장음표시 사용
231쪽
cum autem non diu post udore praecedente, facies aegri valde ruberet, ac oculi rubicundi essent, dein dolor in temporibus, pulsatilis, in hypochondri
xum tensione, pruritusque narium adessent, sangui
nis e naribus profluuium futurum audacter piadncebam, cum & pulsus fortis, undosius,& mollis re sponderet. Vix una atque altera hora praegressa mox sanguis e naribus erumpebat: ita ut aeger ex hoc prognostico, me non selum peritum suspiciebat, sed si mul in arte exercitatum extollebat, ita ut me excellentem medicum apud astantes & eos qui illum in visebant, praedicaret: & ita fiducia erga me confi, mala est, quod sanitatem ope diuina facile conse 'queretur. His modis enim fides medico accedit, vitirones apud Bertrutium legere possent cap. de informatione medici, in libello suo, quem Collech tium inscripsit.Interim dum haec fiunt Antonius a cedit , & quae antea in aegro obseruasset, enarrat, quodque infrigidantia tu alterantia prius praescripserat. Verum sudorem illum nunc praesentem,tum sanguinis narium fluxum non decretorium Ad symptomaticum esse dicebat, cum haec ipsa ante conc etionem euenissent,vrina nondum adsuc subsidente aut crassiore facta. & hinc potius ad perniciem ae-'fri haec apparere, quam ad eius salutem, aut morum saltem longum fore & periculosum. Contra ego urinae iudicio solo non esse insistendum contendebam, licet urina non omnino si1bsideret, ea ipsa erat tincta, neque alba, quamuis nondum plane crassa euaderet, cum materia biliosa etiam per seces
sum utcumque euacuaretur, ita ut multae euacuatis
nes ab ipsa natura fierent, & quamuis haec quidem
impulsio symptomatica esset,per viam signi quidς
232쪽
mala, eam ipsam tamen perviam cauis bonam si re iudicabam, cum materiam paratam aegritudinem facere, vel actu facientem minueret. Hinc quoque factum est,ut undecimo die sanguis e naribus fluxerit, & urina incepit crassestere, nobisque magnam spem salutis praebes. Cum decimo die sanguis etiam emanabat, & undecimo satis copiose, &simul die ac nocte per interualla varia, biliosa , ac satis tenuia excrementa deiiceret cum alleuiatione, vires, debiliores aliquo modo redditae sun ; victu paulo magis nutriente usi sumus, primo quidem pomis prunisque coctis , mox ad ius pulli accedentes, colaticia, agresta vel succo aranti'rum iniectis. post unde mam diem etiam oua mollius cula concessimus,quae in aqua infusa leuiter concreta erant. Interim electuariis roborantibus refrigerantibus Vtebamur, etiam conditis hunc in modum praucriptis. conseruae bor . viol. ana S g. conseruae ros 3 ij. Cort,
cum citri conditi 3 iij. xob. de ribes j si specier. diuod. abs. D ij. manus Christi cum periis fisi. str. de ribes j j. st de limonibus f probe miseeantur
ad modum conditi. Decimo quarto die rursus e n ribus sanguis fluere coepit, cumque astanteS metu rent, crinin perfectam exspectabamus, cum urinam valde crassam etiam nunc meieret. quam cum A
tonius Hamerus spectasset, non modo in meam sententiam ibat, morbum fore salutarem, sed etiam brevem.Nox enim quae subsequatur decimum qua tum diem praecedentibus multo leuior erat&co ualescere coepit post omnes illas euacuationes a natura factas. Ex hoc prognostico non selum gloriam apud multos adeptus sum, sed etiam pluribus nob libus innotui. Fuitque aeger saestati restitutus praeter
233쪽
spem multorum, admodum liberalis: a quo vigintiquatuor aureos non tantum accepi, verum etiari
astrolabium insigne ex aere confectum mihi don6 dedit, & quod magis gratum fuit, ab eo tempore mihi sum mus amicus exstitit.
H1 c diligenter notandum eiusmodi expulsiones, crudelicet luxus sanguinis narium copioseu,vomitus bi liosius, ventriss proluvies bilios, auisudor causis) licissant in principio vel ante coctionem, non semper indicare mortem; licet 'tomprematica: cum possent nonnunquaruiuuare, quemadmodum huic nostro agro euenit, licet ur, non statim subsideret, nec perfecZam coctionem indic
ret: attamen cum natura multra euacuationesfaceret
gro bene ferente, ct postea prina quoque sub dente, savitas tandemsubsecutae si, prater medici licet exercstati oamicorum astantium opinionem. propterea, unico prius
iudicio non semper dendum e . Eo tempore mihi in men tem venit, qua silerim Anglicus cap. De accidentib fmptomaticis hunc in modum sicripsit. Et quamuis accidentia mptomatica sinquiitJ interdum nocentaegritudinibus sis, ct infirmum in maius periculum, ct medicum in maiorem solicitudinem ac tumorem ct unguliam θlaborem inducant: quaIta sunt cardiaca diaphoretica, R dor diaphoreticus, fluxus ventris O sanguinis, dolor capitis,singultu ct syncopis, a steritas linguae, excoriatio tra chea, vigiliarum inflantia, ct mebrorum tremor, qui Ion ge alius e stat o. Verum quamuis eiusmodi fmptam mvel potiae eis odi expuso semptismaticaper viam lyiplam que mala fit, per viam tamen causa saepe bona existere solet, eo quod materiam paratam a itudinem facere, vel actu facientem minuat, ct interdum eandem eradicat
234쪽
eradicat ex toto, vi quotidiano usi experimur: se ita talem suxum se tomasicam inhibere noluimus. Neque fuit Agmini prognosticon malum, imo bonum, quia paulatiis materia expulsa per diuersu ct plures evacuationes, nequaquam excedentes, eter hic noster curam est. Lebnamdus quoque Iacchinus medicus sane doctusscribens De Gi- 28 2 stas, inquit, qua ante concoctionem veniunt, quae sympto- ν η' ormaticae dicuntur, aliquando iuuare possunt. Vt adolesiens fQR MI' ille, de quo Galenus in lib. De praecognitione agit. 9 1. Eb. yy 'epid. 3. Methon isse, profluuio sanguinis siunt smati, ct
alter crudas notra in urina haberet: alter vero etiam lethalas: nam nigra minxit quarto du. Qiun ct In lonmigesima leuam est ex cris, cum adhuc cococtae non essent morbi causae. Sed se eodem lib. 3. citat mulierem qu dam, quae sudoribus iudicula est, quamuis urinae cruditatis haberent notas. Praeterea quis negabit ascessum adparalysm in apoplexia esse utiIem' quo sipe ager e portis inferi reducitur. Sic ct qui in lethargo sunt abscesses ad aures.
at impossibile est, ut concocta matrisfiant adeo breui tempore. Quod si symptomatica crises in Iethisi morbo possunt tempus mortis prodacere, ut 3. epid. in Pithionis hisoria notat Galenus: quanto magis in salubripossunt essextiles' Et Herephontem abscessu seruarunt, cum crudi adhuc essem humores. Sed quid aliunde exempla quaerimus, cum ipsi multos viderimus rite iudicatos, non modo
cum cruditatis, sed ct cum Iethalibus signis: id per absiωρ
sum: alias vero nunc excretione, nunc an mis nunc deiectione leuatos magna vi morbi: postea morbi reliqui paulatim concoxisse, atque utiliter vacuatae fuere, qΗ admodam ct in hoc nostro agro contigit. In hac igitur pserietate sententiarum, omisis auctorum verbis ad rationes confugere oportet. Itaque humorum qui causea morbi sunt, REAR
rii, in unapartessunt collect ac quieti manent, donec con- α 'suit
235쪽
coquantur, alij rursκη per cst ad vagantur: quod Iarm Hippocrates dixit, id est, nam proritata instar anim4 iis, cui imata tument Ioca femine sui ait ill ad eaetis nendum excitatur. Hoc autemst dum validiores partes aiis firmiores propellunt, ct quidem natura excretrix seu per nititur a corpore abiicere: sex aliquando contumati humoris nixtim illum flustratur, quarto De vici. Vnde, partem seponit, qxa vel natura, vel ex accidente aliquo e limbecilla. Quoὸ forte fortuna accidat, ut una ex preci-ptiis fit, flatim discrimen magnum agro MMinet. It Icontra res habeat , ut ad ignobiliores materia tredat, νt
in podagricis feri conueuit, inopinara salus aegro aduenit. Hac in lib. De constit artis ad nem. Atque hinc fit, ut diu prorsus certa nat pracognitionessalutis, aut Mortis in acutis morbis. Quod si excernat e corpore, quid ob at sanitatem sequi, ut ex absilia Nihil igitur inconaenit, minari quosdam hula modi cristbus, licet id raro eueniat. Rara autem exe,tu, Meque ιb artis limite neque disciplina alia catus comprehenduntur. Hinc si ut hippoc. ct Galenustatu odi cri es abominentur, quod scilicet plerumperaulam polim se damnum adferant. Nam I . vid.2. cr
da, vel malos ab sessius, rei recudiam, pei cristes discites o timorosas faciunt. As hic in nostro gro licet prina erat
cruda, interim tamen erat tincta, quae mox etiam cra Vr facta est. cum ecundo in nostro aegro 11. die deinde ite rum I . sanguinis xm oboriebatur, urina in o. cras Num sem- ct concocta existae, illud optimum signum fuit. Non erat. tibiihi Omrsangsis refringendus, neque sudor ; cum motui sine m pe- natura stem aliquam salutis praebebat. nam tomi A :ibti M st in fit constringendus nec ne, vide Gilbertum an Ueas refe- glicum cap. De accidentibus stomaticis: nam etsi stil s Π euacuationibus peractis multos sanatos esse anima scribmm . nam hac peculiarem vim habret νt plerumque μηρο
236쪽
LIBE R SECUN DVS. 2 71. epidim. Interim hic notandum, num magnst impetu natura modiatur motum, an lente ct vi multa. Imprimis pra-
flat nihil iuuare,std polim procurare ne θ tomatis ager fatificat: qua musta inuehunt crises agon ita. qaam prouidentiam habuit Galenus in isdolescente illo, Cum incum litulas ad inbibendum sanguinis profluuiium sietam tulit. Si Imre, iuuabimus ut Hippoc. fecit: qui Methoni chm sanguis pro lueret, caput lavit: quo remedio pro adum excitavit t. uuod nos sitis porcinis aliquando fecimus in puella quae variolas habebat, o sanguis non satis e naribus suebat: eo modo quoqlle fla cessu ad ignobiliora mem- bra vertatur, iuuandus erit. Cum igitur natura hic nobis indicam sanguinem etiam admixtumfuisse bili, qui e namribus postea Mens sanitatem artulit, procul dubio vena sectio inprincipio hic conuenisset, praecipue cum conti matertiana erat, quam medicin praetermisset,eo quod prina eis set quidem rubra,non autem crassa in principio iuxti I - Materiae e5bum quorundam decreta, qui alioqui in tertiana sanguinem si demunt. verum his considerandum arbitro quod febri hus h in omnibus febribus humoralibus quintuplicA communes sint materia, ct quamuis de materiafebris non fint, ta- sunt de ma-men febrem augent. Sunt igitur ena Eanda.Hartim autem T 'aliqua contingenter, ct non per ad unt; alia necessari , men augentiaci semper. Prima igitur materia est sanguis, copia venas replans, is meatus obstruens,qui ut in febre insta Dro ptae febris materia non est, febrem tamen auget, ct inter dum materia felix, tertiana,hoc est bili miscetur. Evacuatur hac materia communis vena vel bolicae fictione.Quod ad Mundam muneriam attinet thumones in ventricula nausiam excitantes. Exacuantur vero aut vomitu,sii borans facile vomat, alioqui non cogendus: aut leniente assi pto pharmaco, puto casia aut manna , praesiertim
cum in ipso ventriculo semisurgravim. ad tertiam mate
237쪽
- pertinenloces in intestinis, aut versultates in in lin mesaraicis: enemate vero euacuantur. Ad quartadimateriam referuntur, strosi ct aquosi humores existente, in venis. Expelluntur autem in morbis a causa calida,ut in tertiana, emuli ne quatuor seminum si dorum inuiorum: a causa mero figida, stillaticio liquore adianthiati hordei ct radicis faeniculi decocto. urinto ordine nam ... rantur paporos materia ex humoribus ad superiores partes evaporantes: e cuntur autem per poros cutis ficuη- do, aut sudoribus, operimentis agrotantem tegendo, leuiter elicitis. st exemplam sequens hac tipsa latius docebit.
. accidentibus I . die curata. D VEL L A annorum viginti, culinaria, macilen 2L ta, syrio ardente, tertiana continua vehementi Ore correpta est; cui & haec symptomata aderant: sitis intolerabilis, vigiliae perdurantes, capitis dolor insignis, linguae nigredo, hypochondrium dextrum maxime incalebat, vermes similiter deiiciebat. Ad hanc accitus, cum grauitatem quandam in ventriculo sentiret & in superioribus intestinis, leniens medicamentum praescripsi. N cassae recens extractae
3 vj. diaprunis simplicis f. dissolue cum aq. end.
borag. cich. ana j j. addendo syr. vita. ex infusi. ros. ana JA misce, habuitque ex eo tres secessus. Ad ma- teriae communis eduetionem in intestinis conten tae, in febribus tertianis continuis etiam hoe en male commode uti poterimus. selior maluae viol. lactucae ana m d. flon nimpheae albae, Vies. ana p j liind. mund. m. L quatuor se. frig. maior. ana 3 j-
238쪽
LIBER SECUNDUS. 239prun. damas numero X., quantur in aqua commu-
ni pro tbj. colaturae addendo casL. recens extracta
tis 5 j. misce, fiat enema. Vomitum autem hic non prouocauimus, qui magis conuenit in febre intermittente, quam in continua tertiana. Quamobrem die sequeti cum urina esset tincta, ac venae utcunque plenae essent, & calorem circa hypochondrium de xtrum magis sentiret, ex basilica seu iecoraria vena
acliij dextri sanguinem depromere iussimus ad Vncias fere quinque. Deinde sympos digerentes e hibuimus. .str. acetosi simplicis migach. simplicisana j1. I. aquar. acetos, boraginis endiuiae ana j ij. misce, & sumebat is a vicibus. Die sexto illa ita purgauimus. cassae recenter tractae 3 electua in de succo ros 3 ij. dissolue J iij. aquae cichorij syr.exi fias ros. Jβmis .fiat haustus .ex quo quinquies aluum deposuit. Septimo die urina valde crassa & concocta spectabatur, & ut aquositates bilios, magis em
rent emulsionem quatuor sem. maiorum frig. propi nauimus. postea etiam tegumentis leuiter suciorem prolectauimus. Verum quo ad symptomata si1pradicta mitiganda, statim pro siti compescenda hordei decoctum dedimus cum syrupo de acetositate citri; deinde ut hoc codito vel simili sepius uteretur mandauimus. 31 conseruae Vies. Oxalidis, nimpheae, Ca liculinam lactucae conditorum ana specier.diad. frig. in tabul. 5 q. syr. de acetos. citri q. f. fiat conditum. Pro vigiliis cotinuis,sub noctem capiebat hordeata quibus semen papaueris albi pro emulsione adiecta erant. vel hunc strupum subinde. N syrusep p. j j j aquae lactucae j iiij. misce. detur sub noctem. quidam his adiiciuntῖj.pes.lamar. frig. UΟ-luntque
239쪽
24O. OBSERVAT. DE FEBRIB. luntque eiusmodi corroborantia esse admiscenda si lnarcotica. A d capitis dolorem statim a venae sectio ne ad myrhodina deuenimus ex aqua ros nimphea Sc aceto concinnata: & quia in aestate eramus a fri
gide applicuimus, alioqui in hyeme tepida applic mus. Ad nigredinem linguae panni linei in hac mi
xturainculcati linguae vicissim apponebatur.N mu caginis psiliextractae cum aquae lactucae aut ros. aut maluae sibJ. subinde vero linguam sola mucea ne cotoneorum humectauimus. Ad calorem hepatis uniuersalibus iam d1ctis remediis praecedentibuς, prius rosiaceo unguento, deinde es hoc linimento commode usi sumus. 31 cerati sentalini Jj. Q n, mph. ros anassi. laventur, accuratius cum . rosi deinde adiectis spicae nardi si1btilissimi triti gr. vij. misce ac regioni hepatis applicentur. Hic facculus dequens etiam nobis frequenter utilis fuit. ν florum ros. rubearum flor. nimpheae vita. ana p. j . Omnium santalorum 3 j. se acetois portulacae cichor. ana S spicae nardi Θ j. insitantur in sindone rubra, & 13ngatur sacculus ad semiiunae speciem, qui aquae ros ςicboreae irrigatus hepati lepide prius expressus apponatur, idque mane ante cibum. Hic tamen notandum quod in morbi progressu tutius sit cordi quam hepati refrigerantia apponere: quoniam gib'ba pars hepatis venas multas habet, quas, metus est, ut ob frigiditatem obstruantur. Sequens Vero maximme a nobis commendatur. N aquae ros. lib.32. aqua
acetois bu ossae ana j iiii. omnium santalorum Vtriusque coralli' ana 3 j. g. pul. dimarg. st . Si
fragmentorum lapid. communium pretios ana Θj- croci ad seruandum naturalem temporum partis
By. vim odoriferi stibi j j. His commistis fiat epim
240쪽
thema cordi tepide, si sideatur intensus calor. quia dam pro vino accipiunt acetum. Vinum magis conuenit ac aromaticum est. Pro vermibus usi sumus li-nimentis ex aloe oleo amigd. amar. Asynthij succo portulacae, puluer. cornu cerui VE, exigua adiec hae cera, umbilicum eo inungendo. interim per Os puluerem cornu cerui cum lyr. de limonibus exhibendo , quemadmodum etiam usi sumus in puella a norum 18. filia illius cereuisiatij , pro cuius aedibus cantharus quo vinum funditur pro insigni erat. quae simili tertiana & iisdem accidentibus Una cum Vermibus & sabinde furia ventris laborabat, haec quoque praeter spem multorum, quemadmodum silpr d icta puella culinaria, decimo quarto die a febre ter-.tiana continua liberata est.
Cui BIT Concore in cui Saaoharoti ac a* pr ctici egre ij consentiunt) capite proprio, quod mira tertianae cretinvaproxima fit cinationi sertiana inter Grentis: nam in hac etiam, inquiens, primo incipiemius cum lanitione ventris, sicut in illa, . ct eodem modo cum casia, manna Ο cum A fleribus alterantibuου quandoque ct I nientibus, cum in hac febre excrementa pIm exsiccantur . Processimus in Asper cum vena sectione, si anguis cum bile exsi pinet O licet sanguis sit sienum bilis, in continua tamen modica macratio, teste Saxonarata, non nocet: imo
instigidit calorem febrilem. Et licet Arabes si adeant ex sola urina crassa rubra sanguinem esse detrahendum, ex tam fallaci coniectura male constitum phisbotomia δε-
munt. Talis enim urina etiam rubra aliquando infirmo hepate, vel rem, aut aliis de cavss, non e 2 natura febris