장음표시 사용
51쪽
H o MI B o. gumenta quibus nituntur haec sunt: i. Iod omnes etiam Boni S vir tute praediti appetunt, illud est superius Bonum quam ipsa virtus Sed omnes Boni qui virtutem jam possident, expetunt tiam illam animi quietem, voluptatem; contrarium vero dolorem ut malum stac iunt. Ergo illa animi tranquillitas est iuperius Bonum quam sit ipsa virtUS. Sed ad hoc u ut lentum rei pol detur, expeti quidem a virtute piae ditis hanc animi tranquillitaten on tamen ut ipsum summum Boiiuili, edit summi Boni adjunctum, fructum, quemadmodum honor ab isdem xlicti potest cum ipsum summum Bonum , vel ipso risi otele teste , non tantum maximi sit jucundum , sed fi etiam maxime honorabile.
Illud quod propter se ita expeti-
It Ur, ut propter nullum aliud expeta ut tur, est summum Bonum. Haec animi et tranquillitas propter se ita expetitur, ut propter nullum aliud expetatur; litus vero propter hanc animi tranquillitatem expeti potes . Ergo illa animi tranquillitas non virtus es summura
52쪽
r, o Respondetur ad hoc argUmem IIII, minorem non esse sima pliciter veram ;quia etsi illa voluptas propter se etiam expetatur tamen praecipue expetitur virtutis luci us testimonium; quemadmodum honori vera gloria etiam expeti potest. s. Animi tranquillitas, laetitia gaudium, det voluptas animi,&c in omnibus sere linguis pro felicitate tabeatitudine usurpantur. Ergo in iis sita est
Sed hic etiam responderi potest ad
antecedens , esse metonymiam effecti pro caussa, item adjuncti pro subjecto; cum animi illa tranquillitas pro feliciatate sumatur, quia est felicitatis individuuni adjunctum S ef istum. . Deus ipse in sacris scripturis promittit voluptatem animi gaudium coeleste, tanquam prae mi unam finem laborum nostiorum. Ergo summa selicitas hominis in eo consistit. Res onderi potcst ad antecedens, verum quidem esse, hoc gaudium coeleste promitti in sutura vita, Vanimi l. lam pacem tranquillitatem in hac vitae sed plura quoque promittuntur, quae sunt majoris momenti, nempe Dei
53쪽
noMI NIL BONO. 'vis, fruitio, item plena sanctitas, gloria ac proinde cum scriptura ita loquitur, synecdochice loquitur.
Propter haec argumenta omne vere
philosophantes agnoscunt, in ipso sum ipsi, non in Bono hanc animi tranquillitatem
gaudium reperiri re tamen accura iuncta est lius expensa, statuendum est, eam O, summutius esist affectionem inseparabilem, Iararim, adjunctu proprium summissioni, quam ipsius summi Boni formam essentiam vero summi Boni consistere in virtute, tanquam hujus gaudii causa. Argumenta quae id demonstrant haec sunt. a. Quia non ab illo gaudio, aut animi voluptate nominamur Boni sed virtute Illud autem es essentialiter Bonum, a quo Boni appellamur. r. Qissia homines vitiosi, qui intemperanti res injustitia habitum contra erunt, etiam cum voluptate actiones suas exercent. Si ergo in illa animi ob lectatione consisteret forma summi Ioni, tiam scelerati aliquam partem
eius aliquando possiderent 3. Per quod animi illa voluptas con-ssequitur, ut bona silaudabilis sit, illud est majus Bonum , quam ipsa voluptas. At a virtute voluitas illa animi conse
54쪽
3 DESvMMO qtiitur ut bona it laudabilis: ergo ecc. . Denique, quemadmodum omnibus rebus appetitum spe stantibuS, Oluptas aliqua es conjuncti, ita etiam conjunci aest sumnio Bono. Sed voluptas qui edam omnibus rebus appetitum spectantibus es conjunci an non ut finis extremus illarum rerum sed ut quaedam assi et io, per quam V petitus
excitetur ad res illas tanto avidiuScxpetenda S.
Quemadmodum videmus in cibi Scpotu, umptione neri, item in acquisitione honoris, scientiarum. Ergo etiam stinam Bono haec voluptas est conjuncha, ut ipsa vitta tanto ardentius amo is expetatura non ut animus simpliciter in illi voluptate acquiescat. Ex iis igitur quae dicta sunt, hac e-Ii is disputati, lumini Boni de initio se- sentetitia cundum Aristotelem , talis est; Sum- Aristote inum Bonum est actio virtutis perse-
His aerio mira undique perfecta, qui
animum hominu iucunditate in axima
perfundit , es ipsum hominem summo
honore denu in facit. Virtius quae hic persec Ucatur, duplex ab eodem statu tur, Contem
55쪽
HOMINIS TONO. iContemplativa in mente vocatur Sapientia.
Activa in voluntare vocatur Iustitia. Quae duae virtutums ecies, quo persees ius in uno homine conspirant, eo isse licior sto beatior etsi saepe contingat ut in uno sapientia, in altero justitia magis emineat; qui nihilominus felices censentur, etsi imperfectius Perse stavero felicitas ex utraque conjuncta de mum nascitur. De qua conjunctione utriusq; virtutis Aristotcles multis agit
lib. io. Ethicorum. Per vitam vero per-
afectam quid ab eo intelligatur, disputa- iri solet maxime autem probabilis est dilla sente uia, qua, per vitam per fictam, is talis vita hominis intelligitur, quae j isto tempore perdurat, toto cursu suo mitiosis actionibus non maculatur. Haec sententia Aristotelis si secun Pi ecti'
una mentem civ iu matur, vald im ibi. ape: feeta est: in vero mens ejus cotri si . agatur, inverba sumantur in eum scia- sum quem ferre possunt, tum sententiari haec cum veritate conciliari potest. Nam homo in cum finem est creatus a Deo, ut peractiones virtutum, tam mentis quam ollantatis, ipsi est et con-
formis. Sed hic rursu defectus cst, quod
56쪽
et D Sura Mocxtrema hominis persectio in iis e vir tutum actionibus statuatur, quum haec conformitas, quae in hac vita postulatur, sit via tantum seu medium ad felicitatem futuram aeternam. Nec vero
virtus ita propter se expetenda es , ut etiam non expetatur propter aliud, ecquidem majus bonum nempe ut peream Deus colatur, proximus juvetur, via sternatur ad felicitatem suturam. 'te' Plato vero hic altius ascendit, qui surtinium Bonum coriis ere statuit ita
chesistia Nili One se uti uitione Dei. Virtutes ve- cum reo, quae hic haberi posititit, sensi es e ea consit naedia mentem nostram Sc volunta-': tempurgantia, ut tanto facilius tame- ' Deu a nobis videri, de nobiscum uniri possit. Inter virtutes autem illas purgatrices, praecipuam statuit religionem piet item in Deum, quam Aristotelestii plane praetcrivit. Hanc Dei visionen, fruitionem appellavit deam, ut praestantissimi Pla tonici notant, quam mens nostra semper contemplari debet, ut sempericli esse posit. Ac proinde qua hic ab Aristotele contra Platonem disputantur Ideis, ac si Plato statu cret felicitate i
57쪽
consistere in contemplatione Ormatum abstiactarum, illa praeter mentem Platonis ab eo dici videntur, quemadmodum Platonis libros legenti facile liquebit. Haec sententia Platonis optime congruit cum veritate Theolo ica. Nam sacra scriptura teriatur summum homInis Bonum consis ere in Dei visione Scse uitione quam visionem Dei nece in-rio antecedit vera mentis illustratio voluntatis purgatio, quemadmodum Christus Matth. s. loquitur, Deati mando corde, quia D m ipsum videbunt. Sed hic erravit Plato, quod veram causim, perquam mens, voluntas nostia pu gaturis praeparatur, ignoraverit
quia sola Christi per fidem apprehensi
gratia, essica ejus ad mentem boluntatem nostram per Spirit S. applicatio, vera causa purgationis hujus est. Quemadmodu Petrus testatur Achor. Is cum dicit ide purgari corda nostrae cujus gratiae per Christum nobis partae fructus Se testimonia sunt verae Christiant virtutes, quarum muli modum virtutum Ethicarum longe e Xcedunt. Et si talio fateamur, virtute illas, se ut scriptura loquitur, bona ope
58쪽
DENATVR Arari esse media per quae nobis ad turam ac coelestem felicit uena est tendendum quia licet non in causa re. fuanti suti tamen via Regni, ut Ber- nardus is rotunde loquitur. PAR SECUNDA .
Odia agit de Virtutis natura in
scientiae parte egimus, nem- pe summi Bonori tanquam omnium actionum humanarum fine sequitur jam ut ad alterampa tem procedamus in qua agendum erit de virtutibus, vitiisti quae media sunt de vi a i summum illud Bon una
ducentia Id aute et line fiat, i in genere
de natura vit tutis erit agendum , deinde m specie de singulis virtutibuS. In genere ad naturam virtutis recte intelligendam haec sunt explicanda I. quodnam sit subjectum cui virtus primario inhaeret. 1. Qisodnam sit oble-ectum , circa quod praecipue vertatur
59쪽
nique, quae sit eius natura ac definitio, in quot genera dividatur. Subjectum vi: tutis omnes Philoso I esu. rhi agnoscunt si animam hominis
Id autem ut accuratius in citis Lux , Ut ejus facultates metu haec si ar nobis sunt cognoscendae. Nam exacta earun Isimi rata tractatio ad Physicam spectat. Anima humanae facultates ab omnibus Philosophis statuuntur duae quarum prima rationalis, Graece et o - , Ee, seu λιγκον appellatur caltera vero irrationalis, seu et re Aa unpi-Primae ficultati imperium iecundae obedientia convenit, in homine bene constituto. Rationalis facultatis duae sunt pa tes, intellectus scilicet e volunta S. Intellectus duplex cli, Theorcticus, Practicus Theoreticus appellatur, qui es si inpliciter Ut vera comi prem
hendit, sine ullo adactionem suturam respectu Practicus, qui res comprehendit, prout humanis actionibus sub- ljectae sunt. Hic intellechus, cui reminissecti sub servit, uobus modis res Ethicas comprehendit, I In genere, quatenus natura sua
60쪽
DENA TvRA sua atque absolute sunt bonae vel malae; deinde in specie, quatenus intelle tus res obje stas cum suis circumstantiis, ccomparate cum aliis tibi bonas vel malas, ac proinde agendas vel omittendas
Prior vis, quae in genere de rebus Ethicis judicat, est integrior in homo
etiam naturalis de bonitate vel malitia multarum actionum in genere rectius judicat; laec vis propite conscientia, graece cremet gen appellatur. Altera i , quae in specie de singularibus actionibus judicat iudicium ultimum rationis practica dicitur , est corruptior quia ratio illa specialis affe
ctibus suis seducta, sibi bonum iligendum sepe judicat, quod in se ac sua
natura est malum,in malum esse judicatur. Quemadmodum allud Medeae ostendit: Sed trahit invitam noυ vis, aliudque cupido.nem aliud suadet video meliora, proboque; Deteriora sequor. Secunda pars rationalis facultatis est voluntati, quae est appetitus animae rationalis persequens aut fugiens, quod