장음표시 사용
251쪽
S E c um D A. 3naelati omnes alios prae se despiciunt, vana sui opinione turgidi etiam praeptorum suorum labores pro vilibus udent habere. Ex Capnione Duarenust tur solitus dicere, Adolescentes quum: Academias ingrediuntur, primo anno in oculis suis esse doctores secundo an- cno fieri Licentia tosta ac tertio demum anno vere Studiosos ac discipulos. Id-:rco Pythagorae discipulis suis quina quennii silentium inter condiscipulos indicebant. Quemadmodum ergo u- tres vento aut aqua distenti, vini auta alius pretiosi liquoris capaces non sunt, nisi prioribus antea liberenturo sic a 'imus sui amore, atque inani scientiael duci plenus, vera scientiae capax noni est, nisi vano illo tumore liberetur. Unde Socrates apud sui vi Sophistas, in Eo ante omnia laborabat, ut ipsos nihil scire convinceret. Et sane juvenis verae doctrinae ac sapientiae candidatus serio se examinet, apud se perpendat, quantulum illud sit quod novit,in quam multa sint quae ignorat, hunc sui anu)s rem facile deponet. Augustinus recte;
qui se diligi stultum , non proficiet ad De vera sapientiam , nec fiet quisquam qualis sic et o de cupit, nisi se puerit qualis es. Et Gre
252쪽
pientiam pervenire non possent, qui DLsa sua sapientia fiducia desiipiunt lino ipse sapiens noster Proverb. s. ait: Vidi virum sapientem in oculis suis, sed de stolido major es expectatio, quam de illo opinionem de se modestam sequitur fere modesta quoque morum constitution aliena ab omni arrogantia, ferocia, larbarie. Hinc mitium virginum cultu Musae omnes , atque Apollo, earum praeses, juvenis imberbis ac modest habitu a vetustate estinguntur. Quia animum ferocem ac truculentum vera docti in ac Sapientia subire non potest. Didicisse eliter artes, mollit mores, neesinit esseseras. Et Nemo adeo ferus est qui non mitescere possit . Si modo cultura patientem accommodet aurem. Inde factum ut inter Graecos Romanos, modestius atque humanius educatos . plurimi doctrina ac sapientia praestantes inventi sint; ter feroces ac barbaros Scythas vix unus Anacharsis. Considerent hoc nonnalli adolescentes ac juvenes Christiani, quitum demum se vere studiosos , atque Academiarum alumnos perperam arbitrantur, quum ferocia quadam plussquam
253쪽
quam barbara reliquos homines despicantur in genere vitae plane insolenti florem aetatis suae maculant nempe ferociam quandam affectatam, animi magnitudinem somr iant; lectus mina atque injurias spirans fortitudinem&libertatem. Sed praeterquam , quod a vera fortitudine multum aberrant, quae , ut ipse Cicero desinit, iniurias
nullas insert, sed injuste illatas se aut
alvis rapui at, nihil doctrinae ac Sapientiae verae magis est adversum, quam inquietum ac tumultuosum hoc vivendi genus Quemadmodum enim mare aestuosum tempestatibus agitatum nullas firmas rerum imagines in se recipit, sed deformes tantum ac turbatas reddit, sic mens turbata atque in affectus varios transversum acta, i signium rerum species aut imagines intra se recipere aut retinere non potest, sed turbulentas tantum, instabiles Tranquilla, sedata, modesta, ac verecunda mens doctrinae humanioris, ac sapientiae verae habitaculum est, non tumultuosa ac feror Ad Martis castra illi relegandi sunt; non ad templa Musarum Apollinis admittendi Imo vero si qui hic sint, qui se per variarum rerum
254쪽
fuit, sed ad justam , fortem , ac prudentem quae virgini Minervae Sapientiae Deae a Gentilibus fuit consecratata quia sapientiam, ac modestiam, cum fortitudine conjungit; sereas in omnibus cum Marte conflictibus semper superior, ac victrix a Poetis fingitur. Nempe plus bello prudentia quam audacia potest sedata ac cogitabunda virtus, quam furor unde de ipse quoque
Homerus barbaros in acie tumultuantes ac clamosos, graecos vero suos taciturnos rael ossa bs o,M,Ivim spirantes semper introducit. Exempla in eam rem plurima alia tam sacra quam profana afferri possent, nisi ad ea quae nobis restant properarem. Inter Gentiles sufficiant ovo fulmina belli Scipiades, homines tamen extra bellum mitissimi ac sedatissimi. Inter Sacros bellatores eximii IosuakDavid , exempla patientiae, modestiae, atque laumanitatis. Concludo ergo iterum hunc locum
P v ii dicto nostr Sapientis Advenienti superbia
255쪽
A. T erHae enis ignominia , apudinassese; autem esisapientia. His duabus virtutibus Colophonem ac fastigium addit Pietas, tum erga superiores , tum inprimis erga Deum, omnis doctrinae ac Sapientiae fontem.
Quomodo enim proficere ab iis possit
adolescens, quos non diligit, aut non ut par est aestimat aut quomodo adeorum monita se ac studia sua componere, quos non reveretur quum primus Sapientiae gradus sit, per se omnia cognoscere, secundus vero bene monentibus auscultare. Ideo Sapiens noster in proverbiis suis verae Sapientiae studio
sos tanquam Tios suos passim alloqui
tur. At quemadmodum Deus omnis
boni fons est hauthor, ita pietate erga
Deum ante omnia opus est, ut ad veram doctrinam ac sapientiam perveniri possit Iehotia enim dat sapientiam, ex ore eiu scientia S intelligentia prodit repositum habet pro rectu quicquid revera est, scutum pro anisulantibus in f integritate. Ut Salomo loquitur, Pro- verbior et s. Et sane si artium etiam Mechanicarum scientia, ad Deum autho-
rem referri debet recuti ipsi Gentiles ductu natura coacti sunt fateri, in Taber-
256쪽
thagoras, ex iis Plutarchu . licet gen-- , ii ille, ad veram atque eminentem vir tutem ac Sapientiam tria conspirare agnoverunt. Naturam bonam , institutionem recham, mei favorem atque auxili um. At excipiat hic aliquis;
Experientia tam docet omnibus seculis repertos esse homines iteratos, ac doctos, qui tamen vita non satis probata fuere , imo S inter eos nonnunquam aperte impios. Utinam vero hoc plane
a nobis negati possit, Auditores certum tamen est quod respondeam Licet ejusmodi homines iterati fuerint ac docti nego tamen vere sapientes fuis
sesquia sapientia a justitia separari non potest, ut ipse Aristoteles agnoscit. Et
quo pacto is sapiens sit, qui prus xjustus
Prov. i. non est j quum teste Salomone, ininum
v, 3, sapientia sit timor Domini. Et vulgare hoc a verissimum sit , eum qui proficit in literis&deficit in moribus, plus deficere. O, Abram Tabernaculi Molis, ac templi Salomonis structoribus Scriptura testatur; quanto magis illarum scientiatum acquisitio , per quas, aut societates humanae continentur ac reguntur, aut corpori humano suo sanitas, aut animae humanae aeterna salus procuratur Plato, Py-
257쪽
riscere quam proficere Attamen hinc evincitur, inquiunt, doctrinam non esse tantum pietatic sed etiam impietatis fructum. Sed ne hoc quidem nobis admittendum est, quia sola pietas habet promissilonem vitae praesentisi futurae: impietas nullam. Verum enimvero, quemadmodum Deus facit, ut Sol suus ait Moriatur super malos, bonos , de pluit super justos in justos , ut per haec bonitatis suae effecta longanimitatem sua demonstret , atque eos ad resipiscentiam invitet te Deus quoque , in hac
dispensatione donorum quorundam sapientiae ac doctrinae, facit Piis ac probis ea largitur, ut fructus ac praemia pietatis ac justitiae, aliis vero ut documenta suae tolerantiae, atque incitamenta ad resipiscentiam in nisi haec Dei beneficia tandem agnoscant, ut vindic aedivinae adversiis eos argumenta. Sic respondet ipse Apostolus gentium iis, qui ex eo solo quod Dei beneficiis in hoc
seculo fruebantur me erga se favorem colligebant Roman cap. a. vers. ADHυitias, inquit, benignitatis Stolerantia ejus ac lenitatis contemnis, ignora Iste benignitate Dei ad resipiscentiam du-: ' sed pro duritia tua, O corde quod
258쪽
esipiscere nescit, thesauritas tibi iram in diem ira, patefactionis usi judicii D in ei reddet unicuique secundum erat ius. Nam a servo qui multum
accepit multum exigetur; de qui talentum quod concessum fuit, in uius Donii nisui non convertit, non tantum id ipsum amittet, sed manibus quoque ac pedibus ligatis a facie Domini sui in tenebras exteriores adicietur. Nec vero Deus semper judicia sua adversus ejus modi homines, qui dona Dei injuste detinent , ita extremum diem dissert; sed eosdem aliis in exemplum, severe atque ignominiose in hac quoque vitali aud raro plectit. Talis fuit Saul inter Reges Achitophel inter Regum Consiliatios, Ioab inter belli Duces Bileam inter Prophetas: quorum tristes exitus, quia ipsorum Sapientia cum pietate conjuncta non fuit, in Scripturis S aliis in exemplum proponuntur. Profanos plurimos non attingo, quorum eXempla ubique sunt obvia adeo ut Poeta Centilis ex horum consideratione in haec verba erumpere coactu sit, Abstulit hunc tandem Rufini poenari multum, mina rerum Absolvit ite Deos. Non nunc ad cura
259쪽
Iniustos crevisse querora tolluntur s
altum inlapsu graviore ritarat,
Ejusmodi ergo doctri ita aut solertia a nobis non quaeritur quaeritur doctrina, ac sapientia constans ac vera , quaeli sirini in hac vita honorifica ac lalutaris sit,in ad suturam beatitudinem ducat. Ea sitne pietate, nec este, nec acquiri potest , quia ut Sapiens rursum testatur, fructu iusti est fructus arboris vita, ProU. D. quum disciplina imbuit animas sapiens v I Q Habe naus, nobilissim Juvenes, qualiter vitam suam instituere Studiosus debeat. Videamus jam breviter, quae ratio ei in prosequendis sit ineunda Non ingredior hoc tempore prolixam de singulis studiorum generibus
tractationem , quam ad singularum facultatum Professores remitto quos super hac re convenit consulere Generalia tantum monebo quae per Omnia studio tum genera se diffunditur.
Possunt autem ea ad haec duo referri, diligentiam nempe , d ordinem. Diligentia tantum in omni studiorum genere potest, ut inin agnis ingeniis praeclarum quid ac singulare hinc soleat existere mediocria vero ingenia, per
260쪽
si O, Ara Coeam plus semper effecerint, quam sine ea etiam summa. Notus est Apologus concertationis inter Testudinem Aquilam institui es quorum illa iter de quo certabatur prius confecit, quam ille, quia incessus sit duitate haec quilae moras de diverticula praevertit Ingenium enim instar ferti usu ple descit, exercitatione aptitudinem atque amplitudinem acquirit ad maxima quaeque capienda Si vero negle e sin habeatur , aut otio torpescit animus; in
similitudinem otii sui, de pigritiae, a
qua jacet, solvitur atque effae minatur. Ut hunc naturae torpore excutiat dolescens , summorum in omni doctrinae genere virorum exempla sibi ob oculos proponat, eorumque vitas nonnunquam perlustret videbit quanta diligentia atque industria ad summum
doctrinae gradum situ enixi . Videbit inter eos Aristotelis pelvim , Cleanthi lucernam, cavernam Demosthenis sinisi plane sit ignavus, excors, faces ac stimulos ad eorum aemulationem sibi sentiet subdi nec Miltiadis trophaeum eum dormire patietur. Et licet radix aliquid