장음표시 사용
241쪽
xe flectionem indicant con mere, ut est magnitudo morbio mirium robur aut debilitas. Hac magis indicant phlabo thomiam ut alias demonstrauimus in libello Mybo De incerto urinarum iudicio) non aute istium. Propterea quoque in principio huius febris vena sectionem non omittemus si latium fuerit tantum rubrum, tenue, se non crassum, ob quam causam in Obster. XXVI. praecedente neglecta fuit, cuius vices postea profluuiumsanguinis narisivi suppleuit. Vomitus minim ut diximus conuenit in tertiana continua, ni si nausea urgente, tunc quidem aqua tepida et acharo adiecto, vel sympo aceto O smplici leuiterprο- syrupi dige- vocari possiet. Vbi vero materia nou turget, ct concoctio iiiiis .i φ esectari posset datur servi alterantes cum aquis illatiariis, vel decoctis in hunc modum. φ radiurascariola rostri porcini anam. j. capisi. ven. politrici lingua cervi anam. 6 for. nimpheae albae, viol. ana p. j. β. q. stig. maior.
ana 3j si si portuc tactu sicariola ana 3 i. pro. damus
numero xij. coquantur in aqua communi pro lib. j. colatura addes r. acet simplicis orizach. ana j j. misce pro
decocto. materia ta et ant medicamentum eradicans quamuis litie neque callidum, ut Uinus bilem exagitet. Si Materia tur- materia est multa, in principio exhibent medicamentum
fiastadis: miηuens propriam materiam,id est bilem , scilicet ex illis
quae tradita fiunt de febre ardente, vel de tertiana intermittente dicetur, id, pro morbi ct virium ratione. Vbi vero concoctio exstectari potest uuanda erit natura cum rupis dignentibus iam dictis, ut ipsum coctionem celerius p sciat. Signis autem coctionis apparentibus f natura ni hil expellat, postridie exhibeatur soluti m medicam tum leue, tamen id, in die minoris exacerbationis, ut in sium rhabas aqua end. vel decocto Jamarita. Vel
242쪽
succurrimus accidentibus, se, vigiliis,capitis doloribus nigredini lingua, calori hepatis, ut de febribus ardentibus Hmiliter senseum est. Ad vigiIis confert etiam haec Iotio
brachiorum, crarium. Rufolior. lactuca, salicis, cucurbita ana m iij. M nen h. spios. ana m. j. calicum pap. assicum se. numero iij. decoquantur in aqua se crura tepiduerum brachia lauentur. Ceterum de his latius cap. proprio de semptomatis felirium dicetur. Antonius de Gradi cap. De febre tertiana continua, maxime verro pueriss Permes
in hac febre apparere bit, pro quo accidente ad Permes necandos ct febrilem calonem extinguendum emplastroptitur exi sarina hordei succi crassiuia minoris quae pandecta pro vermicularistsi teri a minori habetuo lib si aceti albi et, applicat aut em umbilico.
Ci R C A aequinoctium metumnale, aliquot continuae febres tertianae admodum periculota anno 116 o. a Christo nato, oriebantur: quo tempore consiliarius ille Damianus de Droegendijck ea dem febre decumbens osiit. Hoc sere eodem tem- pore matrona nobilis de Druynen, annorum viginti septem, cum undecim fere septimanas grauida fuissi set, febre tertiana continua in Haglia Gunitis apud fratrem agens, videlicet a J. die Septembris Corripi coepit. Vtcunque pleihora assciebatur, fatisque r busta, multisque humoribus repleta, facie existente Vtcumque rubicunda ac inflata, tum dolor capitis, vehementior eam apprehendebat, ita ut sebinde in
paraphrenitidem incideret. Febris haec erat contit nil Demadmodum praesens , cum ad eam accitus
243쪽
essem e anima luerti: nam tertia quaque nocte exactasationem habebat, cum vomitu quodam buliolo, cui pauca portio pituitae admixta erat: quod tamen rarius in tertiana conti nua contingit,sed multo frequentius in tertiana intermittente. desInebat aurem in remissionem quadam, at non in veram intermissionem: ita ut facile cognouerim hanc tertianam esse continuam. Cum vero post meridiem Delphi; CO VψCatus essem, omnium primo sequentem jyru-pum praescissio. N syriapi viol. oxirach. simplicissis
diano, ut uteretur simplici ptisana, iussi. Altero die qui erat 17: 'Septembris cum redirem & febris intenderetur, deinde ih pHegdante haec pericu losa eL
set, ne etiam abortumPatereturjuxta aph. Hipp. 3o. lib.3. vlictem utero gerentem capi inquit ab aliquo morbo acuto lethse est. Quamobrem ob calumniam vitandam, cum ego semper praesens esse
taret vocandd qui semper coram adesse posset,mentionem habui . & ita vocatus fuit Hugho Nieuenius medicus Haghanus, qui in vicinio aegrotae decumbentis habitabat. Cliin vero praecedente nocte peius habuisset,atque medicamentum mane exhibendum esse prius proposueramus, cum intra tres dies secesse sum non habuisset, de pharmaco ventrem leniendo interses consuluimus. Nieuenius vero cassiam valde laudabat. ego vero in praegnante mannam prae serebat , eo quod cassia a renibus potissimum V cuaret: unde 'facilius asortus obotiti posset in praegnante, cuius ratione illustris ille Medictis Ludovicus de Leonibus Bononiae, & Florentiola,ptacep - '
244쪽
tes Iohannis Tengij Medici Amstetrodami, qui eo
tempore quo ipse Italiam accederem, mortui erant, nequaquam caniam in praegnantibus dandam: n-sulebant. Idem & Elideus praeceptor meus Bononiae, si quis alius in praxi exercitatissimus, sentiebat Eaque de causia praestantiorem medicinam ii ccasu non inueniri, quam mannam ipsam, propon bam: & licet aliquo modo in bilem verteretur, cum aqua endiuiae, ut melius refrigerado seces educeret, daremus. Alia autem pharmaca minus hic conusnire dicebam, Cum praegnans foret in principio, &nondum grauida ad tertium messem progressa; propterea ex alio pharmaco existente fortiore facile ab ortiri posset iuxta decretum Hippoc. qui iussis lib. s. aphor. 29 grauidas purgari deber turgente materia a quarto mense usque ad septimum,minus vero has: recentiores autem sinquit idem & seniores vereri oportet: de qua re t tris in scholio stubsequenti.Cum itaque quinque septimanae adhuc si1peressent, ante
quam ad quartum perueniret mensem: tutius esse duximus ut leuiori medicamento id praestaremus. Et sic tandem communi consilio, medico nostris ratio nibus acquiescente Jj. II mannae selectissimae, in j ij si aquae endiciae, ut potio breuior esset, ne na 1eabunda euomeret, dedimus. Nam vomitus facile abortum prouocat. MeMicus praesens libenter do
sim ad j ij. auxisset, sed quia debilior, sat fuit. quadosi cum uxor mea charissima E T lingia,depi rate inflammatione uteri laborans mense Iulio pra cedente accepisset, quatuor secessus habuit, cori pios atque biliosos, cum maxima alleuiatione: e dem modo & haec praegnans , cum hora tertia a
prandio sumpsisset, ter biliola eaque liquida, foe-
245쪽
Quando eis uacuatio de hei praece-
sequi debet, OBSERVAT. DE FEBRIB.
tentia deiecit, vj se postea multo leuiorem diceret. Vigesimo septimo Septembris iterum una ad eam
redeuntes cum febris adhuc continuo assii ret, &plethora assiceretur, fatisque carnosia foret, missione sanguinis assueta, facie rubicunda, venisque apparentibus , communi consilio, rationibus persuasa,
sexto die ab initio morbi sectionem venae admisit. Et in praegnante extractae sunt unciae quatuor de quare latius in scholio dicturi sumus) & bene tulit, ut deinde melius habere coeperit. Vigesimo octauo die Septembris cum ad eam reuersi fueramus qui erat
septimus dies ab initio morbi, & facta es talis per alui fluxum,cum multa bilio a deiiceret.& quaedam
etiam ebomuerit signis coctionis praecedentibus: octauo deinde die melius habuit, nec nono die febris vehemens fuit, di cum in declinatione sudasset, amplius non febricitauit, & fuit perfecte sanata. Post exhibitam potionem ex manna bis adhuc cor pit strupum praescriptum, & ad roborationem ac s- terationem utebatur condito in superficie talis auri ducto ex conserua viol. borag. manus Christi mpositione cum pertis sui vocant) corticibus citri,.syrupo de acetosi citri adiectis. interim ad malo rem refrigerationem; lumbi tum hepar inungebantur Vnguento rosiaceo descript. mestie. Nono die fanitati omnino restituta fuit.
QVo D intem in hac nobili mussiere prius bilem eduxerimus cum manna, deinde ad vena sectionem peruenerimus, id secundum canones medicorum illustrium factum est. Vult autem Arculanus uo tempore egregie i
praxi versatus, ubi sanguis aut bilis aut alius humor aqua liter
246쪽
liter domisentur, vel sanguis aliissuperet, ut curatio a v na sectione initium sumat, postea vero bilis evacuetur. Si vero sint permixti humores, ac apti fiunt cum sanguine educi, a phlebotomia incipiendum erit: ubi vero Utper' mixti,neque apti sunt cum sanguine ut educantur,ab eu cu tione praedominantas humoris cum pharmaco initi curationis aggrediendum est, deinde vena secanda. Et ita de quocunque humore cum sanguine peccante dicendum. Si vero alius humor cum bile abundet, ambo maliIe mandi, ct illa magis qui dominatur. Si vero bilis aquali ter dominetur, ea ipsa magis euacuanda: haec enim magis 'ecta ct ceteris paribus euacuationi magis parata. Idem de aliis humoribus dicendum inuicem permixtis, semper enim is, qui magis dominatur ac digestus sits ct de quo
plas timetur, magis est exacuandus. Hanc tamen rationem Montanus videtur refellere, qui etiam ex mente Galani hanc ponit regulam, si fuerit dominium paucum humoris cum sanguine, sis illius parua Adstantia a natura
sanguinis,debemus tuc mittere anguinem, non tam lan
tum, quatum si fuerit dominium multum sanguinis. Si autem multu disicesserit a natura sanguinis, adhuc parcius: si
vero plurimum, non debemus tunc anguinem educere, b amare. Itaque tres sunt conditiones,parum, mestum, ct plurimum, pro regula. Causam huius vide apud Montanum. Alia etiam regula est apud Galamum: vel humores sunt imprimis venis circa hepar in mesaraicis , quae ventriculum, JIenem, intestina circundant: tunc ante sanguinis
missionem vacuandum est. 9 sc in fundo ventriculi vel in intestinis quoque euacuandum. s fiunt in aliis venis commixti sanguine, ct crudi, prius concocti ct euacuati, demum sanguis mittendus est: si vero limosi, adusti, non est mittendus anguis, ct haec sermone lacidiore declarantur J. miab. De Caratione catharri. Ubi enim limosisiunt
cap. De curat. cephaleae ex bile. In commet supra Rhac. cap. De dolore capitis ex materiabilio .
247쪽
humores in renis, non est mittendis sanguis, sed prius est citandi sunt, ut satasis mundi cetar. alia plurima eaάxillifima de hac re vide M ontanum lectione 4.hra Rhas , ct Langium medicum prastant i m epist. 1 .
lib. i. in qua ct minoratilla pharmaca auctoritate si xundri Trassiani ct sciari, commendat. Ideo cum hu-i mores essent in intestinis crudi, ct venis me serat is, ct tribus diebus stonte hac aegra non deiecisset aluum, hac quidem ratione primo mamisimus leuiter , inde commode anguinem detrahere ius imae. Et licet in praegna tibvi admodum pertiniosa utraque si evacuatio, ita ut Bipnc.grauid purgari lugente materia a quarto memse usique ad septimum iussirite minus vero has: recentiores ct seniores vereri oportet: ct cum tria sint temporafoe-Vrrum prae- rus, triplices quoque causez GaI. in comment. adducit,tiaeuatio & quod in principio facile abortum paliutur ost teneritatem, ς- sictio scuti Lotus cumprius incipiunt, vel poma arboribus mi- nus adhaerent, sed vento facile labuntur, in modio verodissculter decidunt, in me facile ob maturitatem. Et sic Hippocratespurgationes concedit in medio tempore, Plarunc fortiores, O fc minus fiunt periculo a. Non tamen prohibet aliis temporibus nonpoisse seri per lenientia. Et qua is curatito in feb. acutis seu continias pragrantidus si disscitis ct periculosa ut eae comment G iquet 3., lib. I .Hippoc. De morbis vulgaribus, sunt tamen ipsa me dicanda, ne mortis nomine medicus accusetur. Primis quidem Mens G ut ad Iongum docet Benedicim Fauen- lib. . imus praeceptor meim charisiimus ne vincula foetus rumpantur,eis quod tenuia snt ex purgatione violenta, lenien ria tamen concedantur, qualia selint manna thamarindi,
pruna, ctabar in proprias stantia se non in infusone. V orto,quinto, to Oseeptimo mense minus est periculi,
bcet mitiora etiam tunc conueniant: in x imis tribus men'
248쪽
stas etiam lanientib*s uti poterimus. Cum autem simpli citer Hippocrates dicit, sunt medicanda, id quoque inteL ligendum es de sanguinis misione, interim cum quadam
cautione, ut de purgat isne dictum est. Et ideo aphor. 3o. Iis. s. mper veritatem non habet. M Hierem Vmrogerem ito 'rinue tem capi ab aliquo morbo acuto, lethale sinam experie ita comprobatur, quod utiquando; ecte medicentur. At βIicet hoc ex natura morbi acueti contingat, ubi cogimur uti tenuiori diaeta, vel G uitie morbi aculi ct accidentium, inve tunc sit lethais: non tamen necessariis eram magna exparte, qua ratione Hippocrates dixit lethale esse. Pra-terea quod Hippocrates pronuntiauerit, quod mulier utero
gerens sanguine missse ex vena abortit, ct magis si ussi maior eo quod alimento destituitu ortae, ob quam sane causam victam tenuem non sine periculo obseruari aiunt. Ceterum sicut in breui abstinentia, dum reliqua constentiunt, nihil est periculi; itidem nec in parcasanguinis detractione, cum cetera si dent; nempe morsi magnitudo, faculias vigens, ct atm florescens, anguinem D tiendo, ut Gal. kadet De curat. per sanguinis misionem
cap 1 2. intermediis temporibu3 praegnantem nutriemus Hoc modo praeceptores mei Elideus ct Benedictus Faue tinvisectionem vena adhibebant, ct Iacchinas ille doctis Iacchinus. smus hanc aphori mum exponens, aut ταGres de pena
sectione intelexisse maiori, qua libram stu stelibram ex
traherent, non autem paticam extractionem nam singui nem mittere, non secus atque unumqliodque aliud rem
dium, magnam pluris ct minoris disserentiam habet. Intellexerunt de ea qui nota digna st, quam nimirram sen-guinis missionem iure dicas. Illas enim adeo parcas, uno exiguri detractiones, quibus vulgo nostri medici utuntur,
ne scariscationis quidem nomine dignati forent, uti ex mensuris quas aliquando pro exemplo ponunt, coniicere
249쪽
s. m'd vero haec Galeni ct veterum mens fit, inde civiticipotest in libello Descarificatione. Inutile inquid est
bis per annum venam secare: prohibere tamen qualevi cumque sanguinis detractionem non decuit, qui eadem quoque die iterari venae sectionem aliquando stadet. De integris igitur 9 e tu dignis vacuationibus necesse est dixisse. Si igitur aetas, ct corporis habitu , victaei qui pracesiit, una ct calistam confientiant, quis dubitabit ob secro, pragnanti sanguinem mittereὶ qaanquam parcius id set. Sic nos profecto plurimas vidimus, mulam quoque pi-dere amici, vel pleuriti, vespulmonia, vel angina, ali quopiam acuto morbo comptas, non modo abortum perapessas non esse,sed euident imam utilitatem ex venas , ctasensisse, nonsolhm in mediis mensibus in quibus Η - pocrates feri suadet, verum etiam in primis ct vhimis. Sic mulieri tamariana, cui nomen Remula erat annorum viginti quatuor, cum sanguinea ct robusta esset, amor 3 q. menste Octobri cumsu ima pleuritide laborare inultimo mense partus, hoc est, in principio noni mensis, sanguinem ad uncis quatuor ex basilica vena eiusdem lateris, detrahere iustimus, o conualuit. Illud exemplum continua tertiana inpraegnante curata ubiiciemus.
NUA TERTIANA GRAVI SsIMA IN praegnante ex venae sectione curata.
MARGARETA Adriam uxor illius Iodoci Gherardi cereuisiatij , qui libenter cum doctis I iteratis & medicis potissimum versabatur, inritate mulier utcunque biliosa & valde prolifera,
praegnanS, tertiana continua eaque grauissimasum
capitis ingenti dolore correpta est. Haec ipsa im praegna
250쪽
praegnata alias semper sanguinem sibi detrahi iusserat, ne infantes suti illa dicebat) nati postea scabiem
incurrerent. Decumbebat autem haec Delphis apud templum Nouum, atque ita ex febre vehementiore, dolore capitis tentabatur, ut delirium metueremus, quo in morbis acutis ipsa valde obnoxia erat. Impraegnata septimum mensem minc attigerat, cum que huic venae sectionem utilem esse proposuissem, qua ipsam et vltro expeteret, vulnerario medico ac cito vena communis secta fuit, atque ab ea extractat
sunt unciae sex, quo solo remedio adeo fuit alleviata, ut dolor capitis tum febris cessarint, atque sanitati probe restituta, duas gemellas robusta5 atque bene valentes post duos menses peperit.
Iovi ct alius quasdam mulierespraegnantes, pra-1 ter hanc, qua solitae erant etiam in principio, nonnullas quoque in fine noni mensis, ne pueri eorum sica bis
nascerentur, sectionem vena admittere, nullo morbo v gente, neque abortum passas. quam tamen opinionem ita
mordicus Iri quidam chirurgi, quisne discrimine in omnibus pia antibus anguinem detrahunc tenere non oportet,cum hi prunante non Νfacienda, pracipue in princi - ο ct in ultimis mensibus, nis febre acuta vel alio morbo graui urgente , ceterist iudicationi s conisentientibus. quibus quidem animaduersis commode in hac, quemadmodum se in praecedente praegnante, sanguinem detrahere iussimus, quemadmodum praestantissimi hodie quoque m dici faciunt, ut amatis in muliere illa Vrbinate quadrata Centurigenari secundo mense partus ex vena communi in febre CR R 7 continua sex uncias extrahere iugit, ct in uxore propola ad uncias septem, ct in alia in sexto mense causene com repta,