장음표시 사용
21쪽
l Aliud est voluntarium nee genrium, aliud rotuntarium liberum, seu eontingens. Primum est illud imis sic a voluta leiam siet Milue, iit. Posilis omni hus ad agendum pra ponendis, no P0sSit non Igor'. Sie tipali in coelo Doum necessario dili-gnni: sic homo in torris necessario prosequitur soli ritutem.-Secundum ustro est
illud, quod Sie procedit a voluntat', ut, ro iiis otiam ad Ig ndum Praeponendis. Idhue tam n possit non agere, si ita Di timerit. Sie adesoscons, post p'rata omnia od indondum paranda, potest adlluc a ludoso blistis oro, si volit 23.2 Aliud ost rotuntorium perseetum, et ni iud ost resuxtarium imperficium. v liii duriti it persorium est illud quod procedit a voluntate eum porsocia cogniti n-tio, qua ration s boni et mali io notoseant: si vo quod sit ex Plena cognitione rei. Utisi si iris persecte sci Pns Pt volens earnst mandue t die urtito. Voluntarium impor-Potum est illud quod a voluntalo proe dii eum cognition ' imper via, qua num Peelare non innot eunt honi et mali relin- nos ad usum tibi rialis porsectum, si d imi r socium tantummodo. Tales sunt actiones hominis non persecto vigilis, sed -- Da i tormient iς. a xlinil est ut luntarium male son For-mule, tilivit virtvute, ut iud vero hab tuet- έ -- voluntarium aetii: te est illud, in quod immedia tu ac diro te voluntas hie Pt uniae somni . Sie volunt ria solvallistr mihi est, V. C. ha 'e mori responsio dii quaestirim propositum Viri uale est at tus voluntatis
i ni quiclem praeterilus, qui tum n is vliqua re. quae humaro minio sal, mortiliator Pors ς' re censu lur, tamquam in suo
vlulam cursu contingi re micam, Dassus
singuli quos movet ad illam, sunt ipsi xir- uallior voluntarii, etiamsi ad singulos non
libres Reeessariis. quam in liberia..etus enim fomlior ear amor. e. major properitia est. Unde st. Thi inas et. 22. de veris. s. a. I alti non pertinet ad impotentiam volvu alis. si naturali ine linatione de taeee diate in aliquid reseratur. sed ad ejus vim ulem; sein VM e lanis est inu in . qua ul. - ιori με. ia μ dest om seriura pertineret autem ad in iidit mi alen . M ab alio tueretur ... Νει
attondat, imo itor 2 gen de rebus omnino divorsis cogitet. natio est quia passus illi proficiscuntur a voluntatis actu, qui viator ni, initio voluit ilor nil metam illam suspicer uabituale demum est actu voluntatis prnetori ins . qui tamPn non Ρstr severat in aliquo sui effectu,qui fiat humauci modo. Sic Principi etiam dormienti volun taria hoe sensu est pugna. qnam vigilan militibus indixit, si mandatum non rei elaverit. 4 Aliud ost voluntarium simpliciter. Illud vom est rotuntarium secundum quid. Voluntarium simplicitor, quod dicitur e - iam plenum, proeedit a plena voluntati inelinatione Sino ulla ropugnantia. Sie v. g. nctu gimpliciter voluntario adolescyn
ad animi sui solatium vult ludum ; cum possit ollam nliud solatii gentis sibi eligero, V .g. d ambulationem. Voluntarium feeundum quid. SPu non Plenum, provenit quidem a voluntatis consonsu, g d conjunctam somper habet aliquam ipsius voluntatis repugnantiam. Sic v. g. actu voluntario secundum quid,nduta, urgente P riculo nausergit, projicit mortes suas in mar aetus iste ex una parte est voluptarius, quia nauta ita se gerit ad salvandam vitam; sed ex nita parte ropugnantio in reliquam includit . quia, si possPt
morres sprvaret sibi libenter. I Alinil est voluntarium eYplieitum, nlinil voluntarium interpretativum. - Explieitum psi vera voluntati' consensio in rem ob intollectu propositam: ita explieite volis recitare , dum me nil rocilandum accingo. - voluntarium vero interpreta livun est, ut ita distam, inclusus ac delit scori, eonsPII u et sive est aetus voluntati . qui nee est nec suit, sed esset taliquo, si ha heretur aliqua cognitio quac deost. Sie V.
g. si ego quid tollam do laenitatibns amuli mei animo rosii luendi probe scions , si
ipse ad fg t, eerte mihi commoda turtim quod sumo, lia e neceptio essset amico meia
voluntaria interprolativo si).
eessitas naturalis non remmat dignἔlali voluntatiq. sed sola necessitas coaetionis. Voluntorium tamen in Seholie regulariter aumitur pra liberro.
aetu signato; voluntarium vero viretiat, voluntarium in actu exercito. F. Naseatis. Floriam Theogiae pratteae. ab aliis primum dieitur di Iuni rium in se. 1eeundum Dolinarium in musa ac M
inon esso rei nominis Doluntarium. l
22쪽
stinctu declaratur: ut si quis Iuler getur an velit, ut respondeat rolo acilum 'st quod ex facto aliquo, vel ox sucii omis..ione colligitur: ut si rogem te ut meum munus occipias; tuque lac res: tuum silentium pro tacita assensioue habeo l .
I Denique uliud ost τοι untarium di reetum, Seu posiιivum;aliud indirectum. seu ne stativum. - Illud est a voluiitale aliquid vero Igunto. - II si a voluntate simpliciter permittente. Sic v. g. dux exercitus urbem rebellem obsidet, eamque vexat; in qua lamen una cum nocentibus plures innocentes Sunt: hoS porro vult tantum i directu vexure, illos vero directe ae po
Q. 4. Uuid requirisur, υι aetio vel Omi sis ait voluntaria' Il.Ut actio ves omissio sit voluntaria, suniicit ut aliquomodo a voluntate profluat . idost sussicit, ut aliquid sit voluntati propositum, ne illud voluntas velit vel respuat. Hinc us
ducitur,nd omissionem voluntariam praeciso Sumptam non requiri, ut res praecepta sit; praeceptum enim ocius voluntarios dirigit, non esscit v. g. occurreule mihi υuditione Missae seriali dio, si eam omittam ut studio vacem, illius omissio voluntaria
mihi est, quin tamen sit praecepta vel proinhibitu. id rem quaeres requiritur, ut actio vel omissio sit eιiam eulpabilis' Ut actio
vel omissio sit nou Solum voluntaria, Sed etiam culpabilis, requirituri ut quis n-gere potuerit, quia enim peccaι in eo, quod nulIo modo caneri poι esι i5 . - 2 ut agu-ro debuerit; nullum enim Demalum est, quod non sit contra legem aliquam juxta illud : tibi non est Ieae nec praeraricuιis s). Sic in supra allato eXemplo, si Missam omittam festo die,dus omissio est etiam eulpabilis. cum sit contra Praeceptum. O. 5. Quid requiriιur, ut efferus eae ae-tione uel omiasione proveniens su volunt
rius' n. Ut sit vobis voluntariuς Psseclu , pcli nis, salis est ut sil v l in se in lentus, 1 ut vi
cognoscatur ex propri.i actionθ directe Dr cedere; ubi onim quis vult enuinm, Censetur oliam velle ssctum, quom ex Causa scit esse Secuturum, licet cum noth in cndat. Sit,qui longum et nsporum ii r D di-bus aggreditur, est ci voluntaria desaligatio, etsi des ea haud cogitaverit; cum lia sit naturalis illius itineris ossctus. Ut vero sit voluuiarius ess ctus omissionis, requiritur insupar ut sil obligalio it Ium impediendi, proni commuitius docent
ldst ratio, cur in voluntatem tamquam iueausam refundatur ei laclus omissionis siue ali obligationi , cum Simplex negatio in nctionem non influat. - Hinc Dro voluntaria non suul peccata homi uis; quin ii set Ρ3s- sit , non iam n lstuetur ea impudire. Et quamvis omissio illa sit voluntaria, non inde tamen est voluntarius ille omissionis es. Potus ἰ eum nulla sit inter utrum lite necessaria connexio. N que Onim securata nvoluntate Dei proveniunt, ut a principio intrinsem; sed ub hominum Perversitate. Hinc dum ego v. g. omitto separare duos rixantes, occisio inde Secula neque a mea voluntate no quo a mea OmiSSione causatur, sed a gladio occisoris. - llem quando nauta omittit gubernare na im, neque rius Voluntas, nequu ejus omissio Submergit nu- vim, sed tempestas. Ut ergo tulis osseelus refundatur in Foluntatem ut in causam, tdieatur ivlerpetrative voluntarius , debet adsignari aliquod quo sit, ut μ'rliveat uli-
quo modo ad voluntatem: at aliud ud signari non potest, nisi praeestplum. ossucium illum impedipndi; ergo Siue tali pra 'cepto non erit nobis voluntarius ex utus ex omis
Ouid squaeros requiritur, ut actus exactione. vel omissione proveniens sit etiam eulp'bilis in causa, seu Iuniarius mora-
sentire 3 id lue. Hoc tamen intelligendum pro conserem in iis, quias sumestiam aliquam nobis Possunt nIMntatem taut utilitatem asserro , et quando di Aentire rim leno Mur 1eeus Ma el illa subsinuens ris. ωr fit quis latet, non latetur.
tarius - αι si quis, eo sine ut patiatur frigus mori beationis eausa , Omutat a Pedere ad ignem :1 . sua est ipsi positiva voluntarium, quia per se in-
rentum et molitum. Γno verbo, hienon agitur de omissione directo Do- tintariu,quando nempe aelum omittens Fuit seιtim
23쪽
Ut actus ex actioue vel omissione provenions sit non tantum voluntarius, sed etiam culpabilis, tria haec requiruntur: 1 Ut agens teneatur causam illam auferiare vel omitiore οῦ ubi enim non est leae, ruo praecaricatio i).Nemo autem tenetur ca Sum auferre, Cum illius ponendae sus habet repositum in necessitate vel utilitate; quia prosequenti jus auum non imputatur sectus praeiminιensionem 3ecinus. Sic nulis
tu culpa est in illo, qui dum ob propriam et ultorum utilitatem studet materiis Sexti Decalogi praecepti, turpes quasdam patitur sui corporis perturbationes, dummodo illas
volunt ut se Sua uVersetur, neque prudens adsit periculum eas approbandi; istis enim in Νibus potius habetur passio. quam uelio. 2 Ut agens talom essectum impedire possit; quis enim peccm in eo, quod nullo modo caueri pote/ι σὶ neque ou impossibiliadasur obligatio. - Quod vel ipsa civili lego firmatur: hinc in Codice civili B0gni Subaudiae. licet quisque teneatur de damnis latis a sibi subjectis, quia tumen disticulter liber homo coorcori potest; ideo si valeat probare, se damnum impedire non potuisse, ab onere liberatur 3 . 5 Ut qui ponit vel omittit causam, advertat suilem in confuso talem essectum ex ca sa illa secuturum esse ; quia niι volitum,
Ρa requiritur ex fingolico, ut eventus Se
intentus, ut ipse se explicat F). Tunc vero, ait Sylvius , essectus censetur intentus non solum quando ex proposito intenditur, sed etiam quando sic prue videtur secuturus, ut potuerit ac debuerit impediri: tunc est indirecte voluntarius. Hinc, si non imputatur Noi mo ebrietas, quia vμhementissi-inum vini vim haud sciebat, et iusto nec poterat illam ndvertere; imputatur tamen Davi-cli scandalum ex ejus peccato prosectum ;suit enim ab eo indirecte volitum, cum uti- quo Sciret omnium oculos in regem esse conjectos 7 .-in foro tamen externo, cum animus in,piei a judic non possit, res tota
resolvitur ex communiter contingentibus, quae unim communiter contingunt, Praevisa censuntur. Hinc ex citato Codice propriμlarius alicujug animulis tenetur ubsolu-ie de damnis ab illo illatis 3 cum enim uni-
multa caeco ductu serantur, quisqua 1eiro
debet ipsis esse continuo invigilandum M.
0. l. Ouaenam sunι voluntarii impedimenta γB. Ea omnia quae Voluntatis motus vel impediunt vel minuunt vel quomodocum- quo laedunt, dicuntur voluntarii impedimenta, quatenus voluntatis actibus adversantur ; eaque involuntarium constituunt. Porro in voluntarium proprie loquendo dess-nitur . id, quod est aliquo modo contra in .elinasionem voluntatis. Sic v. g. homini in carcere delento involuntaria est poena illa, qua sua libertate privatur.
Diximus proprie laquendo; nam aliqui
hoc nomen late accipientes confundunt involuntarium cum non voluntario: qua duo
si stricte loqui velimus. omnino differunt inter se. Quia non voluntarium est id, quod voluntas simpliciter non vult,licet propriavinclinationi non repugnet: Sic v. g. non Volumus solem in coelo curSum Suum susstendere. Inuolunιarium autem includit aliquam Verani ropugnantiam ipsi met voluntati: sic
unt involuntarium negasivum; istud vero inroluntarium poriιivum.
Q. 2. Θυιupleae esι involuntarium poῖi-ιivum ' R. lnvoluntarium positivum duplex est: aliud nempe est tale simpliciter, uli Scholae loquuntur; et aliud secundum quid. lnvoluntarium simpliciter est illud, quoauolunsati totaliter opponiιur sive aes lirive interpretativae. Sic V. g. mors, qua rhomini insertur, est eidem involuntaria simpliciter, quia rius voluntati totaliter adver- Satur: actuali quidom, si invitus et pro viribus reluctans occidatur: interpetrativae ero, Si dormiens vita priVetur. Iuvoluntarium vero spe undum quid illud est, quod repugnnt quidem toluntati sub
quodam respecιu, dependemer nempe ab aliqua eircumriuntia ; sed non repugnat lo- taliter. Sic v.g. viator, qui metu mortis dat latroni crumi nam, ponit actum in volunta. rium secundum quid; vellet enim secundum Se cuniam servum sed Sub ullo respectu, et ut uta alia circumstantia, vitae nempe
24쪽
DA ACTIBUS il Umin 21 sibi suae servandae, magis, set cmcaciter vult crumena illa privari. Sic Martyres veram violentiam passi non sunt; quia si absolutri voluissent, tormenta effugere potui sunt jactura iidei. illa tamen cruentu Inors fuit illis incoluntaria secundum quid , quia Erat,vaturu repugnante a principio extri
seco, lic contra rationalem voluntatem.
u. lnvoluntarii quatuor Sunt causae Dru cipuae : quarum duae propensioni volunt a. tis opponuntur, et sunt violentia ct metus; duae opponuntur intsellectus cognitioui , nempe ignorantia et concupiseemia. I l. - De violentia reu ur.
s nitur : id quod est a principio eaetringeeo, repugnante omnino, qui vim patitur. Ex quo patet ad violentiam duo requiri: 1 Ut ea sit a principio extrinseeo, quia nemo proprie dici potest sibi ipsi violentium inferrμ; - 2 ut nations repugnet pro viribus. Dico pro vitibus ; nam si quis secundum passionem sit habeat, scilicet cum voluntatu patiendi ab alio . non conserrutquidem ad viuisentiam agendo, Sed conso
ret nolendo pati, uti uit Angelicus l2j. Unde
iunc non puto,i dici vera violentia. Q. 2. An voluntas quoad μιus suos vis-
B. el ugitur de actibus imperatis, vel de elicitis tantum: Si de imp ratis , clare patet voluntatem Posse violentiam pati, quis enim non videt quam facile possit contingere, ut voluntas imperet motum pedibus, qui tameu catenis obstricti movere se nequeant Si vero vultu edo noti in oli IlIipso quia uulum ponit, nestit autem,quia ipsa sibi volenti repugnarui ; nam violentia contra voluntatem in artibus plicitis non Dotest provenire nisi ub ipsa voluntate M. Hinc d. Anquimus ait: inviιus nemo Potest velle; quia non potest velle nolens velle s4 . Et Soliqua ipse ui hal: corpora obnDXιa Sunt dominis . mens sui juris est sa). Sed dices nonne potest Deus voluntatem hominis immutare Deus potest voluntatem hominis immutare,id est stam ex nolento sa- Cero volentem per gratiam Suam agendo modo libertatis proprio , concedo ; potest cum immutare, id ost eam quoad actus elicitos rogere, nego 6). Certe nemo dixerit, quod Deus, qui mentes humanas creavit liberas, eas in cunctis actibus gubernare nou possit, quin earundem libortali noceat D . 0. 5. An violemia tollaι voluntariump
luntarium; quando enim patientis voluntas resistit agenti extrinseco pro viribus, et potentia tam intPrna quam externa, tunc Opus agentis extrinseci nullo modo volit uni est a patiente; uc proinde eidem est involuntarium simplicitor ot absoluto, et nullo modo imputabile. - Ηine d. xugustinus ex. cusat a peccato foeminas illas, quae, Roura a Gothis capta, vim barbare passae Sunt; uuia pro totis viribus r 'pugnaveriant N).IIinc etiam excusatur mulier illa, cognoia mento noma,quae a marito ad idolis sacri scandum per vim trahebatur , ut iis tenMutibus Pius nannus: non ego feci, merita clamabat, vos feeistis iηl. Diximus proprie dieia; Si enim violenti inon Sit secundum se tota. non tollit seil minuit dumtaxat voluntarium. Nam ubi voluntas non resistit quantum potest, ibi remanet in parte aliqua matio voluntarii; Et su-cundum majorem vel minorem resisten vero vgitur de actibus elicitis, tunc di--a
eimus Voluntatem non posse violentiam pu- tium,actio erit magis vel minus volnutari: ; nam si voluntas in actibus elicitis vio- et culpabilis is .ientium pati posset,id 'in simul esset et non ri is o /
i in Seriere laquendo involuntarium, emetum. σviolentum in Me diserunt, quod primum diei ur
unimatia riua rvi ne proditis. sive non .iertia iuvero dieitur etiam de rebus inanimisia, imo stri
si aliquando non requiriιυν resistentia omnino Maoluta, eominua eι ealernia illutas eoael n/.seuiset Mi ea una paria inutilis foret . eae aliis parta non indieal eonsensum nequa est de naeesa a taland seandalum vel reiisionis injuriam averten dum Aie nuartyres diaeii au templa pastu norum non peccabant, quamvis propriis pedibus a utarens.
25쪽
ιrepidatio eae repraesentatione muli vel m. lius est gravis, ullus levis. Levis squi et vaturi vel impendenιis. R quibusdam autem nus dicitur si illo, quo tim 'tur malum le-hrevius delinitur: insitiniis veI sinuri peri- ve; vel etiam grave, Sud ex levi causa, aut euli causa mentia trepidatio. Metiis dissert quod iacile averti possit, nut quod rationa- a vi seu violentia. quod haec sit semper et biliter non immineat: ut Si Sereno coelo li-1Olummodo a principio Oxtrinseeo; ille ve- meas fulmen . Grauis autem squi probabim proveniat tam n principio intrinseco qua- lis etiam dicitur ut cadens in viruin constanti S erat V.g.metus mortis proveniens ex mor- tem est illi , quo malum grave reformidabo, quam a Principio Pxtrinseco,qualis est lur ex causa valde gravi et probabili. Hu- v. g. metuS nuuladgii, metus inferni ut poe- jusmodi est metus mortis, exilii, diuturninarum. Item dissert; quia vis corpori, ani- carceris, mutilationis membrorum , Servi mo metus in riur. tutis, verborum euormium, amissionis D Q. 2. Ouotvisa est m 1 3 norum ingentium, etc. Cum vero inan. Quadruplici Sub res ih ctu potest me- tum quod reformidatur. possit ossu gravetus considerari, juxta illud: vel absolute et in se, vel respective ad per- Cousa, moduSque ineunt, tempus, natura ti- SD in timentem, ita et me ius ex ejus mali morem. repraeSentatione productus ,putest esse gras Nempe ratione causae, a qua ineutitur: Vis Vel absolute Vel respectivo. Ibsolute qui- quae LauSa metum incutiens ulla ost natu- dem, Si malum Sit 3bsolute grave, ut car- raris intrinseea, uti esset in si emitus ; lilia Cer, honoruin Privatio mors et Similia, quinosuratis eaetrinseca, v. g. naufragium; ulla bus etiam Viri sortes solent vehementissi- est Fupernaturalis, v. g. torribile Dei judi- me mmmo ri. Reππιive autem, Si malum cium, ilia libera, ut si mi tum lue uteret fio- bit laesum reSpectiVe grave quo nempe non mo; ulla demum necessaria,ut si metutu iii- mUVetur quidem Vir sortis; movetur tamen cuteret coelum tonuus. meticul0SuS, uti est Puer, Senex , aut Me 2 Rulione modi, quo in tu litur; et hunc min. meius rSt vel justus vel injusιus prout ju- Ηue re matur metus reUerentialis timor, te vΡl injuste incutitur. uenit . quo quis v rotur resistere Et, euia Ratione temporis, quo inculi tur: hi Λ bubjicitur. Hic erit gravis vel levis , habitaliuS ubi n eius iantecedens; qui movet ad uia ratione Demonae re erendae de Person: Ogui dum, ita ut actio dicatur positu ex mea reverentis σὲ . Quamquam bene observat tu; alius concomituus, ita ut aetio dieuiue PDuliub, quod hic metus sine apprehensio-Pobita cum metu. naue duo su ut omnino di 'alteri ub mali, nou ta in est metus, quam ver uam metus antecedens habetur, eum SimPlex reveruntia . quae non inducit mei sese dat cauSam lactioni. Sic v. g. viator. qui tu in ulicujuS muli, Sed tantum qualidani e
tu graSSatione dat latroni crumenam, agit rub Lenii m 53.
metu anteeedenti; quia timet mori sem, set 0. 5. An metus ιolial vel minuat volunta- hoc timore pro morte vitanda movetur ad ri - . Crumenam tradendam. Motus uuiem eou- R. Si metuS levi S Sit, nulli dubium sest comitans habetur, quando non ipso quidem quod nec tollit nec minuit voluntaritim .Hiii dat causam actioni, sed eam tantummodo illud iuris: vani timoris jusis eae satis non comitatur. Sic in ullato exemplo latro. tui es f. Saue metuS levis nec intellectus co-Crumena Viniorem expoliat, agit metu con gnitionem nec voluntatis electionem laedit; vomitantii nam etiam hic timet, no scilicet Parum enim pro nihilo reputatur. depreliendatur: sed non ob hoc timori imo neque Per metum gravem voluuln- ne Vero a divitiarum cupiditate ad suevim rium absolute tollitur, Si casum Particula dum movetur. rem excipias, quo ita Sit gravis, ut meu teml Notandum diligenter est . ad metum gratem stri iam eonjunguntur eum εο gui metum palitur, requiri, Praeter fravitatem mali quod timetur . nam quod ri tria fit,nobis fieri censemus. haeo tria:- in prudenter. aiis eae fraus motiuo 2ὶ Uura preyrium paιrem, Episcopum atque
malum imminere eredatur, nam si ab eo immineat mugistratum, dicit Sanehes rum aliis, dari etiam qui avi non soleat malum inferre . h M a appreis metum reveremialem respectu soceri, ravi, tinoris. hesio, utPoιε inanis, stravem metum minime ερ et matris , si tamen sit austera et minas eaequi seiri;-2 ut mulum impendens nequeat tam furi- soleat: et etiam ' tria majoris aut via rui, si eum is averti: non enim adeo timemus quod mella ea- eis habitetur. si alimenta ab eiν Praebeantur. vero possumus: - S in malum illi immineat. qui tal V. Liquorii opus Nor. , I. 3, n. 7 Π et 1. 6, more turbatur, aut iis qui inculo vel neeeas ιυ- n. tra Homo Apostolieu , Tract. II , n. 16.
26쪽
DE AC ivr o suo statu di liciat.Quia non tollitur ni qui intellectus cognitio, neque voluntati A periis pensio. qitum vis haec minuatur: hinc v. R. naventura piobat,omem voluntas, voluntas αι.Ηoc putet exemplo murra loris proicientis mereos in mare quod profecto non ageret, si eas sibi abs tuo vitae poriculo Aserva. re possol; in illis lamen circumstantii id voluntato facit. Undo Angi Alinus: νi subtilius adrertamu . etiam quod quisque im
luntarios ; qupmvis ob thitarium allat, minor iri roseindi possint l2 .
H. 4. . in melus straUis eae seι a eulpa li. Distingusti ne vel quae mutu gravi sunt. inirinsore et Per Se mala non sunt, ni Psset manducatio carnis; vel sunt per se et intrinseco mala, uti esset apostasia a fid .
Si i, ordinaris loquendo, a tota eulpam ii q gravis exei sui; qui lox quaelibot
positiva obligaria non solet cum gravi incommodo juxta communem ae r reptam soni ni inni. - Dixi mufi ordinarie loquendo; quia si qnis mPlu gravi compelli retur
ad logein bliquam positivam violandam in contem pium legitimae potestatis nut Religioni , uri cum gravi scandalo publico
provis metris tunc non extu Rarot a culpa trans ossionis; plu& enim r seri noligi nem et poto statem legitimam non conismis ni, et seandalum omitii, quam Pullari dymnum privati. liuio vii rom Apostolii r eierea retinduli rat fratri m meum, Mn mumducabo earnem in ceternum, ne fraιrem
Exemplum est in Christiano illo qui metu mortis fidom Christi negat -Cum in monmetus hujusmodi voluntarium valdo tardat,
2ὶ Sed nota 1 so iam quas fiunt eae metu natu rati esse volωmaria tantum mundum quid ut y tet mereatoria Memplo: non ainem quae fiunt eae metu supernat tiruti. v. φ. gehennae et terribilium judieiorum Dei. quoa quidem sum voluntaria iam plieiter. νιi mim e τ hoe metu operatur. potest eum perseela volunt ilia tnelinations ae τε n peremo ab linere. et divina mandata obseretire; quia haee diuinae lectis oburvamia est bona tum per εε ,
ur u Axis Nidcirco licet totam culpam non tollat, minuit innum ; et in inro Canonico diritne eulpam eatenuare io). Altamen ordinar eloquendo culpa non ita minuitur , ut Ox mortali sint venialis, quia per se loquendo motus gravis talem adhuc relinqnit cognitionem Porum . quae fiunt, ut 8nsiiciat ait
peccatum mortalo constituendum.
Dixi ordinarie loquendo; qui si metus illelantam in aliquo predueeret mentis perturbationem,ut eam dumtaxat relinqueret cognitionem, qnno in spmidormientibu in-Venitiar, tune pomatum px mortali fistret veniale,des clii nempe susticientis deliberationis.
R. ignorantia gonstra lim sumpta sic do
portat selentine priualionem. dum relli-eeι nlievi deest retentia eorum, quae aptus natus e ι reire, si ii quorum quis sitissot capax pro tali tompore Pt Stain, ni v. g. si nil uling ignoret ea , quae noscere ρο-
Dissori ignorantia tum a nescimtia, quae indictit simplicem nollutionum scietiliae ;tum ab errore. qni est positiva approbatio salsi; tum ah in verιentia, quan est ca-rontia petualis eognitionis: tum ab ineonsideratione, quan est privatio debitae inspectioniq; tum demiam ah ouisione, quae est privatio re ruditionis rei alias j im notas.
n. Mulli plox distinguitur ignorantia, ut
Fineenda aut pure aut non ,nspectata . supina.
forti. - ignorantia juris in pn tueum hu-het, qui noso it a loge divina vol humana quidpi:i in prohin 'ri unt praeripi. Sic qui perser in quidom noscit hodio Psse diomveneris, Pt cilium sit,i oblatum esAo carnem, sed ignorat carnis usum tali die ossolum abstrahendo ab illa gehennaa et terestilium
Dei judieiorum eonsiderations. Ex adverso vero probelis meretum in mare est hic et nune quidem bonum mereatoria, qui alioquin naufragium e fiet passurus: sed in re malum est illi.
la) . Corinth. R. - Uida De Legibus. e. 6, α. . q. 4.- εὶ c. Saeris 3. de his quaa vi. 5 f. s. q. 76. a. t. N V. Liquori, Op. Hor. I. I. n. XXVI. In m
ratibus autem error et sonorantia promi eua ulu puntur.
27쪽
prohibiliam . laborat 1 urantia luris. - Ignoruntia anteeeaena tollit omnino ignorantia Deli est in eo, qui li gem qui- voluntarium; cum sit a voluntatis consenilem compertum habet, sed nescit hoc sae- sii omnino indopendens. imo causat involum logi ipsi esse contrarium. Sic qui non luntarium simpliciter; cum Sit contra in ignorat quidem legem Ornig nsum ustania talom inclinationPm voluntatis.lom die veneris, sed noscit cibum in monsa 2 Ignorantia e comitans non causat ne sibi traditum esse carnem, iste versuiue que voluntarium neque in Voluntarium ;in ignoruntia sarti. qiva neque inducit ud Volendum , neque 2 Ex parte voluntatis alia est anteee- nil non volendum, cum objectum Sit igno-dens, vita cons quens. vlia concomitans. tum ot sino dρbito cognoscendi. ideo ni Antecedens En est, quae assensum volun- hil influit in opus, quod agitur. talis antecedit, nPque ullo modo volita ost; 3. Ignorantia consequens , si sit Dum
causa tamen est volendi id, quod quis non vincibilis et valet cum proportione ut iam vellet, si seiret. Ut si quis intersistitit ho- du crassa) non tollit quidem voluntarium, minem credens Pssu seram, non intors eiu- quia est saltem indirecto volita in Sua caurus. Si Scirri . - Consequens est illa, quao su, idest in negligentia discendi; sed il-n lihora voluntate procedit, ac directo vel lud prosoplo minuit. quia minuit aliquan- indirecte volita est. Ut, si quis ideo omitia tutum intolloetiis cognitionem.-Si Xero Sittat consilium petere, ne sorte nudiat il- nspectata, nullo modo minuit voluntarium. licitum esse id, quod ipse vult perpatra imo est indicium voluntiarii valde intensi. rP.- CO Omitans veri est illa. qua quis sub quo respectu et peccatum auget. Cum ignorint quod agit. Sed adlinc ageret, lieot ergo aliquis directe vult ignorare, uit Aii- non ignoraret. Talis est illius ignorantia, golicit', ut a memιο per sciem iam non qui V. g. Prrcutit Titi iam credens esse Cuia retrahatur, talis ignorantia non eacusat jum, adhuc tamen percussurus, si scirset peccatum nee in toto nec in parιe, sed ma- illum esse Titin m. stis auget: eae magno enim umore peccandι3 Ex parte intellectus alia ost invineia videtur eontingere, quod aliquis detrimerabilis, ulla vincibilis. - Inrincibilis illa est, tum seientiae pati uelit ad hoc, quod ιiquast communi adhibita ditissentia vinci non bere meeuto adhaereaι 5 . potost, ac proinde independens eSt a v0- Iv eoneupiscentia. lini tutis consonsu. - Vincibilis vero ea est, η . quae morali ne communi adhibita diligen- 0. Qui est mneupiscentia Ztia Potest vinci; et ideo sequitur volun- ll. Concupiscentia communiter ust finitur: talis detorminationem. motus appetitus sensitivi, seu motuS. qui 4 ipsa ignorantia vincibilis subdividitur operatur non tantum in anima; sed utium in afficta lam, erassam Sive supinam, et in aliqua sonsibili corporis parte, saltem Pure Dincibilem. - Aspetata ea ost, quam in corde, illud nompe intensius movens ad quis dato studio vult; ut si volit appo- bonum reale vel apparens. aut ab eo quod Si te ignorare logis praerepta, vol ut ex u. rPyresaentatur uti mulum , intensiu& Pe salici in psecrati commissi habeat, vel ne trahens. Hoc ut plenius intelligatur, sciena peccato eOmmilt'ndo retrahatur, juxta dum est, quod in corpore nostro qua Suam illud: noluiι intelligere, uι bene syeret ). nos commotiones experimur, quue ad ali- Ilaoc ignorantia ost in illis, qui duin opera quid nos uphementer impellunt et exci- DPque conciones nPque catechosos adeunt, tant Ε): hae porro passiones dicuntur,
ne a mnio proposito terreantur.-Crasm quae absit, ut in se malae sint; Sunt enim Sive supina est in eo, qui licot ignoran- ab auctore naturae, iiSquct nos commotiliam studiose non quaeriat, nullam tamen nobiliores virtutum actus Oxercere poSSu- diligentiam adhibet in veritato indagan- mus: sic v. g. milit a desiderio verae glo-da. - Denique pure vineibilis dicitur, cum riae excitati sortius dimicant. -uuia tamen quis adhibet uliquum diligentiam pro ve- in praesenti naturae corruptae Statu saepctri tale indaganda, sed valde modicam in- homines contra limites,intra quos stat vir- specta D i gravi tuto 2 . tus, trahunt; ideo passiones in vulgari suod 3. Utrum iqnorantia tollat, vel mi- vocabulo uti malae motiones habentur. quaΝnυαι uoluntarium 2 quidem Theologi sub nomine e rupi reenit. Discurrendo por praecipuas ignoran . ito e soli 'mitis perenti saepe designant. liae species. igitur: Unde inomine concupiscentiae tu prae Pςal. 33. M 0. a. de malo. a. T.
28쪽
I E. ACTIBUS HUNANIs essenti intelligimus quemdam motum appe- liliis sensilivi adversus spiritum robellanistis, qui tendit in bonum delectabile li).
Concupiscentia duplex; altera anteeedens, quae omnem voluntatis actum vntevertit, et in eundem vehementer innuit: Sic v. g. viso inimico, Statim excitatur vinpetitus vindictae. Consequens altera quae 8 quitur consensum voluntatis, imo oritur ex praevio voluntatis consensu alicui rei iam praestitor ut cum quis ardenter deo siderat aliqnid, excitatur in eo paSSio umhemens concupis sntiae. ita d. Thomas, qui additi non enim potest voluntas in. lense moveri in aliquid, quin excitetur
Utraque concupiscentia vel gravis est vel gravissima: illa rationis usum turhat aliquantisper; haee eundem penitus Pxtinguit. O. 2. An eoneviseentia tollat, vel minuaι υoluntariumst R. Si agitur de concupiscentia gravis ima. patet per eam voluntarium tolli omnino et extingui; cum enim haee auferat ipsum rationis usum, nullum pol si amplius fit peresse voluntarium. - Si autem agitur de eoncupiscentia gravi, distinguen dum ost: vel haec gravis concupiscentia est aatecedens, vel est subsequens.l Si sermo sit de concupiscentia gravi antec dente , dicimus quod ea ordinarie loquendo voluntarium si h aliquo respecta auget. sub alio vero minuit. Auget rati ne objecti. quod voluntatem inflammat, e Gsicitque ut in objectum illud majori cum
inclinatione seratur. Minuit autem rati ne circumstantiarum; qui minuit cognitionem eorum, in quibus est actio: et impedit quominus mens rapta ab objecto illo delecta hili, in quod tendit, perpendere Valeat turpitudinem actus, offensam Dei, Salutis perniciem etc. Diximus ordinarie loquendo; quia fieri quandoque potest, ut
qui agit ea concupiscentia, Dgat cum aliqua repugnantia. Sic v. g. ageret avarus libidinosus, qui ad seducendam mulierem deberet ingentem summam profundere: haec tamen repugnantia non oriretur a concupiscentia ipsa, sed ex alia circum. stantia, nempe illius hominis tenacitatis.
2 Si sermo sit de concupiscentia gravi consequΡnti, dicimus, quod ea aliquantulum quidum minuit voluntarium ex parte rognitionis, qui agentem excaecat; sed illud auget ex parte propenSionis,quia agen
tem facit in actionem suam magis Pro n- sum. Cum nutem praε dicta voluntarii imminutio ex parte cognitionis oriatur a voluntate ipsius agentis', hine concupisc D-tia consequens non minuit, sed magis ni get precatum. Hinc Angelicus: passio consequens non diminuit peccaιum, seu magis auget, vel potius est signum magni tu .uinis eius. in quantum gestieet demonsι rutintensionem voIuntutis ad aetum peccati. Et gie verum est. quod quanto aliquis mu-
motus indeliberator eoncupiscentis , ne.
que illis positive resisιendo, neque illis
consentiendo n. CPrtum est motus indeliberatos concupiscentiae non esse imputabiles ; cum nulluς pis accedat voluntatis consenSus. Hinc Tridentinum docet, concupiscentiam non poss' nocere non consentientibus. imo
coronatum iri qni legitime certaverit s4 .
Quia lamon illi actuq peccatum inducunt et cor suhvsertiant, ideo recta ratio vult, ut iliis positive rosistatur, saltem per aliquem simplicem displicentiae actum. Ex ei nisi quis px positiva resistentia didicerit res fieri majores; tunc melius est, ut se ad alia convertat. Sed squaerest grariterne, an laviter peceat qui positive non resistit. sed negatine se habeι ad motus appellιus sensiιivi cirenobjectum sub moriaιi prohibitum, quando eae positiva resistentia non timet illum fieri majorem ' Certum est, esse mortali motum illum pol mittere, si inde timentur
Periculum consensus; nam eadem obligatione, qua quis tensetur Vitare peccatum tenetur et i in vitare periculum peccandi.
Hoc autem p riculum judicabitur adsesso in m ex qualitatibus poenitentis, Si v. g. sit tenuis virtutis, qui jam alias eo Pu-Serit , tum ex materia delectationis , si multum sit periculosa in se, ut communiter censetur , si superveniat delectatio
Hoc tamen consentiendi periculo praecluso, vera sententia docet cum Angelim, non esse mortuis, sed veniale tantum motibus illicitis positivo nou resistere. Ait enim: ystccatum mortale non potost esse in sensualitat .sed solum in ratione; quia consensus ad graviter pst candum non provenit ex appetitu ,sed ex voluntate,qua um nunconsentit positive, non committit mortu
29쪽
IB TRACT. I. DISP. lle l. Committitur tamen veniale,in quantum homo cavere debet, ne vel minimum appulitus maliis turbet voluntatem, ac tra-hut post S 2)- . . Uuod de concupiScentia dictum est, valetolium de habiιu,qui est quaedam ostendi mei litus, ac prompιitudo iteratis actibus com . Parata. Hac qui tenentur, absit ut a pecca-li A excusentur: imo potius gravius peccant, quia propensius in malum seruntur. II tu ad rom niluvier : discant juvenes libidines
Suas coercere; eaeperientiu enim constat, eas in deneris annis non aegre refraenari: tunc
facilis et jucunda est perfecerantia. Qui re-ro liberius eis in silent,grares sibi imponunt cutenas, quas postea discite solvent.
U. I. Quid est libertas II. Libertas in genere est immunilas arer visule eι subjectione: unde toluplex libertas quot uplex servitus. Triplex autem praecipue adsignari solei: lrλyleae nobis ait
S. Berna Idus)proposita est liberius: a nec/ssisate, a peccato, a miseria. Prtanam contulit nobis Deus in eondisione naturae i in secundam restauramur a stratia , tertia nobis reservatur in patria 5). Hic ligitur dolibertate naturae, quae etiam liberum arbitrium nuncupatur, et doli uitur a s. Thoma : ris electiva, Seu polentia eligendi it . - Εligere autem est unum es pluribus vel utradictoriis uer pugnantibus inter se, vel specie diversis, quau in cligentis potes in te sita sint, assumere vel ponere, altero relicto et recusato.
Q. 2. Quoιuptiae distinguitur libertas
I . Duplicem in uctibus humanis libertatem distinguunt Moralistae : unam a co ctione, alterram a necessitate. Prima est immunitas ab omni violentia , seu ab omni principio extrinseco ad aliquid determinante contra volunt alis propensionum 5). Secunda est immunitas ab omni priueipio, seu causa necessario determinon tu ad unum licet ea determinatio sit juxta voluntatis inclinationem, ut est beatitudinis amor F ut dicitur etiam libertas indiferensiae, vul
5ὶ Coaelio enim est vis ealerna contra uniuntatis inelinationem illata: uti si quis nolens detrudatur in earcerem. Unde libertus a eoaetiori imrortuι dumtarat immunitatem a tali vi, et di
6ὶ Necessitas hie est ineluelubilis determina- . CAP. I. ART. II.
expers determinationi S ad unum activa, quia est potentia se ipsam determinandi. ipsa vero libertas a necerritate pro triplici modo, quo poteSt in homine ex 'rceri. triplex subdividitur; nempes contradicli nis , contrarietatis, specisicalionis. - Volsenim voluntas unuin eligit e duobus contradictoriis quidem. Sed non pugnantibus inter se, uti sunt amor et non ainor: et dicitur libertas contradictionis, et eliam e-zercitii, quia per eam homo potest aclum exurrere , aut non Vel ad unum per electionem Se determinat ex duobus omnino contrariis, et pugnantibus inter se, uti sunt umor et odium: et dicitur libertas con trarietaιis. - Vel denique se determinat per olectionem ad unum ex Pluribus specie
divorsis, uti sunt oratio, studium, ludus: et dicitur libertas specificaιionis. Q. 3. tarum potentia mecandi rit de ratione liberi arbitrii R. Polentia peccandi non est do ration libi ri arbitrii,imo est liberi arbitrii imperis sectio. Sane quod Suam habet originem a sola debilitate cognitionis et amoris , illud est liberi arbitrii impstr cito ; atqui talis est potentia peccandi. Cur Onim peccamus nisi quia Deum nec perspicue et perseet cognoscimus nste diligimus quantum diligere debemus' Hinc in coelo, tibi Deum videbimus facie ad sariem, cessabit peccandi facultas, nec tamen Cessabit liberum arbitrium. Quid eriι liberius, inquit d. Rugustinus, libero arbitrio, quando non poteriι serrire peccatογ lzὶ Et s. Anselmus ait: si posse peccare esseι pars liberi orbitrii, Deus et Angeli liberum arbitrium non hiaberent, quod esι absurdum 8 . Merito orgo Apostolus: tibi autem spiritus Domini ibi libertas σ). Et iterum: vos in libertatem vocati estis, fratres, tantum ne libertatem in oceasionem detis eurnis tu . Quoties igitur libertas describitur potens
ad bonum ne malum, non illius essentia proprie attingitur, quae Solum sistit in ei eligendiised consideratur prout nutic est in
omnibus viatoribus lF .Q. 4. In ad artum humanum concurrat libella 'tio ad unum juris ine inationem voluntatis ortam naturali instinctu. Unde liberto a neressitate importaι immunistitem ab hae quoque determinatione, quae est jualia voluntatis inclinationem. Ti De eorrept. et strat . . r. 11. Ri De Iib.orb. . . l . De libertate Angelorum, vid. Garraniga. ubi do libertate Christi. sy 2. Cor. 3.
30쪽
DE ACTέBUS HUMANIA - 2IR. Ad actnm humanum constituendum quod voluntate βι, etiamsi necessarιο βαι, praeter intellectum stl voluntatem concur- libere tamen βι 2 est sola violentia r rere obsit etiam libertas; haec enim sunt pugnat liberiali hominis nasurali 4l. aeque essicientia actuum humanorum pri n. 3 Ex Tridentino: si quis, ait, liberum ho-cipia. Vid licet astius non dicitur humanus,
nisi prout procedit ab homine in quantum
dissert a creaturis irrationalibus; atqui homo non tantum disssert a creaturis irrationalibus por intellectum ot voluntatem, sed
Neque dicas , actum quo beaιι suam u-mant beatitudinem esse actum humanum, cum id non eonneniaι brinis; et tamen illum liberum non esse. Nam talis vclus est taulum humanus quoad substantiam, non Vero quoad modum; quia procedit quidem ab
homine p r potentias ejus nobiliores, sed non procedit juxta eum modum operandi hominis,qui soli naturae rationali convenit, qui nandus est operari libere. Hic autem Sermo ost de actionibus humanis, quae tales sunt non solum quoad substantiam, Sed etiam quoad modum.
Q. Itu quonam verae libertutis essent rasim est R. Buc rus, Bajus, Iansonius at i que post TridΡntinum haeretici do uerunt ad liberi arbitrii essentium sumestro libertatem a coactione, quam etiam spolamitatis, Seu voluntarietatis appellant, si iam nempe ii carentia absolutae et inevitabilis deterna, nationis Dd unum ortae ex Principio DX-trinseco contra voluntatis inclinationem. Vorum Catholici tradunt ex adverSO, Ssun tiam verac libertatis in genere reponendam
esse in iudisserentia activa, id est iu potestale agendi el non agendi. Unde sit de iide
sci libertatιι essentiam requiritur potentia aὀeudiet non agendi
t r. b. I ex l P : S. Gregorius Naaianwmis uii: arbitrii libertas parem in utramque partem motum habet σ).Et S. Damasco- tuis: arbiιraria ae nobis libera sunt qucle in utramque partem aeque contingere possum, vetali moveri, appetere cι non πρ ιere 33. 2 Ex desinitionibus Summorum Pontificum: S. Plus v, Pt Gregorius xiii diris de- uxerunt lias Bui propositiones: - t.' est
a In Apolos. - 3ὶ si t. fidei c. 26. minis arbitrium poet Adae peccatum amissum et extinctum esse diaerit, aut rem essed solo titulo, imo titulum sine re, figmeu tum denique a Satana invectum in Mele- 'iam, anathema siι 5J. Atqui liberum arbitrium, Sublata potentia vgendi Di non agundi, esset solus titulus, imo litulus Sine re 4 Ex Theologorum auctoritate: instar omnium sit ille Theologias Catholicao solsulgidissimus s. Thomasia qui scribit: dominium autem quod habet voluntas supra Suos σοι- , per quod in ejus est potestate velle vel non velle, eaecludιι determinationem virtutis ad unum, eι violemiam cauSad ea-ιerius assentis Q.
5 Εx ratione : liberum arbitrium , ipsa
docente ratione, est vis electiva, id eri potentia se se determinandi ad unum per ele-etionem; atqui potentia haec omnem excludit necessitatem intrinsecam antecedentem
eligi citi in proprio non dicitur, nisi quod potest tam fieri quam non sieri, tam poni quam
omitti. Adde: liberum arbitrium et voluntarium stricto disserunt; sed non disserunt nisi, quod liberum superaddat voluntario immunitatem ab omni necessitate simplici.
Q. Ouinam a uni humanae libertalia oso- res 'B. Etsi quilibet homo suo in animo invictissima gerat argumenta libertatis, quam eantant et in montibus pastores, et in theatris poeiae, et indoeli in circulis. et Octi tu bibliothecis et magistri in scholis , et antistites in sacris locis . e ι in orbe terrarum genus humanum et) : non desuere tamen qui in pam de medio tollendam leto quasi foedere conjuraverint. Tales suere: I Stoici, qui serream ne essitatem admittebant; - 2 Manichaei. qui homines ad bonum aut ad malum a principio summe bono vel summe malo impelli doeuerunt; - 5 Α-strologi sic dicti judiciarii, qui in diversos
siderum influxus humanas refundebant n-ctiones; - 4 Lullierant et C ilvini stac , qui
pronuntia re non erubescunt hominem ad bonii in per Dei gratiam, nil malum autem Perconcupiscentiam protrudi vi quadam inpluctabili; - 5 omnes sermo hodiernae lucre