장음표시 사용
221쪽
P RiM A. Is plurimi arbitrantur Fatemur multa in eis passim occurrere, quae in regenda
Repub usum non exiguum habent, ipsum quoque Apostolum Paulum nonnullas sententias ex eis ad Christianos
convincendos adducere; sed audeo tamen cum Augustino asserere, tantam
esse Sacrae Scripturae plenitudinem sapientiam , ut quicquid homo extra Scripturas didicerit, si noxium est , hic
damnetur; si utili, hic in ematur: cum quisque ibi invenerit omnia quantiliter mi didicit , multo labundantius ibi inventurussit ea, qua nusquam alibi invenire potuit. Non quod mens Augustini sit, omnium casuum singularium juris , aut Politiae administrandae exempla ac praecepta ibi semper expressa reperiti , licet plurima&maximi momenti ea ibidem animum Verbi Divini studiosum ostendimus deprehendere; sed quod in iis, quae hic exprimuntur, generales normas quasi exemplares ideas atque imagines inveniet, ex quibus de singularum actionum justitiai aequitate certus reddetur, in quibus animus adhuc tener ad prudentiam civilem formandus, nisi
vocum periculo in Prophanis scriptis
222쪽
eui sit pulchrum, quid turpe, quid utile , quid non, Plenius ac melius Chysippo Crantore dicat. Item:
Rursum quid virtus sequidsapientia possit, Vtile proponat nobis exemplar Vly
sed ego hic Platonis potius, quam P Oetae Venusini de poetis judicio accedendum judico . Non quod velim eos Repub Christiana omnino exturbari, ad linguam enim , ad venustatem poesios , ad antiquitatis memoriam , ad muliarum insignium sententiarum selectionem, servandi sibi omnino sunt; sed adprobitatis justitiae, aut prudentiae normam efformandam nobis non sunt admittendi, nisi ad divinam hanc amussim exigantur. At noscimus in Ach:lle ut de hoc aut hors, quem tantis cit
223쪽
laci Horatius, aliquid dicam auda
ciam ac ferociam militare nari veram tamen virtutem aut fortitudinem non agnoscimus. Nisi fortitudinis aut virtutis sit , convitia ex plaustro summum exercitus imperatorem effundere, id quidem ex Minervae sapientiae Deae praescripto aut Deos nomines propter ademptum sibi mancipium in vindictam excitare aut ex irritati animi impotentia cladem potius tot exercitui meditari, quam ulcerat animi aegritudinem reprimere: S plura similia, quae in hoc exemplo ab ipso Poeta at dantur Agnoscimus quoque m l ile astutiam insolertiam singularem veram tamen prudentiam aut virtutem, quam illi idem Horatius iungit, non agnoscimus cnec in eo quisquam Christianus agnoscere potest, nisi qui fraudes, mendacia, adulteria, artes magicas, propriam vindictam , inter verae prudentiae ac virtutis praescripta censeri velit De Tragicis poetis, in quibus tamen totam veterum prudentiam exhiberi non male vir quidam magnus judicavit, egregium extat C priani, ita
Epist ad Donatum judicium: quod hic interseram, ut ostendam quid de eis ve-
224쪽
teres Christiani senserint Cothurn:M inquit es tragicus prisca carmine facinora recensere, de parricidi O incestu horror antiquus, expressa ad imaginem veritatis actione replicare, ne sectilis transeuntibus exolescat, quod aliquando commissum est. Admonetur aetabomnis auditu fieri pose, quod aliquando factum est. Nunquam avi senio delic amoriuntur , nunquam temporibus crimen obruitur , nunquam scelus oblivione sepelitur , exempla fiunt qua esse jam
facinora desierunt. Et iterum Exprimunt impudicam Venerem , adulterum Martem Iovem issumsuum, non magis regno quam vitiis principem Suare iam
nunc an possit esse qui pectat integer, vel
pudicus Deos uos quas venerantur imitantur, sunt miseris di delicta religiosa Sed in quia taliquis Historici eorum aut civilium praeceptorum magistri casti magis atque sinceri sunt, minoricum discrimine ex eorum decretis animus ad civilem prudentiam formatur. Equidem fateor, in authoribus illisjudicia integriora reperiri,in ad animos non satis adversus vitia firmos motibus pravis imbuendos, tantis lenociniis non
esse instructosti interim tamen nisi
225쪽
hla divini verbi manuductio in viam re
vocaverit, quod extra honestatas ac pi tatis orbitas vagatur, non nisii summo
cum animi ac Reipublicae Christianae discrimine in exemplum proponentur. Impia enim religio non potest non consensum trahere ipsum Rei p. gubernandae modum ex hac impura faece non potest non infici sincerus ille prudentiae atque aequitatis naturalis fons. Hinc multa delicta, ut egregie Cyprianus, illis non tantum licita sed , eli-hiosa. Et licet scriptores illi, aut Rerum publicarum moderatores, Sacra Cereris, Mercutii, Veneris, Bacchi, Saturni, Z: similia, propter enormitatem scelerum, quibus Rempub inundabant, per omnia laudare aut probare nonnunquam veriti sint; ea tamen vel ex Re- ubi sua tollet re vel vitia quae eis ex ipsa institutione cohaerebant condemnare, propter religionem non sunt ausi. Quid dicam de ipsa naturae lege ab ipsorum optimis in injustitia , ut cum Apostolo nostro loquar, detenta. Hinc factum, ut omnes Draconis leges sanguine sint
scriptae. ut Plato communionem Omnium rerum, inter eas quoque UXO-
rumi liberorum in sua Re p. requitaverit
226쪽
i O, siverit ut in Rep. Graecorum 'omanorum non tantum jus vitae iecisi servos; sed jus exponendorum quoque ac tollendorum liberorum promiscuo usu receptum sit item scortationum atque aliorum nefandorum criminum impunitas relicta Imo vero
ipsius imperii Romani in alias gentes propagationem , ipse Polybius, rerum
morum Romanorum observantissimus scriptor , non ipsorum virtuti ac prudentiae, sed indomitae alicui ferociae ac pertinaciae adscribit quod judicium eo nobis majoris faciendum est, quia ipsa Scriptura sancta Monarchias illas cum feris bestiis comparavit. Quid dicam singulos quoque scriptores sectae
suae errores aut vitia redolere 3 Inde apud ipsum Tacitum, quem recentiores quidam tanquam Politicet parentem, imo Deum aliquem venerantur, ex Epicuri decretis providentia divina in dubium vocatur: S praeter alia deliri de ortu e progrestu Iudaeorum , tota religio Iudaeorum non tantum superstitionis accusatur et sed absurdis campuris commentis proscinditur Lex qua inter eos Sabbathu mandatur, atque
Idolorum cultus in infantium abjectio
227쪽
vetatur, aut necatio, indigne traducitur.
Alibi ex Stoicorum placitis illi, qui sibi ipsi mortem consciscunt, quo hujus vitaea pictiones , aut Principum iratorum manus effugiant, tantis praeconiis celebrantur , ut nimia illorum admiratio nonnullos Christianos ad imitationem transversos egerit utinam in ipsa hac patria nostra hujus imitationis exempla non extarens Haec eo a me non dicuntur , ut ejusmodi scriptor ev negligendos aut parvi faciendos judicem Esed ut ostendam rem plenam periculi esse, si ad nimiam eorum admirationem juventus excitetur in ut Christiani intelligant, quaecunque ab iis ad ci-xilis disciplinae usum traduntur, ad noriam divinae legis semper esse revocanda ut plena cum animi fiducia in exemplum adduci possint. Sed hic seculi nostri morbus jam paulatim invalescit, omnibus remediis divinis&humanis expugnandus, ut in consiliis publicis .privatis hujusmodi scriptores in exemplum allati, majori admirationi sint; quam si ex ipsa Historia Sacra, aut divinae sapientiae praescriptis ea adducantur. Taceo alios, qui perversiorii judicio impuri illius Machia velli pla
228쪽
co O , o et i cita a sanioribus quoq; gentilibus condemnatari suorum consiliorum normam audent constituere. In quo pie- , probitas, fides , privata bonasunt; quo juvat reges eunt atque omnis Improbitatis, tyrannidis autoramenta pro civilis prudentiae exemplis aut praeceptis habentur. Utinam animi vere Christiani haec serio agnoscere nis adscenderent cum Mose in montem Dei, ut ex ipsius D iore quid faciendum aut omittendum, imitandum aut fugiendum sit , primum exquiterent;
haud paulo meliorem itiniorem reipub statum inter Christianos observaremus. Recti iudicavit in dissertationibus suis Poluicis, militaribus Lanoaeus, vir bellio iuxta ac pace clarus, de simul vera pietatis verus custos ex duorum librorum lectionem admiratione nimia, perniciem fere morum mprobitatis ui regnis hebus; ubi Christianis nasci nempe ex conficti illius Ama- disii, similium ludicrorum authorum fabulosiis narrationibus, in quarum lectione adolescentes multi aetatis su florem perdunt, siteneti eorum animi paulatim ad multorum vitiorum imitamenta adsuescunt: de ex lactione de
229쪽
i testandorum scriptorum Florentiniri diu Secretarii, qua animi iuvenum de virorum , perversis solertiae civilis si mulacris imbuuntur, atque ad omnem sim pietatem Limprobitatem coeca ho- norum ac titulorum cupidine estingun
itur. Unum hic adhuc adjungo , quod
velim in animos candidatorum juris, Seivilis scientiae alumnorum quam altissime descendere. Nos hic vir urnin- struere, qui non tantum Chlistianae, sed Ri formatae Reipub pra futuria sit ac proinde qui non tantum inspectionem in res Civiles, sed in Ecclesiasticas quoque est habiturus. De qui, non refor- imido asserere, nanium difficultatum
de controversiarum, quae inter Magi ratus, Ecclesiae Re formatae antistites non raro riuntur , ex sola lacraescripturae ignorantia aut neglectu oriri. Nam cum gubernatio Reip., regimen Ecclesiasticum, in Ecclesiis Re-
formatis, ita inter se imi ilicata sint, ut
mutuos saepe fines ingrediantur , fieri non potest, ut non aliquando hic in diversa studia rearteseatur, si Reipub. Re formatae Rector divinarum institutionum atque exemplorum ignarus sit, id quarum normam res illae sunt dirigendae.
230쪽
gendae Pontificii ut huic periculo occurrerent Magistratum ex omni cognitione regiminis Ecclesiastici exturbarunt, Rempublicam crexerunt in Republica Imo vero Pontifices eorum&Episcopi rem eo perduxerunt, ut reluctantibus frustra tincipibus magistratibus, sibi supremam potestatem inspectionem in ipsorum munus usurparint. Reformati semper fassi sunt, divisum quidem esse utrumque regimen , interim tamen Magistratui supremo tanquam utriusque tabulae custodi, ex Dei Verbo aliquam curamqinspectionem in Ecclesiasticum regimen competere. Fac ergo , Magistratum aliquem , qui divinarum institutionum atque exemplorum , quae hic sola gubernaculum tenent, ignarus sit, ex solo ure civili scripto , vel humana quadam prudentia, consilia sua hic moderari Antistites vero Ecclesiae ex divinarum institutionum. exemplorum praescripto an non hinc necessiario Ecclesiae ac Reip. collisio ac perturbatiosequetur Adeo ut vel ejusmodi agistratibus hic ossicium deserendum sit, vel alienis tantum oculis, judiciis nitendum quod animus vere Christianus in