quim temperasse πnimirum quod Mucius simplicitet dixit, iniquam esse hane pactionem , naturaeque societatis contrariam , ut alter plus. tueri, alter plus damni sentiae, id Servium existimalle verum non esse in omni societate i iniquam quidem eam conventionem videri in simplici ει aequali. eollatione rerum seu pecuniae; quod etiam sorte solum Mucius conlideravit: at iniquam non esse, ubi unus pecuniam tantum , alter operam limul eum pecunia consert; immo iustum eta, hunc me litare conditione in societatem admitti. Igi tur ne quidem ex sententia Servii pa tum de inaeqtialibus lucri partibus valebit, ubi aequalis est operarum & sorti 1 collatio ; sed tunc demum ratuiti est, cuin inaequetiis est collatio, dc is, quem plux lueri serre pilacet, etiam pluvsocietati conseri, sive pecuniae, sive operae au industrix : quod etiam e vidcnter probare vide tur responsum Ulpian. ini. si non fuerint. 29. pr. hoc tis. Atque ita oli in Aho contra Joannem disputavit, eiusque senteusam interprcc. commisad bune g. cr in Q l. 19. sequuntiu . cἰome .
Christin- ,σl. 3. dee f. s t- Sed ut verum latcar , L non pollum huic sententiae acquiescere. Nam primum ra ionis elle videtur, ut expresta con
ventio operetur ultra naturam ordinariam contractus , arg. l. comνactus. 23. de reg. iisri modo
ne nimia i aducatur inaequalitas, di quae sapiax
206쪽
communionem leoninam. Deinde quia aperte huJc sententiae refragatur, quod simpliciter seriptum est g praee. si partes exprest, suerint, has servari deberet quod & de partibus a qualibus in collatione inaequali, & de partibus in equalibus etiam ubi aequalis est collatio , omninoaeeipiendum est: quoniam in collatione inaequali , etiamsi de partibus nihil convenerit , partes inaequales iuxta ea , quae dicta sunt, constitutae intelliguntur . Atque hoc etiam Probat texutus s. seq. O l. Mucius. Io. in m. eod. Et si vero hac ratione inducitur at qua inaeqitalitas;
non video tamen, cur non possit expresia conventione id essici, cdni non plane tollatur lucri communici, in qua consistit cietatis substantia. Nec dubium est, quin societas aeque
ex parte donationis eausa recte contrahatur atque emptio venditio, t. si q. s. 38. de eo uir. empl. Quare existiniandum potius est, Setvium
in reddenda ratione suae sententiae resipezille ad id, quod plerumque evenit, ut scilicet unius opera sit pretiosior , & plus societati prosit , quam alterius r de quo tamen in singulis peris nis inquirendum non tu , cum ad aequitatem pacti, quod contra Mucium probat, defendendam sumetae, id evenire posse , & frequenter etiam evenire: neque aliud sensi illa Ulpianum, aut nimiam solum improbassὸ inaequalitatem,
d. l. 29. hoe pie. Urut vero sit , usus huiusmodi conventi aes sustinet, ut Post Angit. Pore.& alios testatur Vvesemb. hae. O in par. d. loe.
3 ν satier pecuniam J Etiam uno pecuniam, altero operam conserente .cietatem contrahi posse obtinuit, i. a . c. hoc tis. & quidem ita, ut hie dicitur , ut lucrum inter eos commune sit. Quipee cum saepe opera alicuius tanti sit ,
quanti pecunia est . Tritum est illud Plauti , Un. o. i. s. 3.
Par pari daιωm bost ι mentum est , opera pro pee. ista , eui simile illud in I.s x. 9. 1. eod. pretium verae Oariis est levamensum , εd est, σήκωμα . Varro apud Non. am lis est, aquamen, levamentum. In codice Hetrusco praepostero litterarum ordine scriptum est velameurum. Nimirum qui artem operamve prassat, non minus praestare creditur, quam is, qii pecuniam confert. Quod
de opera dicitur, idem &de labore ac periculo navigationis & sinii libus intelligi debet, d. i.
si non Der/nt. 29. g. l. hae iri. Pollunt igitur duo sociutatem sic coire, ut unus pecuniam conserat, unde merces emantur & negotiatio exerceatur I alter operam dumtaxat, qui proficiscatur ad merces emendas, emat, & vendat, ut lie deinde lucrum commune sit . Caeterum haec collatio non uno modo stet nam aut opera consertur cum solo pecuniae usu, quo ea sit sors
domino petit, & si salvatii, domino salva est: aut vera confertur cum ipso dominio pecuniae, quo easu qui operana impendit, particeps fit foditis. In prima specie comparatui cum opera
non sors, sed perieulum amittendae sortis, SIuctum, quod ex ea probabiliter sper mimrat . In altera operae pretium habetur quasi rii adiectum, &pro eo, quod valet, in ipsa sorte partem habet , qui operam praestat, ut
decisio quaestionis astratae apud interpretra in
l. r. c. hae eit. utrum in hoc genere laetetatis pecunia collata communicetur, necne; &e onsequenter, utrum finita secietate ea etiam inter foeto dividenda sit, an is, qui contulit , eam percipere debeat Cui similis est altera , utrum in hujusmodi specie damnum pecuniae amisse eommune sit , an ad eum solum hoe
damnum pertineat , qui eontulit peeuniam . De quo laborant Gai l. v. obf. 24. n. 6. Pach n. a. eanιν. 9 . o 9s. Christin vos. 3. deeis si .
foetorum aliquis tueri si particeps , *mmunis damni, Praeter naturam est societatis. Potestramen ita: conveniri line iniuria r nam secundum Cassium & Sabinum talis conventio iniqua non est, si tanti sit opera, quanti damnum
est; id est , si tanti est illud, quod impenditur
& perditur operae , quanti est damnum acinceptum , d. t. si non fiserint. 29. g. r. hoe vit. D. Grotius loco praeeitato scribit, mixtum esse huiuscemodi contractum ex societate dc contra ctu avertendi perieuli, quem assecuta ionem voearit 3 aique m eo ita servari aequalitatem, si tanto pluς lucri serae , quam alioqui laturus fuerat, qui in se damnum reeipἰt. Ait Iustinianus lucra partem, diserte partem. Nam talis foetetas coiri non potest, ut unus lucrum rari tam , alter damnum aut damni partem sine luero sentiat, d. l. 29. g. a. quippe ita naturalis societati est lucri communio, ut sne ea nequeat societas consistere. Veteribus talis societas, ex qua quis damnum tantum, non etiam lucrum expectat, leonina dicitur, d. l. 29. f. 1. appellatione proverbiali ducta ex Apologo 2Esopi de leone, asino, S vulpe . Vid. Desiderium n strum in chiliad.
In alia re luerum, in alia damnum J Lucrum non particulasim aest matur, sed in lumina summarum , hoc est, id demum pro lucro reputatur, quod deducto omni damno atque imperi sis superest. Quemadmodum ex contrario damnum non intelligitur, nisi deducto omni lucro, l. 3 o. h. t. Itaque si inici duos inita sit negotiatio mancipiorum 8c boum, atque in illa damnum acceptum ιω. aurcorum, in hac lucrum factum 7oo. facta lucri & damni com- p. nsatione, reperietur superesse lucrum ducentorum, qui secundum legem secietatis dividi debent. T ε x T U S.
D i a tibiis expi ossis in una causa. 3. I. ud expcditkna est, s an una causa pars fuerr expressa, veluti ιο solo lucro,
207쪽
mel in solo damno, ) in altera vero omissa, in eo quoqκe, quod prεrcrmissum est, eamdem partem servari.
QVae partes in musa lucri aut damni tantum
definitae sunt, eaedem etiam in causa omissataeitὸ definitae intelligunturi verbi causa , si ea lege societas eoita sit, ut ad unum duae partes
lucri, ad alterum una pertineret, tacite actum intelligitur, ut easdem partes & in damno agnoscant: & si convenerit , ut partes lucri aequales sint, tacite convenτum intelligitur, ut damnum quoque pro uis partibus commune sit. Idque locum etiam habet in societate coniugali, puta si pacto antenuptiali placuerit, lucra ex quae si u obvenientia aequaliter communi. cari r nam tune damna quoque uterque coniugum ex aequo ferre debet. Evcrhard. eonsil. l97.
Christin. vol. 1 deeiss r. num. 2. Ratio huius juris afferti haec sellat, quod id, quod generaliter dispositum est in uno cerrelativorum, etiam dispositum einleatur in altero ; sed parum, ut mihi videtur, subtiliter. Neque enim a natura relatorum, sed a paritate rat: Onis totum
hoc rindet: quod etiam agi. γlcere videntur illi, qui non sinapi citer, quod in uno correla- tollim dispositum est, in altero quoque dispo-stum censeti tradunt, sed addito hoc tempe-Iamento, quando utriusque par ratio est . Bald. in I. m. c. de and. v1M.tou. Ias in I. I. c. de injurvo e. Christin. d. loe. TEx TUs.
Quibus modis societas solvitur.
De renunciatione. q. Manet autem societas eo usque, donec in eodem consensu perseveraverint. At cum
aliquis renuntia Derit societati, seloitur cietas. Sed plane si quis eamde in hoc re
nyutiaverit societati, ut obveniens aliquod
lucrum solas habeat; veluti si totorum ho
norum socius, cum ab aliquo haeres esset relictus, in hoc renunciave rit societati, ut hcreditatem solus lucri faceret, cogitur hositi rum communicare. Si quid vero aliud Iucrifaciat, quod non captaverit, ad imum Iolum pertinet. Ei vero, cui renuntiatum est, quicquid omnino post renuntiatamsocietatem acquiritur, soli conceditur .
ese is renunciat sane foeretatem FIU , adeo 'Me tune etiam , eum .n perpetnaem eoita est 2 sin bus ex factis renunt ratio tacite facta sme
y Malitiosa renuneiatio quatenus cui pisceas
Societas & mandatum in eo convenIunt,quod proprio quodam iure, & sitis quibusdam modis solvantur, quos Iustinianus, quoniam ab iis modis, quibus iure eommuni obligatio tollitur, remoti sunt, explicare voluit . In societate id saeit hoe loco, in mandato tit. seq. Societas proprio lure solvitur quatuor sere modis; renuntiatione, morte, eapitis minutione, eg state unius , l. 4. g. r. l. vern m. 6 . f.ult hoe eis. Quae singula ordine latius declarabuntur. Donee ιn eodem eonsensu l Tamdiu foetetas du- xrat, quamdiu consensus partium perseverat, I. s.c.eodem . Et si quidem rebus adhuc integHs voluntate omnium ab instituta coniunctione di se datur, secundum eommunem legem de tollendis obligationibus , quae consensu contrahuntur, invitem liberantur, F. iat. . . urb. moLt,ll. .bI. Sed illud proprium huius contractus est, quod etiam postquam res integra esse desit, id est, postquam iam collatio & communicatio facta est, ab eo recedi & vel unius v luntate potest; quomodo in specie dicitur mrietas dissolvi renuntiatione.
cum aliquἰs renuntiavem foe/etata Hoc in
contractu societatis iure singulari receptum est contra regulas communes de dissolvendis obligationibus, i. s. c. de ebl. O act. l. r c. de rese. Vend. Idque duplici de causa: primum quia socii omelum i Icem prisant, di accipiunt a
deinde quia non bene convenit cum natura Meonditione societatis, quae rationem quamdam S ius fraternitatis habere creditur, I. verum.63. pr. hoe siti aliquem invitum retinere in eonamunione i quippe cuius materia discordias inter non consentientes excitare solet, i. enus pater. 7. I dulei mis. io. de legat. I. Adeo autem visum est, ex natura esse locietatis, unius disesensu totam dissolvi, ut quamvis ab initio con venerit, ut societas perpetuo duraret, aut ne lieeret ab ea resilire invitis exteris; tamen tale pactum, tamquam factum contra naturam locietatis, cujus in aeternum nulla eoitio est, i. nulla. 7o. hae tip. contemnere liceat, L I . eod.
Nam quod Paulus scribit, i. i. eod. societatem etiam in perpetuum eoiri posse, nihil aliud significat, quam sine ulla temporis praefinitione , aut donee socii vivant e quae conventio non hoc operatur, ut non liceat ab re, sed uisbio lapiti
temporis non finiatur societas . Porro autem renuntiatione dissociamur, avtvoluntate aper
ta, aut tacita. Aperta, cum caeteri I annuntia
tur ut res suas sibi nabeant atque agant, d. l. 63. .n D. eod. Tacita voluntas renuntiandi tribus his lactis evidenter arguitur. r. novatione actio-
nis pro socio ab uno ex sociis facta, t. actione. 6s. pr. Ud. quod etiam signifieat . Ulpianus , cum dicit, societatem etiam ab actione seu ab interitu actionis distrahi, d. LM. s. ulta. acti ne pro socio ab uno adversus alios instituta dis- tradendae societatis causa, d. I. actione. 6s. pr. iunct. g. pen. add. νώ νώ, Salic. in ι. s. c. l eod. 3. cum leparatim agere e ceperint , S staquis
208쪽
quIsque nepotiari, ι. isque. 64. eod. velutii. nata, item ut bonam fidem praestet & acti et .s Typographi aliquot, qui antea eommunibus am culpam in eo, quod ex antegesto pendet, sumptibus libros imprimendos curabant, post-id. ι.εs. g. 9. ι. 39. seq. rad. ea linguli domi suae libi imprimere coeperint, C o M MENTA Us ἰα eommune impendium sacere desierint, tacite renuntiaste societati inteli guntur. 1 cur visums Μν morae O vel unum e plurabus 3 Si quis eallide renunsiaverit J Quaevis renun- ista solvarur set Geraret O quo id pertimis tiatio quantumvis insidiosa, hactenus valet, ut num. 3. renuntianti noceat, & Iiberet ab eo socios: at L Ratam esse Conventionem, ut m σνtuo uno, si is ex contrario non quaelibet renuntiantem libe- rer Dperstiter societita perseνreet. rat a sociis, sed ea selum, quae iniuria caret. Iniuriam autem renuntiat o habet , non tan- v Tiam morte unius socii foetetas solv tur, itum si callide S malitiose facta sit , cuiussc ι.ε. g. r. ι.nemo.3 s. l. eum duobus. 2. g. idem.
exemplum hie profertur e verum etiam, quae 9. t. dem s9. l. verum. 63. I. ult. l. ctione. G. g.
facta sit absenti , quoad is selerit, i. o. b. t. morte. '. hoc rit. Et hoc genus distrahendat obli- eod. item si facta intempestivὸ , id est, ante gationis societatis proprium est, recedens ab illo tempus conventum, nisi ex nova causa, l. i4. communi, quo placet , haeredem in eamde in Ox. seqq. eod. aut eo tempore, quo res in Obligationem & idem ius, quod deiuncti suit,
communem negotiationcm coemptas vendi non succedere, g. Μιν. praec. xit. l. haeresin omne. 37.
expedit, ita ut non privatim unius e sociis , de aeq. haer. l. hareditas. 62. da reg. iuri sedas sed societatis intersi , eam non dirimi . Qui missum in societate ex natura huius contractus rse tenuntiat , damni particeps, lucri expers atque eadem ratione , qua in mandato quoque manet, d. I. I. I. I. l. actione. ε . b. I. s. OsPlacet morte mandatarii solvi mandatum ; n o. eodem . .'mirum quia in secietate non tantum rei similia-V luat si totorum bonorum 6eίωι J Expresse t ris, ut sere in . aliis contractibus, verum insumentionem tantum facit socii omnium bono-l per etiam fidei & industriae , quae ad haeredes rum, qui propter haereditatem obvenientem in i non transeunt, contemplatio versatur. Nam, nuntiat, ut & Iurisconsultus in d. Lactione. ε s. t ut in textu dicitur, sui societatem eorurabis, eems. 3. quoniam ut commodum haereditatis uni ram presonam sibi etetit, cujus scilieet fidem, inaequiuiae communicetur, extra causam socie-l dustriam, res ic saevitates sequatur. Usque adeo talis omnium bonorum aut specialem conven- autem morte socii dirim; societatem placet, uetionem locum non habet, t. 3. I i. t. 7. Md. l nec ab initio pactici possimus, ut haeres in s stuod non raptaverit J Si renuntiandi lucrum cietate in succedat, d. t. nemo. 3 s. d. l.adeo. sy. aliquod poli renuntiationem obvenerit , quod hoc ri . quasi Sc tale pactum naturae societatis in renuntiatione non spectavit captavitque, id i repugnet, ut quis invitus secius efficiatur, eum communicare non cogitur: quia nec dolum in non vulζ, d. l. actione. 6 s. g. societas. Ir. eod. Exeeptae tamen sunt societates vect galium, ita quibus hujusmodi eonventiones ob publicam utilitatem adiri si et manetque hoc casu societas etiam post mortem , nisi sorte is mortuuet sits cuius contemplatione potissimum societas eoita, aut sine quo ea admin strari non possit,
d. tiatdeo. I9. I. verum. 63. g. in haered. g. eod.
Sed se leonsensu plurιum J Et si plures, quam
duo, societatem coierint , S unus tantum ex his mortuus sit,totam tamen societatem dissolvi plaeet, id est, non tantum dii tui quoad personam haeredis desuncti, sed ita , ut nec qui supersunt,
e etati obligentur, d. Lactione 6s. g. morae. 9.hoe sis. Ratio est, quoniam cum plures societatem coeunt, alii aliorum contemplatione ad ea n accedunt, ut proinde vel unci sublato , ampliu in societate manere nolle videantur. s in eoeunda βeietate aliter onvenerit J Si x in contrahenda societate inter plures nomiω- tim convenerit, ut uno mortuo nihilominus inister eos, qui superstites fututi sim , societas m
neat, rata est inter vivos di coni entientes conventio , d l. a I one.6s. b. marae. 9. Neque, quod putat D.Hoton annus , hanc conventionem Ul
cui renuntiatum est i Cui dolose renunti, tum est, is nihil eius lucri, quod post renum tiationem aliundet quaesivit , renuntianti communieare tenetur et quoniam avara & frauda- lenta renuntiatio renuntiantem quidem a sociis non liberat; socios tamen liberat a renuntia te, d. t. ae ιone.6I. STEx TUS. De morte .
3. Solvitur adhoc societas etiam morte secti, quia quisocietatem contrahit, certam
rium societas contracta sit, morte unius socii soldiitAr, etsi plures supersint: nis .in coeun
da societate aliter condienerit. N O T AE. I. IGF, Oe. aUto eonvenerit J Id est, ut uno mortuo nihilominus inter supersites societas
continuaretur, d. l. G. g. 9. Quamvis autem haeres in Gocietatem non succedit, tenetur La
men actione pro secta ex obligatione antea
209쪽
duo dissimilia pacta; padium, quo plaeet ham
redem in socie talem succedere, quod ab Ulpiano improbatur; &pactum, quo inter plures societatem contrahentes cavetur 1 ut uno mortuo inter superstites societas continuetur . Quod valere post Paulum in d. l. actione. 6s. 3 g. morte. 9. tradit Iusti nimis hie. Illud obiterii lonendi sumus, cum morte socii solvi dieitur societas, id non eo pertinere, ut haeres socii non teneatur actione pro socio ex ea obligatione, quae stante societate nata est, aut ut non Proponatur in eum actio, ut bonam fidem pra set, & acti etiam culpam in eo, quod ex an- tegesto pendet, d. l. nemo. 3s. O ι. seq. d. I. verum. 63. g. in hinedem. s. d. I. aes one. 6y. s. morte. s. Me tit. sed ut intelligamus, haeredem neque socium esse, neque in ullam partem commodi aut incommodi, quod ex ea societate esse possit, in reliquum tempus vocari. T ε x T U S.
De fine negotii. 4 6. Item se alicujus rei contractasorietas
fit, ct sinis negotio impositas est, 'imr
societas. COMMENTARIUS. SI societas certae alieulus negotiationis musa inita sit, puta vini aut frumenti ad eretam quantitatem emendi vendendique, fine negotio imposito, id est, empto distractoque vIno aut frumento, societas extinguitur, d. l.actione. 6s. I. item. f. I . d. l. verum. 63. s. isIt. eod. Sed in eo nihil proprium vi detur foetetatis; utpote cui ea lex ab initio dJcta sit. Idem est, ti ad
cerium tempus contracta sit societas: nam exacto tempore ea expirat. De. d. l. actione. 6s.
De publicatione. . P blicatione quoque distrahi societatem manifestum est, scilicet se universa bo
na socii publicentur: nam cum in ejus locum alius Dccedat, pro mortuo habetur. COMMENTARIUS. OUM Paulus d. l. acti-. 6s. g. publieati
ne. I . hoe tit. unde hic locus desumptus est, dicit, publieatione bonorum socii distrahi laetetatem, hoe Modestinus S Ulpianus dixerunt, societatem solvi capitis deminutione , ι.ε. I. I. d. t. verum. 63. s. ult. eod. Intelligunt enim rapitis deminutionem maximam &mediam , cum socius severitate sententiae aut in servitutem redigitur, aut in insulam demditatur, quo casu bona damnati publieari solent,l. I. δε bon. damn. t. 3. F. I. O a. qui ιι stam. Dc.
Poterat haee species ditaciationis etiam ad νrmeedens genus reserat , ad eam videlicet, quae morte socii contingit. Quibus enim libertas aut ei vitas adempta est, hi iure civili pro mortuis habentur: eoque pertinet, quod dieitur in Lι. verum. 63. g. vlι. homines interire aut motiate , aut maxima & media eapitis deminutione. Sed & alia ratione ad sequens genus reserri potest. UINM. Atqui si obaeratus bonis etait, bona non publicantur , sed venduntur; nee is pro mortuo habetur, euius substantia veniit, sed euius bona ob delictum coniserata publicatave sunt. Vid. ι. O. ι. 38. ι.εν. s. r. O x. f. profoe. HEI N. Alsus Deeetas J Intellige fiscum, qui bona damnatis ablata oecueat , & sibi vindieat, i. ultim. de bon. ων. qui ante seris. vel mori. Fib. conseiv. oe. TEx TUS.. De cessione honorum.
8. Item si quis ex sociis mole debiti pra- tradiatus bonis suis cesserit, ct ideo pro. pter publica re privata debita sabstantia
ejus veneat, I ritu ocietas. Sed hoc ea si adhue eo entiant in societatem, no UAdetur incipere societas.
g. Bondsuis eesseris J dis. l. 6s. s. I. II Modestinus dixit, egestate dissociari, ι.ε. S. I.
COMMENTARIUS. Postremo etiam egestate unius foeti foeIetas solvitur, ι.ε. g. r. hoe eir. e estate seiliret
extrema, id est, bonorum omnium, aut tan tum non omnium amissione. Nam eam foet ias contrahatur bonorum in commune quaerendorum causa, non magis bonis sublatis foeteis tali locus esse potest, quam sublata persona s eii. Amittuntur bona aut civitate salva , velutἐeessione , id est, s socius aere alieno oppressus bonis suis creditoribus e taerit, eaque a credito ibus distracta fuerint, l. 3. de eus bonori aetum etiam societatem dirimi placet , hoe text. d. l. actione. 61. s. l. eod. aut civitate una cum bonis an illa, ut in specie praecedente : nam publieatione bona amitti, ipsum verbum publicationis satis indieat: eaque eonsideratione illa quoque ad hanc rat one dissolvendae foetetatis reserti potest . Sed S decoctione bona amittuntur & pereunt. Caeterum deeoct oire sola societatem solvi negat Stracha de deeoctori pars. 1. 7. nisi ea ad manifestam egestatem socium redegerit , arp. d. I. . f. I. Quod & D.Tuld. probaec stmm. Me. eap. 8. Non puto aurem, quod hie traditur de disiolutione societatis ob amissioneni bonorum, loeum habere eo insu , quo nihil peeuniae in societatem collatum est, aut quo
210쪽
ὲlle, quJ operam tantum eontulit, bona salva civitate amisit , nisi sorte ob bona amissa separatam operam praestare nequeat.
s. anue eonsentiani J Nihil prohibet , eum
Reio, qui bonis cessit, renovare societatem rquippe qui cu in civis maneat , alia bona acquirere potest , vel operis suis vel alieno beneficio , ι. F. iaces . bon. TEx Τ Us.
De dolo & culpa a socio praestandis.
9. Socius scio utrum eo vimine tantum
teneatur pro scio actione , si quia dolo commiserit, sicut is, qui deponi apud se pas
sus est; an etiam culpae, ia est, desidia atque negligentia nomine, quaestum est. Praevaluit tamen, eriam culpa nomine teneri eum. Culpa autem non ad exactus am dis ligentiam dirigenda est. Sincit enim talem ditigentiam communibus rebus adhibere
sociam, qualem suis rebus adhibere solet . Nam qui parum diligentem socium Hi ad sumit, de se queri, sibique hoc imputare
debet a NOTAE. s. S.eius seeia 3 Ex Caio I. et x. h. e. Act o pro socio ex utroque latere directa est: nam ut iusque socii par est conditio. Inalem suis rebus adhibere J Id est, mediam,
qualem plerique patressam. suis rebus adhibent, I. II. de per. O eomm. rei vend. l. 3 s. g. . de conre. ruet. I. l . de pun. a T. Levem itaque culpam, non etiam levissimam socius praestat.
Quod & ipsum eonvenit regulae de contractibus, qui utriusque gratia fiunt, d. L s. g. 1.
Des queri J Eadem ratione utitur sup. g. ultiqiab. mod. re eont. σbI. ad excludendam culpam levem. Certior est illa, quam modo attulimus , quod in hoc contractu omnium versatur utilitas. COMMENTARI Us. I I kllam videri probabilem rationem dubitanti , urrnm saeius sero dola dumtaxat, an etram eulpae seu negligentiae nomiae obligetur 1 Ad quem diligenιιa gradum eulpa in judicio societatis exetenda 3 2 odus Gordius, quem nectit l. 32. depos. s
Fortior ratio, ob quam foetus media praestati ne diligentia obstringitur, quam quae hie in
HAEc etiam sine apud Caium L sesiis. 72.
Me ινς.cuius verba hue transtulerunt Com-
Politores. Habet autem hic locus majorem dis
geultatem, quam vulgo Interpretes opInantur. Illud constat, societatem esse ex numero eorum contractuum, qui utriusque contrahentis pratia fiunt, in quibus iuxta regulam traditam in LAI. a. eo Od. ubi nominatim quoque foetet tis mentio fit, & dolus S eulpa praestatur. Sed Se illud certum est, appellatione culpae, quoties ea absolute ponitur, aut dolo opponitur, levem perpetuo lignificari, Iaram culpam eo prehendi nomine dos . vid. sup. g. h. quibus mod. re eanιr. obl. Quapropter nulla videtur et se triobabilis dubitandi causa, utrum foetus doli nomine dumtaxat, sicut depostarius; an vero etiam ob culpam seu desidiam ae negligentiam teneatur: quod tamen quaesitum esse ait hie Iustinianus , & ex veteribus Ulpianus in ι. e- duobus. y1. g. a. eod. Illa sine dubitandi ratio satis iusta non est, quod socius propter suam partem causam habet gerendii si quidem hoe aeulpa neminem excusare potest I sed tantum s eii , ut culpa non aestimetur oppositu diligentiae summi gradus; id est, ne praestetur culpa
ere se. Fortastis ideo de eo dubitatum putaveris , quia ut in ealee huius L O d. t. soeius. II. dicitur, is qui parum intelligentem socium sibi adscivit, de se queri, suaeque id iacilitati atque incuriae imputare debet. Et sane hanc rationem Iustinianus & Caivs alibi inerunt, tamquam
ob quam placeat, depositatium dodum tantum , non etiam culpam aut negligentiam praestare. L pen. sv. qti . mad. re eontν. obl. l. I. F. is quoque. s. de abi. O am verum iidem hoe loco, O d. t. socius. II. eo argumento utuntur, non
ut probent, secium de dolo tantum teneti , t sed ut probent , eum eompellendum non e sese ad praestandam exactissimam diligentiam , sive, quod idem valet, sufficere si mediam di-l ligentiam adhibuerit , Ec culpa , exigenda adi communem hominem modum , eareat . Sed non est, quod in eo nos torqueamus, cum alia& eerta ratio sit, quae manifeste essiciat, ut in societate non modo dolus , sed etiam culpa praestetur; nimirum quia, ut iam diximus, commodum sineseratis ad omnes socios pertinet rquae res etiam aperte socios separat a deposita rio, qui onus tantum sustinet, eommodi nihil expectat. Caeterum in hoc polita non est tota
hujus loci dissieultas. Vives. Immo iustissima videtur suis e dubitandi ratio . Quod livem l culpam praestare debeat socius, suadere videba
tur natura contractus, ad utriusque emolumen
tum comparati . Ast quum hie eontractus id singulare habeat, ut & soesum sibi quisque adsumat, &si eum parum diligentem esse videat, illum suas res habere iubere pollit; nulla videbatur ratio, cur socius eam a socio diligentiam exigeret, quam diligentes patresfam. in rebus suis adhibere solent, quum ordinaria eius diu ligentia contentus, eum Selegerit, & loci uiri sibi retinuerit . Qitare demum placuit media sententia, ut levem quidem culpam praestet