장음표시 사용
271쪽
aestimationem habet damni, quod per caedem datum est. Tenetur itaque qui servum o cidit, non quanti is erat , eam occideretur , sed quanti eo anno plurimi suit, I. ait lex. xl. I. inde Veratim. 13. g. idem Iulianus. 3. hoe tis. ubi Ulpianus scribit, hominis oecili aestimati nem ad id tempus reserri, quo eo anno plurimi fuerit, repetitis ex die vulneris trecentis sexaginta quinque diebus: quippe annum retrorsus numerari, ex quo quis oecisus est. Et ideo si pretioso pictori pollex suerit praecisus, & intra annum quo praecideretur, fuerit occisus, posse dominum Aquilia agere, pretioque eo aestimari dum, quanti fuit prius, quam artem cum pollice amississet . Si morti sere , ulneratus sit servus, deinde post, etiam longiori tempore in . teriecto, mortuu sit, sceundum Iulianum inde annum numera i placet, ev quo vulneratus est, licet Celsus contra sense i , d. t. art lex. I. g. r. Pirnalem esto hu ui tetit actionem J Actio legis Aquiliae poena I , cst. Nam etsi micrduna lis ultra damnum datum non a stimetur, veluti si res
intra annum a pretiata non sit, tan .en ad hoc,
ut poenalis habeatur, sufficit posse praesentem aesti iriationem exuperari, & poenam seneraliter in damnoscis sta utam cile. In haeredem non transire 2 Constat, hane actionem lax redi dari: scd in haeredem non datur, cum lit poenalis; nisi forte ex damno locupletior haeres sactus sit, d. l. inde Verat . 13. s. hanc ectionem. 8. hoe 1it. aut lis cum desuncto fuerit contestata, I. I. in se. de perp. O
suae transitura fuisset J Ait, actionem legis
Aquiliae in haeredem non transire , non quia ex delicto est, sed quia poenali xt transituram, si poenalis non esset. Itaque hie loeus aperte confirmat eorum sententiam, qui existimant, actiones non poenales , etiamsi ex delicto veniunt, inhaeredem dati; de quo latius. alibi , S. Blt. supν. de obl. qua ex del. o in se. g. I. de perρ. o temp. aEI. Hodie actio legis Aquiliae
poenalis non est: nam solum eatenus ea nunc
utimur, ut damnum iniuria datum persequamur; non etiam quanti plurimi supra id tes in eo anno aut in diebus 3 o. proximis suit : &quando aliquid propter occisionem coniugis vel parentis, vel propinqui adiudicatur, id potius eius qui agit inόemnis servandi, quam coercendi adversarii causa fieri existimatur. Gudet.
T a x T U Sotai id aestimatur. Io. Illud non ex verbis legis, sed ex in . terpretatione placuit, non solum perempti corporis est imationem habendam esse secun
vim ea, qaae diximus, sed eo amplius. Pi
quid praeterea perempto eo corpore damni mis
is illatum fuerit, veluti siser Dum ilium Maredem ab aliquo iustitu'tim avte quis occiderit, quam is iussu tuo haereditatem ad; erat: nam haereditans quoque amissae rationem esse habendam constat. Item si ex parι muliaram
unam, vel ex quadrigis equoi vm hnum qciis occiderit, vel ex comoedis unus fertius occi
sus fuerit, non solum occisi sit ψιηnario ,
sed eo amplius id quoque computatur, qMantides retia tisunt, qui supersunt.
COMMENTAR IUS. Non ex verbis letis, sed ex interpritatione 4
Lex de aestimatione perempti corporis tantum locuta videtur e caeterum illud quoque damnum in aestimationem venἰre placet, quod o casione perempti corporis in re alia patimur rquod variis exemplis illustratur, l. ait lexit. q. Mit. eum II. seqq. hoe tit. Ait autem Iustini nus id per interpretationem placuisse , nimirum quia legislatorem id quoque voluisse prudentes existimaverunt: non enim tam ex scripto & sententia haec controversia nata videtur, quam exscripti ambigu later ut bene Hotoman. hὶe. εζideo de hoe quoque damno directain ex lege actionem competere verius est, vid. g. nit. . . Quisquid praeterea damni J Quicquid praeterea
extra rcm principalem nostra interest, d. l. aia lex. 1 I. g.ult. Nam ollania commoda , quae in- Ira annum , quo verbi causa servus intersectus est, pretiosiorem hune servum sacerent, ad aestimationem ejus aecedunt, d. l. inde deratias. 13. g. in summa. s. eod. Damnum autem intellige Pecuniarium: nam a flectionis ratio non habetur. Ut ecce, si stium tuum naturalem quis occiderit, quem tu magno emptum velles, non pluris a stimabitur, quam quanti Omnibus valet. Quippe pretia rhrum non ex asse tu nec uti-l tale singulorum, sed communiter iunguntur, t. si servum. 33. hoetit. ret/a. 63. ad leg. Falcid.
Si sermum tuum heredem J Si servus haeres institutus, antequam iussis Jomini haereditatem adiret, occisus sit, etiam haereditatis amissae damnum in aestimationem venit, d. l. inde Ve
Ium si ex pari mularum J I. proinde. 22. g. I. et L Ubi Paulus scribit, etiam causas eorpocle haerentes aestimari. Itaque si quis ex conioedis, aut symphoniaeis , aut gemellis, aut quadriga, aut ex pari inularum unum vel unam occiderit, non solum perempti corporis aestimationem faciendam esse, sed & eius rationem haberi debere, quo caetera corpora depretiata sunt.
272쪽
De concursu hujus actionis &capitalis.
II. LAeram autem est ei, cuius servos eccisus fuerit, ct ex thdicio prioato legis is vitia damnum persequi, ct capitalis crismivis eum rexm facere. COMMENTA Us.
SI dolo servus ocessus sit, non tantum psvato iudicio letis Aquiliae dominus aetere potest, sed etiam piiblico Idgῖs Cometiar de si rariis ,
I. in te derat . 1 i. s. si dolo. 9. hoe tis. I. I. c. eod. nam lex Cornelia non distinguit , cuius conditionis homo Messus sit, ι. t. s. i. ad I. cor defiear. Addie Ur p. ind. l. inde deratius. 1 I.
S. si dolo 9. sidere Aquilia dom; nus e r7t, non ob id tamen pia iudicium fieri legi Corneliae a scilicet, quo minus quod ptivato iudicio iudi
catuin erit, publico retractetur, I. un c. gnarad.
T. ei erim. Alio sensit Paulus in I. 4. de publ.jud. dicit, in actione i gi, Aquiliae, caeterisque privatis iudieiis, in quibus de re familiari agitur , evcnire interdum , ut praeiudicium iudic opublieo sat ; nimirum non se, ut agi amplius non possit, sed ad probationem delicti quod attinet, ut iudicium privatum, ante finitum, ur-reat aut iuvet reum in executione criminis. Capitalis er minis reuis facere J Modo, ut diximus. dolo malo homo occisus sit. Nam in lege Cornelia dolux tantani pro facto accipitur, nee in hae lege lata culpa pro dolo habetur,l. 7. ad Ies.c . de Rar. aad. Schneid. g. im
libero hom ne occiso, si de damno sarciendo agatur, dixi sub pr. -jus rit. T E x T D s. Caput secundum.
Ir. Caput secandum legis Aquilia in ulti non est .
COMMENTAR I Us. SEcundum huius legis capitulum iam tempo re mediae jurispiu dentiae in desuetudinem abierat , ut testis est Ulpianus in I. servum. 17.9. 4 hoe tu. Quid autem hoccapite cautum suevit, cum id nusquam proditum sit, haud temere clixerim : neque de eo laborandum . Qui otio abundant, talia sibi negotia sumant. macio videtur, pertinutile ad interceptam nobis utilitatem quamdam , re nostra illaesa. VINN. Nos, ne otio abundare videamur, lectorum remitti- I ni quisnra noras Rom. h. t. S. 9.etiam. HE IN.
TEx TUS.Caput tertium, quod damnum vindicatur. I 3. Capite tertio de omni caetero damno cave r. Itaque si quμ fervum , vel eam quadri pedem, qua pecudum numero est, vulneraserit ; sive eam quadrupedem, qua pocudum numero non est, veluti canem, aut feram bestiam, vulneraverit, aut occiderit; hoc capite actio constituitur. In ceteris quoque omnibus ani libus , item in omnιhus rebus, quae anima carent, damnum per imiuriam datam hac parte vindicatur. Si cuidemminum, aut raptum, ahi fractum fuerit, aetio ex hoc capite constituitur: quamquam poterat sola rupti appellatio in omnes
telligitur , quia quoquo modo corruptum
est. Unde non solum. fracta, aut usta, Da
n modo perempta atque deter oratacta, verbo continemur . Denique responsumes, si quis in alienum tanum aut oleum id miscuerit, q- naturalis bonitas vini aut olei corrumperetur, ex hac parte legis Aquiliae
1 2uid iuris si liber homo vulnerasus: O quideo easti hodi. 3 Ertio capite a t eadem lex Aquilia; ciet A rarum rerum, Pi aeter hominem edi peeudem occisos , si quis alter/ damnum faxis, quid ui e-
dare damnas lo. l.s servur. 27. g. terras. s. hoc Si quis igitur non occiderit hominem vel pecudem, sed usierit , fregerit , ruperit, sine dubio ex his verbis legis agendum erit. Proi de Ia lacem servo meo obieeeris, & eum adul- Ieris, teneberis mihi. Idem est s loris, vel vit-gis a vV pugnis, vel telo cecide is, ut eorpus ei lcinderes vel tumorem faceres, d. l. 27 s. 7. Item si quis mulum meum plus iusso oneraverit, & aliquid membri ruperit, ἀι. 17. 9. 13. Sed & si arbustuna meum vel villam meam imeenderas , Aquiliae actionem habeo , d. I. se --.27. s./um1 7. In que si quia viruiati est esse,
273쪽
dest, spurcaver i , visaverit, vestimemum sciderit , inquinaverit , milium aut frumentum meum in numen effuderit, ex hoc capite tenetur, d. l. 17. s. cum eo. Iy. Og. F qnis. t 8.eum 9. 5eq. eod. Hac quoque actione ex hoc expite de omnibus animalibus lae sis agendum est, uae 'cudes non sunt, puta de cane. Sed dec apro de leone, caeteri sque seris & avibus Idem
cudum vulnera, reliquorum animalium vel vulnera vel caedes , omnium denique rerum inanimatarum comaptiones in iudicium vocantur. x Liber homo vulneratus directam ex hoe capite actionem non habet: quoniam dominu, membrorum suorum nemo videtur. Sed tamen utilem actionem ei dari sacet, in qua non eo Poris, quod nullam aesi mationem recipit, sed Perarum cessantium ει impendiorum aestimatio fiet, I. libeν homo. t 3. eod. quam aestimationem etiam pater utili lepis actione persequi potest,
ris, si quando id petitur, aestimatio fit; quam vis proprie haec pecunia sarcisi non pollunt , neque juri Romano id conveniat, ι. ωIa. de his
θυι dejec. t. 3. Ii quaar. Fav. Grol. d. Ioe. Rutism imelletuαν, quod quoquo modo corrinitum l Verbum ruperit fere omnes reteres se intellexerunt, corruperis. Itaque rupti appellatione continentur & usta, de fracta, Sic illa, ct collisa, Blestusai & quoquo modo vitiata , deteriora facta, aut perempta. Neque obstat, quod lex distinctim haec itia exprimit, usserit, fregerit, ruperit . Nam , ut Celsus dicebat , non est novum , ut lex speetaliter quibusdam enumeratis generale subiiciat verbum, quo specialia complectatur, d. l. si servus. 17. I. inquis,
De dolo α culpa.r . Iliud palam est, sicut ex primo capite
demum quisque tenetur, si uolo aut culpa ejus homo aut quadrares occisus occisa die tuerit, Da ex hoc capite, de dolo aut culpa, ct de ectero damno quemque teneri ; ex hoc tamen capite, non quanti in eo anno, sed quanti iniuebus triginta proximis res tuerit , obligatur is, qui damnum dederit, COMMENTARI Us. SI talo aua eulpa J In hae quoque actione, quae
ex hoe eapitulo oritur, tam culpa quam dolus pun aut . Ideoque si quis in stipulam suam vel spinam comburendae eius eausa ignem immiserit, di ulterius evagatus di progressus ignis alienam
segetem vel vineam laesest, requiremus, mimperitia eius aut negligentia Id aec J t. Nam ii die ventoso id fecit, culpae reus est. Nam &qui oeeasonem praestat, damnum fecille vid tur. In eodem erimine est & qui non ooservavit, ne ignis longius procederet. At si omnia, quae oportet , observavit , 3c subita vis venti ignem longius produxit, caret culpa , ι. qui o etdit. 3 o. g. perinit. MerIt. Urs vi Singulate id habet lex Aquilia, quod Se dolum & eulpam vindicat, quum alias verum delictum nou nisi ex dolo prosciscatur . s. s3.ff.d furi . nuasidolictum ex culpa. Unde non absurde Cel Gomasius damnum iniuria datum Sc vcris Et quasi delictis aecenset : quamvis facta a potiore dein nominatione potius verum dclictum dicatur Add Eum mstra Iur.seciand. εrd. Instiι. S. IOI . 9 io3i. HEIN. stuans; In diebus ιν inta J Hoc capitulo , quanti res fuerit triginta diebus proximis , tantilis aestimaur, d. t. si serum. 27. g. er io. s. eod. qui excessus praesentis aestimationis hie pro poena est e quae levior in hoc eapite, quam in pi mo, tamquam in delicto leviore. TEx TUS.
aanti damnum aestimetur. I s. Ac nec plurimi quidem verbum adi citur . Seu Sabino recte placuit; perinde habendam ammationem, aes etιam hac pam te plurimi verbum adjectum sesset: nam plebem Romanam, qua APιtio tribuno rogante hanc legem tulit, contentam fuisse , quod prιma Parae eo verbo Ua esset.
COMMENTARI Us. Haec verba, quanti in diebus er ginta prox in mi, fuit , etsi non habent, plurimi, sie tamen accepta sunt, i. quemadmodum. 29. g. uti.
Me tit. nimirum ut vox pl.rimi in primo capite posita, in tertio reperita intelli aturr Sc alioqui incerta esset damni ex hoe capite aestimatἱo. Aquilia Tribismo regante hane legem risiis, σe.JReetius dixisset linem jusι, dc mox, eo verbΦnsus esci, ut hie notat Hotcimantius. TEx TUS.
in factum.16. Caterum placuit, ita demum directam ex hac lege attionem esse, s qκis praecipue
corpore suo damnum aederit. Ideoque in eMm, qui alio modo damnam dederit, utilesamones da Ient; veluti si qrus hominematienum, aut pecus ita incluserit; ut fame
necaretur e aut iumentum ita vehementer egerit, ut rumperetur: aut pecus in tant m
274쪽
exagitaverit, M praecipitaretur: aut si quis alienoseris perseaserit, ut in arborem aiustenderet, vel in pyteum descenderet, sis adprendendo , vel descendendo aut mortuus, aut alis parte corporis laesus fueris; Atilis
actio in eam datur: sed si quis alienum ser
vum aut de Ponte aut de ripa in flamen de
ieceritis es isse ocatra fuerit, eo qvod pro- να is, corporesus damnum dedisse non disseulter intelligipotest: ideoque i a lege Aq,i
lia tenetur. Stasi non corpore damnumfuerit datum, neque corpus laesam fueris, sed
alio mois alicui damnum contigerit, quum
nou sufficiat neque directa , neque usi. iis legis A iliae actio, placuit, eum, vi obnoxius fuerit, in factum actione teneri :veruri se quis misericordia Gctus alienam servo compeditum solverit, ut fugeret
eis actio ita demum eoneeditur, si quis corpore 'o damnum dederit, L st. eod. Di recta actio hie intelligitur, quae ex verbis legis, eoque uod scriptum est, descendir. Qu. alia modo, M. istitis actianea J Quae eaedem & ἱα factum e caeterum eiviles, L T. L. 3. Q 6. l. 9. eod. Actio , quae indueitur per inter
pretationem Rextensionem aliquam, tamquam
ex mente legislatoris non directa ν sed utilis dieituri quamquam vi &effectu a directa nivis disteri , ι. 47. g. rode nen estis Sie patri nomine filii, bonae fidei ponessori, item libero homini suo nomine uti l s actio legis Aquiliae dutur. D. rectam habere non possunt, quoniam in lege domini tantum mentio fit, i. r. l. II g. 8. ι-ν s. hoc tiro. aevism Frevisis de pota I Si quis de ponte aliquem praeeipirave it , Celsus ait , sive ipsi,
ictu perierit, aut continum submersus fit, auria flatus vi fluminis victus pefieri r ν eum qui ilete
cit, ipsa lege Aquilia teneri r quemadmodumst quia puerum saxo illisisset, d. i. g. ten. ma lege Aquilia J Ex ipsis verbis legis Aquiliae, ur directa ita eum actio competat, ut re Oe interpretatur Thmvla Neque eo ur IUMm J Ubi eorpus integrum manet, neque ex verbis legis directa ν neque ex utilis actio comperiti ae proinde su fidiaria in factum opus est, i. 3y. 3n m. Metis. . T. g. de dolo, quae a praetore defectum Iegix inples rare datur, I. it. de praeser. verbo Mis meisdia ductus J d. t. r. g. 7. de dolo . se rem stiva mi siri ordia. damosa est. Similiter actione ita factum tenetur , qui sumo facto apes mssaverit , vel etiam necaverit, i. 9. eod. Apes uno abigii di necari notissimum est. Fabret.
COMMENTARI Usis r Directa actis quis modis diearnν Actia mitis quid r q.a rniam , quanda d
meta tonem enen ἐν- ω νn factum, eui nee ratio nee sententia comenis.
4 mitem, rus ramquam ex sententia letis, O ν - νnterdum in factum appellara.
IT hie loeus plenὸ intelligatur, sciendum est,
. non uno temper & eiusdem oppositioni intuitu nomen actioni x aut directae aut utilIs a veteribus usurpari. Nam prImum dIrecta actio idicitur pHncipalis opposta vel praeparatoriae , puta actioni ad exhibendum , l. 3. g. ibidem. t. 'ista. I . ad exhibenae. vel contrariae, ut actio directa commodati, depositi, pigneralitia, &e. vide nostra ad 9. a. sv. quutiae modis re estnir. At, s. g. r. iv. de obtigas. quae quasi exeontram Deinde actio ordinaria ex delicto, opposita n xali, directa quoque vocatur, s. omnis. y. Afride nox. action. Postremo directa actio d e tur ad disterentiam actionit villis: quae consideratio
huius loe pronia est. Utilis actio sie in uni- aversum deseribi potest, quod λ actio, quae deficiente stricta iuris rationetis ex aequitare introinducitur. M vero fit bifarIam s vel Interpretatione Iuti se sultorum a vel etiam iure expres
m s tum praetorio, tum etiam civili aequitatem sectante. Actiones praetoriae in relatione ad ius civile stramim, omnes dieuntis utiles, tametti aperte verbis edicti propostae sint, I namque. 4.
α qu/b ex ea. maj. Quamquam si ius praetorium pabsolutὸ spectamus, quPdam actiones hoc iure proditae directae, quaedam utiIes appellari pontener directae, quae ipsist edicti verbis proponum tur utiles, quas verbis cetantibus prudentum interpretatio induxit, lopen. g. nit. de his qω.
mirum quoties ratio iuris tapedit, quominus direm dentur; veIuti si directae iam sine apud
alium o Nam ratio iuris non patitur ν ur aut apud duos simul directa sit actio, aut ab eo, cui illa semel competere eo te, avulsi in alium. transferatur. Hinc est , quod ei , cui nometa venditum, ligatum, donaturave est , non directa, sed utilis actio te scriptis Impp. datur ν quia scilieet ex rat ne iuris directa penes vendito
d. legar. Pari de eausa, quia ratio tuiti eivital non pati cur, ut nostra conventione alieti acti
275쪽
quam ex sententia legis ρον interpretatione, induet diximus: ut videre est in I. qua actiona.ν. s. tramis. q. Lisemf. q. Apr. I. δε- Meta. ir. f. sedf. s. l. quemadmodum. 1 . s. pen. hoc tis. Proprie autem eo nomine designa i actionem ab illa uti si distinctam, quae sei licet id factum persequitur, eui nee oratio nee sententia legis eo venit , d. I. II. de praeser. Nis. t. si se m. 3 y.
sinin D. Bla in lactum civilis, haee iii factum praeroria dicitur, & tota subsidiarἰα cst. Si quit eοποre suo J Add. ι. ita vulnervius. r.
terest directa ex lege adi o eompetit, ut nota- l fere ter tot. ra . eod. Sic patri nona ne filii, bo. vimus ad I. si lud. io. δε pr. eod. At vero ubi lon- nae fidei posscssori, item libero homini lucin gius proceditur, atque ex scripto S sententia mine utilis Aquisae actio datur. Di rectam enim controversia orta actio, inducitur per interpre- l habere non pollunt, quontam in lege dominitationem & extensionem aliquam, tamquam eri tantum mentIo hi, d. I. Pa actima in pr. I, mente legislato iis; ea non directa , sed utilis item Mela Il. g. sed F. s. l. lιber homo. ly. pr.eod. est di quamquam vi S cstectu iuris a directa non deque remus ι sum l Lex Aquil a de eorpore cisteri, I. propen. denet.. g. Quod si & ver- perempto aut corrupto loquitur. Itaque ubi cor ba & sententia legis deliciunt, hic praetor de- pus integrum manet, neque ex verbis legis di. secti im legis, utilitate id exigente, supplere sin recta, neque ex sententia utilis actio competere let reddendo actiones in factum, L quia actis. potest: & proinde subs diaria in factum opus A num. II. da praeser. verb. Lae omnia exemplis est , secundum e F, quae iam dicta sunt, ι. I I.
in textu id lustrantur. Illud etiam lite obiter no- l de praso. veνb. L si μν-γη. 33. in . Me tir tandum appellatione actionis in laetum nomi l. I. g. idem Labeo. 7. de dato . nem quaerano, quἰbusdam easibus hie ut lἰs actio constitutionἰbus introducta est, l. 3. c. dedan. qua sub mod. His autem casibus, di si qui sint similes, demptὶs , actio directa dieitur , ruae ex verbis legis, eoque quod rescriptum est , escendit. Scriptum autem etiam illud & ven. bis comprehensum intelligi oportet, quod voluisse legislatorem constat , etiamsi id verbis aperte expressum non sit. Ut ecce, lege Aquilia, qui damnum dedit, expresie iubetur eius
damni a stimationem praestare . Illud non exprimitur, damnum tanti aestimanduna, quanti intersit damnum datum non esse . Caeterum quia damnum sarciri lex voluit,ex voluntate legis hoe sic acceptum est, quasi scriptum ellet, eius omnis, quod in terest , a stimationem fieti debere; ac proinde etiam ejus nomine quod extrinsecus in-
& actio inter privatos nascitur, est iniuria seu contumelia . Quae quia sit, quomodo & quibus fiat, tum qua
poena vindieetur, quae circumstantiae eam augeant, aut minuant, ic denique quomodo ab
accipitur. Generaliter iniuria diritur omne, si dxm jure sit: hecialiter, alias contumelia, quae a contemnendo iucta est, quam Graeci Eφν aspellant: alias culpa, quam Graecita ἱκημα dicunt, sicut in lege Aquιlia damnum injuria LIMm accipitur: aetas iniquitas ct injustitia . quam Graeci μομίαν νῆάIt αν vocant: cium enim praeror vel judex non iure contra quem pronuntiar, in Dam aecep sse dicituria
cap. 8. Sνve per cantumeliam, Fre per injuriam .ci m judex non jure tantra qnem pronuntiar ISi iudex inique sentcntiam dixerit , quamvivper imprudentiam aut et rcirem, Lys. de evictis eum, qui sententia laesus est, iniuriam passuum dicimus ν d. L. t. Me Dr. Iudex autem iniuriam facit, non is, secundum quem iudicatum estia
ise quod non jure sis J Quiequid non iure fit, generali verbo iniuria dieitur, ι. r. Meth. ubi Ulpianus ait, iniuriam ex eo dictam , quod
276쪽
quod non iure fiat. Itaque omne factum, quo Boeetur detrahiturque quid alteri temere imm titove , id in gen e injuria dicitur; eaque vox tam late natet, quam iniustitiar in enim effectus iniustitiae, quae in auectu & habitu animi
consideratur . Cicero in Paradox. 2ωoeumque aspexisti , ut furiae , sic sua tibi oeciarrunt Hjurra , qua te restis re mnsinum. Injuvia , id est, acti nes iniustae, flagitia , peccata. Iniuriae, sic generaliter dictae, Iustinianus tres si etes liae eommemorat , uti & Iurisconsultus in d. l. i. eontumeliam, damnum essipa datum , iniquitatem lententiae r quibus tamen genus propostumnon exhauritur . Sed de eo unusquisque pro arbitratu existimet . Adeundus omnino Atist. lib. s. et ale. Speeiusae ratias contumelia J Spectat im iniuria primum pro contumelia accipitur, ut in hoerat. ι. F. g. l. ad i. Agis l. i. si unus. 27. g. x. de paeT. ubi Paulus set ibit, actionem iniuriarum nasci ex contumelia. In hoc significatu iniuriaste ab auctore librorum ad Herennium lib. q. eap. as. definitura Duria est, quae aut pulserisne eom
pus, aut convitio aures, aut rurystudiae vitam
auisujus violae. Ergo se iniuria est omne dictum factumve ad eontemptum, infamiam, aut d lorem alterius directum. A eontemnendo J Contumesia a contemptu , Seneca quoque auctore, dicta est: quia nemo nisi quem contempsit, tali injiaria notat. Alias en a ,sicut in se Aq. Ita J Lex Aquilia iniuriae verbo vel maxime dolum malum intelligit: eaeterum eodem verbo S eulpam comprehendit , atque id quoque, quod per imperiutiam aut imprudentiam factum est, iniuria factu in existimat. Quod Atistoteles non sed ἀμέμνηαα appellaret e S ita foret legendum equia id nomen locum habet etiam ubi dolus abest . Atque haec est secunda iniuriae species. n jmre contra quem pronuntiat J Tertio ei in ea iudieia injuriam pro iniquitate accipimus . Nam si iudex inique sententiam dixerit, eum, qui sententia laesus, iniuriam passum esse diei mus. Quamquam autem litigatori injuria fieri
dicitui non tantum cum judex deso malo aut largitione corruptus perperam pronuntiat, sed etiam cum per errorem aut imprudentiam , t. si fler xx. de evict. effectu tamen juris inter hac facta inultum interest: & alterum vere maleficium est, alterum propriἡ non est , sed quasi maleficium, α, α Ουα utique: de quo vide tr. iii. με. Illud huic loco contrarium non est , quod apud Paulum in t. pen. de just. O jur. legimus, praetorem quoque ius reddere, cum inique decetnit. Nam , ut iple illud explicat, dicitur hoe relatione ficta, non ad id , quod praetor feeit, sed ad illud, quod praetoiem sacere conveniit sive nomine relato ad id quod videtur, non quod est 3 .dit -- ν, non
I. Injuria autem committitur, nonfollem
cum qu luno pulsatus, αμt fustibus caesuι, vel etiam verberatas oris; sed octii comtiititim factum fuerit: sive cujus bona quasi debitorιs, qua nihil deberet, possesa fuerint ab eo, qui intelligebat, nihil eum si debe re et vel δε quis ad infamiam alicujus tabeLlum aut carmen saut historiam in scripserit. composuerit, ediderit, dolove malo fecerit. quod quid eorum fieret: sive quis matrem --lias, aut praetextatum praetextatamve
a et latur fuerit: siis cuius pudicitia attentata esse dicetur: ct denique aliis Ilurimis moris admitti iniuriam manifestam est.
NOTAE. I. Matremfam. avr praetextatum, Oe. J Erat autem praetexta puerile vestimentum 23. g. 2. deaur. arg. IV. O sngenuitatis insigne, συμ
Qxis L φάαι, Philostrata in Herode . COM MENT AR MIS. I Re quot modis ta .ria fias a con δει- qnιd, in an eirea id verbis injuria seri queat 3 An O quando veritas eo Ai. exensere inj-riantem Z4 An eum relever praefaria bonoris Injuriam 'erbis factam an verbis Gerar repellere 6 pam .si Iu/lli quam varia pinna.
Ii cin injuriose astentario pudieisia INterpretes vulgo iniuriam in duo genera dἰ-vidunt , in realem, & verbalemr eam, quae scripto fit , alii ad lealem reserunt , alii , Ω frequentius, ad verbalem et quod & Labeo secisse videtur, I. r. s. I. hoe eis. Ac nos seque mur . Itaque dieimus, omnem injuriam aut re fieri, aut verbis: vel lingua scilicet nuncupatis, vel scripto expressis. VI . At potest etiam per picturam fieri iniuria, eiusque rei lepida proluant exempla. Enimvero & hane ad iniurias reales referri posse nemo dubitaverit.
cum quis pugna pulsatus I Proprie injuria re
lis est, quoties manus inseruntur, d. l. I. g. Sed Scilla realia censetur, quae citra illationem manuum aut laesionem corporis infertur re, aut facto aliquo, quod ad contumeliam alterius per tinet e veluti u quis vexandi ciuis aliquem injus vocari curaverit, L injuriarum. II. g. 3. eis.
277쪽
aut domum absentis deb toris signaverit sine auctoritate judicis, I.si injuriae. 2 o. eod. cuismile, quod late proponitur de bonis quasi dabit ris pollessis: item si quis ad invidiam nobis com citandam moeroris indiciis publice utatur, puta lugubri aut squalida eteste, aut si demittat barbam, si1bmittatue capillos, Litem apud. I s. g.
generaliter. 27 vestem. 39. eod. Cui ac. 6. σου. s.
N alia hiiiusmodi, quae vel gestu ad infamiam aut contumeliam es cujus composito fiunt, Πε&e μ
comitium factum J l. item apud. I s. s. ait praetor. 2. Oleqq. hoe sit. I. s. c. eod. haec injuria verbὰ is est. Convitium auctore Ulpiano dieitur vel a concitatione , vel a conventu, hoc est, a collatione v una. Nam cum in unum
complures voces conseruntur, id eο-ιιum arpellari ait, quasi eo mocium . Atque ex eo apparere, non omne maledictum convitium esse ,
sed id solum, quod cum voci seratione dictum est, sive unus sive plures in coetu dixerint :quod autem non in coetu nee vociferatione dicitur, convitium non proprie diei , sed infamindi causa dictum, d. t. item apud. is. g.
Ginitium. 4. ex his. II. eum qi. Verum
hanc etymologiam & definitionem Iurisconsulti reprehendit Laur. Uall. 6. elegant. sv. negans, usquam apud probatos auctores reperiri hanc disterentiam custoditam inter eonvitium & maledictum . Inter quae si qua est hane sore ait, quod convitium est maledictum contumeliosum; nec utique vociferatione semper eonvῖtium fi ri . Idque probat primum auctoritate Quintiliani Inst. lib. 7. eap. 3. & Ciceronis; cuius ver ba in oratione pro caelio eap. 3. hee sunt: Milia Aia nihil habet propositi praeter eontumaciam νquae si petulantius jactatur , comitium : sin faeellius x urbamlas nominatur. Atque ita quoque
vox convitii usurpatur in I. s. c. Me tit. Quic-uid sit, etiam verbis citra eonvitium injuriam es polle constat: veluti s quis non debitorem quasi debitorem appellaverit, d. I.;tem apud. I r. 6. si suis. 33. eod. aut si quis puellam bland sverbis sollicitet ad stuprum, d. l. item apud. II. 9.aneliare. ro. UINN. Considendus hic omnino V. C. Car. Andr. Duherus de Latinis. Ict. Vet. p. Is I. 'M. HMN. Τria fere hie quaeri solent. Primum est, an veritas eonvitii excuset inluriantem Interpretes vulgo respondent, excusare , si id, quod obiicitur, tale est , ut publice intersit illud sciri r veluti s quis latro, h mieida, adulter, sacrilegus appelletur: eoque Pertinere responsum Iuriscon Iulii in l. eum qui
s. in pri hoc tit. ubi ait, eum, qui nocentem infamavit, non esse bonum & aequum conde mnarii peccata re ni nocentium nota esse OPODtere S expedire. Hoe autem vel maxime procedet , si infamaverit apud magistratum I quo niam tum omnino praesumitur secisse, ut super i j ito ei mine, quod tamcn utique probare
debet, inquisit Ioinst tueretur. At Ias si ex eis eumstantiis anἰmus injuriandi adfuisse arguatur veluti si in rixa id secetit odio impulsus , petulantiam istam impunitam relinqui non debere, I. 3. c. de offrea. prον. Sin autem quodo ieitur Innotescere nihil interest, puta si alter poenam delicti sui sus nuerit, aut si vitium
naturale obiiciatur, elaudus aliquis, luscus aut gibbosius vocetur, veritatem convitii non excusare, quominus animo injuriandi id factum praesumaturr eontra ii tamen probationem lite admittendam , arg. l. s. c. eod. Ita ferine Gomo. 3. resolae. numa. Myns. 4. obf. 4. Gail. 2. obf. 99. Couar. I. resol. II. num. 6. O 7. Clata tib. s. g. furia num. 3 s. Uresemb. parat. n. g. Atque
hane distinctionem passim in iudicando servari
tradit Christin. vol. .dee. ror .n. I r. add.D. a Saninde lib.f. th. 8. desin. 7. Alterum est, an iniurian- 4tem relevet praelatio hono is aut protestatio non animo iniuriandi, veluti si quis dirae, tu es mendax, absit dicto contumelia, aut salvo licinore tuo. Communis sententia est, non rei vare, quia protestatio contraria facto nihil od ratur e atque ita etiam pronuntiati solet, vid. Ga l. r. Ob Io r. n. I. Guid. Pap. dee. 46s. in . Guar. r. res i. I t. n. I. Clar. lib. s. g. Wria. I 3. Ant. Fab. cod. suo hae tit. deeis . n. i.
Tertium est, an verbis factam injuriam verbis sretundere liceat. Vulgo placet licerer quippe ignoscendum ei, qui se ulciscitur provocatus, arg. I. qui eum. I 4. 9 si libertur. 6. de bon. liberi. Caeterum non quibuscumque verbis iniuriam illatam repellere fas est, non iis quae ad vἰndictam tendunt, sed tantum quae pro defensione honoris proseruntur, ad removendum crimen objectiam: puta, qui vocavit aliquem latronem aut larem, ei non licet ea ces mina retorquere, ut dicat, tu ipse es latro aut. sur: quoniam hoe tendit ad vἰndictam: at impune dici poterit, tu mentiris, eam hoc tendat ad defensionein hono is & innoeentiae , vid. Myn Leent. s. Obs. II. GaIl. 1. Obs Ioo. Tulden. in c.
Sive cujus bona quasi debitoris I a cuius bona ex edicto post dentur, eius fama & exist matio eum bonis simul possidetur, ut a t Cicero pro quint. eap. I s. Est autem haee iniuria realis: cui similis species est quae proponitur int. si injuriae. xo. hu rit. Ait, ab eo qui intellis bat, nam iniuria, ut in hoc argumento accipitur, non hi sine proposito & aste tu facientis, ι. 3. g I. hoc ist. Ad anfamiam alie Mus libellum , aut earmen lAd iniuriam verbalem eum Nesique retulimus etiam eam , quae scriptura fit: cujus species atro eissima est famosua libellus , sue, ut veteres
locuti sunt, malum carnien . Nunc vulgo Pa Gquillus vocatur ex eo, quod Romae ad truncam
Pasiquini euiusdam statuam hiliusmodi scripta
assi i soleant. Poena mali carminis ex lege duo- sdeci in tabularum capitalis suit ut apparet ex Ioco Ciceronis . de reptibi. quem e tat Augu
278쪽
ssInus a. de eiv. Dei. cap. 9. 2 'stra, inquit , XII. labMIa , cum perpaucas res eapite sanxissent , is his hane q. qua sanciendam pinaverunys Is qu se men eoiai Lφι, quod infamiam faceret, flagi-
tam 3 non Foe Mum Agemas, habere debemtis et nec probrum audire, nisi ea lege, ne resspondera
siceat, o jud eis dinendere. Sed poena capitis postea sublata videtur: nam lege Cornelia auctor samosi carminis intestabilis esse iubetur , ι. r. f. si quis. s. hoe sis. ubi Ulpianus scribiti si suis turam ad infamiam al jus pertinente- δενι erit, NU-νie, eridaiar, dolove malos ceras, quod quid eorum fieret, etiamsi alterias rim
πω Item, OF eoniam ius H, vi id freti, testabilem ex lege esse juberi . Novissimὸ id It rum capite sanet tum post orum Priscipum constitutione, quarextat in L inue. c. de famos
libell. qua consitutione eadem poena etiam raplecti iubetur, qui libellum inventum, quem a Iere debebat , in notitiam asorum prorulit.
ν Quid ergo si auctorem indieaviti Idem adhue
dieendum censet Salicetus in d. I. un. quem sequitur schneid. hie. n. s. non quod aucto rem edens puniatur, quasi ipse auctor sit, sed ob delictum proprium: quippe utrumque flagi-riosum esse S componere famosum Is bellum,& publieare. Uerum hoc aliis displieet , & m rito . Nam illum demum lex punit, quem au ctorem esse praesumit. Indieanti vera auctorem etiam praemium alibi decernitur , t. r. f. mitis hoc tis. ita ut hoc recte factum compenset invidiam non abolit; scriptit eam nec convinci auctor possit, si scriptum a Ieatur, ut dispus tarta Tuld. hie. eap. 3. Caeterum tum demum poena capit Is praedicta constitutione imponiturdi
ii in libello eapitala aliquod erimere obii elatur
ad creandum alicui periculum. Tune enim tutioni lacus est, ut eadem animadveisione coe Ceatur auctor, qua coerceti meretur erimen i Llud, quod in libello obite itur. AIsas vero murius & poena extraordinaria hoc genus petulantiae vindicatur , seeundum GloK. Perr. Cyn. Salle. Angel. in L I. un. Ioan . de Plat. Scschneid. h.e. Gomeae. 3. res. O. n. I. Cirristin. L4. decis 2 r. num. e. Quod autem D. vve-Lmb. in add. ad Sehneid. notat , pro lamos l. bello eam soluiti lcripturam haberi , in qua objicitur speciale, eertum, & rapitale crimen νnuta latrocinii, eaedis, adulterii: sin autem nullum tale crimen obiicitur, sed aut contumelia aliqua, qua existimatio laeditur, ut si quis spu- sin scripto nominetur ; aut in genere crim, nis arguatur, veluti si appelletur flagitiosus , stetaius, nebulo , & e. libellum famosum non
esse , sed simplierin scriptam iniuriam id, si quidem vim rerum nominumque spectes ν Perpe
iam dicitur. Non male autem, si consideres , quod hodie auctor libelli non aliter eapite P uitur, quam si certum & eapitale erimen obi
e; at . Ius Canonum hane poenam mutavit In flagellationem rei atque excommunicationem cap. I. O 3. cap. s. quaest. r. Atque hodIe g
Eui matremfam. aut praetextatum praetextatam
m. l. ratus J Affectatur, qui tacitus frequenter sequitur. Assidua enim frequentia quas praebet nonnullam infamiam . Ulp. I. item Vud. I s. g. aliud. H. hae tit. Quibus verbis meo iudicio Iurisconsultus signifidat, asse lationem propterea turpem esse, quia videtur quis quasi seor- tum sectari. Nam & hodie quoque solant homines improbi , dum supillare volunt matronae aut puelIar opinionem , in publico eius adambulare, quasi scortum ad lacum constitutum sectantes. Materfamilias dicitur quaelibet mulier honesta, sive nupta sit, sue vidua, t. pronum ciarum. 46. 9. I. deve .sen. Praetextat; dicebamur, qui praetexta adhuc & bulla utebantur rquod fiebat usque ad annum decimum septimum e quo tempore togam virilem sumeban i, deposita praetexta pueris; ut mem nit Cicero in prooemio Latri. Hinc aetas praetextata Gelli lib. r. a. cap. 1 I. mores praetextati Iuvenalis Uri . HU. Mir. sern O praetextatus, qui aliis es io sermo aperte obscoenus. Sueton. n Vesta eam xx. 'Macrota x. Memmat. r. allis qui nim Iobscoenitatis habet. Praetextatum enim sermonem qui dam ab eo dictum putant ν quod praetextatis nefas sit obsecens verbo uti. Alii dici putant , quod nubentibus depositis praetextis a ni ultitu.
dine puerorum obticoena clamentur , auctore Festo. Vide Budaeum ad i. Mit. de an Dan.
Britano in d. at . g. vos uti. Sιc praetextatorref.νunt Artaxara mores. Praetextatae etiam puellar dicebantur ingenuae & nuptae 1 praetextis, quas nubentes deponebant . UIN M. Iniuriam quoque facere dieitur, quia a praetextato vel
praetextata comites ab)uxerit t. t s. g. I r. h. t. de quo contumeliae genere add. Cas b. ad Pers Sar. s. v. IV. HEI M. Pndι eitia artentata J Attentari pudicitia ali, it
ius dieitur, eum id agitur, ut ex pudico impudieus fiat; & qui attentat, iniuriam finit ,
atque hae actione renetur, l. 9. 9.nlr. eum I. fesboetit. Ut ecce si quis puellam au matronam sollieitet ad stuprum, iniuriam et faeie ihoe enim ipso significat, se iam opinionem ali
quam de inconstantia morum eius concepissie. Praetor appellandi verbo usus est, ut apparet ex L ι.item apud. t r. f. appellare. xO. O Laliud. 11-
Appellare , ait ibi Iurisconsultus , est blanda
oratione alterius p dicitiam artentarae . Quod
quidem non est eonvitium sacere, sea alia vet-balis injuriae.
279쪽
Qui oc per quos injuriam patiuntur. De
parente & liberis, viro & uxore, socero & nuru . 2. Patitur aatem quis injuriam nonsoli
porsemetipsum, sed etiam per liberos suos ,
quos in potestate habet: item per Morem Dam , id enim magis praevaluιt. Itaque si filia alicujus, qua Tu nupta est, inμνι amfeceris, non solum filiae nomine tecum inju-rι.ιrum agι potest, sed etiam paIris quoque σ mariti nomine. Contra autemsi viro iniuria faetasit, uxor injiniarum agere non potest. Defendi enim uxores a viris, non viros ab Axoribus, cauum est. Sed ct socer nurΜs nomine, cuius vir in ejus potestate est, injuriaram agere potest
se, sed etiam oblique per alias personas. Per aliospatiuntur, eater per liberos, quos in
potestate habet ; dominus per scrvos; maritus per uxorem; locer per nurum, cuius vir in potestate eius est . Etenim ad nos quoque spectat in. ivria, quae iis fit, qui vel potestati, vel affectui nostro subiecti . sunt, I. I. f. 3. hoe tu. Iniuria laneri tereatoris vel eadaveris post aditam haereditatem facta, haeredi quodammodo facta censetur. Semper enim haeredis interest desuncti existimationem purgare. Idemque est, s fama eius, cui haeredes extirimus, lacessatur . Si verbid ante aditam haereditatem fiat, magis haer ditati fieri videtur, & sic haeredi per haereditatem acquiritur, α ι I. g. Osi. 4. ct kq-τιυ.6.
Per liberos quos ἐκ pons a J Hie immediatὰ ipsis liberis fit iniuria, & mediata per fibere Fpatri, qui At suo & liberorum nomine iniuria, tum agit. Nam & ipsi quoque filio injuria fieri
dicitur, persecillio tamen iniuHae patri tant lim datur: non filior nisi pater aut praesens non sita, aut se vilis abiectaeque eonditionis persona , ι.βdsi. 37. b. Lι praetor. Io. eum 96. seqq. ι. pa
Mr. 4 . hoc titi l. a. c. es. . addo tertium, nili
pater praemortuus sit. Itaque quod dicit ut in ι. I. filia eσα filiaesam. actionem competere, sie accipiendum est , ut tamen solus pater eam suo iure exerceat. Quod ex eo etiam, intelligitur,
quod pater ilIatam filio iniuriam remittere Menndonare potest, d. LM F. iri f. plane. 12. Planὸ ev lege Cornelia pater iniuriarum non agit, sed ipse filius; patri autem praetoria actio competit, i. s. s. illisd. c. O hq. red. Usque adeo autem iniuria, quae liberis nostris fit, ad nos pertinere intelli itur, ut etiamsi illi ultroqulis iniuriosum patiantur ν adhuc tamen nostro nomine eam iniuriam persequi nobis liceat , d. ι I. I. MAMe. F. LV qi s. 16. eo
ν uxorem J Et am per uxorem Biufa rete ligitur fieri marito. Et ideo non tanthm uxor,
si sui iuris est , isti utiam sibi factam exequi pineest; sed etiam maritus suo nomine agere ram quam per latus uxoris sibi quoque simul ini ria illata sit , I. I. 9. nit. t. non situm. tr. g.
quamquam. 7. ι. eum qisi. I 8. S. I. eod. quod in sponso quoque & sponsa reeeptum est, Litem apud. ιν. s. stonsum. 24. eod.
Filia alim ius , qvia Titio nupta J me igitur ex
una iniuria tribus personis actio nascitur , Titi masito, uxori Titii, 8t patri umoris, neque ullius actio per alium consumitur, d. . . g. MILοσν νψ.riarum agere non potest , Si viro facta se injuria, uxor non agIt, l. v. eod. Cuius rercausa haec esse videtur j quia uxores virorum νnon contra viri uxOeum dignitatem participant , Lia de vi. Quare qui uxoris dignitatem violat, simul mariti dignitatem, quae in ea inest, violare intelligiturr non eontra : νει ς ἀν0a Φαλψ is via δε - Paia. ad Ephes e. . versa3ω Plane si injuria ma-to lacta directo quoque te dat ad eontumeIiam uxoris, veluti ii quis ma ritum appellet lenonem motis sitae r hoe eastretiam uxori actionem eompetere statuunt interpretes . VINN. Hae rationes hodie non mala sunt, os ginem tamen huius iuris non indicant . Videtur potius ex iisdeni rationibus marito actio data ob iniuriam uxori illatam, ob quas patrodata propter iniuriam filios. factam. Uxorem enim veteres iure suille loco filiarum . iam alib.
demonstravimus. Vid. Antiquis nostr. Rom. r. πώ
ε. p. lys. Sed postea reiecto hoc principio , con elusio mansit, quemadmodum mansit prohibitio donationum inter virum re uxorem, ex eo dem pri ipio derivanda. HEIN. Sed σμεν , m. J Itaque nomἰne iniuriae is filia Lami I. nuptae filiosam. quatuor personae actionem habebunt , illa ipsa , pater ejus, &maritus, &socet. Per hisne texe. contra quem
De servo. 3. Sertas autem ipsis quidem nulla iniuria fieri intelligitvir, sed domino ρον eos seri via
detur non tamen ιUdem modis, quibus etiam
per libar uxores; sed ita quum quid atrocius commissum fuerit, or quod aperia ad contumeliam domini respicis r veluti s quis alienum ser Dum atrociter νerberaverit; ct in hunc casum actio proponitur. At si quis servo
convitiumfecerit, vel pugno eum percusserim, nulta iri eum actio domino comstetit. COMMENTARO T. TI Uo h ὶe docemuri t. servis, qua servis, non intelligi injuriam fieri; adeo contemptos& pro nullis habitos apud Romanos fuisse. Proinde
280쪽
ῆndes servo eonvIllum lactum sit, aut pugnus ire fine legis praeeedentis d ctum erat, omne
impactus, ne domino Quidem actione nran rari 1--- . -
impactus, ne domino quidem actionem niuriarium competere convenit, t. Aem apud. ἐtaque. ηε. hoe rat. 2. .si quid atrocius in servus ad millum fuerit, de quod aperte ad contumeliam domini respiciat, dona num suo nomine niuriarum a 'ere posse, quasi hie nori servo , ted ipsit domino iniuria illata sit. d. l. Aem apudas. s. si Dis. 3s. Ex quibus eiscitur , leviorem iniuriam servo tactam , veluti si leviter percussus sit, vel maledictum ei leviter, ad sugillationem domini laesam non videri r alioquῖ utique domino actio daretur, d. Lotem apud. 3 . iunct.s 44: Deinde ne atrociorem quidem vindicari, nili appareat, eam servo semiri in contumeliam domini. Et hoe quidem e Eeit summi iuris ratio, quo servi pro nullis habentur. Caeterum praetor, ut passim, ita hic quoque aequitatem te cuius, graviorem injuriam, licet servo sinam, & citra contemplationem dommi, inultam non reliquit. Et esset sanὰ perabsurdum, inultum pro rius manere , Ii quid atmcius aeri-ὐato od c, d libidine in servunt sit designatum , igitur hoe casu dominus iniuriam servo tactam Persequetur nomine servio δι. Aem apud. i G. s. praetre. 3 q. cum Ier. O g. prvior. 4 I. cum seg
cominos actonem habere, sic accipiendum sit, ut omnes habeant ist solidum, an pro parte dominica dimitavit τ & respondetur, alii oneri quidem omnes habere, sed non pro maiori pa te , uam pro qua domini simi. Ex quo minimo e stietur , in inimanda ea portione, persinnani & qualitatem dom; norum non simul spectas i immo vel ba Pauli conticillum arguunt,
cum portiones ossicio iudicis aestimari dicit. De servo criniaruo
Si commuri servo . Us,ria facta sis ,
aequum est, nou pro ea parte, qua dominusu.-
quisque est, aestimationem iniuria sisti; sed ex dominorAm Eersona , quia ipsist inju
De servo frucidario . . Quod si inus inus in ser Tit; 'est
proprιetas Maedili, magιs Asa υιo injurι afri intelligitur. Co M M E N WAR IUS. SI servo iniuria facta sit, in quo unus prometate1n , alter usu ni fructum habet, magis est ut proprietario injuria facta. intelli satur, quam ei, qui habet usumfructum, d. l. rum apud. g. auresten. eos. Quod . enim ulli,s ultus alienus est, i a non escit, quo minus res tuta adhuc nostra asse dicatur , L recte. αμ de vera. RAE. , sed hoe oti tinet in re dubia servoque atroci in iuria affecto . Non si aperte in contumeliam usu-tructuatii vel ratus iit, us fructuario injuria
rum actio datur, d. f. ιtem apud. Is .. g. pen. eod.
Ta, . Ex dominorum persona Per enim absurdum esset, duobus impari dignitate praeditis parem iniuriam interpretati, veluti si unus sit Tenator, alter persona humilis,. g. 9. - r. Od. Nec ob stat l. re. eod. Vide Plura in commenta C o M M E N T A RI U F. OB. iniuriam servo communi factam sngulis dominis pio ratione dignitatis insorum actio datur ι cuius rei sinima aequitas do nain quod in disiunctis valet, obm in coniunctῖs valere pares . Den:que ii ubi maior est dignitas, ibi major Et atrocior iniuria insertur , g. atrox. 9.. r.eod. iniquum esset, duobus impari dignitate praeditis parem iniuriam interpretari . Quods alterius iniuria maior est cum sorte is sena- tot sit, alter perlona tamilis, 1 maiorem quoque poenai statui oportet. Neque obitat, quod ex Pedio Paulus refert in Lsed Mn. G. eod. non elle aequum, in casu Proposito pro maiori parte condemnationem fieri, quam pro qua quisque dominus est: quoniam ibi non quaeritur , utrum ex per na dominorum iniuria aestimanda sit , an pro P mone doni utica; sed utrum id, quod
6. Sed si libero homini, qui tibi bima fide
servit, ιnIuma saeuasit, nulia ιι Hactio ua. bitar , sed suo nomine is everto poterit, nisi in rothmeliam tuam pugatos sit. TMucenim competιιν ibi injuriarum utilio. Mem
Iermente, M totιes admittaturi 11ariarum acto , quoties in tuam comtimetiam injuria
, MINTARI lys. SI iis, sui. nobJx bona fide serviunt, iniuria facta sit, siquidem liberi sunt, pulla noli; actio competit, sed ipsi suo nomine expetiti pose sunt i sin servi alieni, dominus iniuriarum agit . Sed hic si in eontumeliam nostram pulsati sunt, non domino, sed nobis actio datur, Ll, item
apud. 1 F. 9. antepen. Pen. e d. His consequens
est, ut si timulo, mercenario, procuratori, vel subdito alicuius iniuria facta lit, dominus cx hae iniuria non aliter agere possit, quam si in eius eontumeliam illata sit, verbi causa ,:mandata ejus exponentibus vel exequentibus. Gom. I. res. 6. n. 6. Schneid. t e. n. 2. Tuld. eap. 9.