Duo Gallicarum rerum scriptores nobilissimi, Frossardus In breuem historiarum memorabilium epitomen contractus Philippus Cominaeus De reb. gestis a Ludouico 11., & Carolo 8., Francorum regibus. Ambo à Ioan. Sleidano è Gallico in Latinum sermonem conu

671쪽

mum tempore carpit aegrotare, prope Cin nium oppiduma quicum ipsis erant, quod pro mortuo haberent. missus huc illuc literis, cogitabat irritum facere illivsedictum, quo pecuniam illam, ut diximus,mandauenit. Sed quum iam denuo affligeretur, Bo-cagius & ego, & ex iis qui aderant, alij multiri, votum pro ipso fecimus, divo Claudio. Mox recuperauit voce, &satini coepit hue illuc per aedes, licet dii ultum infirmus, deambulare. Non mult5 post etiam foras prodii t.&Argentonium in aedes meas diuertiti quo in loco per mensem unum grauiter decubuit, atque ibi constituit Sactoclaudium, qui est vicus in monte Iura, proficisci, ut se religione voti solueret. Cum Turonodis. cederet: misit me certis de causis in Sabaudiam ,& aliquando post iussit, ut in Boiis ad se venirem. posteaquam eo veni: mirabiu illius maciem & des' itatem, multo ma- setiam, quod equitandi laborem ferret. rat quidem corpore vehementer asiatino& debili . sed animi praesemia & virtus Cum nonnihil subleuabat. Dum esto apud Boios: a cepit de morte vetor s aximiliani. lium nuncium ill ico nub i recitabat i pie, laetus admodum , frui I hoc addebat. liberosit ius, Plia lippum a sint v, a Cand w γ u G

672쪽

C o MMENT. LIB. m. quensibus educari, quos Burgundicae familiae sciebat multum esse infestos. Et quoniam Maximilianus adolesces erat, de patrem habebat minus liberalem, & undique premebatur bello, de quia quod in his regionibus erat hospes, pauci admodum ipsius rebus fauebant: idcirco putabat rex, oblatam sibi tunc esse rei bene gerend e occasionem. Coepit igitur mox per Cordaeum sollicitare Gandauenses, & asere de matrimonio sui filii de Maximiliam filiae, Margaritae, quae nunc est Galliae regina. Cordaeus aditum ad reliquos habebat, per unum & alterum eius ciuitatis scribam, homines plebeios, quorum magna erat authoritas. Rex Turonum

reuersus, abdebat se totum, Sc conspicieba- rura paucis, &de omnibus male suspicari cmpit, dc magnopere metuebat, ne sibi vel adimeretur imperium , vel imminueretur potcstas. Itaque suos familiares omnes a se remouit: de fortunis autem illorum nihil detraxit,& iis qui tum i psius a ct i ones in tu bantur , videbatur esse parum sanae mentis et verum isti fallebantur, neque satis nouerant eius ingenium. Nam a 4 iuspiciones quantum pertinet: obnoxii subtei morbo pleri

que omnea reges, maxime vero pru dentiotes, de illi qui multos habeat adac avios, re

673쪽

qui complares offenderunt. ipse vero non gnorabat , plerosque Galliae principes inimico esse in te a mimo , & ex reliquisordini bus scribat multos esse exacerbatos. Nam priorum regum nemo Galliam fe afilixerat ut ipse: quanquam sane cupiebat ca recrea re radcm ex istis aer uim nis. ut supra diximus: verum debebot incepisse maturius, uec tantam interposuisse moram. Eius pater Cinrolus, qui singulari virtute suorum eiectis Anglis obtinuit Normanniam & uita nix partem , primus omnium pro suo arbitratu pecuniam imperatnt, sine colensu populi. Et nunc quidem aliqna saberat causa, cur id faceret: primum, ut prouincias, Iecu peratas praesidiis muniret: dein te, vi cobot-tes militares. quae rarim dii ipiebant agros , dissiparet. Vt autem voluntate Princ pum

ibi liceret erigere pecuniam per ipso:

d it i ones rostia tae bat eisi re n liones a nn uas. Magnum ille prosere, vulnus inflixit Gal- hae. quod non facile citra tritur, suaeq;& succes ru saluti male consulia it. Cohortes e iam equitum, ut est Italicae consuitudinis. ivstituit, quibus pcrpetua damur st .pt i lai stremo vitae anno, collegit in uniue sum ad decies & octies centena francorum millia, & alebat circiter mille ia sertingen ros

674쪽

catapli pacto , α eos quidem ad curetidiam domi iron in Galliae: non anici ad detrimentum illius in ossicio continebat. Ludo uicus autem longe majorem sanimam exegit, nempe ad quad agius & septies centena nancorum millia. Nequitatum alebat,tertia sere parte maiorem illo. quem diuimus, ac peditatum praeterea longe maxi mi. Non debet igitur videt i mirum si cum tales h beret metueadi causis: varia secum cogita . bat, tametsi ex beneficiatiis & clientibus plerique non erant eum, ut opinor, in xllo rerum statu deserturi. Cum igitur omnibus prope dissideret: in Plestium castellum, urbi Turono propinquum, ubi tum erat, nem,nem fere admittebat. pretier simulos domesticos, & sag itarios numero quadringentos, e quibus multi simul ad eius loci custodia tu excubabasit. Gener ipsius, nunc Bor boniae Dux, nonnunquam eo veniebat: ea reliquis autem P acipibus nemo fere. V sibulum castelli tritu cancellis admodum

decisis circusepsit, & qua parte patebat in

troitus. verua yra fiait muro. 'nea cura mul

tis cuspid: bas.&P Asia aedificabat quatuor sediculas ferreas. iis ite sagittarios quadraginta imposuit , qui non minus tmerdiu quam noctu ibi excubarent. lis inadauerat,

675쪽

si in omnes, qui de nocte, vel etiam man , priuiquam a cri retus porta, propius acces si sient, eiacularentur. De suis enim famili

xibus hac opinionem habebat, faci l e ipsos,

data occasione, ut aut oritatem dc administrationcm sibi arrogarent, excitari posse. Nec temere quidem ita suspicabatur. Nohi nulli enim cogitabat inuadere tu castellunti& in octo i lio, dum nihil priuatim aut publice fieret. sumere procuratione negocioriar sed ea deliberatio non venit in actu: ut alia quid illi suissent moliti frustra tame id sutu Iu erat, in magna illa regis pro vj detia. Praeter ea, qui diximus, crebro mutabat etia cubicularios & samulos domesticos, affirmas maturam hominis delectari rebus nouis. V Mum dc alterum, exiguae conditionis, dc p rum laudatos homines, admodum habebat sibi familiares, qui mihil omnium rerum ad eum deserebant niti forte quid ad summam imperii pertineret. Hoc enim modo spectabat, ut pacem aliqua η vel inducias constitueret. Medico dabat mens tuum stipen. dium, dece aureoru millia, sic ut intra qui etiam mensem ille acciperet ab eo ad quinquaginta quatuor m:llia. Maximas sacvl- rates δc opes donabat Ecclesiis : veram illae donationes, quoniam cIauc immodii P,

676쪽

COMMENT. LIR IX.

vim nullanx obtinuerunt. inter alios C. c.

ianctimonia claros , audiuerat de quodam Ex ta , Roberto. Hunc ei Calabriae si . nibus ad se accersivi Ain eius gratiam, qui

nunc rerum potitur Carolus Octauus,tem-i plum prope Plestium a disicauit. is duodecim annorum adolescens, speluncam subiit. dc in ea comoratus suit ad quadragesimum stertium, aetatis annum, quo rem rore primum rex eum euocauit, per quendam e nobilitate , cui comitem se ad unxit Princeps Tarentinus, Neapolitani regis filius. Nisi enim Pontificis Romani & sui Principis

mandatum atque consensus interueniret, non erat profecturus. Posteaquam ad illud vitae genus accesserat, abstinuit ab omni se- rc cibo,quo pleririnque vescimur omnes. Erat illiteratus, nec eruditionis .vllam partem unquam attigerat, & tamen prudenter admodum ac sancte, supra quam credi possit, de rebus omnibus loquebatur. Q iu Neapoli ter faceret maximo fuit a rege de ipsius liberis offeruis honore, ac de pleris trie rebus i a disserebat, quasi per omnem vitam 'in Principii familiis suillet educatus Quum

Neapoli Romam venisset : invisebant eum. . Caidinales Oidnes : ac ter cum, Pontifice, per intcrualla priuatim diu multumque lo-

677쪽

uebaria. assiseris in tella propius 'illum splendide ex o mata. Cuiuscunque rei mentio ii ci disset: ad eam ha respondebat, ut o innes pariter obstupescet t. Eius auia colloquio sic afficiebatur Pontifex, ut ei per in iit rei instituere nous ordinem eorum. qui dicuntur. ei nitet diui F: ancisci. ln Galbam ubi ven si et: rex non minus quam P i,fi ein ipsum Romanum, honorabat, pro cumbens illi ad pedes, & vehementor obise: ansAt vita ui 1.bi proserret. lle veto. it 'bon incri. prudent in decet. ad ea re' git: Auilini nati semel cum Cato 'o legi qui nunc prxest, in e r a in ultorum principum i queretur : ed profecto videbatur esse diuino numine assiatus, alioqui non erat dicti rus tam multa, plane supra fidem bu-icanam. Et quia ad buc uiuit,eoque seri potest, ut aut melior, aut etiam deteriore uadat: idcreco nihil amplius addam. Ex nostris pictique ridebaut eius aduentum sed is prudentii simi regis consilium &causam, cur euocasset noti intelligebant. supra dixi sinus, quern admoduua rea inchisus Ptellii coeulo, praeter sag rearios , nullum fere comitatum haberet. Augestebant in eo quotidie, suspicionis, ideoq; magnopere prouidebar,ue qui, omnium, de quibus paru bcae sen

678쪽

iret, aut in urbem admitteretur, aut etia in

propius ad eam regione accederet. De r . d. . Omnibus nihil quicqui ad eu deserebatur.

nisi quid proprie ad ipsum.&ad regni LDN-

i mam pertineret. Corpore sic erat aciendato&ca hausto, ut vix hosicinem repra scu- inrcta atque ut eam maciem dc de rivit

tarcta atque ut eam maciem 6 desurivit i direm hegerct, splendide vestiebatur, ex tiose Vestibus vltro sepedabat sui, raraaliaribus. Quoque irv iorem obtineret authoritate in , grata Ilima constiti it supplicia, & in Gos qui de quiscol, seuere admodum ani- advertebat. Hoc adro reserebati- pse Deinde creabat novos praesectos, moucbat veteres in. et domi, aut etiam solis .esisqu bat . ni actu u , S a loquisicerat natura, , t hui illinc di Occuparionibus delcctaretur. At Le vicie deletur esse firma valotudine : m tui famam peton ne sere Europam excitabat. Conspiciebatut enim a paucissimis . ut dixi, eoque fiebat, vi ext ol,quum. se illius quotidianis

ctio uibus audiici, vix credo mi aegro Grii Legatos autem interea multos hue illuc di-

imittebat. Quas Angliae legi d illius coiilia- riis debebat pusiones: eas libetaliter persol

679쪽

dis omnibus in amicitia & fide continere studebat. In Britannia vel Hispaniis. grandi pecunia comparabat sibi eanes: in Sicilia mulam aliquam egregiam: Neapoli speciosos equos . in Africa genus quoddam pa uuloruim leonum , magnitudine vulpis: e Dania iussit adduci duo quaedam generaseratum: ex iis unum est magnitudine bubali , corpore cerui , breuibus d spissis co nibus : aliud damas refert corpore &pilo, nisi quod ampliora babet cornua. Pro sin- gulis pendebot quatuor aureorum millia de

'uingentos.' Verum ut erat operosis &sol. licitus id iis omnibus conquirendis : itae iam leuiter aestimabat ea , quum essent adducta &plerumque iis, qui adduxissent, non loquebatur. His rebus efiiciebat, ut no a suis

tantum, verum etiam ab externis valde me-. liueretur. Sed nunc ad matrimoni ii Delphini & Maximiliani siliae nobis redeu ndu est.

Maximo cu dolore ferebat istud duardus, Angliae rex, posteaquam se ludi sic tum esse vidit. Nain&ipse &coniunx maximoeere cupiebat sua in filia nubere Desi in o. sicut

antea constitutum fuit: adeoq; magna eius rei spe conceperant,ut iis, qui dubitare videbantur, fide non baberent.Na revid comune concilia introducta quo tempor; Pacardia

680쪽

rex oppugnabat, plerique omnes dicebant fore, ut eo bello consecto, Caletum & loca propinqua tentaret. idem confirmaba et Maximiliani & Britanniae Ducis legati. Verum Eduardus, ut id crederet, adduci no p tuit : quod ab eo factum fuisse puto, no tami inscientia rerum , quam ut ne pensionis an-

aviae iacturam saceret, atque ut ne delicias, ocium & voluptates, quibus totum se dede rat,intermittere cogeretur. Per Flandriam ergo cogitud colacilium , eius matrimoniueausa,& aderat Maximilianus ipse: quem Gaudauenses parum habebant reuerenter, dum & nonnullos proscr ibetet, & ipsius filio nouam attribuerent fana iliam. Qip bus rei, us consectis. quid sui esset propositi, de clarabant, & ip uin, ut matrimonium illud, quod suis fortunis necessarium esse dicebat, approbaret, costebant, Nam & adolescenserat,& qui conuito vel re potuissetit eum iuuare, proximo Tornacenti bello, interierat prope omnes, α alioqui destitutus erat hominibus idoneis: & quoniam e vita cesserat

eius uxor, non tam libere, quam consueuerat, loquebatur. De voluntate Gandaueni sium , α quid esset actum, regem illico cer-ι- tiorem facit Cordarus. Itaque constituit ut dies, ad quem puella deduceretur Hesdin