장음표시 사용
341쪽
not. Mi SImmach. lib. 4. epist. s s. dc Bainov. ad hune s. In triplum ab ata Ore J Datur lixe actio reo in minorem summam, quam quae petita suit , e de nato adversus actorem , qui plus libello eomprehendit, quam ei debetur , ut viatores hac occasione plus etiam sportularum nomine mi gerent. Triplatur autem quod supra constitutum modum sportularum per hane occasiorem O. astum est, sed ita, ut in triplo etiam illud ipsumcontineatur. Poenam hane primus Iustinianus in proposita specie introduxit: nam iure veteri, qui plus quovis modo petiissent, causa cadebant, id est, rem amittebant, S. si qΜis. 33. in pr. O . in feod. suam proetii disιο eertum est ex Iege eond sitia emanaret Locus hic procul dubio mendosus est, S lie eum Russard. Cont. Colac. qui etiam ad
libros veteres provocant, ristituendus: Ex qua proctil dubia eo tum est ex lege eonictritam em mare . Ut sit sensus, hane in triplum actionem
ex constitutione Iustiniani est e condictitiam ex lege, sive eiusmodi actione, quae condict o exic se dieitur. Nam quoties nova lege obligatio
introducitur, nec cavetur, qua actione experiendum sit, lege agitur, ι. un. de cond. ex IV.
Atque hoe n odo Titeophilum quoque apud Iustinianum legisse, ex paraphrasi ejus apparet. T r x TUS.
In cuadri u lana. 23. Quadrupli autem agιtur; veluti furti mamjesti; item de eo, quod metitsca a facti m sit: deque ea pecunia, qua in hoc
data sit, Di is, cui datser, calumniae causa negotium alicui faceret, vel non ficeret . Item ex lege condictitia nosra constitillio
oritur, in quadruplum condemnationem Imponens iis executoribas litium, qui contra nostra constitationis normam a reis quicquam egerint. N o T AEO
2 s. calumnia eausa negotitim J I. r. l. 3. de ea Ium n. Et iraec item actio mixta cst conjunctim poenam & rem persequens, I. s. g. I. d. tit. Est autem negotium alicui sacere calumniae causa, iudieio calumnioso aliquem vexare. Quint.
lege eondictitia ex nostra eonsististrone oritur . Ex
lege condictitia , id est , condictitia actio ex
lege, quomodo & Theoph. hunc locum inter-Pretatur . Hane actionem S ipsam mixtam esse apparet ex Nov. 124. cap. 3. COMMENTAR I US.
R Eeensentur hie quatuor actiones, quae sunt . in quadruplum, iurii manifesti, quod ine-
eus causa , de calumnia ν alversus exemtorea litium, qui plus constituto sportularum nomine exegerint. Addamus & quintam, vi bonorum raptorum. Prima actio mere minati, ist, reliquae mixtae , ut in quadruplo complehenda. tur etiam eius, quod abest aut interest, pet-
De eo, quod me res eatisa 4 Quod metus eausa gestum est, praetor ratum non babet, & hoe amplius, si, quod exca eausa aberit, albiti ioiudieis non restituatur, in quadruplum judicrum pollicetur, l. item f. I . s. a. o in me . eavs Quadruplatur id omne. quod i si iii, 'r,sa. tamen ut in hoc quadruplo & simpli in insit. Quippe mixta est hae e actio, non solias poenae perseeutoriae , i. 14. g. sed O si. 9. eum 99. Fqq.
gotium alleui facere calumniae causa, est, iudicio calumnioso aliquem vexare . In eum, qui ut calumniae eausa negotium faceret, ves etiam ut non saceret , pecuniam aceeose dicitur , actio in quadruplum elus pecuniae, quRm accepit, competit, i. r. l. 3. de ealumniat. Et haec item actio mixta est , coniunctim poenam lcrem persequens, i. s. g r. d. tit. Dem ex lege eondictis a nostra eo Mytristio J Huius etiam loci lectionem vitiosam esse certum est. Apud Iust nianum haud dubie ita scriptii msuit: nem ex lege eandictitia ex nostra eοψίttione oritur &c. Ex lege condict tia , id est, eon- dictitia actio ex lege, quae ex constitutione Iustiniani oritur in facti specie hie proposita rquomodo hune etiam locum Theopnitus in te
In quadruplum imponens eoentaribus Iisium JConstitutio, cujus meminit g. praecedenti, actori, evius fraude factum, ut execu or plus de bito exigeret, tripli poenam imponit: illa, cuius hie mentio, in exesutores dirccta es , qui ipsi in exigendis sportulis summam definitam dolo malo excesserunt, data actione in quadruplum, quam & ipsam mixtam esse apparet Nov. lx .eq. 3. ubi justinianus eonstituit, ut simplum reddatur ei, qui damnum pallus est, triplum autem inseratur aerario. Quod quidam tradunt , etiam hodie, ubicumque lege vel decreto Curiae nuntiis S apparitoribus certa summa pros portulis constauta, si quid ultra exegerint , hae in quadruplum actione conveniri posse , cor stat, usu non observari. TEx TUS.
Subdivisio actionum in duplum. 26. Sed furti qt dem nec manifesti actis. Ieroi corrupti a caeteris, de quibus simul
locuti Inmus, eo disserunt, quod hae acti nes omnimodo dupIιfunt: at ista, s id est, damna injur ιa ex lege Aquilia, s intordum
342쪽
rentem autem in phon dantur. Sed illa, a ne de iis competit, qua relicta venerabili.
bus locis Iuni, non solism inficiatione dura, eatur, Ied etiam si distulerit relicti Iolutio.
nem, μ μμηo justu m4gistratuum conveniatur. In confitentem vero, antequam iussu magistratuμm conveniatur ,soldientem , pti redditur. Subdivisio actionum in quadruplum .a7. Item actio de eo quod metus causa factumst a ceteris , de qsibus simul locati δε- mus, eo dissere, quod ejus natura tacite comtinetur , ut qui iudicis iussu ipsam rem aditori restituat, isset Datur: quod in caeteris casibus non est ita, sed omnimodo quiueque in qua ruphim condemnatur: quod est oe in f,rti manifesti ac fιone.
N o T AE . 16. Omnimodo dupl. J Id est, sive reus 'lateatur, sive inficietur, Theoph. In eonflientem an simplum J Potest itaque hiereus evitare poenam confitendo.
tus causa reo convento poenam evitare conce
ditur rem, de qua agitur, arbitrio iudieis ante sententiam restituendo , l. I . b. I. quos
COMMENTARI Us. I Actiones omnes apud nos videri rei persecuto
eoneed tur, rem, de qua agitur, arbitrio iudἰ- eis ante sententiam restituendo. Quod si reus iudiei iubenti rem restitui non pareat , hanc contumaciae suae panam patitur, ut in quadruplum condemnetur, b. text. g. irem actio. 27. I. item F. i . g. 2. O q. quod met. eatiss. Est Salia, & quidem Inter poenales omne , differentia: quod scilicet quaedam snt mere poenales, quaedam mixtae, sed illa superius explicata est, g. ex mates I 8. Ose'. h. t. VIKN. Intererat hiem onere, cur Iustinianus hie dicae in actionis quod metus caussa natura laeti. hoe eout ne- , ut, qui iussu iudicis rem restituat, absolvatur, si non pareat, condemnetur in quadruplum . Ratio est, quod haee actio est arbitraria. Ha rum autem actionum ea est natura, ut iudiei ex aequo & bono aestimare liceat, quantum reum dare sacere oporteat, si verδ arbitrio non pareat reus, condemnatio in maius seri possit .
rei persecutoriae, & in simplum conceptae, quia Poenae pecuniariae , quae privatis litigatoribus applicabantur, exoleverunt, ει solus fiscus p mnas ob vindidis in publicam persequitur iudici ci criminali .Pr; Vatis tant lim potestas est ei as quodsbi abest persequendi iudicio civili. Jo. Imbere. in enchir/d. jur. seripi. Baro ad tat. sv. de Obl.
paris. & ibi laudari. Excipienda tamen videtur actio iniurἰarum, qua ex more fori nune duplex emenda petitur, honorabilis & prostabilis, ut loquuntur. Uid. Dp. ad g. Io. de inguris
intcr actiones pa nates, tum quae sunt in duplum, tuin quae in quadruplum . Non omnes enim simpliciter, & omnimodo in duplum aut quadruplum conceptae sunt, sed quaedam conditionaliter, dc ita, ut reo poenam evitare liceat.
omnimodo in duplum sunt actio surti manifesti, servi eorri mi, & si quae sunt aliae simpliciter in duplum eonstitutae: quippe quae omnes ita constitutae intelliguntur, ut semper & st,tiiri patia exigi possit, nee dupli eondemnatio evitari. Non hatim S simpliciter in duplum i sunt, actio legis Aquiliae, de politi m serabilis ,
de legato venerabilibus locis relicto δε namque has ab in tio & in confitentem placet in simplum tantum dari, dupli eari autem inficiatio. ne, postreinam etiam frustratione & dilationes lutionis, usque dum reus judicio convcni tur, Me sext. ι. vi aurem. t 9. μ' eod. omnia modo in quadruplum sunt actio furti mares sti, vi bonorum rastiorum, de calumnia, de sportulis adversu executores litium, Sc. Una tantum ex hoe genere excipitur actio quod metus causa, in qua reo convento p xliam eVitare
Divisio quarta de actionibus bon. fid. 28. AItionum autem quaedam bona fidei
sunt, quaedam stri hi iuris. Bonae fidei fune
bae, exempto, Pendito; locato, conducto; negotιorum gestorum ; maodati, depositi ;profocis, tutela; commod.ιti; pignerataria; familia erciscunda ; communι dividundo , t praescriptis verbis, quae de c=mato proponityr, ct ea que ex perm 'tatione competis;
l ct haereditatis petitio. Quam ris evim inque
l adhuc ιnceritim erat, inter bona fidei tui: lcia conni meranda haereditatis petitio esset, an nou; nos a tamen constitutio aperte ,
eam esse bona fidei, desposuit.
343쪽
intulae adtacta est. sen. r. de clem. ωρ. ias. Iement a libertim arbitrium habet, nee μι D mtila, sed ex aqua se ισna judicar . Bonam. suns hae J O εισι κω t. Unde intelligi-inus , di omnes quae hic enumerantur, esse bonae
fidei, & solas . Caeterae sunt stricti juris, utique si non sint arbitrariae. De quibus νnfra qH l. Prascriptis verbis J Non omnes , sed illae duae
dumtaxat, aestimatoria , S ex permutatione , propter assin Itatem, quam habent eum empti ue , l. r. deaelim act. I. r. Geonlr. empiarustra etanstitutιο eam esse ex bon. D. l I.ult. c. daper. hin. Ratio est , quia petitio haereditatis , etsi actio est in rem, habet tamen quasdam praestationes personales, i. 2s. L prope D. eod. propter quas ad naturam actionis negotiorum gestorum accedit , Sc mixta personat is dieitur, ι. 7. c. eod. COMMENTARI Us. x Removetur duplex eontra propositam divisionem . . Ita.
6 Actia iam retrindorum eur hἰe emuli '7 cur duae praescriptis verbis aestimatorio, o qua ex permutatione eompetis, bona Dia i s De petitisne heredituis eur dabitatum
DUae praeceden res divisiones ostenderunt ,
quid & quantum petere liceat pro ea quantitate, quae aut conventione aut certo iure ἐesinita est. Proponitur lile alia , quae docet , quid quantumeumque amplius petere liceat pro potestate & incio judicis , nulla conventione aut certo iure definitum, quod potissimum infructibus, u luris, dc reliquis aceessionibus rei
visio lixe duplici vitio laborare videtur . PH-mum , quod hic aliquae actiones statuuntur , quae non sint bonae fidei, sed stricti iuris i deinde quod in hae divisone omittuntur actiones arbitrariae, quae tamen tertiam Sc disti iactam a duabus , quae hie proponuntur, speciein constituere videntur, g. praeterea. 3r. U. eod. Quod quaedam actiones dicuntur ede stricti iuris, id non videtur convenire consti tutioni Constantini in L placuit. 8. c da judicia ubi Imp. ait placere, in omnibus rebus praecipuam esse just tiae aequitatisque , quam silicti iuris, rationem. Si id lacet in rebus omnibus, utique & in omni us actionibus. Repugnare etiam videtur, quod teneraliter constitutum est in I. . c.de obc O act. bonam fidem in eontractibus coustirari aequum esse . Nam si in conci actibus omnibus bonandes spectatur, etiam in actionibus omnibus
certe iis, quae ex contractu proficiscuntur, printi ter bona fides spectanda. Caeterum neutrum propositae divisioni obstat. Non primum, quia in d. ι. placuis 8. iuris verbum ius constitutum significat , quomodo dicimus, ius gentium , ius ei vile . Hoe ius ii summum est, seu, ut inconst tutione nom natur , st ictum, id est , si verbis tamditi nititur contra sententiam & r tionem legis, numquam sequimur, sed aequ-tatem, id est, mentem S sententiam legislatois ris Atque hoe sensu conced mus, nullas esse
actiones stricti duris . A t eum dicimus, quasdam actiones esse stri si iuris , verbo luris potestas significatur, ut & alibi carper nee allud est , quasdam actiones esse stricti iuris , quam quasdam esse st ictae seu adstrictae potestat s iud, cis: sicut ex contrario, nihil aliud est , actionem quasdam elle bonae fidei , quani quasda in esse liberae potestati iudicis, qui ast mare possit , quicquid est ex bona fide, st in bona 3 o. in eod. Erratque adeo Theophilus, di eum eo Pacius an anat sua, dum putant, quasdam actiones stricti iuris ideo stici, quod in his iudex ia MD , summum S strictum ius sequatur is Ad alterum, quod ex L co da obi. O act.
Obiicitur, respondeo, in omnibus quidem comtra cubiis spectari bonam fidem; sed non spectatur in omnibus eodem modo. In contractibua& actionibus micti iuris etiam bona fides spectatur , sed secundum communem quamdam aequitatis regulam, hacten ut videlicet, ne d lus approbetur , neve quid juris subtilitas adversus bonam fidem aequitaremque valeat, L dolo. s. e. de ρ nistri. stipiιl. l.si quis. 36. de verbis ObI. At bonae fidei actiones non ex eo nomen acceperunt, quod in his communi quodam re' spectu consideretur bona fides , aequitas, sive quod in his non praestetur, quod sit contra bonam fidem; quamvis id sorte subtilitate iuri praestandum videatur, sed quod in his sutum,
desideretur aequitas , res tona aestimetur ex bonae
fide , & reli pioni iudἰcantis permittat tar pedomnia. Planius & eertita, haec intelligentur posmea. Sed esto, inquis: illud tamen vitium diviso habet, quod imperfecta di manea es, ut quae ex tribus actionum generibus inter se d stinctis
duo tantum posuit, tertium actionum aibi tramriarum omisit. Resp. Eset impersecta liare divisio, si Imperator in duobus generibus, quae hic
proponuntur, constiti stet , nee mox adiecissentertium. Nunc autem ciuis statim & continenter unoque ductu divisionis tertiam illam se elem subjiciat, g. praeterea. 3i . . perinde iahaberi debet , ac si trem species eodem loco m posuisset, & divisio tripartita censeri. An autem
actiones arbitrariae revera constituant novam speciein ,& a duabus , quae hic ponuntur, pla ue diversam, videbimus sub d. g. praeterea. I.
Actione a bonae fidei sunt, in quibus libera tipotestas iud ci permittitur aesti hiandi inter litigatores, quid alterum alteri ex bona fide prae-ilare oporteat. Dcscriptio totidem paene verbia
344쪽
expressa L . . 3. l. s. pr. de ui. Oact. 5. Mahame. 3o. . r.eML Duo itaque sunt, quae iudicium bonae fidei constituunt , libera potestas aestimandi arbitrandi ve iudiei tributa, & haeeipsa potestas intra modum & regulam bonae fidei conclusa. Ex libera potesate est , quod haec eadem iudicia passim arbitraria vocantur , vi iudex in his datus arbiter . Ex bona fide, quod appellemur iudicia bonae fidei: nempe nomen ex re natum: quia in his iudieiis omnis aesti matio Se condemnatio iudieis est ex bona fide, seu in id, quod ex bono & aequo quemque Prae
sare oportet. Putat D. Hotou annus, causam& originem nominis elle ex ipsa formula, eo
quod praetor in his iudiciis ita iubebat iudicari , ut adderet , ex bona fide, ut indicat Cie. in Top. O lib. 3. de ostia. Sed ut haec sit causa proxima, atque ut hinc etiam nomen translatum
ad contractus , quippe qui & ipsi non minusquam actio ex his descendens, bonae fidei a
Feb. ered. & aliis locis et oportet tamen superiorem aliquam causam esse, ob quam praetor
in quibusdam judicii, liberam iudici potestate in
1aceret, clausulamque illam ex bona fide adii ceret, in aliis vero iudicem adili ingetet sormu lae . Atque ego omnino existimo , caulam hanc accersendam a natura & eonditione ipsorum contractuum t cm rum quon am quidam contractus ita comparati sint, ut in his interprotandis aequum sit laxiorem iudieii potestatem tribui a quidam ita, ut certis terminis eorum. ἐγterpretatio fit circumscribenda. Pc oris generis sunt contractus mutuae praesta ionis, in quibus uterque & obligatur & obligat. Posterioris, ubi unus tantum Obligat, S unus obligatur, arg. tii. de abi. ex eons in sin. Etenim ubi uterque
alteri obligatur, ibi ex re utriusque est , & ex
voto communi, non tam quid si igna nuncueatum sit, quam quid aequi bonique ratio uti inque postulet, spectari. Cum 2utem unus tari. tum obligatur, non est adniittendatam xa ii terpretatio, puta ut etiam quid praestetur, de quo non e prusse convenit, aut quod natura contractus non continetur , ex definitione l. ukqreid. 99. de verb. Obl. l. 3. de res. credit 1s. Exis Inquam diversitate contracti tu in procul dubio est, quod praetor quoque in actionibus ex contractu venientibus abitur atque aliter formulam judicii concipiebat , modo laxius adiecta clausula ex bona fide, ut in actionibus deicendentibus ex contractu utrinque obligatorio: modo angustius & strictὸ, ut in actionibus, quae proficiscuntur ex contractibus Mς πλίθοις, veluti ex mutuo, pro mutuo , st Pulatione, &c. Hoe idem Ec Theod. Hermopul. sensise arguunt verba eius, quae legimus lib. Io. titul. 4. OMς eia res ζω μονοπλίύρων, estque huius rei etiam hoc argumentum: quod idem actionum discrimen, & res leta etiam nunc manet, quamvis κω ius in IV suti
formulae & interpretat ones assionum stibia aestite nimirum quia sermulis sublatis nihilominus prima causa discriminis, eadem conventionum diversias manlit. Porro bonae fidei esse eam actiones omnes & solas, quae ex contractibus διrλε- ιt veniunt, ostendit cum actionum bonae fidei definitio , tum si ecierum huius gene ris apud Iustinianum coll)ctio. Reliquae, si non sunt arbitrariae, sunt stricti iuris, sive ex eo tractimve ex delicto descen lane. Ex his simul tintelligi potest, quae sint actiones stricti iuris, nimirum illae, in quibus potestas iudicis sormulae adctringitur, seu iis rebus, ἰnquas praetor jubcbat condemnationem fieri. Sic enim, verbi caula, in his actionibus formulam iudieii concipiebat , Si paret Mavium Semyronis
remum ex st/pulatu debere, tum Mavias damne-ιων. Hae , inquam, actiones dictae sunt stricti
tu is , item stricti iudicii , quia in his iudex
non plus poterat, quam sormula exprimebat: qua de eausa nee ludici in his dato nomen adibita convenit , nee judicio nomen arbitrii Quod discit meu respicιens Seneca L I. de benes
cap. 3. Melior, inquit, videt tir conditis causa b na , si ad jud cem, quam si ad arbitriam mist ιυν i quia illum formista includit, O terror, quos non excedat , urmis ponat; hisjus libera O nul- ιιs constricta vinentis relis.o est . Idem Seneca lib. I. de clemeaei. O . Alt. ad hane iudiciorum differentiam alludens, clamemia, inquit, tu νum arbitraum hebet, nec μι formula , sed ex bo n. o AEquo judicat. Ex hoe autem sonte, quod
iudex ia bonae fidei iudieiis omnia libere ex aequo & bono aestimat, in strictis formulam
praecise sequi tenebatur , natae sunt multae &insignes horum generum disserentiae, quae cer to iure nune comprehensae sunt, & Iutisconsultorum disputationibus notatae . Bonae fidei iudiciorum eropria sunt maxime haec. I. Quod in his iudiciis etiam ea veniunt, de quibus praeqstandis nihil convenit, si ut praestentur ratio bonae fidei exigat ; veluti ut venditor evictionis nomine duplam promittat , caeteraque , quae sunt moris & consuetudinis, t. quod si notis. I. f. quia assis . ro. de aedit. edis . item incommoda reticentia aut dillimulatione unius alteri illata, verbi causa , s venditor celet emptori vitium aliquod , aut quid aliud, quod scire emptoris interest , aut si sallendi causa obscure loquatur, aut malitiose dissimulet, non evitabit actonem ex empto, quae bonae fidei es , sed in id omne , quod emptoris interest , condemnabitur, ι. I. g. r. ι. potian-. I 3. pr. ιβ si
pass. σοι. sit. da Mil. eL I. nempe in iudicio bonae fidei semper dolus malus p statur, et linominatim eautum non sit , eum abesse absuturumque esse, ι.ε. in D. de as. e t. d. Leaquae. εἶ. l. si eum fundum. 611. 6. I. de eonιν. empe. tantumque valet olficium ludi eis, luantum in stipulatione nominasin facta ejus rei interrogatio,
345쪽
l. 7. de neg. g47. 2. Quon am dolus malus naturae contractuum bonae fidei maxime contratius est, L 3. 6. uti. νομc. l. s. c. de res. Ind.
ideo si quid in his contractibiis gestum iit ab initio dolo malo , id ipso iure non valet ; ut puta nulla est venaitio, si quis in hoe circurn-
scriptus sit, ut venderet, I. eleganter. 7. de Δινκal. Ipso jure nullius momenti est societas, sdolo malo, aut fraudandi causa inita sit, i. 3.
g. ult praὸ Le. l. in ea ae 36. g. . de mi or. Et hoc est, quod vulgo interpretes tradunt, ubi dolus e nil actui bonae fidei causam dat, contractum ipso iure nullum elle, nullamque ex eo actionem nasci. Secus autem est in dolo incidenti , qui purgatur actione ii lius contractus , aut exceptione, si conveniatur, qui dolum passissest, I. I 3. g. . est seqq. deaes. empl. I. 2. c. e d. dict. I. O eleganter. 7. g. 3. dedοι. mal. quadere consule Baci civium dis . s. de MI. thes. 16. seq. ubi tamen sententiam communem restringit ad contractus, qui solo consensu constant, quali in caeteris interventus rei impediat, qu minus actus sit ipso Iure nullus. De metu noni lem, quod de dolo, statuendum, apparet ex verbis edicti de eo, quod met. eaus ex textu expresso in ι. s. c. de his quι mei. eaus de quo item adi Bachov. d. loe. N nostra lib. i. sel. quaesi. m. 3. Quod ex causa contractuum bonaetidei non liberetur debitor rem reddens deteri rem , sed adhuc integra adversus eum vetus actio
. Quod in bonae fidei iudiciis post moram editam accessiones ossicio iudicis praestentur, in
pecunia usurae, in certis rebus Hictus. Deusu.ris disei te hoe traditum est in l. mora. 31. s.1. de
Uur. Erpo de fructibus idem dicendum: quoniam si ideo usurae in bonae fidei eontractibus
ex mora praestantur, quia vieem fructuum obtinent, ut disputat Iurisconsulitis in I. usurae. 34. de Unri fructuum quoque eamdem conditionem esse oportet, fac.rext. in I. 3. in ρν. rad. nam actio ex testamento in his, quae ex mora prestantur, imitatur naturam actionum bonae fidei , d. I. imrae. 34. de DIurit. 3. c. in quib. eans in inti rest.
s. Quod in iudieiis bonae fidei necesse non est exceptionem initio litis contestari, sed satis sit
quandoque ante rem judicatam exceptionem obiici, qua deinde probata ossicio iudicis convenit reum absolvere. Non est huic contrarium
quod dicitur, ultra id, quod in iudicium deductum est, excedere potestatem judicis non posse, t. m fmdus. t 3. tomm. d. d. Nam in bonae fidei
iudieiis vi ipsa & potestate iudicii excepi ones in iudicium deduci intelliguntur, cum in his iudex judicare iubeatur ex aequo&bono; idque
veteres lignificant, cum aiunt, exceptiones in
esse bonae fidei iudieiis, his contineti, S si non
excipiatur, satis per ossicium iudieis consuli , L 3. Orese. xend. l. sed si ideo. 2I. in sin. soLmatre.
plan). 38. I. ult. de haered. ρ t r. In iudieiis stricti juris omnia haec contra se habent. In his enim
ea demum praestantur , de qu bus non nat riconvenit, nihil amplius, L quicquid. 99. de verb. obf. nisi si, quod natura negotii cont7neatur,
I. I. de reb. 'ed. t. indeliti. 1 f. de est ind. Qua
de eausa in strictis iudiciis non vcniunt ea , quae simi moris & consuetudinis, per d. l. quod sino. lit. 3I. g qu/a a pulti a. ro. de adii. eLLI. Ubi non expresse clausula de dolo stipulationi in se ta est, vel separatim de dolo cautum , dese tactio ex stipulatu, & de dolo agendum est, t. eleganter. 7. q. I. A fA. de Ol. mal. Subsistit ipso itire stipulatio & semper ext piendum est,sve dolus causam eontractui dederit, sive inciderit. t. si qui1. 36. de verb. Obl. I. dolo. ν. c. de nut. stistit. In re deter ore saeia, quae ex' contractu stricti iuris, veluti ex stipulatu , debita
fuit, placet promistbrem eam praestando vetere
actione liberari, & si quid dolo in ea secit, teneri actione de dolo , d. l. 7. 5 3. derit. De usurἰs ius certum est, has in stricti iuris contractibus ex mora non deberi, cum ut debeantur
ex mora, id bonae fidei iudiciis tant din tribua
e t. O vendit. Sed & diserte traditum est, iastrictis iudiciis citra vinculum stipulationis usuras peti non posse, L Titius. 2 . depraestri verb. L 3. c. de u fur. Quare nee post litem contectatam in I, , iudiciis currere incipient, L I. c. de eond. ind. Nam quod dicitur in luite. 3 p. de usurilite eontestata, usuras currere , id non hane habet sententiam, usuras post litem comellatam incipere eurrere, seu ineipere deberi, sed debitarum cursum lite eontestata non retardari, d beia eoeptas post litem contestatam perseverare, Li. c. de judie. de quo dubitari poterat, pro
pterea quod novatione saeta , usurae non cur runt , seu cursius usurarum sistitur, L navatione. I 8. de novat. litis autem contestatio novationem
quamdam inducit, i. delegare. II. g. I. L atiam. 29. d. t t. l. 3. g. dem θνιbit. Ir. de peeul. Sed responsum est, aliam est e causam novat onis v luntariae, aliam iudicii accepti: quoniam nemo actionem exercens conditionem suam deteriorem
ad tit. c. de Uur. ntim. 11. De fruct bus in strictis actionibus hoe observatur, ut si quis acti nem habeat ad consequendum , quod eius non it, veluti ex stipulatu fructus non consequa tur, etiam si mora laeta sit: post acceptum autem iudicium etiam fructuum ratio habeatur, quia omnis causa restituenda est, I videamus 38. g. si actionem. 7. de usur. In iis autem actionibus, quibus repetimus quod nostrum fuit, eu-iiismodi sunt condictiones earum rerum, quae a nobis profectae sunt, ut tondictio ob causam datorum, condictio indebiti, sine causa, S e. stuctus, ex quo primum tempore res accepta est , una cum re restituendi sunt ex ipsius negotii natura &quasi lege, t. indebis . I s. de cond. εnd. d. l. videamur. 38. s. I. aliquor seqq. Don. de fructib. e. i. Plian θ in actione ex testamennio,
quae natura sua stificii iuris cst, L s. in f . eum L
346쪽
s q. d. in lit. iur. sivore ultimae voluntat s placuit usi iras & fructus venire ex mora ad instar bonae fdci iudiciorum, L 3. t.issura. 36. de usum. I. 3. c. in quib. ea. in int.b Denique in stricti a iudieiis neeesse est exceptionem initio litis contestari, & vel reo agnoscente latentionem actoris statim probari , vel a dubitante tantisper omissam, donec actor intentionem suam proba- v t , antequam sententia feratur, I ς. c.de praefici
Iong. temp. t. s. O l. 9. c. de rate. Non eontestatam postea obiicere non licet , de quo susius alibi . Sunt & aliae horum generum disterentiae, veluti quod in bonae fidei iudieiis praestentur et- Iam tactus percepti eo tempore, quod iudicatis datur: in strictis autem hoc tempus a fructuuna pereepDone immune sit, l. 3. pr. g. .
de αμν. Quod In ill Is in ineunda rei deperditae
gessimatione tempus rei iudicatae spectetur: in his tempus litis eontestatae, l. 3. s. t. e-mod.
iod in illis tutetur in litem, in his non item,
uili in easu singulari, t. s. pr. Og. ult. cum l. seq. de in lis. jur. Proseruntur prae erea & aliae ii aedam ab aliis disserent Iae, quas Ideo pr ter-IIIuto , quia non usque adeo explorati iuris sunt. Apud nos tota haee judiciorum distinctio gen rati desuetudine pame deleta est, S genera acti nuin sic eonfula, ut omnes vi & eL ctu nune videantur ei se bonae fidei. Illud tamen diserimen adhuc manet , quod quamvis usurae in bonae fidei iudicas debeamur ex mora, in filictis tamen non debeamur, nisi a tempore litis eoni
natae . . Fructuum autem, quorum causa favorabilis , in utroque genere eamdem esse praestarionem accepi : quod sane in Gallia expresia
Bona Dei sunt hae ; ex empto , veniare , Oc. JObservandum est, quod non ait , Rina fidei
sunt, veluti ex empto, vendira, cte. ursit, eum
exempli grata quaedam proseruntur e sed a 'πι- νὸς , Bona sideν sunt irae , ex empto , vendito ,& quae sequuntur , indicans , te eas omnes , quae sint truius deneris, ex professo recerisere. Ex eo enim lim iliginaux, non tantὰm actiones omnes, quae hic enumerantur, ella bonae fidei, sed et alii praeter Irax bonae fidet nullat et se :caeterasque , si arbitrariae non sint, de quibus f. praeterea. 3 ι. esse stricti iuris Et igitur in hoc numero sunt inio ex stipulatu , ex test mento , t. s. s. nle. O l.se'. de .n lit. jur. ex
causa donationis, i eum qu. . in . de dona . con
dictio indebiti, Li. c. de e.M. ind. & condietiones reliquae. Item actiones poenales ex ma-tificiis, & generaliter omnes, quae his non minantur. Non obstat, quod non ullae actio- sv quarum hie mentio non fit, dieantur oriri aut introductae esse ex bonm S aequo: ut con
assio ἰniuriarum , I. ii. g. r. de injur. Item actἰσpraescriptis verbis de precari , . L. f. . de preear.
Nam actionex bonae fidei non ideo ullae dicuntur, quia initium eas constituendi sit ex bono& aequo: sed quia, ut supra diximus, in hiε omnia ex bona fide diiudieantur , tam quae prae standa sunt, quim quae non sunt praestandat quod non siem aliis, quam quae lile commem ramur . Plane actio funeraria inter bonae fidei iudicia numerari videtur d. l. si quis. r . 6. dem Labeo. 33. de relig. ubi Ulpianus ait, iudicem hie sollitius aequitatem sequi, eum hoe ei natura actionis indulgeat: nam in strictis iudiciis iudex non solutξ iudieat, sed adstringitur sormulae r ut proinde eκistimem , actionem senerariam inter iudicia bonae fidei eomputandam . Sed nego , eam hie praetermissam esset num ratur enim inter bonae fidei iudicia actio nego tiorum gestorum, cuius actio laneraria spetie quaedam est, ut adiectio, aet. t. t. d. t. O siquis. l . s. sed inter Mm. 9. 6NM'. p. g. siquis. I. O d. 6. idem Labeo. 3 3. de relig. Illud enim in universum tenendum est , actiones , quae ille enumerantur, ita solas bonae fidei ce cndas, ut illae dumtaxat excludantur , quae plane sunt diversi generis; non etiam illae, quae
adjectitiis tantum qualitatibus ab aliἰ, wistinguuntur ν aut sub enumeratis tanquam speetes sub genere eomprehenduntur. Nullum eerte du- Num est, quin nomen bonae fidei tam eonveniat actionibus contrariis, negotiorum gestorum,
mandati , depositi, commodati, tutelae pignerat triae, quam directis ex iisdem eausis de quin per enumeratas non soldio directe intelligantur, sed etiam quae ex similibus eausis sunt utiles, veluti negotiorum gestorum adversus curatorem, I. 3- c. de transa I. Eademque ratione& actionem protuleIae , fit bonorum possessoriair, haereditatis petitionem, & petitionem haeredi. ratis fidei coin miliariam, recte dicimus esse actῖones bonae fidei, ars. ι. I. g tem de eo qui protur. Llis de 'os' haeri pet. Eo amplius ερ actis exercitoria & institorix ex contractu bonae fidei cum magἰstro navis aut institore inito ,
item de periit o ex eadem causa bonae fidei een .sendae . Postremo eodem numero habenda &actio emphyleuticaria, quia olim ex vendito aut locato erat: nam Zeno contractum emphyremti eum a venditione Ae locatione separando vim eius veterem non minuit, sed auxit, L r. c. de juri e mi. fac. g. 3. βωρ. de taean
Ex empta, vendiss ' Rctiones omnes ex contractibus nudi consensus bonae fidei sunt, ut exempto, vendito, locato, conducto, pro socio, mandatir quibus etiam haee qualitas aliquando per excellentiam tribuitur, sq. titi da abi. ex s. l. i. da Obl. Oas. Familia ere istisnda , eommuni di Widundo I Ali- sbi passim tria haee iudiei a propter similitudinem ,
quam habent, coniunctim proponuntur, furii-liae erciscundae , communi dividundo, finium regundorum . Hie autem finiunt regumaeorum LII conr
347쪽
conlulto praerei missunt , quia hoc iud ei una acarterἰs In eo discrepat , quod causam lion continet bonae fidei iudicit. Nam illa familiae edicisci indae S communi dividundo oriuntur ex negotio communi gestu , & quasi ex contractu . In finium autem tegundorum iud e o solii, sibi rem gerit, qui couvcnitur, magisque ex det fio aut quasi ex delicio haec actio esse videtur, quam
quasi ex contractu e qua de causa etiam ol ligatio, unde haec actio nascitur , omissa est tit. desbi. qua quas ex eoniri Est igitur aut stricti iuris , aut quod magis probo cum Ant. Fab.d c. 9 . err. I arbitraria: quoniam pro v ndicatione est, t. I. D. reg. fac. l. q. g. 3. eod. & quod nomen albitii in quaestione finium usurpatur. et suae de aestι malo proponitur , C Qtiae ex perma ratione J Ex actionibus praescriptis verbis duae tantum hὶc proponuntur, quae sint bonae fidei, actio aestimatoria, Squae ex contractu permintationis compctit. Unde recte vulgo inter prin es concludunt, caeteras praeser ptis verbis este
stricti iuris. Cur duas illas placeat esse bonae
fidei, singularis rat o ist, quam suggerunt I. . di Uιm. act. LI. do colliν. empl. In illa re seri Ulpianus, dubitatum fuisse, cum res aestimata vcndenda datur, utrum hae conventio eget venditio , an locatio, an denique mandatum: qui contractus omnes cum sint bonae fidei, naerito quae hie dubitationis tollendae causa introducta est actio prascriptῖ, vel bis, bonae fidei censeri debet. In hac ostendit Paulus, tantam esse inter emptioncm N permutationem assia tatem, ut Casius & Sabinus existimaverint, permula tione rerum etiam emptionem & venditionem contrahi, &rem unam pretii, alteram mercis loco iungi: quae rationes in aliis articulis, ex quibus nascitur actio praescriptis verbis, locum non inveniunt. Vide sis D. Bachovia di p. 6. de
cuni ea sit actio in rem, l. 2 s. g. propen. de ho red. petit. I. . da res viad. non videtur convinnire haec qualitas ut reputet uractio bonae fideir
siquident qualitas illa propria in actionum in
personam, S earum lare , quae ex ncgotio mutuo gcstu nascuntur: quale nullum geritur inter haeredem &posiesorem haereditatis. Atque haud dubie hae ratione moti nonnulli veterum eam a elasse iudiciorum bonae fide i removerunt.
Sed alii nili tominus eam inter bonae fidei iudicia numerandam este censuerunt, propterea quod in iudicio petitionis haereditatis res ad negotiorum gestorum Naturam proxime accedit. Constat enim, pollessori haereditatis committi rerum haereditariatum admin strat onem: unde fit, ut licet petitio boeditatis sit actio in rem, multas tamen habeat prassationes personales, ut puta eorum, quae a deb totibus exacta sunt ;item pretiorum rerum venditarum ς item eorum, quae posse Ilor creditoribus solvit , vel inhaeredit ace impendit, d. l. 11. g. antep. Litem ninni. 2o. ι. Plane. I. . de haeressi periria quae omnia quodammodo aftἰone In personam, at veluti ex. negotio ge Ilo repeti videntur r unde etiam in xta perseiralis haee actio appellatur , L . c. deper. har Poster orem sententiam, quae etiam plurium suisse videtur, R iam ante recepta, are. d. I 38. de haeri pedi confirmavit Iidistini auus I. Mit. D. C. ead. T Ε x TUs
De rei uxo i iae actione in ex stipulatu
actionem transfusa. 29. Fuerat antea ct rei nxoriae assio una
ex seni ei iudicus r sed cism pleniorem esse
ex stipulatu actionem in Penientes, omne ius , quod res uxoria antea habebat, tam multis ditii nisus in acisionem ex stipulatu, qus de dotisus exigendis proponitkr, transtuleriamus, merito rei uxoria actione sublata, exmpulato a Ilo, quae pro ea int roducta est, nithram pind fidei iudicii tantum in exactione dotis meruit, ut bonae Deisit: sed ct tacitam ei dedimas hnothecam. Praeferri autem aliis
gularia lile a Iuli n ano consi; tuta. i. ut acti ex stipulatu mulieri det tir, quamvis nulla stipulatio de dote reddenda interposita. 2. ut aer o illa inhoe casu si bonae fidei. 3. ut adiunctativhabeat hypothecam bonorum mariti, d. l. un. g. I. q. lit ex hac causa mulier praeseratur omnibus aliis creditoribus, quamvis antiquiorem hypothecam habentibus, L nIt. qui tota inpign.. N v.'7. c. 'o' cuivisit ui providentia J His vero sexcluduntur tantum haeredes mul e Es extranei , d. L un- . 6. Etenim privilegium dolis ad liberos tran-
Soluto matrimonis, dotis repetitio est, nisi a
convenerit, ut mortua in matrimonio muli
re, dos remaneat apud maritum, L3a. de pact.
348쪽
riis mulici suo nimii ne dotem dederit, ipsi soli . mulieris transin trebatur, d. I. uri g. mi .eat. e repetitio competit, i. Mn. g. aceedit. 13. . de rei Stallo.ε.Postremo rebus iungibilibus in dotem da-nx. aa. Idem est, si extraneus nomine mulieris, iis etiam hoe eommodum erat actionis ex stipuia nisi stat ina stipulatus aut pactus sit dotem sibi red- latu, quod data quantitas hae actione statim exidi, ι.9. insin. c. de pact.tam sv. dοι. Prosectitiam si poterat,dcrestituenda erat, eum in actione pater adiuneta filiae persona petit, i. v. g. I soluι.)rei uxoriae quantitatis repet tio dilationem hab mir.ipsa sola, s emancipata est, L si βιεν. --eod. ret, ut demum annua, bima, trima die redderet pater. 73 .de orct.Mortua in matrimonio filia, si-itur, d. l. Mά g. eum autem. 7.ve emancipata, sive in potestate, solus paterius Taeitam ei ded/mus hypotheeam i Quo plenius 3 petendi habet, l. s. imp ν O g. s. i. 6. de 3ών. dot. ι. & certius mulieribus de dote consultum esset, 2 I. selut mαν.ι.ε. c. eod. Patre mortuo dotis exa- hoc etiam Iustinianus eonstituit, ut actio doti ctio filiae iii anet, eaque mortua adhaeredes ejus ex stipulatu, quam pro rei uxoriae acti rintro- transmittitur, du.-.I 4 ct 6. Dotem adventi-idux t, adiectam haberet hypothecam omnium tiain filia emancipata petit sola, filias eum patre: bonotii mast d.l. tin.s.1.3c tandem ut in omnem mortua filia apud maritum remanet, nisi, ut red- eventum securae elsent, etiam in hac ipsa hyp deretur, convenerit, d. l. Mn.g.Meedat. t 3. Quod theca privi Iegium hoc de est, ut in ea mulieress patet )otem sibi reddi stipulatus sit, patris si iomnibus aliis creditotibus priserantur, quamv x Iius actio propria est, d. I. un. f. O hoc i4. Pro re-itempore prioribus,sive hypothecam tempore an- petenda autem dote duplex iure veteri actio mu-itiquiorem haben: ibus, ι. Mis. c. qui ροι. inpigri.
lieri competebat, actio rei uxoriae, atque infiniatioque , quod contextus Iegis, & i Ila sexus mu- per actIo ex stipulatu, si quando dotem sibi redditit ebris miseratio, evincit, persip cueque apparet si putata fuerat: illa erat bonae fidei,dc proinde lae eκ 7 ον. π e. 4.ut praeserantur creditoribu xior; haec stricti iuris, sed firmior, multisque in non tacitam tantum sed etiam expressim hypo-iebus picnior & utilior, quae eausa est, quod Iu-it Necam anteriorem trabentibus: quomodo & D nini anus pr orem sustulit, & quod mea meliasietores ultramontani tonstitusionem Iust. intererat, tianstulit in actioria in doris ex st pulatu,da. Pretari simi, S novid. Ant. Me r. . eonινοκ'. Sed di i cod. de rei tim. aet. ubi constituit, ut quamvis i quoniam line privilegiam aperte iniquum est, ut.
ni ulter dotem sibi reddi stipulata non fuerit, aut i pote auferen mihi ius, quod mea mihi opera Festipulata sit inutiliter, nihil inus perinde Ka- l cautione quaesivi, caeterἱ omnes aequissima inter-
beatur, atque si stipulatio revera di utiliter inter- Pretatione maluerunt hoc ste temperare , ut i7quentilet, utique ex irae causa actio ex stipulatu, i tantam erevitoribus noceat, qui lac tam itidem quae iure communi stricii iudicii est, bonae fidei ut mulier, & lege eonstitutam hypotheeam ha st. Adjecit de de hypotheca, ne quid hie deestet bent non etiam iis, qui habent antiquiorem ex . . mulieti ad omnem cautionem, mpr. g. I. Erri l pressam, id est , eam , de qua sibi ips aperta eon-
Vna ex bona fide; judieiis J Ani qua rei uxor aetc. qui 't. inpign. O ad bμne g. ut videre in apud
seu de dote actio naturam bonae fidei obtinebat, Ias.ZacGomerihὶc.Negusde pMn. pari. s. memiat sed O si. ii A. solua απιν. ubi Vise anus ait, do- 2.nmn. 23. vv. l. mre 7. n. I. Et secundum hocli exceptionem inelie de dote actioni, sicut in Gen temperamentu passim iudicari solet, testib. Selinoteris bonae s dei iudieiis . Ex Cicerone quoque in n. s 8. Am. Fab C.suo quν tot.ia pign. def. DL chri-TU. O tib 3.d osea. 17. discimuri in huius acti istis.vol.4.Ge. Is 9.n.8.Gail. 1. e s. r. n. t . tibi di nis sormula haec verba usurpata luille, Euantismiserre ait, o tempote ab hac opinione in Camera
aqDitis mel/us. Cuius etiam vestigia existum iniImperiali nunquam recessum suis ser quamquam ιjenialiam.y.M 1.suur. mare. t. si eum. 83. desolnt. contrarium Iudicium Can rem affert Myns. . abs x Pleniorem ese εχ stipulatis i Actionem ex sti-, 3. Apud nos, sicut puraque alia iura , quae depulata ideo plectiorem sui ite dicit, quia noniahitidote constituta sunt,locum non habent,sta nee ea habebat praecipui, Si qua dam commoda, quae quae de tacIta hypotheca constituit Iust. Conten- non eram in acti ine rei uxoriae. Nam ιν mulier dunc tamen nonnulli, si per pacta dotasa exclu- dotem sibi reddi si ipulat aerat, non erat tollus edi statur bonorum eommunio , vel constituatur, uecio De alti Wiatro, dotemque simul de laratum sibi uxor sua bona recipiat, quae contulit, tune locum a marito r lictum petere poterat, eum absque sti- esse iuri civili,& tune etiam legalem hypotheeam Pulatione alterutrum tantum ex edicto conseque'lin bonis dotas bus locum habere, ut nempe in iis retur ν praesumente auctore edicti, legatum inimulier prx feratur. Caeterum quomodo hie res se
bant exceptiones & retentiones, mores, ob piae ius e vile & priv Iegia dotis servantur sine ut,
re amota , ει donatas, dc impensast, ι. rei. f. lo pacto. 9 1 solist .masν. non obstabant mul ere agente i ci m ipsa misi εν ex ιν utur, rutas fotius trou actione ex stipulatu, d.t. un. .aaeeat. 3. Ad haec, dentia i His verbis non excludit liberos mulieris, s stipulatione non interposita, dos adventitia, modi sed alios, qui dotem mustere dantes eam fib.
tuam matri nonio muliere, apud maritum re-'reddi stipulati aut pacti sunt: itemque hae des ac b ti actio autem ex stipulatu ad haeredea mulieris extraneos, ad quos actionem dolisex
349쪽
stipulatu mortua muliere transire voluit, L I. um. b. .llo. s. c. de rei nx.MI. Liberis autem emidem praerogativam , quam matri dedit, servari iussit, tanquam si mater adhuc viveret, L I.ult.verseo cepi s.c quι fat. in pisu. O Nov. pl. Itaque recte DD.comm . in d. l. nit.& cum iis Gomeae. ιn I.so.
liberos eosdemque nare des murieris idem privi-lapium praelationis habere, quod haberet mater eorum si viveret, licet id aliis haeredibus non
Depotestate judicis in judicio bonae fidei,
3o. In bona fidei iudiciis Gera potestas
permitti videtur jadici ex bono ct aequo aestiam audi, quantum actori restitui debeatian quo ct iuua conmnetur, ut si quid invicem prae
piare actorem oporteat, eo compensato, in reliquam ιs, cum qko actum est, debeat con.
demnari. Sed ct in stricti iuris iudiciis ex re-hripto didit Arares, opposta doli mali ex estιone, compaenotio inducebatur. Sed nostrae constitutio ea em compensationes, qua iμre aperto nituntur, latiis introduxit, ut actio. nes ipse jure minuant , s De in xem, sue in persenam, ste atias quascumque : excepta. Iola depositi actione, cui aliquid compensati vis nomine opponi, sane iniquum esse credis muV, ne sub praetextu compensationis depositarhan rerum quisquis exactione defraudetur
posita doli mali εxeeptione I Quae inῖtio litis contestanda crat. In bon. sd Nero judiciis admittebatur eompensatio ipse iure, & citra excepti nem proprie dictam. 7 Astra consiιutio J Extat in I. ulta cia de
eompens - COMMENTARIUS. causa liquida . Ticon liquidis ad tiquidum enν non a is a eompensaris t i a compositio ι vla jura actionis miuia . Quid
hoc, qua inti uti Ihail o quidsi quis eem -- fasiane usur nen fuerit 3 Rerum contumptibiliam dumtaxat ompensari nem esse.
EX eo, quod in bonae fidei iudieῖis libera po-
testas iudici est , mn a aestimandi ex aequo& bono, in strict s non item , natae quotquot sunt inter haee iudicia disserentiae . Inter has & illas olim erat, quod in bonae fidei iudieiis admittebatur compensatio a iudice sola aequitate judicii, idque citra exceptionem proprie dinam , seu ipso iure .'iudiciis autem stricti iuris reus , euὶ quid vieissim ab actore debebatur , necesse habebat, id propria actione Utere usque ad rescrῖptum D. Marci, ex quo & in strict s iudiciis pote stas eompens indi admissa est,opposita doli mali excepti
ne . Caeterum constitutione Iustiniani ius competi sandi latius introductum , atque ipso jure admissum , modo causa, ex qua compensario obi eitur, liquida sit, in actionibus omnibus, & tam in rem quani in personam , duabus tantum exce piis , quibus in totum noluit compensationem opponi, actione depositi, Se omni actione , qua polle stio rei alienae perperam occupatae repetitu I. ult. c. de eompens t. ten. c. dems Eo eompensaris in rel/quumJ Hxe essiectum eom- pentationis indicant 1 n mirum compensatio climst debiti de crediti. inter se ecin tributio, LI. de camperasti compensato eo, quod invicem debetur,
nihil superlit utrinque , quod debeatur, absolvi reus debet; sin supersi quod levi debeat, in id solum quod reliquum est eondemnari. Unde compensitio utrinque pro soluto haberi dicit ut
usque ad concurrentes quantitares, quae inviam debentur, l. . c. eod.
Opposita doti mali exertriam J Itaque post rescriptum D. Marci manebat adhue illa inter iudi-xia bonae fidei de stricti iuris disterentiae, quod in hix compensatio inducebatur ope exeeptionis , quae proinde initio litis eontestanda erat, non contestata frustra postea obiiciebatur. In illis autem compensatio admittebatur ipso iure de ei traullam exceptionem proprie dictam i, quod qualelit, postea audiemus iaraae aperis jure nitunt κν J Id est , quxex eausa liquida obiiciuntur. Causam liquidam Interere- Ltainur, cum apertum est ius debitoris, qui sibi viacissim quid deberi intendit. Id ita fit, si caussi debendi & iustast S vera , & talem esse vel in prae lentia conitet contesimne adversarii, vel celer, ter & expedite probati possit. Cacheran Aress. P
in hac re iudicis arbiti io, nonnihil tribuendum exilii uiat. Non liquidi cum liquido compensa tioncm ad aut D Iuliinianus noluit, sed tum alii iudicio rem reservari iussit, nec reditori fiat iniuria , si debitori, qui initio tacuit , postquain iam
convictus aut paene comictus est , permittatur coniugere Ed talantionem compensationis excavi de qua non liqueat &.quae altiorem indaginem requirat, d.I. . Vide tanaen Canistra. - .r
350쪽
ric.r3i .voL3. c.38.n. 3. sane & si causa , ex qua compentatio objicitur, i quida non sit, si tamen reus initio litis compensationem per modum exceptionis opponat , ea n que continetur, audiendus est: nam ad hune casum constitutio non per tinet , ut bene Don.hJe.Zanger. arr. I.de exc. . s.
N. Io . quorum argumentis nihil solidi ab at i reponitur; adde quae nos lib. I. selecLquae'. e. so. Actione ipso tisre snuant, Hoc nola ita accipiendum est, quasi det, tot liberetur compensatione line iacio tuo, id est, non opposita de sensione compensationis: nam cum judex divinare non nossit,an actor vicissim quid debeat, i reo utuque noe allegandum est, pete ndumque, ut compensatio admittatur: quae tamen allegatio proprie exceptio non est, licet ita vulgo appelletur; nam allegandae compensationi quaevis tempora idonea sunt ante executionem iudicati, La. c. vi. sed species de sensionis , quae actoris intentionem repellit negatione iuris, qualis est allegatio solutionis, acceptilatὶonis, novationis,&c.visit. de exe r. Sed ita opposta di admissa coiiapensatione statim ipso iure actionem tolli aut minui, reumque retroversus ipso iure usque ad concurrentem quantitatem liberatum intelligi, ex quo utrinque deberi coepit, i. Ceod Quod nosse eum ad alias res apprime utile est, tum ad accessiones rerum debitarum, quae ex eo tempore sublatae e Gle intelliguntur, puta fideiussores,pignora, usurae,
pecuniam gratuitam, alter sub usiris debet, concurrentis utrinque quantitatis usurae non prinflantur,t.eum alter. I l .MLQuaecumque autem vis est compensationis, ea constituta est debitori,qui compensatione usus est, i. '. l. s.eoti sin minus sal vaei inanet vetus petitios nec creditor, qui totum petit, male petiisse videtur. Unde iudicatum est interim etiam actionem a ereditore alii cedi posse eo effectu, ut quae cedenti poterat obiici compentatio, ea oblici non possit cessionario uti. que causam onero .m habenti,& actione utili suo
SiVein rem,sive in personam J Ponendi tamen
lunt termini habiles,nempe si re de quibus compensand s S inter se contribuendis agitur, eompensationem & mutuam contributionem admittant. Tales autem sunt illae, quae pondere, nume-io, mensura constant: quod vel ipsum nomen compensatiosus indicat, quo nihil aliud significatur quam debitae invicem pecuniae aut quantitatis contributio , & apertὸ ostendit d.l. . . de eompens e. text. in l. I 8. de pign.-.L22.de compensta alias invitus, quod iniquum est & ius non
patitur , aut rem alienam emere, aut meam vendere , aut eum aliena permutare cogar ,
contra l. i6. c. de jur. deIG. l. s. c. de Obl. aEI. Denique si in aliis rebus, quam quae sunctionem in genere recipiunt, coinpentatio admittatur, a. ud cum alio compensari poterit:
quod non magis licet , quam aliud pro alio
invito creditore solvere 3 quippe cum compeia satio non alia de causa debitorem liberet, quam quia pro solutione est, d. l. 4. cide osm'. i. nict. l. 1. 9. i. de reb. eredit. Cum itaque quantitari tantum cum quantitate seu pecuniae cum pecunia compensatio sit , consequens omninoeli, neque speciem reo debitam eum pecunia ab eo petita , neque pecuniam illi debitam cum specie ab eo petita compensari polle , multoque minus speciem cum species & quod Iasi in ianus generat ter hie constituit , compensationem in omnibus action bus opponimi e 1 sic perpetuo erit accipiendum , ut in
actionibus tum in rem, tum is persisnam , qui bus certa species petitur, ita demum comperilationi locus sit, si pro re pecunia praestari debeat, ut accidit, cum re dolo aut culpa debitoris amissa aut deteriore facta , aestimatio eius deberi coepit et alias opus est mutua petitione leu reconventione , ut nunc loquuntur, I. I . eum autb. sec. c. de senti O εnte loe. eoque Pertinet t. nit. c. de eammod. Quod
R vulgo rect8 probatum est, ut alibi demon strabimus: nam do huic argumento proprium destinavimus tractatum . Duo omnino sunt , quibus agentibus compensatio obiici non potest , fiscus & respublica r sed certis dumtaxat in caulis ad publicam utilitatem perti nentibus ; quae comprehensa sunt l. 3. C. de eompens t. ofertur. 46. g. ut dis oribus s. de tur. Alc. i. ob negoriam. 12. A de compens
Exeepta sula depositi actione J Quam ideo
excepine videtur , ne mora ulla interponer tur reddendi depositi , quod solius custodia causa datur , donec visum est deponenti t petere. In l. Mit. c. de eompens excipit actione ni , qua pollessio rei alienae perperam occupatae repetitur et quae sane species nullam aut rel.nendi aut con pensandi probabilem ea uiam habet . Cui acius exe pii di actionem commodati , Per t. vlt. c. commod. ubi d citfiri prItextil debiti restitutionem eommoda ti, id est, rei commodatae, non probabiliter re- . . ., n. n Olulat, quo nianus d:camus, iis Gem conditionibus, de quibus supra, locum eue compensationi etiam in actione commoda
T E x T U S. De actionibus arbitrariis. 3I. Praeterea actiones quasdam arbitrarias, id est, ex inbitrιo ire licis pendentes, appellamus e ιλ. quibus nis iarbitrio judicisis, cum Do agitur, altor atisfaciat, velutι rem restituat diei exhibeat, velfoldiat, dici
ex noxalicas fodiam dedat, crede mori desteat. Sem istae azones tam in rem quam