Compendivm Ethicæ Aristotelicæ ad normam veritatis christianæ revocatum-fab Antonio Walæo ... accesserunt ejusdem Orationes dvæ cum Hymno ad Devm, & Theodori Schrevelii Jambi morales continentes totius philosophiæ moralis summa capita ac præcepta

31쪽

r in Trima et M. I gnitionem perceperit. Nam plerique tractatus, qui a veteribus Philosopliis conscripti sunt, particulae quaedam sunt hujus scientiae. Oratores sententiis ex

Ethica petitis sunt pleni Historiae ipsae, praeter judicia Ethica, qua passim

occurrunt , exempla humanarum a-ectionum ubique proponunt, quae ex Ethicis reguli judicari debent, honestane an inhonesta, laude ne an vituperio digna, imitanda sint an fugienda . Vt vero genuinus hujus scientia usus Icr tanto melius cognoscatur, discrimen Eihicae Chiistianae aristotclica b c 'ch viter hic adnotandum. ha&Λ-i Ethica Aristotelis, praeterquam ristoteliquod plane ignoret Euangelium, virtutes quae ad Euangelium proprie spectant, legis quoque moralis praecepta valde imperfecte tradit. Nam de praeceptis prima tabulae

parum aut nihil agit, in qua tamen virtutes praestantissimae continentur Pylla agoras, Ilato hic paulo felicioressuerunt, quia in Syria de Egypto peregrinati sunt, i Hebraeorum sapientibus multa didicerunt, quae Aristoteles vel nescivit vel neglexit. 3. Nonnullas quoque virtutes secundae

32쪽

Partitio hujuc

LiS INTRODv CT Iocundae tabulae Aristoteles praeterivit, ut misericordiam, obedientiam superioribus debitam, c. imo xvitia quaedam virtutum loco habuit; ut vindi

ctam aliquam sui ipsius laudabilem ju

dicat primos affectuum seu concupiscentiae motus inter vitia non ponit, cum tamen praecepto decimo prohibeantur.

. Denique Aristoteles verum principium, verum finem verarum virtu- tu ignoravit nam Principium omnium actionum virtutis, ex virtutis habitu tantum educit cum tamen&fides in Deum per Christum,&Charitas seu reverentia Dei, virtutum verarum actiones ex ipsarum habitibus educant , in finem rectum dirigant Finem ultimum propter quem virtus exercetur

statuit ipsam honestate. De gloria Dei, felicitate futura , ad quam omnia, etiam ipsi honestas , referenda sunt, merum hic es silentium. Unde necessario consequitur,si quis in hisce Ethicis extra erroris periculum versari velit, omnes hujus scientiae partes esse corrigendas ad normam Verbi Dei Vex eo

esse supplenda, quae hic desunt. Vt ergo scientia haec methodice

33쪽

ar ET MICAM. Idibreviter a nobis tractetur, idque secundum ordinem quem Aristoteles secutus est, primo de ipso Summo Bono agemus, deinde de Mediis ad summum bonum ducentibus. Omnis enim scientia practica a summo ejus fine incipit, quia summus finis amorem conciliat mediis , de ordinem in mediis constituit.

Media haec virtutes sunt, &contraria earundem vitia virtutes ut viae , ad summum bonum tendentes vitia ut avia ad summum bonum contendenti sedulo vitanda.De virtutibus autem duobus modis

agendum P mo in genere, de earum causis interni atquc Accinis, subjecto

item atque objeclos deinde in specie de

singulis virtutibus, atque illarum oppositis vitiis Virtutes autem sunt duorum generum, simplices,&compositae. Simplices rursum vel voluntatis vel intellectuS: compositae, virtus heroica, hamicitia. Hunc ordinem sequitur Aristoteles, ideo, nos eum sequemur.

De summo enim hominis bono agit lib. I. De causis, objectis virtutum generalibus agit lib. 1. prima parte tertii. De

34쪽

ro DE vMMO De virtutibus voluntatis reliquo lib. 3. item .hs. De virtutibus intellectus, lib. c. De virtutibus compositi s nempe virtute heroica agit lib. . de amicitia lib. 8. i.

Denique de voluptate tabeatitudine contemplativa, lib. io. PAR PRIMA

De summo hemitus Bono.

vocatur extremus finis omnium actionia humanarum,

quod etiam beatitudo , selicitas appellatur. Graeci appellant Nysa, quia nos beatis mentibus similes facit; vocant etiam cardi re, ab aeresi , id est, bene, feliciter agere sitem et AP b, dc D DA , de DDe eo primum inquiremus, an sic aliquod summum Bonum secundo quid non sit denique quid sit. Summum aliquod Bonum esse homini propositum, nemo Philosopho- rum unquam negavit,ideoque tam anxie

summu

35쪽

HOMINIS BONO LIxie inquisiverunt , quidnam illud sit. Probatur vero idem multis de firmis

rationibuS.I. Omne animal appetit aliquod bonum sibi proprium, in quo acquiescit. Homo autem est animalium praestantissimum.1 Natura nihil secit frustra atqui homo per naturam concupiscit faelicitate iaci eis dariar a licitarum , aut illa

concupiscentia esset frustra. 3. Singulae actiones hominum habent aliquem finem, praecipue vero sapientum. Ergo dandus est aliquis finis summus, in quo actiones hominuina tandem acquiescant vel dabitur pro-c ressus finium in infinitum quod est

absuraum. . Homo est capax insaelicitatIS, er

go faelicitatis calioquin enim esset

creaturarum miserrima.

s. Denique homo instructus est mediis c instrumentis ad summum Bonum ducentibus. Ergo capax est summi Boni Antecedens probatur, quia praeditus est mente, honestatis cilicitatis intelligente citem voluntate, virtutis sis elicitatis capace. 1. Obi. Si aliquod est summum Bo

36쪽

et D sv MMonum, cur Philosophi in tam varias de summo Bono sententiasiverunt, cur

quidam hoc, quidam illud pro summo

Bono habuerunt Resp. Hanc diversitatem lententiarum de summo Bono, non est utrum

aliquod sit, quod omnes fatentur sed quidnam illud sit. Causa vero cur hic dissenserint, dari possunt,

I. Caeci lac 'raric in diomine jam corrupto.

et Studium aliis contradicendi. 3. Denique affectatio inanis gloriae, qua quisque sibi novam sectam erige reo eligere voluit. Nam si Philosophorum sententiae accurate perpendantur, EpicureiSexceptis, qui non aliter Philosophi, quam ignis plectus, ignis appellandi sunt, reliqui omnes deprehendentur re ipsa convenire, etsi in circumstantiis quibusdam varient. 3 sis At quando homines id assequuntur mumba Respondet hic Aristoteles, in hac vita quaerendum esse summum Bonum ho- mini, reo tum demum cum C Ita decesserit. Ia se tentia periculosa est, si verba, ut sonant, accipiantur. Alii tamen illum excusaui, quod hic gat adversus

37쪽

seli

a 3 versus Solonem de felicitate civ tuae in civitate acquiri debet, vel nus quam Sed haec excus ut nullius mo-imenti est , quia Aristoteles agit de summo Bono hominis, quatenus est

homo, atque omne animantes caeteras superat, ct felicitatis est capax Melius ergo illum excusant, qui ejus sententiam conserunt cum sententia Platonis, qui statuit in hac vita aliquem gradum summi Boni acquiri posse ac debere perfectam vero ejus possessionem demum haberi post hanc vitai sed ab iis solis qui aliquem ejus gradum hic obtinuerunt. Quia sententia in Thesi vera est cum Christianis mo consentiensu cui Lipse Aristoteles videtur consentire lib. Io Ethicorum, ubi agit de beatitudine contemplativa. Hactenus prima quaestio, nempe an sit summum Bonum Sequitur jam ut inquiramus quidnam illud siit ubi pri

naum sententias falsas refutabimus, deinde veras adstruem US.

Sententiae falsae vel sunt vulgi , vel quorundam Philosophorum. Vulgus hominum fere judicat summam faelicitatem hominis stam esse in divitiis,& omnes actiones esse referendas

summum Lonuim

38쪽

1 DE vMModas eo ut homo ditescat. Sed haec sententia viris sapientibus indigna est , cssequentibus argumentis refutatur.

l. inlita divitiae saepe per injusta

mala media acquiruntur; summum autem Bonum non nisi perjusta, bona. r. Qisia summi Boni possessores ipsi sunt boni. At multi divitiarum pos sessores sunt homines mali, vitiosi.3. Summo Bono nemo ad malum uti potest. At divitiis multi ad scelera

abutuntur.

. Divitiae sunt instabiles sum. mum Bonum est stabile de permanens. s. ivrrim hominis appetitum non implent . nam quo pluri sunt pota pluustiuntur aqua . At in summo Bono hominis mens plane acquiescit. c. Denique , divitiae ab optimis propter se non expetuntur, sed propter aliud : summum autem Bonum propicr se tantum expetitur. Secunda sententia vulgi, est multo rum Politicorum, virorum Militarium, qui pro summo actionum humanarum sine gloriami honorem habent, ut Cicero testatur in Oratione pro Archia Sed etiam haec sententia

ab omnibus Philosophi rejicitur.

r. Quia

39쪽

i Quia honor gloria saepe ab in

dignis ac triritur: summum autem Bonum non nisi a dignis. Quia honor est inconstans: silmmum auteni Bonum est constans,

stabile. Quia honores magis honorantis quam honorati, id est magis est in potestate arbitrio ejus qui honorem defert, quam ejus cui honor desertur. At summum Bonum est in potestate

posside iaci S. Denique quia honor ab Optimis p O iter se non expetitur sed propter aliud nempe ut it testimonium virtutis ipsi, tum summum autem Bonum propter se expetitur. His sententii rejectis, sequuntur a ii te sententiae Philo phorum , quorum ti 'quatuor siectae apud veteres praecipue ' rum fue uni celebres, Epicureorum scilicet, Stoicorum, Peripateticorum quorum princeps fuit Aristoteles, Academicorum quorum princeps Plato.

Epicurei summum Bonum hominis in voluptate constituebant Stoici inhabitu virtutis: Peripatetici in actione virtutis Platonici denique in unione hominis cum Deo.

40쪽

sutatura

ri SuMMO Singulas has sententias examinabimus, inquantum veritatis in se contineant videbimus. Epicureorum sententia duobus o dis explicari solet Veteres plerique, ut Cicero, Horatius,i alii sententiain Epicureorum intelligunt de volia plate corporea. sensibus externis oblectationem afferente. Recentiores quidam conantur eos excusare, se voluptatem eos intellexisse volunt, non voluptatem illam, quam homines cum bestiis habent communem sed voluptatem animi puram, a rebus corporeis abstractam qualis animo hominis oboritur ex cognitione rerum insignium, osa si ione rerum hones arti m.

Si igitur Epicureorum sententia hoc posteriori modo intelligi posset, non esset usque adeo absurda ; nam omnes fatentur illam animi obieci attonem ex illis causis orientem, aut esse summum Lonum, aut saltem summi Boni indviduum adjunci um, quemadmodum postea explicabitur. Sin vero haec Epicureorum opinio intelligatur de voluptate corporea, sensibus externis oblectationem afferente , quemadmodum plerique vete-