장음표시 사용
331쪽
ilium dicit, huic praeiudicialis actio est adversus
Patrem, qua Perat, ut talis pronuntietur, & pro tali agnoscaturi quae actio etiam matri pro filio datur , l.3.g. I. de agnost. O alend. lib. Sed & n ganti aliquem filium s uum esse aliquando acti ne opus est, ut id ita esse declaretur I veluti cuin partus ex uxore editus est, di cum illa denum i a G1 et se esse praegnantem, maritus non negavit. Hieenini etsi in re dubia partus pro filio habetur, &alendus est,tamen non ideo si us essicitur & situst res, quod facit sententia pro partu lata, d.I. I. g. uti. de agnose. o alendialis. sed veritati adhue locus superest, &postquam vere eonstiterit istium non esse, cessat exinde alendi necessitas,
tur: &quae datur, ipsa itidem sit pretussicialis, utpote quae omnia habeat, quae praeiudicii pio-Dria esse diximus. Et ex diverso si quῖs pio filio habitus neget se filium esse, non est dubitandum, quin similiter illi actio in eam rem danda sit,sicut
ei datur, qui se negat esse patrem, ne ea quae sunt filii, praestare crigatur. Ex ius intelligi potast , longe diversant esse hanc actionem a priore illa de partu agnoscendo. Nam hic inter patrem Sc filium eontroversa est ; illic inter uxorem & m ritum . Illa de partu soli matri adversus maritum
datur, non marito adversus matrem. Haec tam
filio adversus patrem, quam patri adversus GlIum. Illa datur matri solum affrinanti partum iustum esse, & nrariti filium , neganti non item Haec sie patri datur adversus filium, at detur& affrmanti filium suum este eum, cum qu
agitur, Ec contra etiam neganti: atque ex contrario, filio quoque in utramque partem datur. Denique in hae non quaeritur, an quis si fissus ex causa iusti partus, sed ex quavis causa, quλquis iure civili iustus filius eruitur. Hoc praeiudicium utiliter etiam fratribus aliisque cognatis dari, ut quis frater vel cognatus, vel de nobili familia pronuntietur, Sconsequenter nomen , arma Sc insignia familiae ferre , seudaque Et alias successiones Gerare possit, cum Bart. Spec. Ias. Zas. concludit Schneid. hie .n 3 . Duopsiora nobis incognita sunt, quia servos aut libertos non habemus.
Vna legit amam causam habet J Ex praelud, cialibus actionibus una illa , quae liberalem causam continet , civilis est legitima; utpote quae ex lege i tabidarum haud dubie descendit , quamvis nonnulla etiam a praetore circa hoe judicium constituta sint, ut patet ex imseription bus responso tum sub Dr. de lib. eans reliquae ex iurisdictione praetoris veniunt: qua dam tamen circa actionem de partu agnosce do cauta sunt Senatusconsultis, LI. l. 3. g. I. de agnosci lib.
Tex Tos An res sita condici possit. I . Sic itaque discretis actionibus , rem
tum est, non posse altoremsaam rem ita ab aliquo petere: Si paret, eum dare oportere . Nec emm quod adioris est, id es dari oportet : scilicet quia dari cuiquam id intectu tur , quod Ha datar, ut eIvs fiat: nec res que jam actoris est, magis ejus fieri potest. Pline odio furum , quo magis pluribtis . Itionisus
leveantur, esse tum es, ut extra poenam duplι aut quadr&pli, rei recipienda nomine fures etiam buc altione teneantur: Si appareat eos dare oportere, quamvis sit ad diem sus eos etiam tac in rem alitio, per quam rem
COMMENTARI Us. i Vix esses, ut hod e per eram agere dicatur, quῶν m suam sibi dari petit. x Di ile expeditis esse, quomodo furi res eandkῶροβι, seu eum eo sie agi , ne intendamus , eum
consipat Confirmata d visione ast onum in rem εc impersonam, at quid subjicit, quod ad vim di
visionis pertinet; cet te oli in pertinuit,cum adhuc formulae in usu essent. Didicimus , actione in rem sic quemque eruperiri, ut dicat, rem, quae ab alio postidetur, sitam esse actione in personam ita, uedieat, adversarium dare aut facere oportere, g. I sq. emi.Quamquam quaed .m actiones personaleti sunt , quibus haec formula proprie non conveniat, seu in quibus proprie nee dari nec fieri intendatur. Ex irae autem formularum oppositione inseri, non polle eum, qui rem suam ab aliquo petit, hac intentione uti, AD , te mihi dare opoνteret, Propterea quod verbum dare, euius alias la-l tior lignificatio est, in hae formula significet, dominium transferre : de dari demum id inteli gatur, quod ita datur, ut eius, cui datur, fiat ; quod autem alicuius est , id amplius eius fieri non posel ', si sed si rem. io. μ'. de togat. quo etiam per tinet, quod alibi traditur, licet ex pluribus causis idem uobi, deberi posite , tamen ex pluribuseausis idem non posse nostrum esse . l. Is si a. de exearia jussit.nen i 19 d. rQ.iuri Sic item in stipulationibus verbum dandi strictὰ accipitur, Lata
mo rem suam sibi disi utiliter stipulatur, ι. nemo. RI A. tit.g. I. sv. de mur. 8 p. Caeteruiu hodie viri rest, ut perperam agere diei possit, qui rem suam.
sibi dati petit, postquam formulis sublat suis itine u lusscere, actionem, modo aptam rei, de nego ita congruentem, v cibis quibusvis commodis, de
332쪽
d, quod intenditur, ut eumque exprimentibu , concἰpere. I. I. I. c. de form. O imp. subtimaxime cum apud omnes auctores Latinos dare etiam pro rest tuere & tradere usurpetur . Et
bene olaservavit D. Hotom. id quod hὶe Iustinianus tradit, ita in actione in rem formulam iudicii concipi non posse, Si parra, Lucrum T
aiam dare oportera, ad illorum temporum rati nem reserendum esse, quo formulae adhue in usu suerunt, utpote descriptum ex commentari s veteris alicuius Iurisconsulti: add. Praesid.
lib. 4. dii l. 4. seel. 3. sit. I. ea . a. ubi tradit , libellos sive eonclusiones nune formari secundum morem & stylum euiusque Curiae aut sori , ubi l is est i secus eonceptas ab auditoribus expiredi , δι a iudice reiici solere. Pormulae con-
lusionum apud nos usitatae in manibus omnium versantur, bonamque earum parten congessit D. Merula d. titi cap. 1. Plures auctor Iibri ,
Plane odio furiam J Exceptionis superiorIs r gula . Una in causa receptum est contra superiorem defin t onem , ut quis reni suam ab aliquo petens liac formula iudicii experiri possit,
si parer, eum dare oportere ; nempe in re furtiva
adversus furem, t. i. O passim de eond. fur . Ut P. ι. tili. in D. His r. qu. eav. breviter regulam eum exeeptione sic expressit : nemo rem suam , nisi furi , eondisere pore'. Cur hoe in causa surtiva contra regulam receptum sit , docet hὶe Iustinianus, nimirum propter odium surum, ut a pluribus actionibus tenerentur. Illud autem vix est, ut expediri queat, quomodo suri res con- diei potest, id est, siccum iure agi, ut intendamus, eum , quod nostrum est , dare nobὶ soporteret Utique eo sensu , quo verbum dare in sormula proposita accipitur, nempe pio dominium transferre r seri enim noci magis hie potest, ut quod meum est, mihi detur & amplius meum fiat , aut ut dare vel dominium tran1ferre pollit,qui dominium non habet, quams res condieatur alii & cx alia causa. Quom do igitur sur, qui dominus non est, domino, eui soli condictionem suri vam competere con si at , t. t. de cond. furt. rem dare poterit Quod
si hoc impossibile tist, uti profecto est, ab iudidistituum videtur, quod hie traditur, larem sieconveniri posse, ut dare iubeatur, & dominium rei, quod non habet, transferre in actorem, eumdemque rei petitae dominum . Nodus hie indissolubilis est, nisi dicamus, in caeteris com dictionibus vel bum dandi proprie & stii die acceptum, eoque intel Iediam tantum dominiitiaiulationem ; in condictione autem furtiva idem vetbum laxius & improprie sumptum , ut eo vi Iesa.sgnificaretur rei restitutis r quod ει GIost. hὶe in te, & facit L stare. 29. f. I . de urb. I. Caeteroquin noci video, quae ratio dari
possit, eur ex causa furtἰva plaeeat eum rectὸ agere, qui rem suam sibi dari intendit i ex eaeoteris autem causis ita perperam agi. Plane suri non tantum ex causa furtiva , ted & ex aliis quoque causis res eondici potest i quod interpretes vulgo se exprimunt, ut dicant, condictiones omnes contra furem degenerare, faciι. δν. in sim ustior. qu. eav. l. si urbana. ys. in . de eond. inde, iunct. l. i s. g. r. eod. l. si praeurator . l . in D. de cond. eans dat. l. 6.9. pen.
post Aeeurs. Io. Fab. Angel. Ias. In eadem causaeum iuribus sunt Ec raptores eae teri sique violentipoliat fores: nam 8cei, qui vi aliquem de sundo deleeit, fundus condici a domino potest , l. r. infimetimi .sem de ond. reis. O r6. Doneli. quo magis pluribus actionibus J In hoe eemitur odium surum. Nam ut actori commodum est plures habere actiones , ita incommodum reo pluribus actionibus conveniri pose, maxime si quatumdam vi & potestate fori us & eis-eacius teneatur. Itaque etsi adversus serem prae- 3 ter action tun furti poenalem esset εc in rem actio , perquam dominus rem sibi surreptam a possidente vindicare poterat intendendo rem suam ei Ter placuit tamen, adhuc al am eamque com modiorem ac pleniorem adversus larem eiusque haeredem domino dari, qua quidem 3c ipse rem perseqiseretur, sed eam condicendo, id est, intendendo eam sibi dari oportere; quae actio veteribu, dicta est condictio surtiva, g. uti. μ'. de
Commodum eondictionis duplex . Primum in eo , qtrod etsi tam condictio haee, quin, teivinaicatio soli domino datur , tamen hoc interest, quod in vindicatione is, qui agit, probare debet se daminum esse ; in condictione s t7sel , s se dominum esse dicat. Neque enim iuri permittendum, ut reserat quaest onem d minit. Sed de absurdum esset, at, eo, quὶ intend t. rem sibi da se oportere, quod facit, quieondidi one ex pexitur , probationem dominii exigere. Quod autem sta domino eondiet cidami die; tur, id non alio pertinet, quam ut excludamur ii, quibus surti actio competit obhoe solum , quod eorum interest, furtum s
ctum non esse r in quo numero sunt comm
datarius, conductor, creditor pigneratilius, . furti. I 3. cum seq. sup r. de Obl. quae ex del. Alteterum positum in eo, quod rei vindieatio non nisi adversus possessorem eumve, qui dolo malo possidere desiit, detur, condictio autem surtἱva adversus iurem eompetat, etiamsi non possideat, nee dolo deserit possidere, g. ult. sq. d. tit. quamv7s enim furtum sine dolo non committitur, potest tamen possessio rei furtivae sine d Io, immo Si sine eulpa suris, amitti. Hine porro est , quod condimo etiam re perempta locum habeat, nee rei interitu sur 5beretur , I. ι. ut . de eo . fart. l. a. c. eod. Et ibῖ post Bart. Baldum, salicetvnh, Don. num. 9. Tu dem ad 4 rit. c. niam 4. Christin. νει. 3. istas i ἀ
333쪽
Ram. 2. Nimirum ut aiunt Iurisconsulti in L ι. g. g. r. Od. Liat. de eo .furt. sur perpetuo moram facere inteli gitur et motae autem haec vix
est , ut oblisationem perpetuet , id est, efficiat, ut debitor perinde perpetuo teneatur, at que si res adhue extaret, t. s. de reb. evia. I. Iservum. 9 . g. selisitur. 3. de verb. oblig. Idem vero essectus morae non est advelsus possessorem, sed qui rem sine dolo possidere desit, ut maxime ei possit objici culpa, quod monitus
aliquando rem non restituerit , vindicatione non tenetur, t. qui perstoria. 36. de rei vind. Plane
mora iudicialis etiam in vindicatione possessori nocet, puta si res possessa post litem eontestaram periit, sed ita si petitor rem acceptam distracturus fuerit, Lirim si. r s. s. vlt. d. tit. ali qui placet etiam eum , qui post litem contestatam possessionem sine dolo aut eulpa amisit , absolvendum esse, i. fu autem. 27. 9 I. eod. Vide quae nos sup r. ad s. v. hujus rit. Porro ex praedictis apparet, condictionem furtivam non magis in odium suris, quim in favorem domini introductam esse. TEx Tus.
De nominibus actionum . I. Appellamus autιm in rem quidem
actiones , vindicationes : in ptrsonam vero actiones, quibus dare aut facere oportere intendatur, condalliones . Condicere erum
est denuntιare, prisca lingua. Nunc υιro abusive dicι mus , condictionem, altiorum in personam es , qua actor intressit dari sibi
oportere ia Glla enim hoc ιn tempore eo no
NOTAE. r. contactianes J Quaedam tamen actiones in personam hoc nomen tibi velut proprium secerunt, i. 36. hoerit. ut condictio certi, indebi-ri , sine causa , ob causam dati triticiaria, ex
condicere est denunt/are J Donat. ad Phorm. A. r. Iten. 2. Festus , condictio in diem eertum Aeriss rex, qua de Viriar, denuntiatia . Significat autem denuntiationem mutuam , seu uti ius
que litigantium. Condicere enim est simul di. cere, & diem in commune dicere, quo in iudicium veniatur. COMMENTARIUS.i Viridieare quidl tis vιndiciarum , vindretae , O alia .
o quid hodie tHActenus in superiore divisione actionum in
rem N in reisonam de re ipsa dixit, quae
his genetibus eontinetur . Nune admonet denominibus ipsorum generum, ut si quando n mina in libris iuris occurrent, ut passim, mamus quae species ex superioribus sign ficetur , ad quas deinde ius de lingulis ante trad tumaecommodemus. Appellamur, inquit, m rem actiones, vindieationes, in presionam utro eand
Hiones . Eadem sententia Ulp anus in I. acti num. 1 f. de Obb. O aEI. ALI, anum, inquit, duo generasunt, in rem, quae dicitur νίndicatis . Oin personam , quae c.nterio a pellatur. Pertinet vero hoc ex aequo ad omnes utriusque generis species. Neque enim solum actio, qua rem dominii nostri petimus , vindieatio dicitur; sed
etiam illae, quibus eaetera in rem iura, veluti usum luctum , servitutes ν pignora, persequi
vi . l. iat. de pign. act. l. si fundus. I 6. g. rnvindiearione. 3. de psen. Et contra omnis in per sonam actio condictio dieitur: quamquam nonnullae huius generis hoc nomen sbi velut proprium secerunt , eessar. 36. de obi. O aEI. ut condictio eerti, indebiti, sine causa, ob ca iam dati, ex Iege, Sc. Vindicariones J De ori Ine hujus nominis non
eonstat . Probabile quidem multis videtur , quod Hotoman. exist mat, vindico verbum esseeompositum a vim dico , quemadmodum j-- dico, auctore Varrone lib. 4. de ling. lat. con cretum ex ius & dico r nam olim in vindicationibus manus eonseri & vim quamdam adhiberi solitam, quam Cicero in orat. pro caee m quo tidianam, A. Gell. lib. xo. EI. io. sestucariam appellat; quia sestuta fieri solebat. Caeter uiri non sine causa de eo ambigitur, propter vin dictae verbum, quo etiam ultio significatur, &maxime quia non vim dicere, sed vim sacere dicimur. Sed non est, quod de ratione nominis laboremus, cam de sign ficatione constet
Vindicare enim rem aliquam nil, l aliud est , iquam aliquid sibi assumere, & sutim esse dicere, sue id dominium sit , aut aliud situ, sive possessio, quam in re habemus, & nobis defendimus . Et cum olim mutuae es ent vindica
tiones, vid. sv. f. r. sub sin. necessario eveni bar, ut in omni controversia proprietatis sn ut ipsa quoque possessio dubia & controversae efficeretur, ac proinde priusquam iudicium pedi ageretur , di principalix quaestio de proprietate terminaretur, sententia serenda esset super se sessione . Quae controversia dicebatur iis vindiciarum, & uno verbo indiciae a vindicando , bc numero quoque singulari Vindicia, auctore Servio Sulp tio apud Fest. ἐπ voce vindiciae , ubi Festus ait, Servium dix sie, vindieiam esse ,
- de al/qua re eontroversia est, ab eo , quod vindieatur. Fiebant autem vindiciae correptione
manus, & quidem ex duodecim tabulis inire atque loco praesenti apud p torem: postea autem in agrorum controversiis in gleba ex agro, de quo litigabatur, inius allata, in qua Gellius io. noEI. io. sci ibit litigantes tamquam ita
334쪽
toto agro vindieare solitos suisse. Hi ne veto apparet, litein vindiciarum non pertinuisse tam tum modo ad quaestionem de momentanea posse sessione, quam nunc vulgo recredentiam vocant, licet id pro certo tradunt DD. Budaeus S Hotomannus; sed eo verbo veteres signis- casse controversiam de toto negotio, seu de pol- sessione simul & proprietate . Quod etiam evidenter ostendit locus Asconii in Orat . . Veririn. cap. 4 s. quem ideo adscripti. Lis vindieiarum est, inquit ibi Ascon iis, eiam Iis garnr de ea re apud praetorem , eQus incertum est quis debeat esse
possessor . Et ideo qui eam tenet, satisdat pro trae
rii Deiat, nihil se deterrata anpulesone facturum , d. qua jurgium est . Rursus sponsione ipse pravoe
νων ab adserμνio eexta pecumae aus aestimasionis , quam amitrat , nisi uasit haereditas, de qua comaenaat . Putaverunt , verbo vindiciae sgnisca ipsain possessionem . Quod ego , uti a verbi proprietate nimis alienum est , ita salsum esse arbitror. Neque illa, quae apud Livium & alios legimus , pistulare ondicias, dare vindietas , hoc probant. Nam pollulare vindicias ille dicitur, qui petit, ut secundum se vindieiae dicantur ;dare , qui in rite vindiciarum secundum aut contra aliquem Pronuntiat; quemadmodum litem dare seeundum aut contra aliquem dicimus , Pro secundum aut contra aliquem iudicare. De nique dicere possessionem non die; tur, Led bene, dicere vindici s, locutione se licet figurata, pro dicere lententiam in lite vindiciarum.
Sane veteres etiam res ipsas, de quibus controversa erat , & glebas quoque, quae ex agro sumptae inius asserebantur, nonnumquam vindicias appellant, sed per metonymiam subjecti. Nam in re controversa fiebant vindiciae, & in glebis tamquam in agro vindicabatur , ut eo Gellio iam audivimus: qui hoc ipso si inui nos doeet, quid proprie sit vindicare, nimirum rem aliquam sibi allerere & suam esse d cere. Hodie conliat, vindicationes dici actiones in rem de propi ietate , omnique iure, quod quis in re habet: de quibus iam antea explicatum est . a condscere est denuntiare J Quod Iustinianus hie ait, condicere prisca lingua elle denuntiare, id etiam Festus in ea voce notat. condicere, inquit, es dicendo deurantiare et o eandi Iιο est ejus rei , quae Visur denAntiatio . Donat. in illud Phorm. aei. i. seen. I. O sibi scribam di- eam : a denunt/atiane, inquit, in personam i ne diceret, non mihi denunt/asti. Theophilus tradit, priseis temporibus moris suisse , ut is, qui eum aliquo litem habebat, adversario suo denuntiaret, ut hoe vel illo die ad iudicium aecipiendum S litem persequendam adellet. Sed ex his nondum intιlligitur, quid veteribus litc dicere, mulla que minus quam rationem ha beat , quod inde actio in personam dicta sit condietio. Itaque menduna est, verbo condicere non lignificari unius actoris denululationem , scd dcnuiuiationem mutuam dc utriusque liti-
gantium. Nam condἰcere valet simul dicere ,& diem in commune dicere, quo in iud cium
veniatur, ut Festus quoque hoc verbum interpretatur: dehinc idem verbum translatum m iam ad alia, quae communi & mutua denuntiat o e certi temporis &loc. inter aliquos dicuntur , statuunturque ut sint: ut condicere camam, pro denuntiare alicui ut adsit: &vice versa denuntiare dc promittere te adlaturum.
l tem vellet intendere, is adversario suo denuntiaret, ut in jus veniret: qui aut ire, aut sponsorem dare compellebatur, fore, ut constituto die se iudicio siueret: quae res vadatio dicebatur , N ante litem comestatam fiebat. Constituto deinde a praetore iudicio, diem committendi judicii simul dicebant, id est, communi
consensu constituebant invicem denuntiando , actor denuntiando reo, quo die vellet eum in judicium venire; reus denuntiando actori se eo die affuturum: idque uno vel bo ducebant diem condicere , & hine condictio , mutua illa denuntiatio. Quia , ero ad hanc rem sere tertium
sive perendinum diem sumere silebant , inde
natum nomen comperendinationis. Nemo hoe planius expon t Asconἰo , qui Verrina 3. cap. 9.sie stribit r comperentinatio est ab utrisque lis3gatorιbus inukem sibi deniant/atia in perendinum diem. Nam cum in rem at suam agerent istis tores , ct poena se sacramenta peterent , posiebanιμdacem, qui dabatur post tertiam demet quo dato , deinde anter se in perendιn.m diem , ut aditidie iam venirent, renuntiabant. At enim cum
haec sive condictio, sue denuntiatio, sive comperendinatio omnibus in iudiciis seri soleret , sive in rem , sive in Personam a Feretur, quae causa est, quod sola actio in personam nomine condietionis de lignata siti Cred bile omnino est , cum ex duabus illis actionum 'cciebus
una certum S prop. rum nomen invenis et, alteram , quia proprio carebat, nomine generis appellatam more loquendi coni mun , S iuri, auctoribus maxime usitato. Itaque cum actio in rem speciale Si propitum haberet nomen vin diciatum sive vindicationis , Mi oni in peis nam nomen utri utque iudieii commune telictum fuisse . Prolixius haec exequitur D. Horon annus . VINN. Semper existimavi, hane rationem non lassicere . Ea potius repetenda videtur a
vetere more litigandi. In iudiciis realibus vis quaedam imaginaria vel manus iniectio observabatur: unde ita ebantur VINDICATIONES. Contra in personalibus nulla vis imaginaria, nulla manus consertio, sed tantum verbis inter se agebant, & sponsionibus se provincabant litigantes. Unde actionibus his CONDICrIONUM ii nicii datum, quia sibi invi
335쪽
eem condicebant, id est, promittebant per sponsiones, c. g. Actor reum provocabat e Spondesne eenitim, si dare Deere debebis respondebat reus: spondeo, simulque actorem provocabat rTu vera sponden' eentum, ni dare , Dore debeo Respondebat actor r spondeo. Hoc veris S pro-rrie erat condicere, id est promittere. Observa-amur quidem tales sponsiones etiam in iudieiis in rem: sed quum ibi vis imaginaria actus esset notatu dignissimus, maluerunt ab illo nomen his imponere, eondictionis vocabulo judiciis personalibus relicto. HEIN. 2 une vero abusime dicimias eondictionem J Re-OE ab γὲ ι quia non est in re , quod verbo signis ea tur . fibusus autem hae ratione defenditur, quod primo actio in personam ejusmodi condictionem habuit , a quo proficisceretur . Re sublata mansit nomen, quod initio actionisuerat; quemadmodum & in aliis plerisque rebus priscis adhue appellation bus utimur, quantumvis usu rei exoleto. P ulla hee r. mpore denum alio Iustiniani aetate vetus illa condictio & solemnis illa ad ludicium denuntiatio obsoleverat. Sustulere eam Impp. Areadius , Honorius & Thcodolius ; quorum constitutio extat in I. si quis. 6. Theod. de denum. vel edict. reseripi. Novella autem Iustiniani lege
certum tempus hane in rem constitutum: o
lato enim I esto citatorio viginti dierum inducias reo indulgeri voluit, ut secum interim d
liberet, cedere , an eontendere malit , auιh. offeratur. c. de lis. eonis. Nos hoc iure nune utimur, ut executor vocato diem dicat, & m deratum tempus ad deliberandum concedat , prout rcs, persona vocati, locus, caeteraeque circumstantiae desiderare videntur . D. Merul. lib. q. dist. q.ρΠ. I. rit. q. e. I A. Gail. I. Obs 4. n. 36. Oseqq. Gudelin. lib. . de Iur. ν. c. s.
Divisio secunda. 16. Sequens illa divisio est, quod quae
dam aditones rei perse Penda gratia com . parata Iunt , quadam poena persequendae , quadam mixtae sunt.
COMMENTARIUS. IMid hie vreetur rei perseeutis, quid pernae: O nsus hujus divisionis e
P Roponitur hie alia actionum divisio sumpta
ab obiecto, quippe quae docet, quid quaque actione petatur . Divisio haee est, quod
quaedam actiones rei persequendae gratia com- Paratae sunt, quaedam poenae, quaedam tam piae
nae quam rei, Sob id mixtae. Quae horum al
terutrum aut utrumque eontineant , sequentibus
aliquot gli. exponit Iustinian. Illud non expinnit, quid hie vocetur rei persecutio, quid rodinae , cuius tamen explicatio ad illustrandamd visonem vel mixtine sae t . sed quod hie romissum est, docebit nos definito rei persecutoriarum a Paulo tradita I. in honorari s. de Obl. Oact. Illie enim sic Iuri leonsultus selibit: Illa actiones in rei perseeurionem eontinent. qui
bus persequMur, quod ex patrimonio nobis abest . Opponit Iurisconsultus persecutionem ejus quod ex patrimonio nobi, abest, persecut Iona poenae . Itaque ex contrario definiemus, illas actionespcaenae persecutionem habere, quibus persequimur, quod ex patrimonio nobis non abcst. Ex patrimonio nobis abesse dicuntur haec quatuora quod est in pati monio nostro , sed ab alio tenetur; quod est e desiit, sed ex obligatione nobis restituendum est ι quod nobis debetur ex contractu ; quodcumque eius, quod nobis abest, aestimationem continet , qualis est aestimatio , quae si ex iureiurando in litem, t. r. l. 3. de .nlιt.jur. item pcena conventione Promissa, quae& ipsa eaveri solet loeo eius, quod interest , 9. ιιlt. de verb. obL t. Mit. de prat. stip. Quare quaecutraque sunt actiones, qu bux horum aliquid persequi litur , eas dicemus esse rei persecutorias r quod ipsum etiam species subiectae declarant. Et rursus ex contrario , quae alicuius rei ex super or bus persecutionem non habent, eas dicemus esse poenales . In summa, rei nomine hoc loco continetur, quicquid est extra poenam legitimam : poenae nomine ea dumtaxat, quae iure certo constituta est. Hinc iam non dissicile erit iudicare, quae sint actiones alterutrius generis, aut mixtae. Usus d sonῖs propositae praecipuus & huius loci proprius est, ut intelligamus, quid quaque actione peti oporteat. Est vero& secundarius, ut dignoscatur, quae actiones sint Perpetuae , quae temporales, quae in haeredes dentur, quae non dentur : de
De rei persecutoriis. I7. Rei persequendae causa comparatae sunt
omnes in rem actiones. Earum vero adti
num , qχα in personam sunt, ea quidem, quae ex contradia nascunIur, fere omnes' rei perinsequendae causa comparatae videnrtire veluti quibus mutuam pecuniam, vel instipulatum deductam, petit atitore item commodati,depsti, mandari , pro focis, ex empto , Vendito, locaro, conducto. Pli=esi depositi
agatur eo nomine, quod tumultus, incendii,
ruinae, naufragii causa deposethmsit, in δε- plum actιovem praetor reddit, si modo eum pse, apud quem depositamst, acit cum horede ejas de dolo ipsius agitur : quo casu mixta es actio.
336쪽
q. sua ex eontractu nasiuntur J Illae omnes rei persecutionem continent,. quibus persequimur, quod ex patrimonio nobis abest , d. l.3 s. hoetis. Ex patrimonio nobis abesse dicitur. r.
quod est in patrimonio, sed ab alio tenetur . a. quod esse desi; t, sed ex obligatione restitue
dum. 3. quod nobis debetur ex contractu. 4. quod eius, quod nobis abest , aestimationem continet: quo et am refero poenam conventi ne promissam , b. ulti su . de verb. obl. COMMENTARIUS.I Actiones in rem omnes rei perseeutoria. 1 Antersionalium ex eonfractΜ alia mixta , qu amilla ex dopositio miserabili
3 cur hae exeepta e ct eων in haeredem eantum ex proprio dolo deiων 1 M.tει ia rem J ActIones In rem omnes coin paratae sunt rei persequenda gratia; quippe quibus omnibus sine exceptione persequimur, quod ex patrimonio nobis abcst, videlicet rem nostram aut ad ius nostri in pertinentem, quae ab alio tenetur. Non obstat, quod in bis acti nibus ob contumaciam non restituentis in litem iurari solet, ι. eris. νυ istiere. 68. de rei v/nd. l. . de talis. jων. & quod hoc iureiurando contumacia punitur , cum actori permittatur rem aestimare etiam ultra rei pretium, ι. I. l. 8. d.
sii. Nam haec ipsit prena nihil aliud est , quain aestimatio eius , quod actori abest ; non illa
quidem, qua res Omnibus vulgo tanti siti sed tamen quam actor dicit re; tuae, quem aequum non est cogi suo pretio iem suam aestimare ,
d. l. 8. ae in tit. μν. I. 9. de ae . rer. amu. At.que ut haee a stimatio rcopima sit, tamen ea
non pet; tur adi; one, sed ex officio iudieis, quod actioni subseivit, ex accidenti imponitur: actor autem nil, I amplius quam rem suam p ct i; &illa quoque ipsa aestimatio actori est rei suae per secutio, utpote qui ultra id quod ei abest, nihil conseqv tur, si spectamus pretium, quo rem suam aes :mat: quod sane aequissimuni est, arbitrio domini di finiri, d. l. 8. de in lis. jur. Ita serme N DD. vulgo.
stua ex coniractu sere omnes res presequenda δActiones quoque in personam, quae ex contra eiu nauuntur, rei perseeutoriae sunt i quoniam& hἰ, n hil es ud persequimur, quam quod rio x bis abcst. Particulam autem μνe addidit pro pter actionem depositi miserabilis , quam & ipse
mox excipit, & mixtam effe dieit. Fortassis N propter actionem legati pii, quae etiam quandoque mixta est , licet ex quasi eontractu veniat, s. vi auιem l 9. . . eod. Excipiunt nonnulli &actionem redhibitoriam, quae dicitur interdum In duplum condemnationem habere, t. νε ib; νοπια s. de acl. edict. sed perperam, meo iudicior nam duplum ea actione non tam ut Poe Ra petituri quam quod in venditione manci-
piorum & animalium duplum a venditore tepro.
d. ιδεωl. Sie actio, qua dupla petitur nomine evictionis, non planae, sed rei persequendae ea se instituituri quia ex stipulatione duplae competit, i. 2. Opast. de ev EI. I. quod si nolis. 3t. 9. qui assidxa. xo. de ad i. edict. Tumultus, taeendia, oe. J In eum, qui t multus, incendii, ruinae , naufragii causa d positum inficiatus erit, ejusve haeredem fraudulentum, actio in duplum a praetore redditur. l. I. s. . depos Merito has eausas deponendi a 3 caetetis segregavit praetor: primum quoniam in aliis ealibus spatium deliberandi datur, eui res committenda sit: in his autem trepidatio nullum tempus ad deliberandum eoncediti deinde quia aliis in easibus perfidia nihil eximium habet praetereat eras: haee verδ sinsulatis est, &maiore odio digna, quod ubi mileseordia opus est, erudelitas adhibetur, & ea lamitas ea lamitati imponitur, d. t. 9. 1. O seqq. dopos t. r. σpasMn de incend. min. Urag. Diximus au tem , in eum , qui insciatus erit: quoniam haeein duplum act o non nisi adversus inficiantem S sallentem fidem datur: nam in confitentem tantum in simplum actio est, d. l. I. 6 hae aurem. 4. depos s. sed furti. 28. . . Me tit. Aut tum haerede ejus de ril. ui J De dolo ipsilis, haeredis se lieet . Hae enim adiectione Justi manus significare voluit, actionem depositi miserabilis tum demum in haeredem In duplum dari, eum ille ex dolo & inficiatione pr.-pria convenitur, non et Iam si cum eo agatur ob dolum defuncti . nam tune in haeredem in simplum dumtaxat hoc iudicium datur, d. I. I. 6 l. l. is dQU. Non obstat, quod passim traditur, act ones ex contractibus venientes in haeis rede, in solidum dari, licet ob dolum eorum,
quibus successerunt, eonveniamur, l. 2. I. exeam rambiss. 49. de Obl. O acti. at ea. I f 7. s. Mir. de res.tur. eum fim; . Nam illa definitio ad actiones poenales non pertinent, sed ad eas tantum ,
quae sunt rei persecutoriae r & aliud est dati iasol dum, aliud dari in duplum. TEx TUs.
De poenae persecutoriis.18. Ex maleficiis ver. prodire actiones,
abe tantum poenae persequenda causa comparata sunt: alia tam poenae quam rei per sequendae , ct ob id mιxta sunt. Poenam tantum persequιtur quis actione furti: sive enim manifesti aratur, quadrupti; Fhe non manifesti, dupli ; de sola poena Μιtur : nam
nam rem propria aetiove persequιtur quis,
337쪽
De truxtis, hoe est, rei & poenae
persectitoriis. I9. M aatem bonorum raptorum actio mixta est, quia in qua vis rei perfectitio contιnetur: poena autem tripli est. Sed ct
legis Aquilia actio de damno injuria dato mixta est: non solum si addiemus infician. rem in duplum agatur, sed interdam ct si in simpiam qui die agat: vetatis quis hinwιnem claudam aut luscum occiderit, qui in eo anno integer ct magni pretii fierit: tanti enim damnaris, quanti is homo eo in anno plurimifuerit, secundum iam traditam di. vsonem. Item mima est actio contra eos,
M. relicta sacrosanctis Ecclesis, vel aliis venerabilibus locis, legati vel sid icommissi
nomine, dare aestulerint, usque adeo ut etiam in ivlaicium vocarentur. Tunc enim C
tuam rem vespecuniam, qua relicta est , tare compelluntur, er aliud tantum pro poena: ct ideo in illum ejus si condemnaIio iaN o T AE. I 3. Alia ramum poena persequendae J Paul. t. 3 s. hoe tit. persecutioneni eius, quod ex patrimonio nobis abest, opponἰt persecut Ioni poenae. Itaque illae actiones poenae persecutionem habent, quibus persequimur, quod ex patrIm nio nobis non abest, uno veIbo, quibus persequimur poenam legitimam. Sr adversum Velantem J Actio damni iniuria ex lege Aquilia inficiat one crescit in duplum , S. ult .suP. de obI. qua quas. εκ coni. . COMMENTARIUS
P Fra meνὲ parnalibus esse O eretae quantitaris ραηa tersecurarias. x sinae quibus exeeptis mixta 3 Pro ραν litus qua habeantur 1 eiam a parte anoris poenales non sint LEX maleficiis actiones quae sunt, omnes Per secutionem pinnae habent: sed quaedam ex his poenae solius, pleraeque autem poenae simul&rei r quae proinde mixtae sunt. Duae tantum excipiendae , condictio iuri va , & actio rerum amotarum, quae solius rei persecutionem con- mel, t. I. g. r. O 2. de eond. Drt. lias mulieria
F-am tantum actidine μνώJ Act o sulti sive mandesti siue nec man ksti solam poenam per sequitur . f. Alt. Dp. de QI. quae ex del. d. ι. T. f. I. Eo rimc Drt. Ejusdem generis est & actio IIuriarum; quippe qua nihil, quod uobis a , Persequi inur, sed tantum vindictain crimi I nis, L a. s. i. de injur. Pro purὰ poenalibus habendae etiam sint actio, de albo corvus , 7. de jurisdia si reua ιι. II. I p. hoc titia actio.
de parente aut patrono me venIa In ius voemto , d. g. I 2. ι en. O ult. de in ius voci item actio de suspenso 8c eo sito , s. I. νία praee. r.s. g. Παιον. r. de his qui desee. denique omnes illae , quibus non persequimur duplum, triplum, aut quadruplum, sed emam poenae summam delicto simpliciter impositam, sine consideratione
alterius rei, veluti so. aureos.
Ipsam rem propria actisne posequitur quia IEam vel vindieando a quocumque possessore , vel condicendo suri eiusve haeredi , g. usi. sui.
de ui. qua ex del. ubi hoc latius explicatum est iam bonorum raptorum actio mista J In actione. vi bonorum raptorum quadruplum non est i tum poma, ut in actione furti manifesti ; sed in quadruplo continetur & rei perseeutio, ut pc na tantumst tr psi, Dp. vi bon. rapi. in pr. ac proinde mixta est haee actio. Lee 1 Aquilia actisJ Actio quoque legis Aquiliae de damno inlutia dato mixtam causam Ob tinet, seu partim rem , parilin poenam per quitur, sive adversus eonfitentem agatur in sim-Plum, quo casu res aestimatur quanti pluti mi eo anno aut die xῖ o. proximis suerit, g. bis κωtem. 9. O i . Iup. de te . Aq. l. sve adve sux insciantem, quo eassi lis erescit S in duplum actio redditur, I. Ade Neratius. 23. glen. ad let. . s. uti. sv. de Al. quae qu. e coner. Sed N emerae quoque actiones ex maleficiis prae- Utet surti di iniuriarum , eer que quantitatis maenae persecutorias, quae mere poenales sunt , S condictionem stirtivam reruntque amotarum actionem , quae sunt rei persecutoriae, Omnes
sunt mixtae, id est, rei simul εἰ poenae pers
quendae causa eomparatae ia Veluti act7o servi eorrupti, t. q. f. in hae actione. s. deserν. coHrvt. quod metus causa, ι. item sit. I 4. g. sed crsi. 9. cra. seqq. quod meri eans de calumnia , ι. s. g. I. Ge eiaum. tripli & quadrupli ob maiores sportula x exactas, g. 24. O seq. . . Ecc..dinique & illae , quae quali ex mal scio nascuntur, similiter mixtae sere sunt, ut intelligi potest ex his, quae de hoc genere tradita sunt sq. de Obl. quae qu. odii. Illud sciendum est , x
quasdam eue actionen, quae pro poenalibus habeantur , R ideo in haeredes non dentur , licet a parte actoris poenales non sint. Nam quoties actio factum p ἰt, & in dolum tant tum eoncepta est, poenalim habetur, eoque nec adversus naeredes datur, quamvis propolita sit ei, cui eo facto quid absit, atque ita rei persecutionem contineat, l. 9. k l . qMMDU. ιαν.
de quo diligentius disseruili vix ias de stem.
Rrtimsacrosanctis Eeel AJ Ex quasi contractu actiones omnex rei posecutiosim linbent , utpote quarum nulla ultra id quod abest, per qui inur; ut licet intelligere ex generibus harum actionum, quae exponuntur Iisp. de obtiquae qu. ex conre. Una actio ex hoc genere hie excipitur, nempe actio eius legati de fideleo
milli nomine 1 quod relictum est Ecclesiae aux
338쪽
Uias venerabit bus locis, puta nos omiis, x nodochiis , Orphanotrophiis , Ne. ait. C. de Mise. cIre. Haec actio duobus easibus mixta est, Sconstituta in duplum , si reus 4nseiatus erit, si tamdiu solvere distulerit, dum In jus vocaretur . I. sed furat. 16. Af. Schesiastes
De mixtis, id est , tam in rem , quam
in personam Σα Quadam actimes mixtam causam ob. rinere visens r eam in rem quam in Personam : qualis es familia ercisennia astio , quae competat cohaeredιbus de da diadenda tardiditate . Item communi iamdundo; qua inter eos redditur, inter quos aliquid communa est, ut id Δυidatur. Item siniam regundo. rum amo, qua inser eos agitur, qui cons
nes agros habent. In quibus tribus judiciis permittitur iudici, rem alicui ex litigatoribus ex bono ct equo aditidicare: si unius
pars praegra diari videbitur, eum an Dicem certa pecAnia inheri conuemnare. N o T AEaeto. Quae eampetis eoharedibur J Tres hae actioves, familiae erciscundae, communi dividundo ,
finium regundo N , ex lege I 1. tabularum d stendunt, s.l- fam. eri. t. uti. D. reg. quae ideo constitutae, ut communio , cuius materia disicordias excitare solet , ι. 77. S. 1o. de leg. 1. tollatur. Pac. 2μieanfines agras habena J Ut fines regantur. Regi fines dicuntur, quoties unusquisque ager propriis finibus terminatur.
In qnibus tribus judieiis J Quid iudieem in
unoquoque horum iudiciorum sequi oporteat, explicatur plenius ins s. . O 2. seqq. da Us jud. COMMENTARI Us. x Piso sensu in quam ob eausam actiones hie pro-
Inter quos finium regundorum , O hujus migro a P Er oecasionem, quod proxime dἰxerat de actionibus mixtis , subjicit tres alias acti nes, quas& ipsas mixtas sideri ait, videlicet, familiae e reiscundae, communi dividundo, finium regundorum a sed quae longὰ divessi sunt generis, longeque aliam ob causam mixtae dicumtur, quam dieuntur illae , quae tergum meminbrum superioris divisionis conuituunt: non enim ideo has actiones mixtam causam habere dici, quod, ut superiores illae , conjunct m rei &poenae persecutionem contineant, cum omnes rei tantum persequendae gratia comparatae sunt;
sed quia partim in rem esse videntur, pari an in personam 4 Ex quo simul illud intelli εἰ mus , haec eadem iud cia alio quoque sensu hic mixta
vocari, quan quo mixta appellantur in ι. eIίε-nis. 37. g. r. de obi. O act. S alibi duplicia,
l. 2. g. l . comm .diν. nimirum, quod in iis utetque ex litigatoribus duplicem personam sustinet, actoris videlicet & rei, ι. in tribus. I 3. de jud. l. judietum. Io. D. res, tanter cohaeredes. ε .f. qui familia. 4.fam. erca
xtam ea am ablinere videncur tam in rem JIarem esse videntur, quia tu his quisque de res apit ad instar eius, qui vindicat. In pers
nam ideo, quia dantur adversiis eum , qui propter communionem aut terminorum eonfiasionem nobis obligatus est . Notandum autem,
quod non sim ieiter ait, has actiones mixtam causam obtinere tam in rem quam in personam ; sed obtinere videri r nimirum, quia id prae se serum. Revera autem sunt actiones in personam omnino: quippe quae tales origine &essentia sua, quamvis fine & effectu nonnihil
cum actionibus in rem commune habent, ι. . . reg. ι. I. g. I. c. de aram. exe. quod tu susa me expostum , sq. I. l. hoe sit. UINN. Sed tu vide quoque sis , quae ibi adnotavimus . HEI Qua comterit eobaredibus da dividenda b νed ira. J Iudicium familiae erei scundae est , quod inter cohaeredes redditur de dividenda haereditate, hoc est, quo haeres agit adversius cohaeredes suos, ut res ii eredit aliae, prius indivisae, dividatur , Sc a communione discedatur, ι. r. fam. eriise. Estque haee princeps huius iudie; i eausa , sed non sola r nam &praestationes quasdam personales continet, quibus haeres haeredi propter
communionem retum est obnoxius, I. νtem LM
10. 12. g. penisti. d. tit. Ubi Ulpianus ait, iudicium familiae erciscundae ex duobus constare, id est, ex rebus, atque praestationibus , quae sunt actiones personales. Rerum divisio qualis sit, tum quae in hac divisione adiud catio, &quae vice mutua condemnatio , quorum mentio
hi in in extremo hujus s. declaratur in famialia. 4. in f de olys 3udis. Praestationes porsonales inducuntur aut tueri aut damni aut impensarum nomine, quae quidem res in re communi ines derunt . Lucri, ut si quid ad unum ex haeredἰ-bus pervenit ex re conlinunt, id caeteri haer dibus communicet, ι. intre. 44. b. a. er 3. fam. ercise. l. 3. c. eod. d. g. 4. ins de Q. jud. Damni , ut si quid damni in rebus haereditariis datum factumve est culpa aut negligentia unius, id caeteris pro portione cuiusque sarciat, ι. har
i. inter. 44. g. quod ex Iacto. s. eod. Impensarum ,
339쪽
ut si quae ab uno haerede in res haereditasas saetae sunt , quas propter partem suam necesse habuit sacere, ei a caeteris pro rata refundatur, ι. bis eonsequenter. ig. q. sumptum. 3. eod. Eodem reserimus, si unus pecuniam a desumcto sub poena aut pisnoribus debitam solverat, d. ι. haredes. 11. b. dem juris. 3. Ose'. Indieantur haee genera in commune, I. quibus eas bur. 34. pro De. in judicio communi dividundo,
Communi diVidundo iudicium est, quod inter
eos redditur, inter quos res una aut plures ex tra causam haereditatis communes sunt: neque enim interest, communes sint ex societate, an sine societate, I. I. O l. 2. eamm.dι v. Finis hu
lus iudicii item duplex ; unus, ut recedatur ab
iarum rerum communione; alter, ut utrinque
Praestetur, quod alterum alteri praestare oportet , lucri, damni, impensarum nomine. Nam& hoc iudicium iisdem rebus constat, quibus superius, rerum communium divisione, & praestationibus iisdem personalibus, i. 3. comm . G . In diu sone rerum eadem quoque adiudicatio S condemnatio, s. eadιm s. ν r. de os . Iud. quippe sen Oia haereditatis divisione caetera lumutraque iudicio cum altero coirimunia, ι.ε. g.
Res agros Miseni J Finium regundorum iudicium est, qiro inter eos a g. tur, qui e snes agrosii ext , ut fines regantur , id est, ad tuam normam & eeri tudinem redigantur: & quod Intra istos fines qui que habet, id totum retineati si quid amplius, id eonsni restituatur, ι.ε. v. l. 8. in pr. O f. i. m. να. Sed & sisnes comm de dirigi non possunt vel propter loci inaequalitatem vel propter veterum limitum incertitudinem, permittitur iudici altis tinibus evIdentioribus agros distinguere . Quo caluquia necesse est partem aliquam ex unius agro detrahi, & alterius agri domino adjici , ideo res transigitur adiudicatione & eondemnatio
Ex bono O aequo adjudieare J Quid iudicem hie in unoquoque horum iudiciorum sequi oporteat, explicatur plenius ins de Uf. jud. S
ptam, vel in quadruplum: usterius aurem nulla actio extendatur.
COMMENTARI Us. t An ulla actis plus quam quadrulum presse
TErt; a lixe actionum diviso est sumpta &ipsa ab obiecto, sed superiori dissimili, in
eo, quod illa explicat, quid quaque actione pe
tatur, resine sola, an poena tantum , an utrum in
que simul; haec , quantum peti oporteat , Scquousque in poena Lupra id, quod nobis abest, petendo progredi liceat. Maximi autem actos olim intererat seire, quid εe quantum Petere deberet, propter periculum plus petitionis, g. si quis agens. 33. 10 eod Ait IullinIanus, actiones omnes vel in simpluin conceptas esse, vel in duplum, vel in triplum , vel in quadruplum rultra quadruplum autem nullam actionem extendi. Quid ergo, nullane actione Plus quam tquadruplum pertequi possumus Si quis sciens
tignum vitiosum aut pecus morbosum vendiderit, responsum est, omnia det in enta, quae ex ea emptione emetor traxest, venditorem prae staturum , t. Iulianus. 33. in pr. de a T. empl. Si quis clavum a navi abstulit , ut naufragium neret,cautum est Senatusconsulto, ut is omnium
rerum nomine teneatur , l. 3 s. ult. de ine. ru n.
nause. Si serius haeres institutus ante aditam haereditatem occisus sit, etiam haereditatis aestimationem fieri, traditum est in l. inde Hera- in1. 13. in pr. ad Ieg. Aq. g. illud. Io. sv. eis. Atqui in his omnibus litis aestimatio Ion e excedere potest quadruplum pretii eius rei , in qua aut per quam damnum datum est . Respondemus, quod dicitur, nullam actiΘnem extendi ultra quadruplum, id intelligendum esse de quadruvlo ejus , quod eulpa adversarii actora abest; id verδ, quod abest, &m interesse actoris, eis interdum longe & vel decuplo pluris aestimetur, quam quanti valebat corpus, in quo vel per quod damnum datum est , simplum tamen semper est respectu universi damni, quod actor sensiti R ideo quantaeumque haec sit aestimatio, non in duplum, S triplum, &c. actioeoncipitur, sed tantum in simplum, neque in id solum, quod actoti per culpam rei abest rAn in poena conventionali quadruplum exce
De actionibus in simplum. 22. In simplum agitur, veluti ex stipu
latione, ex mutui datione, exempto, ven rito, locato, conducto, mandato, s den qxe ex aliis quamplurimis causis. COMMENTARIUS.IN simplum sunt omnes actiones, treae rei Per
340쪽
ει simplum , quod nobJs abest, pers in murrItaque di si quae si actio ex delicto; quae rei
perseeu nem habeat, ea quoque in simplum est, ut condictio furtiva, & actio rerum amotarum . Sed & ex iis , quae poenae perseeutionem eontinent, Monnullae sunt in limpimi, veluti actio ex lege Aquilia contra eauiam inficia
tionis aut morae, g. γε bonorum. Is. IV. eod. Item
actio ex edicto, nequis eum, qui in ius voci ι.pen g. I . . d. tit. ε si quae sunt aliae, in quibus aliquid ultra veram aeuimationem res & quod aetoli revera abest , praestanduin . Denique &ex poenalibus illae in simplum sunt, in quibus
certae pecuniae summa simplieiter tere comprehenta est sine mentione dupli, tripli, aut quadrupli , ut non ex comparatione alicuius hin pli amplius quid poenae nomine constituatur, ut cum pcena constituitur in decem, viginti, aut quinquaginta aureos, ι. 7. de inrisd. ι. seniae..e in jus -eM. ι. s. g. ait. praetor. 6. de sis qui dejee. ι. ten. c. deferv.fmg.
plum , aut quadruplum in stipulationem deductum sit i l. si GLIMm. 16. de eiam Dicendum videtur, actorem id, quod sua interest, tanti aestimantem adhue in hinplum agere , 8c rem solam non poenam persequi.
In duplum. 13. D durum agimus, velutifurti nee manifesti, damnι in . e ex lege Aquilia, depositi ex quibusdam cax siis . hem fermcorrupti, qMa competit in eum, cujus hortatu consilio die serνus alienus fuerat . aut contumax adυersus dominum factus est ,
t luxuriose νινere coeperit, aut denique
quolibeι modo deterior factus sit . In qua
actione earum etiam rerum, quas fugiendo fertius abstulerit, aestιmatio deducitar. Item ex legato, quod venerabιtibus locia reti mest, fecund- ea , qua supra diximus.
COMMENTA RI Us. O Uinque actiones reeenset, quibus in duplum agitur, furti nee manifesti, damni iniuria ex lege Aquilia, depositi ex quibusdam
causis, servi conrupti, ex legato, quod vendirabilibus locis relictum est. Non exponit, an eodem omnes modo in duplum sint, nee ne . Quia hoe loeo tantam ei propositum est ostendere, omnes in duplum esse . Differentiae indi. cantur aliis locis, v. ex maleficiis. 18. Oseqq. sv. f. sed serti. 16. i . eadem. DepoB. ex quibusdam ean'J Qciae comprehenta sunt edicto, nempe tumultin, incendia, ruinae, nos sit, L I. s. i. depos. g. Ni prese-g-nd.e. I T. 3n D. snt. h. . Manius ἰn Instaturi
nua eo erra . um euius honesis J Actio se vi eorrupti in duplum eonstituta est in eum, euius hortatu, consilio, opera servus quolibet modo deterior factus est, ι. r. eumseqq. dejerv. rere. Iustinianus hoc addit, ut etiam solus eo- natus Si mida voluntas corrumpendi puniatur, t. si 'ir. 2o. c. d. tit. f. sed eisi. g. sv. da obι.qωα ex del. Venit in hoe iudicium etiam e rum rerum aestimatio, quas secum servus abstulit: duplatur enἱm omne damnum , ι. in Me. IO. .d. De filio filiave familias eorruptis utilis actioeompetit offieio judicis aestimanda r quoniam interest nostra animum liberorum nostrorum tion
In triplum. 2 a Tripli Dero agimυ , cum quidam
maiorem vera aestimatione quantitatem in libello conuentionis inserunt, ut ex hac causa viatores, id est, executores litium am, pliorem D mmam sportularum nomine exi. gerent . Tunc enim id, quod prapter eorum causam damnum passus fuerit reus, in eriplum ab actore consequetur', ut in hoc triplo
etiam semplum, in quo damnum pasus est,
connumeretur. VMad nostra constitutio introduxit, quae in nostra Codice fulget, quam procul dubio certum est, ex lege conictιtia
COMMENTARI Us. UNa actio in triplum Me eommemoratur lege Iustiniani constituta adversus eos , qui maiorem summam vera aestimatione in libello conventionis inserunt dolo malo , qui viatores, id est , apparitores seu litium executores, β. sep . . l. s. g. ne tamen. 13. de reb. rari qui sub tui. majores sportulas consequa
tur. Constitutio haee Iustiniani temporum iniuria intercidit . Libello eonjensioni, J Libellus eonventionis direbatur id scriptum, quo actor petitionis suae rationem &speciem suturae letis in iudicio e primebat, qui libellus postea ad absentem per
Ampliarem summam sportulinum J Sportulas appellat mercedes sive salaria executorum, quae Graecis ἐκβιβα κὰ, ut plane constat eX l. omnes. 3 I. g. executorians. r. c. de uise. ρο cleri Lin saeris. II. c. de prox. saer. seris. lib. I x. l. isti. c. de fruer . em liti exp. Quanta portio pro
sportulis constituta suerit, incertum est. Illud ex hoc loco intelligimus, pro modo quantitatis petitae ad certam summam & a reo exigi soli- has. Quod de consuetudine non amplius obse visi notum est. Gudelin. lib. . eq. r. in D. De sportulis earumque vario usu vid. Fr. Iuret.