장음표시 사용
291쪽
ni opponi tmr denique & oratorum & histri nuni S labrorum actionem esse dicimus. Sed nequis erret in varia huius verbi significatione , quam habet etiam tunc, cum ad usum forensem restringitur, sciendum primum est, numquam verbo agendi, eiuri ad iudicia refertur, ita usos esse veteres, ut eo verbo idem sipnificarent, quod ducere , trahere. Agere enim illi perpetuo dicunt cum aliquo, numquam agere aliquem: asere iudicio , agere interdicto, quod non significat aliquem ducere aut trahere, sed idem est quod tractare cum aliquo iudicio, interdicto cum aliquo contendere ; nec reum ὸicunt, qui agitur, sed 6 cum quo agitur. Quapropter non est audiendus Theophilus, qui actionem ab eo dielam scribit, quod improbos & perfidos ad iudicia agamus. Suadruplex autem sere huius vocis in iure usus est. Primum latissime accipitur, & norum acti nis praedicatur de lite omni & causa, sive ea civilis sit, sive criminalis, in qua alias sere utimur verbo accusationis , L penuti. si ex nox. causata. I. ult. de privaι. delict. I. I. de eximia. peli. l. 18. de aceus. ι. 4. c. de edendo. rubr. c. quod. eiv. in. crimin. Secundo mimus quidem
late qtiani in significatione praecedenti , sed ratione sequentium adhue latissime, ut appellatione actionis como iehendantur causae omnes Pecuniariae , sive iudicia o linia civilia , non
ordinaria tantum , verum etiam extraordinaria , interdicta , praeiudicia , yersecutiones , stipulationes praetoriae, quae actionis instar obtinent , ut damni in lecti & legatorum , &e. in sumnia imploratio etiam nobilis offeti iudicis, ut nune loquuntur . I. actionis. 37. de oblis. O in. l. act/onis. 34. l. pecunia. I 78. S. v. de verb.sign. Tertio Pro genere communi actionum in rem S in personam, l. actionum. a s.f. d. obi. O in. 9. I . Ur. Me riti strictius tamen , quam ut interdicta , praeiudicia , cognitiones & stipulationes praetorias contineat, edo hae. 3F. q. a. ι--n solum. 39. de procur. d. l. 73. q. . de verb.sign. Quarto & poliremo strietissme atque angustissime, ut lolam denotet actionem in personam , t. actio. 18. Me tit. d. l. 178. g. λ. de verb. hin. ac tum sere opponitur petitioni, qua actio In rem lignificatur, ut in formula sipulationis Aquilianae, g. I. svr.
Ex his autem significationibus eam, quae secun do loco posita est, huc pertinere ostendit supradicta diviso, in qua actio constituitur tertium t et ius iuris privati objectum. Cognata vocabula sunt, petitio, persecutio, formula, lis, causa, controversa, conventio , iudicium t nam S. vox tuaicii pro actione saepe sumitur: ut videre est in ι. i. o pass. f. ct c. fam. erc. Sc Praetor Pro miscue nunc actionem, nunc judicium se daturum pollicetur. TεxTUS.
Definitio. Actio nihil aliud es, quam ius persequeri di in judicio, quod sibi debetur. . N o T AE. Ius persequendi J Auctor huius desinitioni,
Celsus I. si . hoe tit. Caeterum actio, quatenuatenium iuris obiectum constituit, magis confiderari debet ut via & medium, per quod ad id, quod nostrum est, aut nobis deditum pervenitur, quam quatenus est ius, aut ex iure nobis quaesito dependete qua consideratione eum rerum nostrarum pars sit, ad secundum obiectum reserti debet, L M. de veta. sigmCOMMENTARIUS.
3 2 eminem posse quod sibi deberin, propria ece1 -
4 In iure fieri quae dicebantur , qua injudieis .s Repetitur res ab origine.
6 De quibus ean is magistratus 'si ex officio eo-gnoscere soluit in quo plersque salitiei --
7 Rinam olim eεmmune fuisse forum: nunc autem metropolos idem jus non habere. s commune forum esse ct locism d.mkiliai rumquod tempus iste in pieιendum. 9 Mas passim receptus. Io Proprium forum qua tribuant: se quid mut
II Actionem in rem etiam in Ioeo domkilians ερμris moveri posse ; eontra Donetl. II Eum , qui per se est etens non est, posse exaceidenti competensem fieri , O quibus ex
II Desin tionem hane etiam eompetere actioni in
I Item actionibus popularibus i quae quid sint,
Αciis nihil aliud est, quam ius J Alictor huius Idefinitionis est Celsus, in I nihil aliud. 3 I.
F. Me tis. Generis loco ius ponitur: quod voeabulum eum verbis lac endi iungitur in perpetuo usu iuris; adeoque apud omnes Latine i mentes signiscat potestatem iure publico tributam ; veluti cum dicimus, ius testandi, ius stipulandi, ius retinendi, ius eundi, agendi, utendi , fruenai, Sc. Neque alia hoc loco quaerenda huic vetbo significatio est. Et male omnino Hot maris nus formulam interpretatur. Et li enim quandoque actiones cum dicunt Iurisconsulti formulas earum intelligunt; atque ut hoc etiam largiar,
292쪽
clim praetor se actionem daturum pollicetur, is linulam eo nomine significat; nullo tamen modo ldici potest, aut jus agendi sermulam esse, aut in
hac d finitione actionem ut formulam consid rari. Formula a praetore impetranda est: actio, ut qu sque contraxit, statini ei competit ; Sc d minus amilla polli ilione ius agendi habet statim, id est, etiam ant L quam praetor adcatur : Sc quis non videt, actionem in propolito considerari, ut in perso ditoris radicata est, non ut actu in iudicium deducta i atque ut maxime ut iam actuantentatam consid rex, sormula tamen propriddici non potest , magis quam emancivatio', maa una riso, adoptio, aditio haereditatis, dee. quae sormulae non erant, sed actus teritimi, qui
per certas formulas Sc verborum conceptiones
expediebantur, I.actiss. 7.de regJur. Ad haec nihil eorum formulae convenit, quae praedicantur de actione, ut cum actio nasci dicitur, acquiri, ipso iure competere,alic nari mandari,cedi, dcc.ad haeredem trantire , ab haeredibus incipere, successi
ne confundi, pluic factiones concurrere , una electa alteram consumi, dividi inter fideiultores, Scid genus sexcenta alia. Nec ut actionem, ita sormulam in rem, in personam, civilem, praetoriam,
Perpetuanx, temporalem tamosam, haereditariam, Ecc.recte dicimus. Quamobrem nec auctorem huius definitionis Cellunt arbitror de formula cogitalle : quamvis temporibus huius Iurisconsulti, qui sub Traiano & Hadr ano floruit, formulae a huc in integro ulla ellent. Plane de sententia Iustiniani, qui formuli, iam dudum sublatis, definitionem eaniae in nihilominus retinuit, nulla potest elle dubitatio.
. bis differentia continetur, Sc genus politum I stringitur. Verbum persequi notissimae significationis est, nec obscura quae in eo, translatio. Sumitur autem hoc loco generalius, com olim in specie cognitionis extraordinariae persecutio. nes dicerentur, ι. 178.6 1.cti verb. Iun.
3 In judicis J His verbi, indicatur, neminem sibi
ius dicere polse, aut privata, quod tibi debetur, occupate auctoritate ; sed ii quis putet, se habere actionem , legitimo iudicio cum cia ii adversario experiri debere, atque actionem sim proponere apud magistratum sve iudie em,qui cognOjcendis
6c componendis civium controversiis publica octor ita te conli t utus est, L extat. I. quod mel. ea.& liruul doccmur, non quamvis interpellationem aut conventionem actionem dici, sed eam, quae fit apud compectantem iudicem ex ratione ac praecepto leguna Sciustitiae. Caeterum quo res
tota plenius intelligatur, duo adhue nobis explicanda sunt i . quid haec verba judicio significent. h. ciuis dicatur iudex competens. Primum 4 quod attinet, diversa veteribus sunt, Iis jure dc in udicio. in iure fieri dicebant ea,quae ii bant apud magistratum, antequam ad iudicem iretur, vel quae tota peragebantur apud praetorem, veluti ea, quae cognitioni, erant extraordinariae, & cautiones quae a praetore postulabantur , puta damni semia, in Instituti
insecti, vel legatorum: in iudicio ea proprie, quae
expediebantur poli litem eontestatam apud iudiees dato, live pedaneos. Actio in jure a prael re dabatur, apud iudicem recuperatores e in iudieio exercebatur. Caeteriam mutato veteri procedendi ritu,ex quo ipsi magistratus iudieare justi
rentiae usus elle estuit: nisi quis putet, adhue diei debere in iure fieri, quae fiunt ante litem contestatam , dc prator i ple olim explicabat; in iudicio . quae postea fiunt, licet apud eun dem magistratum Omnia expediantur. VINN. Multo a curatius haec omnia exponuntur a eeleberi moGer. Noodito, tib. r. ue jurisid eap. 6. O 8. ubi docuit, praetorem de iure ; iudicem de facto e gnoville de hoe institutum ipsi urbi fuisse cotvum, siquidem Dionys Halle. lib. 2. resert Romulum quaedam per se cognovisse, quaedam per iudices . Unde cadit coniectura auctoris nostri ,
quain sequente num. s. proponit. HEt N. Operae spretium est , rem ab origine repetere . Initio qui dem praetorem ipsum, utpote iuri dicundo civiumque inter se controversiis disceptandis ae diiudicandis creatum ac constitui um, causas privatas omnes plene cognovisse de iudicali civerisimile es. Verum postea, 8c primo quidem propter gravio
res occupationes, procedente verλ tempore sortassis etiam ob dignitatem mag stratus, obtinuitido paulatim inordinariam iuri Idicticinem versum est, ut praetor aditus non ipse iudicaret, sed praeparatoriis quibusdam apud eum tractatis, quae in jure fieri dicebantur, actionem de formulam daret, litigatoresque ad privatos remitteret, qui noti nem ει iudicium susciperent. Horum iudicum varia suere nomina. Dicuntur judiees dati, delegati , Pedanei, speciales, addicti, selecti, disiceptatores , recuperatores, in iudiciis bonae fidei etiam arbitri: de quorum nominum ratione consulantur Scip. Gent. 2. de tur bd. g. Coras. q. mile. I 8 Duar. de judae . de Iud.dar. Sigon. 2. deant chiunc v. tap. l8. O seq. Nullam verό iurisdictionem hi iudices habebant, sed nudam dumtaxat notionem, hoc est cognoscendi tantam &iudieandi potessatem sine imperio aut iure sententiae exc quendae; Se simul ac sententiam dixi se sent, iudices esse desinebant, i. s.l.ls. Linrex. s. dere jud. Apud hos iudicium exerceri propite dicebatur, de ii si specialiter iudices appellari & a
magistratibus separari solent, d. l. s. e s. d/ rei .l. 2.de regjur. l. .ct I. . de j ινιμ. Usque a leo
vero haec ratio dandorum iudicum invaluerar, ut vix ipla praetor iudicium umquam susciperet, &, si fides Duai eno lib. I. disp. ν 3. ne potuerit qui dem praetor ipse de causis quibusvis cognoscere.
In quam lententiain affert l. .de tui.do l. tilia de
Q. traei. ι 8. de Ost. praes. l L. c. de pectu. iud. Alii tamen id arbitrarium sui late existiniant argu mento legis, quam inter suas, atque, ut credibile est , ad morem suorum temporum respiciens M. Tullius resert in lire verba: Iurνι discepιαον, qui pravata jndicet, jud, earive jubeat, praetor esto.
Q iod in medio resnquimus. Illud constat, ev s
293쪽
eeptas fuisse nonnullas eausas, de quibus ipsim,
gistratus ex ossi eici cognoscebant, non iudicem dabant; quae cognitiones praetoriae, Sextraor dinariae dicebantur, propterea quod praeter mo re m iudieiorum ordinarium atque usitatum, sine
sole ninibus & strepitu iudieii, sine formula, haec ausae expedia. bantur & disceptabantur a praetore Ipso et cuiusmodi caulae sunt cognitio de honora His advocatorum, medicorum, ptosessoriam liberalium artium, 1 i. de μιν. eoptimi secutio fideiconin isti . l. i 8. I. x fle verb.um Ulp. lis. s. S. I .pertiri liberorum, qui in potcstate sunt, ι. i.6 x de rei rincrestitutio in integrum ex edicto de minoribus, i. II. f. i. t. 4.f. ml .de min. Cuia ius par. c. mbi ea. at. Se Scip. Gent. d. lorihue item Alerum causas status sive praeluseia. Recini e an secus, ambigo. Nam praeiudicia in
gnitione praetoria. Et in his causis partes ad iud
cem mitti dicuntur, ι. l. b. l. er L s. de lib. ea.
passimque iudicis liberalis eausae, qui de libertate cogniturus est, mentionem fieri videmus , ut iii l. 7. . 9seqq. t. s. Ae ι baa. Iseons. q. g. isti. vers. quad res f. de statist/b. l. 7. s. I. an sin. de har. per. Plautus recuperatorum semper meminit in RMd. B-h.8e Sueton .in Ve*ascap.
ces poscere , quam sim compromistari i, vel quia etiam iudices a ptaetore delegati maiores sunt arbitris , qui constituuntur mera eonventione privata et vel quia Iuristonsultus non simplicem cognitionem 3c decisonem eausae cons-derat , quae sola pertinet ad offetum iudicis dati ι sed totam causae tractationem , Et in hac etiam partes praetoris , qui lite primum apud se contestata formulam ipse eo ipit , dc iudIeium iudieemque eonstituit. Atque his insuper argumentum praebet l. r. c. de of priri. ubi Constantinus causam liberalem proeliam s cit Iraetoris , quod frustra secisset , nisi antea sumet iudicii ordinarii, add. RH. I. r. I . Η toman. s. abs. s. Sed nee interdicta huc perti
nent, ut constat exoraripro cae mitem ex t. I.9.2.
si ventri nom. misi. snpop. I. l. in pr. na vis suu ei, iis inpos . ι r. inyr. de vi O de M arm.quibus locis manifeste refelluntur, qui negant, ex causa
interdicti sormulam aut actionem datam fuisse. Postea ratio iudiciorum mutata est, S iniuncta causarum omnium cognitio iesis magistratibus, extra quam si vel occupationibus publicis, vel multitudine caularum ipsi eognoscere impediamtur, l. 1. c. de ped jud. aut ea negotii sit vistas, ut non admodum notionem magistratus requirat , ι. isti. c. d. iis. quo res ciens iustinianus, ait, iudicia omnia tuo tempore extra
ordinaria fuisse, 6. . it. Inst. de intera. In Iudicio igitur sie nunc in teipretabimur apud praetorem sive magistratum, qui dum ius dicit ae red-
die, recte iudex appellatur, &eis solἱ nune I
dieandi munus ineumbit. Alterum quod hie ex plieandum erat, est, quis sit iudex competensi neque enim promis e apud quemvis Iudῖeem quae v s actio institui potest, sed apud eum s lum, esus de ea re, qua de agitur, notio est, qui
uno vervo competens appellatur. Competentἰa
haec aestvriatur ex eausti , ex quibus serum sortiri dicimur. Forum duplex: commune unum, aiuterum propclum seu speesale. Commune sorum , olim fuit Roma i quae ideireo veteribus dicta est communis patQ, I. Roma33-d Munie.Nam omnes, qui Roniae inventi essent, ibi eonveniri poterant, ibi se defenderi debebant , nisi ius haberent revocandi rem ad domicilium proprium,l. 2. g. omne . . O seqq. ι. -n aulais. 14. de ja die.sed mosibus hodiemis retiae urbes seu meo potes ius istud eommunis seri non habent. Commune sorum item revi dixetis, in quo quisquis rconveniri potest quaeumque ex causar quale forum tribuit loeus domiciliit Ee est notandum,etrea locum domIeilii non tantam inspici loeum,
in quo reus habitat tempore movendae actionis, sed etiam in quo habitabat tempore contractus st. 1. c. de iurisdin. quem locum male Cum Sa lic. de Sich. restringunt ad ea sum, quo quis inloeo domicilii eontraxit i quia ita conveniret mex eaPite contractus, non domicilii, de quo ibi diserte agitur, ει locus contractus sorum tribuit,
etiamsi quis numquam ibi domicilium habuerit. Atque ratio hujus iuris satis manifesta est, quia edm statim actio ex eontractu nascatur, 3e ius conveniendi reum in loeo domicilii eredit
quaeratur, cum quo sorte alias non contraxisset,
ius illud ereditori facto debitoris adimi non debet. Moribus in Belgio & aliis regionibus dudum invaluit, ob litmmam difficultatem , quae laepe est, sequendi debitores exteros, ut ii quovis lo- eo deprehensi detineri iudie cique sisti queant.
sisse . Proprium forum est, quod praeter com-io mune tribuunt eausae singulat, veluti in actioni-hus in pelsonam solum tribuit locus, in quo eo tracta est obligatio, s. omnem. xo. de rudis. quod tamen puto se aecipiendum, si reus ibi repeti tur, Per l. 2. g. 4. ι. 19. ia trine. O f. . L --
3. Sichard. N Vulteius in L a. c. de Drisdict. Ant. Fab. c. sus, M. eonv qia em. tie desin. 4. & si quidem In eontrahendo dictum non sit,
quo loco rem praestari oporteat, is loeus eontra ctus intelligitur, in quo res gesta est, dict. l. 9. g. I. dιαι. ες. Sin autem expressὸ eautum ut alio loco, quim in quo negotium gessiim est, res praestetur, hie locus aecipiendus tamquam re ibi contracta , ι. 3. de reb. aua. jnd. poss. l. contraxasse. 1 . de isti . O act. In Francia& his regionibus non in spieimus locum contra ctus, nee solutionis, stis domicilii debitoris , iuxta t. ex sere. 6r. d. indici sic ut L Mero. 3'. dej-- l. 3. de rex a ct ind. post. l. 23. de obi f. in am
294쪽
o a a. non sint receptae, secundum ea , quae ira dit Imbert.& alii allegati a Christin. Hl. a.deiasai 6. . In actionibus in rem speciale forum tribuit Ioeus, in quo res sitae sinit. Est enim constans haec sere omnium interprerum sentem ausuque forensi non dubio recepta , posse pro arbitrio prii tofis actionem in rem moveri vel in imo domi-eilii possessoris, ut soro actionum omnium communi, vel in loco, ubi res, de quibus conte
ditur, constitutae nunti Per text. non obseurum in I.3.c.M. in rem amfae. L .n. c. ubi de baria. Quamquam Gudelinus notat, praxim illud maxime observare, ut ibi dumtaxat actio in rem i tendatur, ubi res sta est, lib. Aap. 1.Unus seremnellus noster lib. I m. l . ab hae sententiareeessit eontendens, in actionibus in rem nullam
domicilii rationem haberi, sed unum tantum esse forum rei, loeum se. in quo sunt constitutae ι ibi reum conveniendum esse, ibi se defendere deberet conventum in loco domicilii non eost iudicium pati. Quo Sipse aliquando inclinavi propter I.q-d legatur. 38. de indie. Sed non dubito nunc, quin quod Iurisconsultus ibi proponit de re lexata, foeciale si, eo quod legatario suffcere debeat,si haeres, a quo legati praestandi necessitas non coepit, eo in loco ubi res est offerat si lutionem, de qua etiam ει ipsa praestatione praecipue Iurisconsultus tractat. Quod Donellum praeterea movet s Belle eveniri posse, si possiesloe
in loeo domicilii conventus iubeatur rem rest, tuere,ut nova lite pro executione rei opus sit;non usque adeo magni momenti est.Nam prςterquam
quod magistratus omnes inferiores mutuam sibi operam praestare debent, considerare debuit Do-nellus, non esse ex ratione iuris Romani in iudiciis realibus ordinariam hane proeedendi atque exequendi viam, ut possessori restituere tutio, nec parenti res ipj, manu militari auferatur, sed ut damnetur quanti in litem actor iuraverit, ι.
eius rei. 6.cum seq. de rei vind. I. s. er 8.do in liti inr.Quaestiones criminum ubi exerceantur, docet t. . O 2..eum anth eq. c. tibi de erim. Illud obiter
adiicio, posse eum, qui per se competens non est, ex accidenti eompetentem fieri, idque vel propter judicium iam coeptum, vel propter Proro
gationem iurisdictionis. Coepti judicii haee vis
est, tum ut actorem mutuae petitioni seu reco ventioni, ut nune in soro loquimur, obnoxium reddat, hoe et , ut mutilas rei actiones ibi excipere cogatur, ubi ipse litem movit , tametsi prius ibi conveniri non potuisset, I. 11. de j d/e. L I4. c. de seni. O interi. tum ut litigatores retineat in iudieio coniuncto. Coniuncta autem iudicia hae in re hibita sunt pollessionis & proprietatis; ac de his ita cautum: Quo in loco prius de pollensione actum est, etiam de proprietate agi debere, quamvis rebus integris ibi conventus iudicium
c cipere non cogeretur, ne ea ulla continentia dividatur, LBMin i o c. de jud. M irii us tamen
disiunctos remimus is aram causarum iudices: quippe interdicta possessoria in conciliis prinvincialibus solent tractari ; quaeitiones vero
proprietatis apud euiu ue los magistratum,
Gudet in tab. i.eap. I. ubi de soro competente latε& eleganter disputat , art. I9. Ur. sui. Holland.eων. Prorogatur iurisdictio , cum alius iudex, qtam evius notio est, eχ eonventione aditur, ι. Ig. de iων. . ι. I. de jussie. de quo eonsule DD. ad dict. l. I .cte i diteteras. II .de for.eomp. Chri
st,id sibi d.betur J Hotom. 3. Obs I 7 .addἰt, vel quodsuum est; ne definitio angustior sit definito rquippe quae alioqui actioni in personam dumtaxat competere videatur, non etiam actioni in rem, perquam rem nostram petimus, non nobἱs debitam . Et verum quidem est , proprie ea, quae
nostra sunt, diei non posse nobis debeti, l. stis νω
tenSed quid prohibet,verbum debendi laxius ae-Τ γcipere, ut debere quisque dicatur, quod iure Praestare tenetur, quamvis facto suo ad id se non obstrinxerit Convenit certe hoe & partitioni iuris initio propositae, Zc praesenti instituto I ii in ani, ut divisio in eontinenti subiecta elare ostendit . Nee deest veterum auctoritas; nam& Ulpiamin ι.εαωniarii 78. χ.ωltim. scribit, hoc
verbum debisis, omnem omnino actionem comprehendere . Plane perseeutio criminalis hue non pertinet, qua quisque non quod sibi debetur, Persequitur , sed quod vigor publicae di- seiplinae postulat, vindictam criminis , l. 9. g. quod illitat..s.de pMnean. uaesitum de actionei populari & iniuriarum . Sed puto , verba definitionis etiam ad actiones has commode applicari polle. Populares actiones sunt, definitore Pa lo in l. 1 Aepoui.-. quae ius sium populo tuentur: nimirum suminus ac praeci euus harum acti num finis ell, ut publicae utilitati S securitati consulatur, t. r.f. i. de his qui usu d. vel dei. quam ob causam etiam omnibus pari ter propositae sunt, nisi quod in iis, quae simul eontinent interesse alicuius privati, is, cuius interest, praeferatur, l. 3. b. I.de opis l.acI. l. 3 n Pr desipist. Gol. Pςna,quam persequuntur , regulariter actoris lucro cedit: qui ob id etiam , postquam litem contestatus est, inter creditores numeratur, t. I 1. de verb. sis fisco ut applicetur, rarum & singulare: ac tum praemii loco pars aliqua datur actori, l. s. g. ex
Caeterum quia hae actiones ita propolim sunt, ut eius demum, qui eas occuparet litem coni stando, propriae fierent, eique soli poena praest retur , inde est, quod qui habet actionem popularem , non intelligitur esse locupletior, neque pro creditore habetur, antequam litem contestatus est, ι .pen. f. I. depop. in. iunct. ι I1. de Verb. signis Sed enim cum hae actiones privatam peeuniae persecutionem habeant, utique consideratae quatenus iam occupatae vel etiam oecupandae per litis contestatione in , ad defini tionem pertinent. Idque menti Iustiniani omnino eonveniens est , qui & supri titoraeeed. f. i. O infra hae eodem tit. g. x x. populares aliquot actiones proponit. Eadem sere ratio esse videtur & acti
295쪽
sias injuriarum. Haec ante litem contestatam in bonis nost is non computatur, Linjuriarum. 28. de injuν. scilicet quia si quis de ea litem non conta status decesserit , per nde est, quasi nullam umquam actionem habuisset, utpote quae nec illi prosuit vivo, nec haeredibus eius prodest, ad quos non transmittitur,.f. .in perp. O temp. a I. I. I 3.de 3πιών. Usurarum petitio propriam rationem habet; nec tamen eam hine excludimus. Nam quod usurae dicantur peti non polle iure
obligat onis aut actionis, sed ossicio judicI, in bonae fidei iudicii, ob moram praestari, t. qui
Per. 49. g. I. de act. empl. l. 4. C. depos id non significat, ii suras non deberi, aut nullam usiurrarum nomine actionem eine, sed non deberi principaliter; necesse propriam actionem, quaptincipaliter petantur, sed sortis dumtaxat, 'ua mora&ipsae per consequentiam ossicio iudicia veniant. TEXTU s.
Divi sio prima. I. Omnium autem amoram, quibus A. ter aliquos apud ladices arbitrosve de qua-
in personamia Namque agit unusquisque aut chm eo, qui ei obligatus est, vel ex contra- lu, vel ex maleficio, quo casu prodιta sunt actiones in personam, per quas intendit, aiversarium es dare aut facere oportere, ct aliis quibusdam modis. Aut tam eo agit, qui mulio iure ei obligatus est, movet tamen alicui de aliqua re cantrodiersam; quo casu proditc actiones in rem sunt se veluti s rem corporalem po deat quis , quam Titius suam esse ormet, possessor autem dominum ejus
se es e dicat: nam se Titiuisuam esse intem
dat, in rem actio est LN o T AE. I. Judreer arbiινορε J Iudicum nomine i telligit judices addictos actionibus micti iurῖs;
arbitrorum, addictos iudici s bonae lutei, t. i s. de re jud. ι. 7. de Ieg. IMI. Np. quamquam &arbitri ex compromisso sumpti huc pertinent, L
o easu pradita actiones in rem J Actio 7n rem est, per quam rem nostram, quae ab alio post, detur, perimus, i. In Metit. quam TiasMIuam eis. J Areo In rem de re eo porali , quae καet' dicitur rei vindicatio tuti. D. O c. de xei vindie. soli competit vero rei domino, c. 23. eod. Utilis tamen emphyte tae N supeificiario datur,. L I. b. I. Q. HA. l. 7 . de νεί viud. τέ sor dominum se dieat J Aue utique neget petitorem dominum esse: Iram ut contra vindi-
eet, non est neeessarIum, g. 4. Afri interd. t. 4. c. de edend. . COMMENTARI Us. I Divisionem hie propositam non a materia, sed aeausa esseiente sumptam esse. 1 Iiar ιuν eausa e em seu jus , unde actiose in rem in personam manat. 3 Persona ad. consisAendum judietam nerest
4 2uam varie nomina hae , iudex er arbiter , aeeιριantur, sire conjunctim si a per se pa-
s Arbitratores,. quas ποeant , hue non pertineres rejecta vulgata distinctione. 6 Disputatio arcurata adversus eos , qui mancam se hane divisionem estniendumst , unoque membra , - Maxum se i actionum , misi
7 IXec aestones , qua dierentur in rem Ieripta, tertiam speciem eonstituere.
8 Actio in personam quid, eui , adversus quem
teneri nori e possid/ntem .m Actione in persenam quid pctatur M. O insesnecti cramen ιnter hanc O illam, quaestin
m eivea ea in is bello complectendam . in Actiones in personam , qua nec ex contra. ctis , naec ex madeficio originem trahere viaen.
i3 Formnia να actιonsbus in personam usitatae, O quali nem, eum agitur ex obligatione facienes. I 4 Formula , qua adversariam dare aut Deos
is Actia in rem quid sit , unde nascatur ἔ c eni competat principalis illa , qua de his agitur tio stua peritori in hae actione probanda ad sem
P Roponuntiar hoc titiaquinque aut sex actio. num divisiones, quae naturam, causas, vim& propi ietatem singularum velut in tabella exhisbent. Quae hoe s. proponitur , summa dic tua
eodem sensu, quo O me alibi a nostris , ut in l. 3.
inter ultas prima&potis lima est. Ratio divilionis ab obiecto sive materia petita prima ironici videtur; id enim verba haec, in rem ct in per σμ
296쪽
inam, prae se serunt. Nos tamen a eausa egeiente potius eam ductam arbitramur, hoc est, a iure, quod quis circa rem habet et idque eonfirmat eum
hie ipse loeus, tuin ι. actis m. is feod. unde magnam partem, quae hic traduntur lausta sunt: ae mox res tota clarius apparebit. Non ilitur ideo, tuquam, actio in rem dieitur, quia in ea res petatur; actio in persenam,quia petatur persinna: una enim actionum omnium materia est res, quae petitur, sue in personam agatur, sive in rem. Et si quando contingar, ut servus petatur, non petitur ut persona, sed ut res caeterae, quae ninimae sunt, aut nobis deben t ur. Sed nee ideo actio in personam dicitur, quia ea qui agit, perso nam eonveniar I actio in rem, quia conveniaturres ipsa εῶ quod natura fieri non potest r nam quod Iu sconsulti ita aliquando loquantur, ut dicant, rem conveniri, non personam, abusivu mest, & specialem praeterea rationem in causis , de quibus ima untur, habet, veluti in L et fida pinilis .item ι. I9. destin se. Quarum in illa prindia eonvcn Iri dicontur ex causa vectigalium, non personae; ut intelligamus, onera ista praediorum esse, non persturai una; ae proinde quas a praediis exigi, atque a pollessi tribus eo nomine conventis praestanda iste , sine consideiatione temporis, quo possederunt. In alter Papin anus negat, P cuniae publicae , quam q is u debitore suo in solidum accepit , revocatae, usseras praestari, eo quod
olendum est , quasi qes ex obstatisne agit, non
voe agat, ut rem quae In obligationem deducta est, consequatur: sed sie , quod actione Inpersonatri quisque tenetur ob hoc solum , quia verbie ausa promisit, se daturum esse ; & hoe sive rem habeat, sive non habeate cum actione in rem propria propter hoe solum teneatur, quod rem possidet, nec compellatur in rem actionem pati, si rem de dere nolit, aut sine dolo possid
verbis breviter comp ehenduntur tres illae pers nae, quae ad constituendum iudicium necessario requiruntur, aetor, reus, judex. Actor & reus litἰ- fiatores sunt, inter quos res agitur, & quorum
ille est, qui litem intendit, hie, qui excipit.
Graeci appellant, & more Graecorum nostri aliquando partem sustentem, L .c. da jurejιεν. poti est. ι. I l. s. . c. de Iudie. Iudex, apud quem res agitur, qui idem causam cognoscit, &litem auctoritate sua dirimit . Unde iudicium non male definitur legitima rei controveris i ter actorem & reum apud iudicem tractatio, in eum finem instituta, ut lites publiea auctoritate
Itidie es arbitrasve J Nomina haee iudex & adibiter non eodem semper modo accipiuntur, nec per se posita , nec eonjuncta , ut hoc Ioco res, non neri a convenitur; ora5d se explica- i Utrumque autem vel proprie accipitur, vel im-
tur, in la.c de priv. D. quia sicus iure extraordinario privilegii sui rem aufert, non eum obligato ex eontractu aliquo erat itio agit . Attam utraque actione & res petatur, ει personaeonveniatur, qui sit, quod una in rem nomen acceperit, altera in personania Dieam statim iptius enim causa essiciens utriusque indicanda est, unde potissimum , ut ante dixi, sumpta ratio di, vilicinis . Omnis actio procedit ex iure aliquo, proprie . Iudex proprie dieitur, qui ita iudieat, ut in eo munere Rublico fungatur: etenim tu Acandi munus publicum est, t. quippe. g. f. de In die. I. isti. I iisd eandi I . de mun. O Mn. Atque hinc iudiees omnes dicuntur habere notionem, id est , potestatem eognoscendi iure publico constitutam, ι. s. de re judis. Improprie iudices dbcuntur arbitri, qui ex eonsensu litigatorum &compromtisci sumuntur: qu ppe consensus pri quod quis eirca rem habet, tamquam a causa eL l vatoruin iudicem sacere non potest, ι.3. c. dejn ficiente proxima, ct itidem variatur pro iurisiνUL Appellantur autem iudices propter assinita- istius diversitate. Quemadmodum autem hoc ius rem , quam eum veris iudicibus habent , eo in universum duplex est: unum in re, alterum ad rem; Ita quoque duae in universum divterum i quod partibus iudicis sumantur, & arbitria ad livetiae ' hmilitudinem iudiciorum redacta sim, ι. .l. 3. actioniim species inde manarunt, sive duo remedia ad ius illud iudicio persequendum. Ius in lve, quod obiter hie inculcandum, multiplex, 9. 1. derre. arbitri l. en. ff. ι. I . c. de judis. ac tametsi sententiae eorum executioni mandari non soleant, esse inim tamen aliquem habent vi
dominium tum directum tum utile , usu fiuctus , t stipulationis poenalis. Arbitri proprie & plerum servitutes, pignus, ius possestion s. Jus ad rem que dicuntur iidem illi, quoε d ximus, iudicesimum est, obligatio se ilicet, sue creditum. Ex voluntasi & eompromissarii. Non est tamen i iure, quod quis in re habet, profici scitur actio frequens, ut veri quoque iudices arbitri dicantur, in rem, pro diversa quidem qualitate issius iuris i ut plurimum autem illi, qui ex bonae fidei iudi- diversi quoque generis, sed id ad rem propoli- l eio cognoscunt; & maxime in judiciis divit is
ram nunc nihil saeit. Obligatio actionem in per-- 'c
sonam parit. Illa in rem dicitur, quia domino quod detur , rem perpetuo sequitur , atque ut persona liti conveniatur , hoc est , e e. ι. 18. F. L 3. c. eorum. d id. l. pro se possessior , tamen non convenitur propter se , eu. 38.1. prose. sie autem appellati sunt huius sed propter rem possessam. Haec autem in persila genetis judices , propterea quod libera iis pol nam dieta est, quia ut persona lite convenitur, t stas permittitur arbitrandi aestimandique, quari- ita convenitur propter se , quia se obligavit, non i tum alterum alteri ex bona fide praestare Opo Proptet rem pet eam. Quod tamen nou si caeci- teat. De quo pluscula ad s. I 8. O lo. in . P. H. ne1ι in tristeretis. Hhli 3 te ea familiae erciscundae & communi dividundo et u
de & iudicia ipsa arbitria, ι. x . depos. I. arbi
297쪽
terea norren iud cis etiam tune cum proprie usurpatur, aliquando generaliter accipitur, ut eo ccntineantur omnes, qui cognoscendi & i
dicandi potestatem habent , sive eam habeant iure magistratus, aut vi alicuius iurisdictionis
sit. 1. c. de reb. ana. jud. Q. sive iure nudae notionis, ut iudices pedanei , aliquando specialiter pro pedaneis judicibus dumtaxat, hoc
est , iis qui dati sinit a nia sistratibus aliisve qui ius dandi iud cena habent; in qu a. significatione etiam passim hoc verbum sumitur, non tantum c mi Cpponitur verbo magistratus, sed etiam . um iter se S absolute ponitur, l. I. 3. de jώDIdict. l. iet. f. i. in privaris. 77. de judicit. I s. l. judex. s s. de re jussic. l. 2. Gru . fur. Cuius tamen mitinction s non tantus est hodie ulus, quantus olim suit; eum iudicis passim dandi i , cmia nunc sublata iit, i. r. c. d. p u. d. Elt S tertia huius vocis significatio ad- hac magis specti lis, quae ex adjuncto cognosci potest , veluti cum haec duci coujunguntur, iudice, arbitriue, S maxime etai additur, a magistratu dati, ut in I. i s. de τι jud.l. 7. de seg.Iul.νερ. Quod cum fit, ii dicis nomen in specie accipitur,rciit Ingiturque ad certo x tantum iudices, datos
quidem a magistratu, sed in iudiciis fricti iuris
potestate iudicandi certa formula , quam excede re non liceat, circumscripta . Sicut per nomen Oppolitum aibiit iudices irrem veros tune intelli-
. sinuas, sed qui addicti sunt bonae fidei iudieiis,
aut etiam arbitrariis, i. q. s. q. quod met. causminime autem tales, ad quos ex compromisto itur. Hoc ver A vel ex uno loco Senecae intellige- .re licet. qui lib. 3.de benef.eap. 3.se scrib tr Meliorvrdetur tendιιAeausae bonae si ad judicem quam si ad arbιιrnm m Itatur, quia iuum formula includit,
O certos , quas Non excedas, terminos ponsi, his
iis libera O nullis constricta vinculis religio est . Plane cum simplicὶ ter hae voces, iudex N arbiter, iunguntur , nec aliud exprimitur , unde divellum colli pi possit, utramque vocem Pro prie polle aceipi constat, ut eum Iurisconsultus
in L 9. 1. de re Iud. scribit, furioso sententiam a iudice vel arbitro diei non posse ; unde & de hoc ipso loco iudicandum. Atque ut sorte Iustinianus de arbitris ex compromisso sumpti, non cogitaverit , non eo tamen minus hue pertinent,
ubi de actione instituenda quaeritur . Nam diapud eos eadem omnia hie servantur , quae apud veros iudices senec aliter arbitria eorum rata stat, quam si ordine iudiciario, id est, causa more iudiciorum agitata & cognita, ad sententiam serenda proce iterint, i. I .de xee.arb. VINN.
Quam diversa suerit iudicum arbitrorumque po testas, ex ipsis formulis, quibus dari solebant,
patet. Iudex in stricti iuris judiciIs ita dabatur rC. Aquili, Iudex esst,si paret catultim Serolιο de hoe c nino , tu iliam .n eenitim condemna. Nihil itaque hic poterat iudex praeter formulam, sed ex formula condemnabat tanquam ad libellam, it ait Cic. pro Q. RUe. eap. 4. contra arbiter in ju-
diei x bonae fidei ita dabatur 4 paret, catis Itim se vilia domum vend/dili , tum quantum Catulo Seria lium ob eam rem dare ex De boua oporteat, auri damnetur . In arbitrar is deniquet Arbiter sis : e si paret, Maevium vestem Servili habere , neque irarbitris tuo exhibuerit, tum quantum in litem Sese vilsus juraveris, tanti damnata . Hic ergo aliqu darbitrio arbitri, vel jud eis erat rei ctum , ut ponset& usurarum habcre rationem, At cxcepti num, quamvis formula non con prehenderentiar. Add.Siron .de Iud e r.et . HEi N. Enim verδ nihil illuc pcrtinent arbitratores, quos vocant: quirpe qui non ut iudices adhibentur ad eontroversiam sententia sua decidendam, sed ut nudi m diatores interveniunt in actibus extraiudicialibus & contractibus , cum de re aliqua ini: ripsos contrahentes non convenit a veluti si iacontractu societatis partes sociorum , in emtione pretium , in locatione merces , in a itrium certae personae conseratur, ι. 7s. cum s qq. pro foe. I. ult. c. de eon:ν. e t. nullus autem loeus dari potest , quo lis aliqua decisa
arbitratoris interventu dicatur. Et commenti
ita est, prorsusque aliena a ratione iuris eivilis intcrpp. dist nctio, qui duci arbitrorum genera sa-ciunt, albitros N arbitratores, quorum illi tam-uam iudices servato ordine sudiciorum proc ant, hi sine soleinnibus litem amicὰ exaeqlio& bono componant, ut post Coras. q. mist. 4.i g. bene ostendit Bachov. ad tit. f. de ree. edibit r. cap. r. min. 2. usu tamen interpp. distinctio invaluit. Gail. i. Obs iso Merul. lib. I. iis. 7. In duo genera J Ita & Ulpian. in I r s.fMetit. Addendum plerique putant & tertium genus, ex q. 2 .i .eod. actiones se. mixtas, eui uni nodi sintact o familiar erciscundae, communi dividundo , & finium regundorunt, quas expresse dicto loco Iustinianus ait, mixtam causan obtinere tam in rem , quam in personant: item petitio haeredit iis, quae & ipsa mixta dicitur, in ι. 7. c.de haerpet. iunctaque tribus praecedentibus quadrigain illamniixtarii in tam in rem , quam in personam acti num esticit, de qua Cuiae. par. c. m. res. At senim vel δ si hoe ita est , dignu s sanet reprehensone fuerit Tribonianus, qui summam omnἰum actionuin divisionem se proponere professus, eam uno membro inutilatam proponit, hoc est, protrimembri bimembrem iacit, uno membro omisso, quod ad persectionem totius non mὶnus, quina duo illa , quae posita sunt , pertineat. Nec accip o responsonem quorumdam, qui sa-tentur quid m, rectitis Tribonianum facturum suille, si vel una divisione species omnes complexus estet, vel statim tertiam subiectis et i sed carride re ipsa constet, S tertia illa species propolita sit in d. g. io. leges divisionis & methodi insuper habendas. Haec enim responsio, ut aliquid pro Triboniano sacere possit, si quid ab eo minus i cte factum, tamen nihil adfert pro defensione Ulpiani, qui itidem duo dumtaxat actionum genera in L l. 2 s. ponit & e pl cat, in rem, quae Qn
298쪽
euit in die tur vindicatio, δc in personam, quae eondictio appellatur: transitque deinde ad alia , nii scelli generis nulla facta mentione r vitiose omnino , si praeter duo ista genera, quae NOPO nit, adhuc tertium genus actionis superlit, ab utroque distinctum. Ego se sentio, veteres plura actionum genera, quam duo illa, quae hic proposita sunt, non agnovist e, easque, quae mixtae aut mixtam causam obtinere eerto respectu dicuntur, comprehendisse sub simplicibus, atque annumeralis ei speciei, ad quam prinei paliter de ratione originis pertinent. Proinde quia tria illa iudicia , familiae erciscundae , communi dividundo, dc finium regundorum , origine sua&esse tia sunt actiones in personaui , fine solum&esi
ctu quaedam ex natura actionum in rem participant , inter actiones in personam numeraverunt, . ι . D. reg. ut de ipse Iustinianus in I. 3.g. r.c. He ann.exe t.Petitionem autem haereditatis inter actiones In rem , Lets. s. antepen. de haer. per. l. r. l. 27.9. 3.deret vind. ob causam nimirum contrariam . Id vero ita esse, non aliunde certius consare potest, quan ex coniunctione, d. l. r. D. reg. cum d.L2y. g. antepenis Nam in d. l. r. Paulus
sit diserte scribit, Actia finium regundarum in per sonam est , Ireet pro rei vindιeatione sit . Quod nihil aliud est, quam si diceret, non eo minus actionem finium regundorum personalem cens ri debere , quod comparata sit quasi loco vindicationis, quodque proprietatis controversiae e
haereat Ψ ut loquitur Constantinus in l. 3. c. eod. di quod peream, rem nos iram, quae intra fines nostrox sit, consequam tir, qui effinus est rei vindicationis r quia nihilominus verum sit, eam ex obligatione descendere , darique adversus
eum solum, qui nobli sit obligatus. Quod quidem manifestu in est, si quis de vicini maleficio
quaeratur, veluti quod arbores terminales exiise pavit, usalias sciens fines tuos protulit . Sed Ssi sorte antiqui limites inveniri non pollunt, vel non satis evideriter cuiusque agrum distinguant, ita ut novi sint constituendi pio mensura cuiusque agri, aut adiudicatione, & condemnarione, controversia dirimenda , l. 2. . . re r. f. pen. in te os judic. ex obligatione tamen adhuc agitur, quam finium conniso de perturbatio parit. Idemque iudicandum de actionibus lanii liae aerciseundae, Se communi dividundo, in quibus etiam res eii certioris Nam in his de dominio aut Proprietate nulla est quaestio, nee quid restitui Pollulatur , sed ut res dividatur, di recedat ut a communione. Quin etianv possidenti ultro dantur, LIA I am.ereis Ex contrario in dict.l. 2s. 9. antepem sic Ulpianis Peritia haerεditaris etsi in rim attia sit, habet tamen pristariones quasdam per ales. Quasi dicereri petitio haereditatis in rem actio est, quia non ex obligatione aliqua uascitur , sed per eam retii nostrant petimus, quae ab alio possuletur ita tamen in rem, ut e ituquaedam communia habeat cum actionibus in Personam , nempe praestationes istas , quarum
minit, pretiorum de pecuniae a debitoribus O N I n II q.
h.t rectitat iis exacte: haeetia in non isticere, qu minus in rem sit de dici debeat, quia talis est primeipaliter, per se, de origine sua. Quani obrem ferre non polssim, quod Bachovius contendit , actiones hasce etiam ratione clientiae su .e dc originis mixtas esse;quia nascantur ex duplici eoque diverso principio, dominio stit. Se obligatione.
Nam praeterquain quod hoc a mente veterum
longὰ alienum est, s eur enim illi petitionem haereditatis actionem in rem esse dicerent, actionem autem sinium regundorum in personam, si illaxque in personam , haec aequὰ in rem en)t, atque utraque essentiali origine tam in rem, quam in pers nam non earet etiam implicatione conti adictionis. Et latet ut quidem hoe ipse B chovius; exterum se inde expediri conatui polito pro diversitate obiecti diverso quoque princἰ- p o 8c causa agendi . Cum itaque duplex sit oblectum petitionis haereditatis, haereditas ipsa, &praestationes , quas diximus, personales, quatenus illa pctitiir, ait Onem illam ait in rem elle .utpote quae nascatur ex iure dominii, eiqtie soli competat, qui se haeredem, id est , haereditatemmam esse intendit: quatenus vero eadem acti ne haeres petit, sibi prxstari pretia rerum venditarum , eave , quae a debitoribus haered latii exacta sunt, esse eam in personam , atque ex contrario principio , jure stilicet obligationis, oriri . Simili modo cum actio, verbi causa communi dividundo, duplex quoque obiectum habear, di .isionem rei communis, dc mutuas quasdam
item praestationes, fructuum, impensarum, damni cati,I. I.6.3.eomm. ivid. Mi,quatenus propterdiu sonem retum agitur, actionem hanc in rem esse, quatenus propter alias caulas, in personamrunam aut ein actionem mixtam, in qua producenda ditae diveri e caii se distinctim & a qualiter concurrant, dominium Sc obligatio. Ego vel , non dubito, quin torum hoc salsum sit: qui ita non una actici , sed duae omnino diversae Si distinctae pro divellis rebus obtinendis constituuntur. quod veterum nemini in mentem venit . Sed, quod ante dixi, pet tio haereditatis natura sc essentia suae actio in rem est r quod Se nomen ipsum satis arguit, i. et s.f. h. t. Praeter naturam autem actionii in m rem accidit in hae act one, quae de universitare est, ut in eam quoqae veniant quindam praestationes personales , non proprib eri praecedente aliqua obi gatione, qua facto suo si obstrinxerit pollessor haereditatis; quem constat quali rem suam serentem nemini se obligare umlui illa, I. 149. i aeomm divid sed quarum nomine is qui petitione haereditatis convenitur, per in te acquisque, qui se obligavit, tenetur ; hoc est et iamsi , exempli gratia, pecuniam exactat a non possideat, nec dolo pollidere desieri ,l. 2 .f.ult.de haer ex. de omnino ut debito: generis,non speciei: atque hoc demum respectu mixta personalis haec actio dicitur in I. . c.de haer. ρεt. Contra actiones
familiae erciscundae de communi dividundo in personam sunt, non descendentes ex dominio simul &obligatione; sed ex obligatione dumtaxat,
299쪽
quam una paHt rerum suscepta communio, quaeque non minus socium obligat ad patiendam rerum divisionem , ad iudicationesque , & condomnationes , qua in ad praestationes lucri, damni, impensarum, manentem in communione. Tantum quia consortes de re sua agunt. hoc est, parte sua, instat eorum, qui rem vindicant, ideo dicuntur hae actiones mixtam causiam obtinere videri, tam in rem, quam in personam , LLroont. De actione finium regimdorum expres, e testatur Paulus in I. I. νεg. in personam eam esse, licet N ipsa certo respectu pro actione in rem lit,ut ini-7 tio diximus.Minus autem serendi sunt, qui actiones quae in rem scriptae dicuntur,qualis verbi causa est actio quod metus causa, I. 9. 9. Dis 3m. Ia iamet. ea. aut Personales non esse contendunt, aut
esse mixtas non dissimili sensu , quam quo superiores. Nam actionem quod metus causa in per sonam esse, expresse trad tur in s. aeterea. 31. infra eodem. N palam est, eam ese ex obligatione , obligationem ex maleficio, quod facinus appellatur in I. Iq.I.quodHi r quod meri cau. quod autem scripta in Ani dicitur, non hanc habet significationem , eam in rem esse , nascive ex aliquo iure, quod quis in rc in habet , ut proinde rem & hci pter rem polic florem seqxiatur et sed indefinite de eo, quo.l metu gellum est, conceptam esse sine designatione mi si,nae, ad quam vel ba actionis dirigantur, ut hoc explicat Ulp. in d. l. 9. g. r. ult. atque ex usu veterum in huiusmodi orationibus observarimi viri erudi ti. Duar. ac ι 7.f. Dctorum. 3. f. de pes . . ad
comm. 33. VINN. Quamvὶs quaestio illa dentur ne actiones mixtae, non adeo magni momenti iit, L ipsi alio loco ostende limus, polle doctri nam de actionibus & line hae distinctione e plicari; non tamen ex stimo absurdam esse eorum sententiam, quἰ mixtas actiones reperiti contendunt. Nain f ι J quamvis St Ulp. l. xy. f. de O. O A. Sc Tribonianus hoc Lactiones in duo summa genera partiantur; nihil tamen in iure nolleto frequentius est , quina ob speclex, quae mixtam caussam habent, modo bipartitam, modo tripatii tam dari divisonem. Vid. Noocti I rob. I. L. s xl Quamvis petitio haereditatis nascatur ex iure haereditario simili, tamen etiam pro landa mento habet quas contractum, puta administrationem rei alienae, arg. l. r. ι. 3. l. i o g. I. L 2 s. 6. I. ι. I . s. l. f. b. t. s3J Ita& iudicia divisoria manifesto & ius in re ponunt Sc obligationem en quasi contractu . Unde non nude in personam este dicuntur hae actiones, sed pro Mi vindieaιAne νι. l . . in. res. N speciatim iudieiuna communi dividundo magra ex re ν q)ani e x persona foemi , nasci dicitur, L. 19 priis comm.div. Γ J Non absurdum est, vetere, I Ctos lis reditaris petitionem rea lim ; iudicia di, i sotia personalia dixitD , quamvis naixtae lint naturae . De minationem enim
1 rpe in mixtὶs ab eo sumimus, quod praevalet; Ssuisicit mixtas has actiones disecte appellari in g. 1 ι . I T. c. ci haer. petis. Non enim sane
ob finem ita direntur, sed m a duplex hie est
caussa petendi: ius in re & obligatio . Hpis. cum eo qui obligara ι l Deseriptio actionis in spersonam expi mens definitionem, quae traditurm l.actionum. I s.f. hoc tis.ut sit actio , qua euineo agimus, qui obligatus est nobis ad riciendum aliquid vel dandum . Quae definitio claia ostendit, cui S adversas quem haec actio eompetat,& quia peream petamus. Nimirum eum eausa huius actionis se oblinatio, obligatio autem inter duo umrercedat, inter eum, qui obligatum
habet, & qui obligatus est a quorum ille ereditor, hie debitor dicitur , sponte hine satis intelligimus, dari hane actionem ei, qui alium obligatum habet, in eum , qui obligatus est. Et notandum , quod haec actio N eidem semper S adversus eumdem detur. Quod adversus eumden semper locum habet, ut scribli I. C. ind. I. 1ν. mirum non est: neque enim obligatio a persona debitoris leparati, aliusve debitor invito eredi toti sublii tui potest. Verum obligatio debit rem sequitur, ut lepra leprosum, Interre. hic. Sed & quod eidem semper detur , nec alii, quam primo creditose, ex eadem ratione itidem est rnam nec obligatio ab eo, cui primo aequilita est, aseli potest, sed in persona ejus perpetuo haeret; ac proinde N actio , quae ex ea obligatione nascitur. In summa obligationes atque actiones personales ita comparatae sunt, ut in persona utriusque contrahentium eas radicari oporteat eadeo ut nec ab initio expressa conventione seri possit, ut velatim obligetur, vel alteri obligatio aut actio acquiratur, g. 3. 4. o 18. de intit. stipa stipis lario.38. alteri. II. stip. de V. O. l. II. d. Ob aes.l cet pollet ius hoe suas habeat exceptiones , de quibus dictum ti . t 9. seq. d. tit. At enim vel δ eis ex ratione iuris creditor nomen si alienare nou potest hoc esse , ut actio vel obligatio ad eum modum transferatur, quo res comporales & quae dominii nostir sunt a nobis transseruntur, receptum tamen est, ut possit nomendi actionem vendere, aliove modo transserre hoc eilectu , ut, verbi causa ex vendito conveniri possit, ut actiones tuas cedat, quo facto emptor pro curator in rem suam constituitur, manentibus drutectis actionibus apud venditorem, euius nomine eas in rem tuam exerceat. Sed & non eefiis actionibus plaeuit emptorem suo nomine utilibus t periri posse. Quod benigne consti tutum est, quo plenius e tori eaeterisque consuleretur, I. is. F. de DLI. l. s. l. 3. C. de har. vel a T. vend. l. 18. . ca les,. de quo suae δc subtiliter disserit Ba-chov. de amen. disp. 4. trus 3. In actione in lorem utramque eontrario modo se habet. Nam csm ea non ex alia causa nascatur, quam ex dominio , aut simili in rem iure: hoc autem ius a domἰ-- una cum re ipsa totum ae directum in alium trans serri queat; inde nece lario evenit, ut non semper εἰ dem, sed ei semper qui novissime rei, de qua quaeritur, dominium nactus est, in rem actio,& quidem directa detur. Similique modo cun res , quam hac actione persequimur , ad alium algar
300쪽
atque alium posse rem transire, atque ut Ia- ex contractu, quia dominus aut pater revera n hie loquitur, per mille manus ambulare nihil eontraxerunt . Ad exhibendum quoque possit, aecidit quoque, ut actio i n rem non sem-iactio persimalis esse dicitur, L 3. g. 3. ad exhi- per adversus eumdem loeum habeat, sed asabe . quam tamen nec ex contractu , nee ex verius quemcumque, qui quo rempore uitrer, maleficio, nec ex simili aliquo facto obligat rem possidet, d. l. 1s. Atque hine etiam oritur rio nasci eonstat, sed dari tantum ob summam formularum S intentionum diversitas; nam sola aequitatem eoniunctam eum utilitate publica &mida actionum in rem ab hit ἡ concipitur sine eivili, quia stilicet qui lque tenetur e stare , designatione eertae persisnae: Ais, hane rem ex quod illi nullo modo noceat, alteri etiam pro jure stuiritium meam esse: in personalibus alitemast ad obtinendum quod sibi debetur, g. r. telata est Si directa in perstinam rei. AD, resin . de aer. ρων are. Pulchre Oidenae elas'. g.
IImibi centum daνe opoνιενe. Petimus autem hae act. I. quaest. I. Postremo nec omnis obligatio actione, quod nobis ex obligatione dandum vel aue actio, quae ex conventione est, ex contra-
laetendum est: quod Sipsum quoque definito-ictu destendit; veluti quae n.iscinitur ex pactis ne superiore continetur. In obligationibus fa- legitimis r atque haec sertassis emita est , eur Cariendis petitur id , quod interest; in actionibus ius in Li. pr. hae tit. sontes tibi stationum in generalibus, pro socio, negotiorum gestorum,ddieam, eam contractus & maleficii mentionem tutelae, ratio administrationi de relἰqua. Non seeister, reliquas dieat nasci proprio quodam sulficit uero , ut actor generalem proximam eau. t iure ex variis causarum figuris. Revise quae nincam actionis intentione sua e inplectatur, puta i tantus s. q. ad'. vlt. de obLelliod reus ei obligatus si deeem dare, aut M. t Dare aiat faeere oportere t verba sinit vulgari si pligatus sit ex contractu aut quali; sed addenda i 8e usitatae in actionibus in personam formulae icausa propriar iacis, te mihi dare oportere deeem, In qua verbum dare dominii translationem signi. quae tibi δεώ mistua. In actionibus in rem sul-ificat, F. i . . r. I. a i autem. F. s...tiim. da fieti causam communem dicere, hoc est, sed ῬV. O. I. 1s. F. t. da tonsr.e ι. UerlHIm facere, minum esse , eis non adiicia i ex donato, le- l nudum factum, ut insulam aedilicari, rem tragato, aut limit eausa. Ratio varietatis haee es, di, l. 18. l. 1. in ν. d. l. 7s. g. 7. de κ o. uta
uod qui se dominum dicit, satis d, eit de iure & in div lione stipulationum, l. 2. m. d. titiuo, unde seire possit id versarius, utrum tibi , .lti in . eadem. Ait dare aua faeere disiun expediateontendere, nee ne a At in actione in clim, sicut etiam in s. ι s. ins quo tamen non personam, nisi eausa obligationis propria expri- h e lignificat, intentionem Brmulae actionum matur, nihil de eo reus statuere potest . Planetin personam duplieem esse oportere, quanti ne- nomen actonis libello eomplecti nihil neeelle cessest utrumque semper oppostum uno axi est, cuiri id apposita certa & conveniens agem male disiunctim disponi, sormulamque hoe modi eausa ex ipsa narratione satis intelligatur .ido conelpii Ais te mιhitare a st facere viseere rΑdd. Gail. i. abs st. Schneid. hie n. tio. sed duas esse diversas harum actionum formit. seqq. Don. ad i. . c. de ede . l la , quarum una Intendamus adversarium dare. Vel ex eo intrasn iel e e mal scio J Subaudi, vel altera sacere oportere, prout vel addandumve, quasi ex ent. ν tu , vel quasi ex malestio. Ni, ad iaciendum obligatus est. Putaverit fortasse hil enim s eq.ientius est, quam ut appe Ilatione quispiam, eum ex faciendi obligationi bres num- eontractus etiam quali contractus, appellatione quam agi possit ad iactum ipsum , sed id tantiim malencii et iura quasi malific itini comprehenda-iquod litterest in actionem deduci , ι. 13. f. r. tur, g. ro. g. is. O θήλ. iras buc sis. s. r. Afri de νe judis. d. l. a. in D. r. de H o. g. ultim
den sunt causae p incipales, ex quibus obliga itere intenda ur : nam praestare id quod in te tio atque ait o in personam otii Met sed tamen est, non esse facere, sed dare ut quidem hoc remn sunt stilae. Occurrunt enim quaedam acti stoei verba ista aceipienda sunt. Sed rectὸ dic
nes, quae et is in i criserram sunt, tamen nec exi mus, hac formula , A ν te face Fe ν -reos nu-
contractu nec ex malencio originem trahunt, dana contineri intentionem actoris , quae li- sed ex sola aequitate dantur, quales sine in fi- tem eontestatam praecest He . Utique enla elum subsidiariae, L nit. svr. d. log.Aquil.l. 13. quod promi ilium erat significandum fuit , at
L Aem quae iam Me. F.I. e- autem y 1. de rei πι- que apud praetorem prohonendum S quia
die. Hujus generis item est actio de tigno i an-ifieri poterat, ut reus promi ilina negaret, haud tio in duplum adversus enm, qui bona fide jum dubie a praetore quoque insertum fuit formu- it, ἀι. 13. f. m. l. 7. 9. e- inses. lci. Gilae, hoe tarte modo, Si paris Ma - facere eq. revisis iam. Item quae datur in specie ι. iabuisse, noe feeissa, quanιι ν-eres , eondem me in Titium. 32. de reb. eredit. Et eondictio νων , eraetore ex hypothesii sata promissi desine causa aut ex intinia causa , 'ua tenetur po iprobati dirigente iussio aem de condemnandissessor malis fidei nomine e limpiorum fru- non in ipsum iactum, sed in id, quod interinouum, Ly. c. vi randia. ex IV. Sed nequetest. Potest de mixta Me admitti sormula, doactio de peculio Woprie dici potest descendere re, Dein, ut dare accipiamus tamquam se