장음표시 사용
41쪽
ns Mi NI BONO. et res intellexerunt, tum sententia illa absurda esst,i homine indigna, ut ex se-ouentibus rationibus liquet. i. Summum Bonum est i omini proprium voluptas autem illa est hominicum bestiis communis.1. Qi id quid parit sui satietatem iraedium , , nitentiam illud non est summum Bonum diat talis est voluptas
s. Quidquid hominem ad honestas
actiones ineptum reddit, immo&ad gravissima scelera excitat, illud non potest esse Bonum hominis , multo nainus summum Bonum Talis vero est voluptas corporea. . Summi Boni fruitio cum posside tur impediri non potest at voluptatumst uitio vel morbi; vel senectute , vel aliis casibus impeditur. . Summum Bonum cum virtute pugnare non potest, inquo amplius eo fruimur eo meliores fimus. At nimia voluptatum fruitio cum virtute pugnat, nempe cum temperantia, tor titudine. Ergo, c. Obj.Illud est summum Bonum quod omnia animantia simul expetunt Atomnia animantia tam rationalia u.int
42쪽
Respondeo i Negatur maior, qUNillud non potest esse summum Bonum hominis, quod homo una cum bestiis expetit: scd quod peculiariter tanquam homo debet expetet e. Deinde respondeo ad minorem fatemur esse quid aliquid in homine, quod ad voluptates fertur, nempe appetitiam sensitivum ded illud non est praecipuum quod in homine stri Summum vero Bonum hominis non debet li: et in sa- cultate hominis ignobiliore; sed in parte ejus nobilior quae st ratio mens, cui aliud multo excellentius bonum propositum est quam voluptas. Hae responsiones Philosophorum enervant plane argumentum Epicuri; Theologi vero etiam aliter respodent, nempe in minore esse fallaciam accidentis. Nam quod homo ad corporis voluptates sua natura proclivis est, illud non habet ex prima sui creatione , in qua facultassensitiva, mentisinctae, ad imaginem Dei conditae plene subje-ecta erat sed ex corruptione seccato, quod naturam hominis postea invasit.
quo factum est, ut mens sua sanctitate desti-
43쪽
HOMINIS BONO. et 'destituta, sensitivae facultati imperarea nec velit nec possit, nisi illud viti tum a Deo refraenetur; quemadmodum id in quibusdam Ethnicis refraenavit; vel nisi corrigatur per Spiritu Sanctum, quemadmodum fit in iis, qui per fidem in Christo regeniti sunt. Restitatis sententiis manifesto absurdis, restat ut illas examinemus, quae veritati magis sunt consentaneae, Ibmul ostendamn quam parte illae cntentia desecta sint.
Stoici Peripatetici, Academici in e hoc consenserunt, quod summum bo , iis taminis Bonum in virtute sit quaeret tum Peripa Argum a quae eos moverunt, hil lunt tetic
i. Illud est summurn hominis Bo tum num , quod praestantissimam partena hominis maxime ornas illustrat At virtus mentem hominis, qua praestantissima ejus pars est, imaxime ornat cillustrat sirgo virtus est summu Bonsi. r. Illud et summum hominis Bonum, quod hominem Deo quam sumillimum reddit hoc vero est virtus. s. Illud est summu hominis Bonum, quod nullus Fortunae casus ab hornine auferre potest: at hoc est ista virtus.
. Illud est summum hominis Bo-
44쪽
inter Stoicos veri- potericos de
autem es Evirtus. s. Denique , illud est maximum horminis Bonum, quod omnia minora Bona, honesta, vere bona facit. At virtus facit, ut divitiae, honores, valetudo,&c.
recte ab homine usurpentur. Ergo illii dest maximum hominis Bonum. Hactenus ergo Philosophi inter se convenerunt. Sed inter Stoico Peripateticos quaestio nobilis movetur, sitne habitus virtutis maximum illud
Bonum, an vero virtutis actio. Fateban.
tur quidem utrique, utrumque semper conjungi; nam actio virtutis nulla constans si nisi ex habitu proficiscatur habitus virtutis in mente nullus esse potes , nisi actiones suas producat.
Contendunt tamen Stoici , sit haec duo inter se conserantur, eminere virtutis habitum Peripatetici vero contra, antecellere virtutum actiones. Stoicorum argumenta haec sunt.
i. Illud quod a nobis potest auferri, vel ab alio impediri, non est summum sed co aliquid est majus. At actio exercitatio virtutis potest tolli impediri, habitus vero nunquam. Ergon a
45쪽
non actio, sed liabitus est summum illud Bonum.1. Illud est maximum Bonum, quod ita est in nostra potestne ut a nulla alta re pendeat At soliis habitus nulla alia re pendet, actione vero vi tutum pendent vel ab objectis neceu riis , vel ab instrumentisti ut in pacet sortitudini bellicae non est locus cinpaupertate liberalitati, cc. Ergo, c. 3. Summum Bonum totum simul possidetur, non per partes. At actiones virtutum simul possideri non possunt, quia nemo omnes virtutes simul exercere potest habitus vero omnium virtutum simul possidentur. Ergo habitus, non actiones sunt unamum Bonum. Haec sunt praecipua Stoicorum argumenta.
Peripatetici sua quoque habent, non parvi momentiri quibus contra
probant sum naum Bonum in virtutuna
actionibus , mon in habitibus consistere. Primaria haec sunt. I. Ociosus Sc dormiens non potest dici summe felix Atqui otiosus cdormiens, virtutis habitum habere potest. Ergo in virtutis habitu non est ita summa felicitas. q. et illud
46쪽
r, M M ollud non est summir mionum, cui aliud Bonum addi potest , quo si it persee ius. At vimnum liabitu addi post uni virtutum actiones, quibus ipsii habitus perfectiores illustriores redduntur.3. Summum Bonum propter se cxpetitur, e non propter aliud. At habitus virtutum expetuntur propter actiones. . Quod maximam jucundita tern& voluptatem animi habet adjunc am, illud est summum Bonum At actiones virtutum, non habitus, maximam jucunditatem voluptatem habent
Quod nos Deo similiores reddit, id pro maximo Bono est habendum. Sed actiones virtutum nos magis Deo iniriles reddunt, quam habitus uiuia
Deus in perpetua actione effatur Ergo, C.
Hae duae sententi: et dives Aideantur, non ita tam et pugnant, ut non aliquo pacto possint conciliari. Nam Stoici non sentiunt habitus virtutum sine ictionibus esse summum Bonum: sed hoc tantum volunt, illos qui virtute sunt prediti, etsi exercitatio actionis e rternae impeditetur nihilominus tamen
47쪽
HOMINI BONO. 3smanere felices quia habitum virtutum
actiones ea tum internas, quae nunquam impediri possunt, semper possident. Peripatetici quoque nullas veras actiones virtutum agnoscunt, nisi quae ex habitibus suis proficiscuntur, tacum de actionibus loquuntur, in primis internas intelligunt, quae nunquam impediri potitant, ac se ubi opus est etiam oris os en tantam licet omnes simul
adesse non possint, tamen propositum eas omnes suo tempore exercendi, a viro beato tolli non potes .
Haec controve ista igitur ita concilia ,ri potest . Sed restat alia quaedam quT uia
stio inter Stoicos .Peripateticos agi Peripate lata, de Bonis nempe corporis tortu tuorumnae, qualia sunt bona valetudo , robur dissens , corporis, nobilitas, divitiae, honor c. An haec etiam vere Bona sint appellanda, in eorum post illo viro beato sit ex oetenda Aristoteles ea esse vere Bona statuit , ac proinde etiam expetenda : licet absentia eorum Bonorum, hominem virtute praeditum non possit plane reddere infelicem dc miserum: tamen statuit, felicitatem ejus per eorum absentiam obscurari quia instrumentis destituitu ad quarundam vir- s tutum
48쪽
haec plane contemnunt, ne inter bona quidem numeranda censent, quOrum argumenta Cicero explicat secundo paradox O.
Obj. Atqui, inquiunt Peripatetici, ejusmodi bona fortuni corporis sunt
utilia, immo nonnunquam necessaria ad quarundam virtutum actione exercendas Ero o bona illa fortunae incorporis virtutem reddunt illustriorem. Respondent Stoici, Primo pernegationem consequentiae; quia id fit per accidens , propter hominum pravam opinionem, quae virtutem illustriorem judicat, cum pluribus innotescit, aut splendorem externum adjunctum habet. Deinde etiamsi concedi possit debeat quasdam actiones externas virtutum , per absentiam horum Bonorum impediit tamen interna impediri i)on possunt rursum per ejusmodi Bonorum absentiam , suppeditantur
occasiones, achionibus virtutum eden
dis, quae magis illustres sunt laudabidis quam illo quae impediuntur. E. G.
49쪽
R MINI BONO. 3 homo valetudinarius non potest exercere vii tutem liberalitatis potest a men vir fortis etiam in adversa valetu dine non minus laudabilia praestare, nempe corporis cruciatus fortiter ptat crater ferres item divitias: honores parvi facere, o paucis esse contentus quae virtutum actiones magis arduae sunt, quam priore S. Haec Stoicorum opinio valde mascula est: ha Christianismo non arena, si nempe senserint haec fortun mona non esse Bona mora lia, nec eorum absentiam, animi felicitatem tollere , imo vero sis pius eam illustrare, ut in Hiobo , Davide, aliis Sanctis videmus. Sed si intellexerint ea non esse Bona naturalia, quae sobrie ac legitime expe
ti ac usurpari possint, iniurii sunt in na
i. hi a Deo sunt condita. r. Qi a a Deo sae , conceduntur in praenarum obedienti contraria, mala vel pro afflictionibus uastigationibus, vel nonnunquam pro pinnisi Liliguntur.3. Denique, etsi homines pravi iis
p ave latitur, tamen id fit per accidens boni vero iis bene utuntur, nem-
50쪽
pe iri per ea aliis benefaciant in suas actiones illustii ore re sciant. Hactenus probatum est, summum Bonus ii consistere in virtute ac ioncssis , sua suo tempore producente, cui vir-Abrium suti tanquam individua comes, semper conjuncta est honesta quaedam animi voluptast tranquillitas. Nam qui virtutis habitum possidet, eam curri Occasio postulat et in exercet, is animi quadam jucundit ite perfunditur, c conscientia tranquilla fluitur bum contra, aes iones ccleratae animi dolorem aegritudinem secum trahant. Hinc nascitur nobilis quaestio inter ipsos Peripateticos , an eisentia dorma summi Poni , consis re in illa animi tranquilitate, .voluptate qua virtutem conseqiritur: an vero in ipsa virtutis formai natura, quae hanc animi tranquillitatem semper h. bet comite.
Quidam magni nominis philosophi
atque etiam Chiistiani, statuunt virtutem quidem te summum Bonum hominis: sed causiluer, ut loquuntur, quia 1acmpe hanc animi tranquillitatem, jucunditatem panis ipsam autem illam animi tranquillitatem jucunditatem esse summi in Bonum formaliter Ar