장음표시 사용
51쪽
DE CONACIENTIA Mper se ipsam lactum probaro, sed onus probandi transfert in partem alteram ἔ faetum nempe non praesumitur, nisi probetur: quod est ιeratum principium nobis traditum ob ipsa lego de probationibus. idcirco in dubiosacium nunquam praesumitur, Sed Semper probandum est. Quod si factum ipsum sit certum, V. g. Si matrimonium certe initum Sit, et solum dubitetur, utrum rite initum fuerit an non, tunc aliud recurrit prineipium, quod quarto lom adsignari potest hisce veriabis contentum: in dubio omne factum pra εumitur recte factum, Si e praesumuur μ- esum quod de jure faciendum erat, videlicet tune standum esι pro valore aeιus l.
Sed inquies) principia, eae quibus regula
desumitur circa honestatem aesionis, debenι esse moraliter eerta, vi certa eo lusio δε- dueatur; atqui talia non sunt dista prinei-pia, cum plures ea negent.
R. Dicta principia certa sunt in se, et ea omnes admittunt, ac leguntur passim in utroque iure; discrepantia est tantum in ilia
larum applicatione: porro nos, utpote generalia, ea ad omnia applicare merito non dubitamus. -Neque certo Sufficientem causam adducere possunt adversarii, cur ea ad particularia velint restringere, ut patet diseurrendo de singulis: quod satis est ut tuti esse possimus. Neque enim in conlingentibus certitudo physica requiritur , sed sussicit moralis; alioquin rigorismuS induceretur.
ri debet, suadente eauga: seu est iudieium de aliquo partieulari ignoto per aliud generale notum ,
at ordinarie eontingens r ideo praesumptio diei tuenasei eae eommuniter eontingentibus. Iloe ipsa natura dietat i sie eum homo sit natura sua bonus, ideo omnis homo in dubio hirtuosus praesumitur; ac lunc tantummodo uti malus habetur, quando id clare dignoseitur: quo in casu erasat suppositum. et praeditatur verum : inde natum est axiom : prae rumptio redit veritati.
1J Varius patebit doetrina haee . si ad praxim
Titus v. g. incolit domum. et ideo Praesumitur hahere jus in illam , et eam possidere ἰ sed quid Τ insurgit Sempronius. qui ipsum vult ratum
sare. Cujusuam erit onus prohandi profecto Sem pronii , et gumcit Tillo , si dieat se luisse atque a.dhue esse dominum domus illus: est in possessione. 2 Dubitatur v. g. an lex eondita sit, necner exprimo prine ipio , eum leae dubia nequeat parere obligationem eerlam , clare deducitur nos uoti leneri legem illam implere. Si vero dubitetur. an lex jam eerie eondita et promulgata , suerit abro gaia , netner tune tenebimur legem implere; quia me lex possidet ex altero priueipio: in dubio melior est eo uis possidentia.
3 Dubitatur v. g. an lex sit justa . an injusta lex ista vim suam liabet ob quartum principium , quod nempe in dubio praesumatur Melum quod de jure sariendum erat: Legislator enim de jure le-
Adde neque probabilioristarum primipia
inconcussa in se esse ineluctabiliter et ex omni parte: quantumcumque enim certi simus nos bene agere, tamen evenire potest, ut, in se re cognita , aliter sit agendum ;nam res Subiective certa potest esse objective lalsa. Sic v. g. si tu dubitas, an voveris Deo aliquid , puta calicem, in Sententia probabilior istarum teneris de volo; sed quid si jam reddito voto, certo cogno-Seas te revera non vovisse 2 nonne laborasses salso sup Silo nonne reddidisses quod non debueras 2 Unde patet nulla e se resera principia, quae radicitus quaestionem solvant atque in se; attamen liberant a formali peccato, quatenus nempetum probabilistae tum probabilioristae illorum principiorum usu efformant praeti- eum iudicium de honestate actionis.
x li I. De Conscientia probabili, et improbabili. Ut quae sumus dicturi clarius percipiantur , aliquid praemittendum de probabilitate et opinione, ex quibus conssatur con
scientia probabilis 2 .Q. s. Quid esι probabilitas, eι quotvleae
R. Cum Antoine: probabilitas est motivum grave, sed absolute fallibile, reddens opinionem verisimilem. Quadruplex autem est
probabilitas: alia intrinseca, et alia extrin-nebatur eondere legem iustam: tenendum ergo I gislatorem egisse quod ab eo de jure agendum erat. 4 Dubilatur v. g. an ad jejunium teneatur adolescens, de quo incertum est, an expleverit annum aetatis suae 21' item dubitatur de sene. Rn pervenerit ad annum 60, quo completo in multorum sententia a jejunii lege liberatur' Ex allatis principiis
patet responsio . Dempe doleseentem non teneri
ad jejunium, quia tune possidet ejusdem liberias;
ex adverso leneri senem. quia pomidet praeceptum jejunii. - Idem dicendum v. g. de eo , qui est in Rabbato, et dubitat uirum pervenerit hora mediact
noctis an non: iste non potest manduore carnem,
quia adhuc possidet praeeeptum abstinentiae E eon iratio autem si quis de hora mediae noetis serio dubitet in seria quinta. tune poterit earnem ma dueare. quia adhuc possidet ipsius libertas. Mia exempla vid. apud s. Alphonsum, Opua Mor. I. s. nn. 27, et 95.ί2ὶ Probiabile. juxta vim nominis, est id. quod probari potest. Olim sumebatur pro eo, quod erat unice eertum: hoc sensu Naχianaenus doetrinam de neeessitate Fidei in Iesum Christum probabilem dixit lorat 22 . In saera Scriptura vero prohabile sinmitur pro eo.quod est adprobatione nostra dignum. iuxta illud 2. Tim. 2: sollieue eum te ipsum probabilem eaehibere Deo. Nunc eommuni Theologo rum usu illud est, quod absolute certum non αι , gravibus lamen innititur fundamentis. - Bergier, Dirionario Eneislop. Voe . Probabile.
52쪽
seca; alia facti et alia juris. - Intrinseca est quae innititur rationum momentis desumptis ab ipsa natura rerum , de quibus
agitur.-Eaetrinseca est quae, PraetermiS-sjs rationibus intrinsecis . tota landatur in nuctoritate Doetorum. Probabilitas sueti est quae versatur circa rei veritatem sive substantiam . v. g. an Baptismus collatus cum lixivio sit validus, an nullus' Probabilitas demum juris versatur circa hone- Statem actionis, v. g. an liteat Baptismum ministraro cum lixivioΤ0. 2. Ouid esι opinio'
it. Opinio proprie et striete accepta non aliud significat p0nes Philosophos , quamaeium illum intellectus nostri,quo fertur in unam partem e tradictionis cum formidine alterius ): id est cum timore, ne alteria pars sit vera, et ea. in quam sertur, sit salsa. Sic v. g. dux militiae pendens inceditus inter duos modos aggrediendi hostem
Suum, perpenSis Omnibus circumstantiis . unum eligit, cum formidine tamen, ne modus electu A sit salsus , et alter non electus sit verus. Ex quo patet, talem assensum intellectus nostri esse imperfectum ; nequit enim intellectus noster perso te aSSentiri illi parti, quam formidat esse salsum. Diximus proprie et stricιe; nam Saepe Occurrit hoc nomen et penos Ss. Patres et veteres Scholasticos o optum lute et improprie , ad significandum videlicet levem
quamcumque credulitatem et propensi DPm apparentem, nullisque sat gravibus argumentis inni Xam.
Q. 5. An opinio diserat a dubio , erroreeι scientia8n. Affirmative: opinio, ut hic necipitur, differt a dubio , errore et scientia :-i dinfert a dubio, quia dubium est Susp nsio assensus cujuSlibet in quamcumque partem; -2 ab errore tum materiali, quia iste est id, quod est vere salsum; tum formali, quia
iste est asssensus mentis Scienter appro-hantis verum pro salso, vel salsum pro Ve- lὶ S. Thomas, 1. p. q. 79, n s.
4j Ex dieiis eruitur: l opinionem prohabilem a conscientia probabili digerae in hoc, quod illa opinando judicet aIiquid esse honum vel malum, li-elium vel illicitum abstrahendo a praxi, sive abaetuali exereitio et ultimo dictamine praetico . haec vero judicet actum ipsum in praxi, seu in exercitio aetuali, id est eum suis omnibus circumstantiis atque hie et nune Ponendum . illumque declarat uti honum vel malum . lieitum vel illicitum per ullimum die lamen praelicum. Sie si miles. qui pergit ad bellum, non habeat nisi fallibile fundamentum,
ideoque adhue dubitatio si ij de belli justitia , la. ro;-5 a Scientia; nam opinio sempor conjungitur cum formidine oppositi; scistiatiuustro formidinem istam prorsus excludit. Et ideo veritas cognitu sine formidine dicitur scientia vel certitudo, veritas aut in Oguita eum formidinse oppositi dicitur opinio ita ut adhaerere scientiae sit sequi certum; adaerere autem opinioni Sit sequi iunium probabile. Audiatur Angelieus: assint iι inatelleetus alicui dupIieiter: uno modo, quia ad hoe mouetur ab ipso Objecto ... alio m do intelleetus assentit alicui, non quia su ficienter moveatur ab objecto proprio , sed per quamdam electionem voluntarie declinans in unam partem magis quam in aliam. Et si quidem hoc siι cum dubitutione ei βον - midine alterius partis, eriι opinio: si autem sit eum cerιiιudine absque tali formidine ,
Q. 4. Ouid est opinio probabdis, et eon. scientia probabili,' n. Opinio proba hilis in genere morum de qua hic agi inusin est ille actus nostri intellectus, quo gravi quidem, sed fallibili fundamento inniri, eι eum formidine oppositi, judicamus aliquid esse Iieiιum vel illicitum
in se. Diximus in se: nam quoad nos in dg n-do debet semper adesse certitudo moralis ;quod onim non est eae side, pereatum est 5 Consci ntia vero probabilis est illa norquam aliquis innios opinione probabili sormat sibi iliciamen pracιicum suae rationis eae certis principiis reflexis sive concomitantibus, ad licite nempe operandum si). Q. Quoiuplici modo considerari posest opinio probabilis3 R. Duplici modo considerari potest opinio probabilis , nempe vel in se ipsa et in Sua probabilitate propria , vel respective et comparatu ad opinionsem aliam. Opinio probabilis , ait Staidet in notis ad The logiam Moralem Antoine , considerari potest vi I solitarie, et eaetra conrursum alterius probabilis Oppositae, vel conjunctive, et in eoncursu alterius 5 .horat eo eientia probabili. Nihilominus lieite adhellum ire potest formando si hi praelitum rationi
di et amen ex illo principio reflexo : semper obtemperandum est superiori, quamdiu eerto non probetur rem esse malam.
4 Inter opinionem et eo eientiam probabilem .ae opinionem et conscientiam laxam adesse diserimen latissimum. Quia eonscientia et opinio proh bilis liahe pro suo landamento argumenta Satis gravia, quae vel legi superioris vel libertati hominis lavriit; eometentia vero et opinio laxa habe pro suo sundamenio argumenta levissima, et quae favent cupiditatibus. 1) Truet. de Conse ., t. 4.
53쪽
DE CONSCIENTIA Ni - De opinione probubili considerata in se quae nempe innititur quid in aliquo iunu .i- ipsa eι in sua probabilitate propria. mento , sed non tam sorti ut possit ad supertrahere aSsensum prudsentis; nam in his d. l. Ouotupliciter opinio in se eonside- rebus parum pro nihilo reputatur.-Aec rata potest diei probabilis' dit. quod Innocentius XI damnavit hanc n. n. Opinio quaelibet considerata in se ipsa a propositionem: gen ratim dum probabiliet in sua probabilitatu propria duplici mo- tate sive intrinseca sive eatrinseca . quando potest esse ut dici probabilis, nempe ab tumnis tenui, modo a probabilitatis finibus intrinsees, quando nititur probabilitate in- non ereatur, eonfisi aliquid agimus, semper trinseca , id est argumentis desumptis ab prudenter agimus. Quare tota quaeStio re- ipsa rei natura; et ab eatrisseeo, quando ducitur ad usum opinionis probabilis, quae nititur probabilitate extrinseca, id est ar- vere, solide et satis gravitor probabiliS sit. gumentis desumptis ab auctoritate . nempe Non desuerunt Doctores risoristae ideo dia numero simul et pondero Doctorum, qui cti) qui tradiderunt esse prorsus illicitum opinionem defendunt. in muralibus usum opinionis probabilis culterum opinio in se probabilis potest esse juscumque , non solum talis vere et Satis talis vel apparenter tantummodo et leviter, graviter, sed neque etiam probabiliSsimae. ut vere et satis graviter.- Prima illa est, Ab istorum ossicina prodiit notissima illa quae aliquo quidem landamento innititur: propositio ab Alexandro Vlli damnata con-Sed apparenti et levi, ita ut non valeat a tra Sinnichium 1690: non licet sequi opinio Sensum viri prudentis ad se pertrahore. nem inter probabiles probabilissimam. Secunda ex adverso est ea quae innititur Item Doctores istos , refellit Angelicussundamento solido et satis gravi, vel intrin- inquiens 1ὶ : eertitudo non est similiter Seco ratiouis, vel extrinseco auctoritalis , quaerenda in omni materia: in actibus enim ita ut bene valeat sibi comparare assensum humanis super quibus constituuntur judicia prudentum. Ut autem opinio censeri possit eι eriguntur tesιimonia , non potest haberi vere et satis graviter probabilis requiritur: cetitudo demonstrativa, eo quod sunt circal Ut nihil certi adsit contra illam re- eontingentia et varias ilia. Et ideo suscitque ex Scripturis, neque ex Conciliis, neque probabilis certitudo, quae in pluribus veri-e' desinitionibus Pontificum, neque ex ra- tatem attingit, etsi in paucioribus a veritatione theologica. Etenim si contra illam ιe deficiaι let. quid hujusmodi adesset, probabilitas quae- Dices: ad ho)ιestatem actionis necessaria eumque poterit aliquo modo apparere talis, est certitudo moralis ue honestate ipsa', aι Sed tu se nunquam talis revera erit; cum qui ille, qui agit cum opinione tantum pro- Veritas nequeat esse contradictoria. babili, etsi solida et satis gravi, non habet 2. Ut opinio contra omnia argumstrata, hanc cerιitudinem; opinio enim probabilis, quae ei opponi possunt, talem adhuc in se quantacumque sit ejus probabilitas, semper Vim retineat, ut prudentis assensum valeat conjuneta est eum formidine oppositi, ide Sibi comparare, alioquin illius p babilitas que eum ipso dubio. Ergo. haberetur destructa. Hoc saeile deduci po- R. l: Indireele. Si hoc argumentum vale terit ex qualitate Auctorum, qui eam tuem rei, jam excluderet usum opinionis etiamtur, Si gravitate, doctrina, experientia, pie- probabilissimae, cum etiam iSta Sempertate aliisque dotibus praestent insigniter. conjuncta sit cum aliqua formidine oppOSi-0. 2. An ustis opinionis probabilis in se , ti; etiamsi enim sit probabilissima , tamen
eι in sua probabilitate eonsideratu siι li- fines probabilitatis non egreditur. Et ideo citus' redderetur absurda doctrina Alexandri Vlli, L. Certum est, nunquam licere in rci qui condemnavit sub n. 5 illam propositio morali opinionis illius usum, quam in Sehο- nem: non licet sequci opinionem inter proba lis lippellant leviter et tenuitΡr probabilem, biles probabilissimam.
1ὶ 2. 2. q. m. a 2. Nam si soret difforniis, non sulciretur molivo gra i , 2ὶ noe argumentum saeide extendi potest etiam neque moveret animum viri sapientis. ad usum optulonis vere et graviter probabilis, sive Denique fas est mi opinione, quae excludit om- legi faveat sive libertati. Si nempe in aetibus hu- ne dubium praelieum in agentem atqui talis est opimania ex d. Thoma non requiritur certitudo de- nio vere graviterque probahilis. Ibi enim adest con-mo trati a ἰ ergo vera et gravis probabilitas sus- ira legem argumentum solidum ei grave, jam illa ficiens erii. Savo litium dici debeti usus illius opi- e, adii incerta ei dubia : lex autem lueerta et dubiu non is, quae per se dissoria is uon est rectae rationi: non obligal : Sic liberum restat agmali illiun Metui, a qui talis ebl ori uiu vere fraxiterque probabilis. et nou sequi.
54쪽
B.2; Diraeis negando minorem. Qui agit eum opinione probabili vere et satis gravi, efformat sibi dictamen moraliter certum dehonestate actionis suae ex principiis reste. xis. Patet exemplo judicis , qui stante dubio , an reus sit absolvendus necne, efformat sibi conscientiam moraliter certam dehonestate actionis suae in reo absolvendo
per illud principium: in dubio favendum estres. Λ pari qui agit eum opinione probabili in casu nostro, non agit innixus ipsa suae opinionis prohabilitate, sod ipsa certitudine morali de honestate actionis suae. Quia sic secum rati inatur: quando opinio comtra legem est vere et satis graviter probabilis , hae evadit dubia et incerta : atqui leae dubia et inrerta non obligat ; quod si non obligat, ego possum agere quod mihi magis
arriserit. Ergo, stante vera eι satis gravi
probabilitate opinionis meae , quidquid ego agam, semper honeste agam sit.
Instabis : agere opinando non est vere cum certitudine morali de honestate actionis; atqui agere cum opinione tantum probasti, licit τere et satis grariter tali, semper est agere Opinando.
B. Si quid valeret hoc argumentum, rejiciendus esset otiam usus opinionis inter probabiles probabilissimae contra definiti nem Λlexadri Pontineis; nam quoadusque opinio est, semper aliquam formidinem imcludit, cum id sit de illius natura. Sed diis
recte respondendo distinguendum eSD ag re opinando non est agere cum certitudine morali de honestatε aetionis, si opinio sit circa honestatem actionis ipsius seu si opinio sit subjectiva, concedo , si opinio sit tantummodo circa veritatem, Seu objectiva, nego.
Etenim qui agit cum opinione probabilivere et graviter tali, agit quidem opinando circa veritatem rei solaeetivet; quia semper habet χrmidinem, ne propositio contraria ait vera. Sed non agit opinando circa hone-
1ὶ Hoe uno primipio omnia adversariorem ob letia de saeili solvi possunt; ae proinde fastidiosum
nobis est pluribus ea prosequi. Attamen id tironiis hus nostris utile est, qui ex modo diverso, quo ad versarii proprias adstruunt rationes, nonnumquam In responsione haerent , licet Deile sit eas dissolvere, si bene ediseant exolvere hoe eardinale prin-eipium.
astit, et vera et laIsa sum, si ita loqui fas est. Maa, si illis tantum insistatur . ut nempe ideo sim plieiter aeuo ponatur, quia est probabilis: nam ad agendum requiritur moralis certitudo. Et en quo sensu Alphousus noster dieere Poluit in quadam ua Dissertatione e a taliani mi laeciano , dieendo
Statem actionis suae propriae subjeciis'; quia circa hanc jam sibi efformavit dictamen
praelicum, tutum et moraΙiter certum. Agit, uno verbo, cum formidine speculativa, Sed non agit cum larmidine practica. Atqui haec duo omnino disserunt inter se, ita ut cum prima agere quidem liceat, tametsi
nefas sit ngere cum secunda. Unde sic Opinari pertinet ad prudentiam, ut ait Angelicus, qui dicit, prudentiam esse in opinat via parte animae, eι versari circa operacilia eoruingentia, quae nempe possunt Sese aliter habere.
Ergo subjunges in si ita esι qui probabi
liter agit, prudenter agiι: atqui hoc eonsequens falsum est. ergo et antecedens. R. Distinguendo: consequens salsum est, si nostra actio moralis innitatur sola pr babilitate, concedo; secus, nego. Iuxta Senintentiam nostram nemo potest opinionem aliquam sequi eo ipso, quod sit vere et satis graviter probabilis 2); cum per nos ad licite operandum non sussiciat dictamen probabile, sed requiratur dictamen certum , seu certitudo moralis de honestate actionis, dicente ipso Apostolo: omne quod non eιι eae side, pereatum est.
Λt eam opinionem libere quilibet sequi potest, etsi contra legem; quia len ratio,
quam nunquam satis repetere poSSumus ,
quaeque Semper prae oculis habenda est diligenter quia agens in tali casu recte iudicat legem esse dubiam, et idcirco sibi nullam ex ea oriri obligationem, cum lex dubia ex communi Theologorum et Iuristarum Sententia non obliget. Et hoc modo de honestate actionis suae non habet dictamentant um probabile, sed moraliter certum M. Ab usu opinionis probabilis idices ortas
sunt tot sententiae in Theologia Morali isti de Iazae et moribus noriae2 Tot etiam Pro dierunt propositiones a Summis ipsis Pon-t eibus condemnatae Pquesta breve operetta, ehe lo non sono probabili sta, ni segnito ii probabilismo, anti lo riprovo .. Vera, si aeeipiantur hoe sensu, quatenus Pro hi litas in eausa est, ut per dircursum ad aliquot principium deveniamus eertum ae firmum . Unde qui ad nauseam usque nobis opponunt hoc eslatum. et magno eloquio ejus impromptitudinem adstruunx fierem Verberant. Rem notandum quod aliquando Theologi Noralistae set ipse Angelicus brevitatis ergo sententiam quam ampleeluutur, probabilem simplieiter appellant: quod quidem non est vello agere eum formidine; illud enim probabas si alia ratione non destruatur in in eorum sententia dieitcertitudinem , per illum nempe discursum quem subintelligunt, eι Eupra innuimus. Hoc autem atia praesenti Opere uostro noteιur.
55쪽
m γηκΙΕ ΤΙΑ lla B. Ad l: Falsum est in usu opinionis vere graviterque probabilis ortum habuisso sententias laxas in Theologia Morali; opinio enim vero et graviter probabilis innititur vero et gravi tundamento, etsi possit esse
salsa: sententia autem laxa omni vero et gravi landamento caret; ergo hane ab illa, uti effectum a causa, derivare repugnat. Morum autem corruptela oritur quidem ab usu sententiae laxae, hoc ipso quia caret vero et gravi landamento; non vero ab usu oritur opinionis vere et graviter probabilis, ob rationem contrariam ). B.Ad 2 Falsum pariter et inconsequenter est, ab usu dictae opinionis ortas esse tot etiam propositiones condemnatas. Istae originem habuere vel a mentium humanarum imbecillitate, vel a nimia ingeniorum quorundam audacia atque effrenata licentiar
quae duo locum habere possunt tam in iis , qui tenent opiniones probabiles, quam in iis, qui eas despiciunt. Sane si Pontifices existimassent usum illius opinionis esse sontem tot malorum, quomodo fieri potuit, ut de rivu-lIs obtruncandis curam haberent, sontem autem nunquam extinguere voluerint, quod
uno decretorio judicio tam lacile potuissent
0. 2. An usus Opinionis vere graviterque probabilis in rebus moralibus siι novus, et majoribus nostris inauduus.
opinionis probabilis in rebus moralibus pro Eus esse novum. Sed salsum est; licet enim haec quaestio suis scholasticis terminis non fuerit proposita, nisi anno 1577 a Pitere Ba tholomaeo Medina ordinis Praedicatotum in Hispania; quoad rem tamen atque substantiam antiquissima est. Et Petrus Antonius Terillus scriptor λnglus in Suo cele
monstrat, tam sanctos Patres quam Seholasticos antiquos omnes vel sere omnes suisse pro usu opinionis probabilis in rebus moralibus: et sententiam contrariam non
fuisse auditam in Scholis , nisi aetate Co nelii Iansenti et sectatorum ejus Λη. Hisce positis , en argumentum ; si usus Sententiae e scumque probabilis suisset
2ὶ V. Celebris canonista Christianus Lupus, maruiquitate, auetoritate et Iegitimo usu sententiae probabilis. Tom. rr. Oper. , Uenet. ε 29.- It. Manctari, Ingenua indolea scientias mediae probabilia imi et gratiae estieaeis, ete. Il. Dissertatio Pr Iegomena Frantiset Ant. Zaethariae ad Noralem
Theologiam Alphonsi De Ligorio, para F. vesta prorsus novus non quoad terminos tantum , sed etiam quoad rem et substa tiam , quomodo ex rectis criticae regulis talis, tam improvisa et tam subita mutatio posset explicari' quanto temporis spatio
non opus suisset ad convellendam sententiam contrariam, quae in adversariorum
hypotest per tot saecula in Ecclesia Catholica tam profundas egisset radices3 Quidquid igitur nonnulli dicant, semper Verum erit, quod hac de re nobis tradit celeberrimus Segneri, veteres nempe nostros eam semper tenuisse regulam in agendo, ut:
plius Oretur vel minimus disputationi locus, quando habebatur tanquam certa ; 2 quando lex habebatur tamquam dubia ,
dubietatem deponere conarentur consulendo Doctores, si aderant: vel rem in natura sua per se ipsos perpendendo, si non aderant; I quando opiniones Doctorum hinc inde bene perpensae, aequalibus rationum momenistis adhuc inter se differrent, tune unicuique fas esset amplecti illam, quac sibi magis plaeeret, deposita omni et quacumque
u. I. An probabilitas e rinseca consi tuat opinionem vere eι saι is graviter Pr babilem.
R: Amrmativor probabilitas extrinseca constituit opinionem vere, et satis graviter probabilem. Prob. t ex Scripturis, ubi legitur: inclina aurem tuam, et audi verba sapientum lη; at vocabulum inelina significat profecto audi eum humiliιvie, atque sapientum judicio magis deferι , quam tuo proprio. Iterum in Proverbiis iss): ne innitaris prudentiae tuae ; ille autem dicitur non inniti prudentiae suae, qui auctoritati sapientum ita deseri, ut ob illam aliquando operetur etiam contra id,quod sibi videtur dicens secum ipse : in uerbo tuo Iaaeabo rete I . 2 Ex Patribus: nulIi dubium est, inquit
d. Augustinus , gemino pondere nos impelli ad diseendum auetoriιviis atque rati
diuersorum magisιrorum tenentium contrarias opiniones potest sequi quam velit, nisitiea, quae praefixa est Edit loni Taurinensi 1MMAT, typ. Marietti, ubi aliae a Franeolino et Abelir edisiae Apologiae finmmatim exhibentur. 3) V. Tyrsus Gonrales, Fundamentum Theolain ρωε Moralis, Introd. n. 5.
56쪽
3 Ex ratione: probabilitas extrinseca, si bene et in se perpendatur, resolvitur inprobabilitatem intrinsecam ; adest enim certa praesumptio, quod Doetores, cum opinionem aliquam tradiderunt, bene penitusque perspexerint rei veritatem in se; nequo illam tradere voluerint, nisi rationibus satis validis et momentosis innixi. Quis enim audeat cogitare eos temere suisse locutos' Aliquis parvae scientiae, ait Angelicus, magis certificatur de eo , quod audit ob aliquo seientisim , quam de eo quod sibi seeundum suam rationem videtur Ol. Hinc S. Poenitentiae Τribunali sequitur doctrinam S.Alphonsi, non perpendens momenta et rationes, quibus nituntur variae ipsius opiniones, sed ob solam tanti Nominis auctoritatem , respondit negative. 0uod sane non potuisset dicere , nisi probabilitas c-xtrinseca aliquando constitueret probabilitatem veram et proprio dictam. Adde hoc responsum a Gregorio XVI suisse confirmalum 5 julii an . 183l. Sed sdices) argumentum pessimi turba
esι eae Seneea. Respondeo: utilissimum est, ex d. Augustino maxime multitudini cellentissimae auctoritati credere et seeum dum hoc assere. Vido licet turba quidem γ-puli indocti certe non prodest ad mores honeStandos, sed prodest profecto auctoritas Doctorum gravium ac piorum. Ipsa ratio clamat, ubi veritas certa non apparet, Pro illa parte esse praesumendum pro qua Stat major numerus sapientum. Accedit: Si au toritas haec esset contra fidem vel bonos mores, Melesia neque toleraret neque Sileret: quae sunt, inquit Augustinus, confratidem auι bonam vitam, Melesia nec auro
bat nec tacet nec faciι la). Q. 4. Ouid de auctoritate Theologorum in
Ιt. Ex compluribus , quae jam tradita sunt a Melchiore Cano 4ὶ, nobis sussciat tria haec dumtaxat adnotare:
rum Sententiam, quac d et aliquid esse licitum. talis et tantae auctoritatis existimari debere , ut appropinquare ad haeresimili sendus esset qui vellet ab eorum opinione discedere. Cum enim sire qui conci0nes ha-
1ὶ Nee juvat proferre illa ejusdem verba : non
posmmus sequi opinion m alicujus metoris; nam ibidem immediate subjungii: eontra manifestum Scripturae testimonium , vel eontra id quod γυ-blice tenetur secundum Eeelesiae auctoritatem. HOe S. Bonaventura tradit iisdem pene verbis. Ergo
bent, siue qui consessiones audiunt, siue qui consilium dant, id tradant quod universim tenent Theologi, si isti ercarent, et E
clesia tota profecto erraret communem errorem dissimulando. 2 Testimonium multorum, si alii viri docti contra sentiant, non pluris esse faciendum , quam vel ratio ipsorum vel gravior etiam auctoritas persuaserit. Cum enim eo in casu numerus numero compenSetur, pondere est judicandum.1 nejiciendam esse uti irrationabilem illam quorundam opinionem , qua Summo quidem obsequio prosequi se profitentur Theologos veteres, sed recentiores noeci faciunt; non minus enim recenti OreS, quam velores ingenio, diligentia, studio, eruditione et pietatis laude scimus excelluisse quamplurimos, nec minus in Scripturis san -ctis, in Patrum operibus, in Ponlisi cum Oraculis, in Conciliorum clesinitionibus elaborasSe. Imo recentiores maxime evolvendi sunt, utpote qui soli referre possunt decisiones noviter datas. - Inter ipsos aut in auctores ii sunt praeserundi , qui uz Professo rem pertractarunt; censentur enim rationes diligentius perpendisse s n. item ii,
qui doctrinam quam tradunt, experti sunt; experientia enim est insallibilis rerum magistra. Item ii, qui, omni passione POSthabita, veritatem docuerunt; tunc enim certi Sumus, quod solo rationis dictamine sua intuentur Sententiam, ut sunt auctores Sancti. Ergone inqui est etiam nos erimus inιer casulatas enumerans R. Nedum nos pudeat inter casuistas enumerari, imo aperte profitentur, eomem noS maxime venerari, et sequi. Nam praedictuSusus communi jam Sensu commendatus esuci experientia docet, hac methodo tirones sa-cilius principia ediscere, et eorum ad caSUS Praetice occurentes a pplica tionem persectiuSed eri M. Sane si a gentilibus exempla
quandoque Sumere non est illicitum) ipsemet Cicero hoc modo se gessit, quum adolescen ii Marco silio suo tradens generale illud principium , aliquando fas esse non servare promissa quando nempe promissarii honum id postulat , casum proposuit Ι'haetontis sic inquietis : sol Phaetonti filio facturum se esse dixit quidquid optasset: optavit, ut incurrum paιris tolleretur ; sublatus esι: at
juxta istos possumus sequi opinionem alie us magistri, quotiescumque haec manifeste non ad ersatur Scripturae, vel Ecelesiae. 2ὶ 2. 2. q. 4. a. 8.
44 De locis Theol. l. 3, c. 4.
57쪽
nE CONSCIENTIA insanus 1 antequam eonstitiι, ictu fulminis conplagravit. ouanto melius fuerat in hoe
promissum patris non esse serratum lil leuis etiam ignorat Casuistarum principesae veluti magistros haberi l. Thomain Doctorem Angelicum, d. Bonaventuram Doctorem Seraphicum , d. naymundum et d. Antoninum, aliosque pietate ac seientia illustres
pia substantialia et generalia tradere, quibus tota dein seientia magnitiemιer erigatur. n. Nihil profecto essset facilius, quam universam Theologiam Moralem brevissimis principiis concludere, si tota deberet solis principiis inniti. Quid brevius, v. g. Si eam duobus illis praeceptis restringas : declina
a malo , et fae bonum l2 ' At nemo sanus
putat hoc modo recto tradi posse Theologiam Moralem, scientiam tam magnam, tam
gravem, tamque praestantem. -lmo major
uim ullas in hoc consistit, ut principia generalia ad casus particulares bene ac dive Simode applicentur, prout diversae Oecur. runt circumstantiae. Hoc porro est. id quo
Casuistae laborant plura dubia effugendo Di tot quaestiones practi as Proponendo. Non enim Theologia Moralis in Ecclesia Catholica Apostolica Romana esse debet Similis Theologiae Morali Protestantium , qui
Consessionem auricularem rejiciunt, quique Proinde conscientiarum tranquillitati, securitati ac innocentiae haud student, ultro concedentes ut omnes pro libitu suo vi
instabis: si libri eroirendi sunt pro Theologia Morali addiseenda , extanι libri sacrae Scripturae iam veteris quum novi Te Flameriai; eatant opera D. Puιrum; eaetanι
sacri Canones eι Conciliorum oracula. Ouid ergo opus esι in libris insudare Casuistarum' n. Incli recte: non ignoramus cxlare quilla clamitant; sed non ita loquitur s. Carolus in sua Instructione ad Confessarios ubi illos o nixe prasemonet, ut toga ut uc sedulo
meditentur auctores easus e scientiae Pertractantes. Non ita loquit tir Salesius , qui Consessarios hortatur ut perlegant castristas, i signanter nominat Toletum et Reginal dum. Non ita loquitur Benedictus XIV sua Bulla Vim perreni ι ad aures, ubi monet in
s4ὶ Qui ergo eontendit, ni Tlleologia Moralis. Casuistis posthabilis i lola ediseatur in Seripturis,d5 scientiam pertractaverint et magis inter reteros praedicantur. n. 2. Directe: utinam in libris Scripturiae, Patrum, Canonum atque Conciliorum definitas inveniremus quaestiones morat Si Sed nemo ignorat ex ipsis ut plurimum
Scripturae verbis sui potu obseuris id) J
quaestiones hujusmodi exortaS OSSe. aucti autem Patres pauca admodum de Scientia morali tractarunt: ipsi enim, cum aetate sua complura fidei dogmata nondum suissent patefacta ac definita, et haereses multae in Ecclosia obullirent, paene unice sui S
in libris in id intendebant, ut res Fidei clucidarent. Scripserunt utique etiam circa mores,. Sed vel in concionibus , vul in aliis circumstantiis tam modice, tam incidenter, ut non raro, ne in serrorem Iubamur, alii Slegere oporteat, qui Pos DX ponant.-Canonus paritor modica statuerunt circa mores, et in his maxima veneratione a nobis Praeseruntur , utpote quae regulae si ut tutissi. mae. -Multo minus Concilia ediderunt ino. rates resolutiones; quia praecipuus eoru in scopus fuit extirpare sellismata et haereses profligare ). Sed si res ita est urgebis , quomodo se
gerebanι Confessarii prioribus saeculis ante induetam istam euauistierem Theologiam Iam ab iis temporibus , ne Consessarii
cogerentur in Scripturis ac Patribus insudare, extabant Pontificum responsa ad ca-SuS Particulares una cum Patrum Sent liliis ac Conciliorum decretis.- His accedebant Bilualia et Collectiones canonum Sine Bumem , quos etiam poenitentiales dicebant; quia per diversa et specifica peccata discurrendo propriam cuique poenam imponendam praecipiebant. -Deo autem opitulante, Orta est Saeculo xiii Theologia Seholasιica et Methodiear et inde etiam nata sest Mor iis in usu na Consessariorum . seu Casuistica. Hujus generis opus imprimis celebre suit Summa de easibus poenitentialibus concinnata v s. Ra mundo, cui accessit Confessio.
Ie S. Bonaventurae, quorum exemplum ceteri secuti sunt.
Quos porro libros praestat legere ut inde
Peccatorum gravitas dignoscatur, uti monet S. Carolus. At, cum variata sit disciplina , non amplius e S praestat sequi: et qui
Pris Sequi virilol. non solum, ait Benedictus X l V, rigidissimae ethices sectatorem se
in operibus Patrum . in detretis Canonum et Con-eiliis, hie opuς immensum . nimis dissicile et pene
impos ibit maxime a tironi hiiv, expostulat, neque unquam Dei in eatholi eum ministrum ad eonse,si nes reple exeipiendas fidelium idoneum.
58쪽
0. 5. An auctor unus et solus sulpetat, ut aliqua opinio dieatur vere et saιis gravia ter probobilis probabililate eatrinseca. D. Cum distinctione: uel ugitur de auct re quocumque et cujuScumque notast; vesagitur de auctore gravi, magni in Ecclesia nominis et omni exceptione majori, uti es
Sent v. g. S. I homas , S. Bona Ventura, S. Baymundus, s. Antoninus et alii.
Si l, non susticit auctor ille, ut ejus opinio habeat gravem probabilitatem extrinse-cam; cum ab Alexandro VII damnata sit haec n. 27 propositio: si liber su alicujus junioris eι moderni quae verba utpote generalia ex Viva intolligi debent de auctore quocumque et humilis cujuscumque notae , debet opinio censeri probabilis, dum non
constet rejectam esse a Sede Apostolica tam. quam improbabilem. Sane cum nulla sit laxa pro Silio quam aliquis auctor non tradiderit, eam Sequi liceret, semel generali illa propositione admiMa. Si 2, modo nihil sit contra Seripturam
vel communem sensum Ecclesiae, recte possumus sequi ejus Doctoris gravis opinionem, sic dicente ipso Angelicor aliquis parvae seientiae magis certificatur de eo
quod audit ab aliquo scientifico, quam de
eo, quod sibi secundum suam rationem videtur. Hanc nobis veritatem suadet vel ipsa ratio; si enim ego , v. g. teneo sententiam d. Thomae, etiam contra aliquod argumem
lum quod mihi videatur probabilius , quis
neget me prudenter agere, eum, mea Opi
nione posthabita, tantae auctoritati me to
3) Ceterum regula generalis est ut non unus, sed plures auetores graves volvantur: et quoad hoc recolatur eatalogus in sine hujuseo Tractatus. Hie pro praxi notamus eum Gury, Croix, ete. - illa Opinio est viro studioso et probo certe probabilis quam ipse se it se diligenter extussisse, et operitur se absque inordinato assectu , oh rationes gra es, ut eram tueri; - 2 medioeriter doctus judieare potest de extrinseca opinionis problibilitate , si Malum quaestionis rite intelligens, hane inveniat assertam ab auctoribus hujus temporis omni exceptione majoribus, id est inter Thoologos omnino prohatos; - 3 rudis audiens a viro, quem existimat Pr0bum , prudentem et doctum, opinio
n. -De Opinione probabili eonsiderata re
pectine et comparato ad opinionem con-ιrariam.
0 1. Ouotuphae opinio probabilis e si
derata eomparate ad aliam' R. Opinio probabilis comparale ad opinionem aliam potest esse: minus probabiIis, aeque probabilis, probabiIior, probabilissima et moraliter certa; 2 minus com nis , communis , communior et eommunissima; 5 minus tuta et tutior. Primo erit opinio minus probabilis, Sinitatur levioribus rationum momentis quam opinio opposita. AEquae probabilis, si uitatur momentis aequalibus. ProbabiIior si habet in sui favorem argumentia graviora. Probabilissima demum, si nitatur argumento gravissimo ita ut opposita censeatur te
nuiter vel dubie probabilis Il.
Secundo erit opinio communis, si multos, communior, Si multo plures, minus eommunis, Si pauciores, denique eommunissima, si sere omnes moraliter pro se habeat
Tertio erit opinio minus tuta quae maiorialiter minus recedit ab omni periculo peccandi, - tutior quae recedit magis a dicto periculo, tametsi rationibus firmioribus non innitatur. - opinio tutior dieitur lavero I gi et praecepto; quia in dato casu tenet e tam legem aut praeceptum quo aliquid jubpatur aut vetetur. - Minus fusa dicitursavere libertati hominis quia in casu ipso negat extare legem aut praeceptum, sed i net hominem libere posse pro suo arbitrio tunc agere: et licet concedat eundem persectius agere , si juxta illud praeceptum aut
prohibitionem se gerat, perinde ac si revera extaret, docet tamen eum non Peccare, si
contra faciat, quia utitur sua libertate si). Ex his omnibus hactenus enucleatis trianem aliquam esse eerio probabilem , potest eam ut talem habere: non enim per se expendere valet, nee aliud medium ipsi suppetit prohabilitatem ex
4ὶ Errant qui opinionem probabilissimam sumunt pro opinione moraliter certa : opinio nempe moraliter certa excludit prudentem errandi formidinem: opinio autem probabilissima, tametsi inter robahiles habeat primum locum, fines lamen pr abilitatis minime expedit: et ideo non excludit Omnem omnino errandi formidinem. Quamquam nonnisi improprie opinio moraliter eerta opinio dicitur; hoc enim ipso quod omnem errandi sormidinem excludit . egreditur e sinibus opinionis stricte talis. et evadit scientia. illi L num tamen hie animadvertimus, quod opinio minus luta et minus probabilis, sicut et lutior
59쪽
plex quae maxime pertinet ad morum doe tritiam in potest hypothesis exoriri, videlici tin conflictu diiurum opinionum possunt Saepesa 'pius contingore tria ha e: Ut una sit minus tula simul et minus probabilis, alteria vero tutior pt probabilior. Sic opinio quae d et me Itores sex professo gabellas fraudantes non tΡneri ud restitutionem, per se est minus tula quia non stat pro lege, set minus etiam probabilis in nostra sententia, quia per se loquendo est minus landata in ratione. Unde contraria opinio, quae docet mercatores fraudantes peccare et iseneri de restitutione, est tutior
et probabilior. 2 Ut una sit minus luta, sed magis probabilis; altera tutior, sed minus probabilis. Sic opinio, quae docet beneficiatum habentem bona patrimonialia ex hisce vivere debere, non vero ex ecclesiasticis reditibus , tutior ost; quia qui eam Sequitur, nullo omnino, ne ipsi quidem materiali peccandi periculo se exponit, cum supponat et teneat strictam illam legem: est tamen certo certius minus probabilis, quia minus est sundata opinione contraria, quae docet beneficiatum nd id non obligari. 5 Ut ambae sint aeque probabiles, sed una minus tuta, et favens hominis libertati, alteria magis luta et favens legi. Sic opinio, qnas docet beneficiatum non lonstri ex justitia ad eroganda pauperibus superflua b neficii, ost nobis serme aeque prohabilis lic
ontraria quae docet talem obligation 'madesse; quia utraque salis est ac sere aequelandata. Sed prima illa est minus tuta, quia liberando a tali justitiae lege favet libertuli;
e contrario haec sp unda tutior Ost, quia stat pro hac ipsa lego, Pam supponi nS
uis positis, videamus quid in hac opinionum diversitnto sit resolvendum Pro Praxi, jil-xta S. Alphonsum. Q. u. tartim fas sit opisionem a qui mi. nus tutam, eι minus protabilem in eo neursu tutioris et simul etiam eerte probabilioris l). n. Negative. Prob. Scripturis, ubi leae probabilior, mullum disserunt inter se: nam major vel minor securitas alieujus opinionis desumi. ivr a majori vel minori ejusdem distantia a perea-lo . eum ex ndverso major vel minor probabilitas desumatur a majori et minori veritatis apparentia. 13 Saeculo xvi id plures doeuerunt i et Proha bilistae vulgo sppellati sunt. Primus hujus cloetrinae seholasticiri terminis expositae patronus dieitur suisse anno id IT P. Medina ordinis Praediealorum; anno vero I 584 ejusdem ordinis Pater Domini eus Banner . s. ThereSifle Consessor, doctrinam ipsam aperte amplexus est, ut tradunt historiei. Unde pa
gilum ante omnia opera tua verbum veram praecedat te, et ante omnem actum tuum
eonsilium stabile sct . Ergo ad bono agendum necessarium ost determinatum judicium in-lsellectus, quo prudenter quis pulet licitum osse quod hic ut nunc agitur vel omittitur.
Atqui late judicium habere nequit qui eligit
opinionem minus tutam et milius probabilem in concursu tutioris et simul etiam solido probabilioris; cum ex hypothesi momenia quae stant pro lege Superent momenta quae stant pro hominis liberta te. Ιlineci semens ill eam tenendam sententium declarat . quae meliori et subtiliori nititur ratione 3): porro ubi indi ,r est probabilitas,
ibi est melior et subtilior ratio. Prob. 2 Theologica ratione; ad licite operandum debemus veritatem inquirere et eam sequi; ac proinde ubi veritas clare nequoat inveniri, lenemur Saltem amplocti opini nem illam, qua id verisimilius ad veritatem necedit; atqui talis est opinio certe probabilior. Adde: quando opinio quae Stat pro lege est cerιe probabilior, tunc mens nostra ex certa quadam vi suae naturae sentit quasi inclinari ad eandem amplectendam,ve lox dici potest sussicienter promulgata et certa moraliter non quidem in se ipsa et absolute, sed quoad licitatem et securitatem agendi, quod etiam de opinione probabilissima dici dolisti J. Noque unim certitudo in re morali r quiritur ut sit omnimoda; sodsumeit probabilis , ut dii Angelicus , quae nempe in pluribus veritatem attingat Il . Unde contraria opinio, licet adhuc in Scholis defendi possit, cum ea n lilli modo sit proscripta;a nobis tamqn probari non pol sit 5 . Diximus eerte probabilior, id Pst sine ulla haesitatione, ii iique solide ot notabili-ιer 6J; nam parvus excessuS ac tenuis pra ponderantia in moralibus non ita facito percipi potest. Iline idom Angelicus habi)l: quod purum est, quasi nihil hubit ratio lTl.
Q. An liceat sequi opinionem minus tutum, sed magis pro bilem in coneursu tu-ιioris, 3ed minuς probabilis.
trarivm quod tollim a quihusdam fuit proelamatum,
Patrim nempe Societatis Iesii primos fuisse proba bilismi invenioreS.
4 2. 2. q. 70, a. 2. 3ὶ . sane omnes lateri eogimur . ait Staps. S8l, naturam rationalem tolari. atque impium ES-M, Si quis , neglectis momentis gravioribus . illud Sequitur quod, utpo .e rationibus levioribus nixum. divinae legi minus congruit n. 6ὶ Liguori, Disseri. de usu moderato opinionis probabilis in eoncursu probabilioris. P s. 2. q. l, a. 4.
60쪽
R. Ainrmalive: lieet S qui , pinionem mimis lutam , scd nragis pri habilem , tutiori rolicta , ubi tammi de solo licito uel illicuoauutur. Est contrici I Insoni stas, qui contrarium tu latur, veterem pharisaeorum rigiditatem rcnovantes, Pt importunum PlisClantos animIrum et Evangelicae veritatis
Prob. l cx Ang lico, qui ad rem scripsit:
certitudo non est similiter qua renda in omni muttria; in acinus enim inmunis, suyer
quibus constituuntur judiciu et eae istuntur testimonia , non potesι haberi certitudo δε-m instrotica, eo quod sint circa contingentia et ruriubilia. Et ideo sustitit probi bilis certitudo. qui e ut in plurthus veritat in uti insat, etsi in puut iuribus a ueritate deficius il . Prob. 2 auctori tutu Alsexundri lli, qui
hanc damnavit n. 5 propositionem: non li-iel sequi opinionem inter probabiles probab Iissimum. Si enim ad Igendum requiperetur ortitudo absoluta, v i tulis ovi dotalia veri- latis quae excludat omnem errandi sarmi uin m. tunc ne opinionum quidem probabilissimam tenere possemus; cum opinio haec
licet inter probabit 's hul, at primum locum, sines tamon probabili latis nou cxcedat, ut
ideo illa omnem errandi formidinem non CX- cludat.
Prob. 5 ratione: nam , ista dictante, qui in concursu opinionis tutioris quidum, Sed minus probabilis . amplo titur opinionem minus quidem tutam, si ii probabiliorem, prudenter agit; quia praesert argumenta et motiva graviora argumentis ut motivis levioribus. Consentit vel ipse Tullius, qui ait: nos sequimur probabilia, nee ultra quum id quod verisimile occurrerit se . Diximus ubi tomen de solo liciis uti illi-
ill 2. 2. q. 70, a. 2. 2ὶ L. 2. Tusc. quaesi. aj Quamquam in horum laeturum speci . si strictius loqui velimus, nedum major, imo nulla adest
vera probabilitas: eum et ratio et Doetorum consensus Pontrarium doceat : Siquidem nullus discursus alet removere malum quod potest exenire, si aliter agatur.Unde quod iis in eaSibus si ι tenendum quod Meurius est, est etiam magis Probabile, imo practice perium : tunc enim inis r m Arnbr. Jos. Si aps in Mor. 1χeM.Oeniponti 1846; ed. vii status quaestionis jam non est dubius . sed plane certus ulmstitur. Si adhue lamen casus illi R exeipiendo ponimus. Psl ut inorem geramus Theologorum. Ille i id.el. Fedelini N. Theologiae Moralis in femiuar. V ronensi Prosessor, opuscul. S. Aly risus a Lis ris seipsum vindicans. Veronae 1852.
cito assatur; nam non licet sequi opinionem
probabiliorem iis in casibus in quibus non agitur jam de honestate actionis, aut de simplici jure ac persuasionia nostra, Sed de su-clo ut veritate rei alicujuS , quam quidemniajor probabilitas non valet resolvere, idec que neque valQt removere pstriculum damni, quod ost reformidandum, si sictum illud revora contingat. Unde tunc quod tutius est, tenemur so lui: ratio est, ut bone ait Lura-Schi, quia in his casibus , si forte opinioni quamvis probabiliori subsiι error , perdita sunt omnia M. Sunt autem casus :1 Quando agitur de periculo damni pro-Ximi: V. g. venator, qui probabiliter judica iobjectum in sγlva latens ESse hominem, non potest seri res , licui probabilius putet os
ierana. Nam sex una parte proximus hab ijus curtum vitae Suae; ex altera m jOr pr habilitas noli facit, quod Si revera sit homo, Don P reat casu quo venator seriat lf. 2 Quando agitur de ii ne , quem abSO-lute curare tenemur, et ad quem major probabilitas non conducit: ita est in iis , quae Sunt necessaria nocessitatu medii ad salualem, ubi laetum unice attenditur.5 Quando agitur de iis, quae requi n-tur ad valorem Sacramentorum ; quia Sacramentum non haberetur , nisi re ipsa γ-neruntur ca , quae Deus ad Sacramentum
praoscripsit; nec enim ab hominis dicta mine et conscientia pendent i5 . Id eruitur Ox decreto Iunocentii XI diu 2 martii 1676, quo
sequentem n. damnavit propositionem :noli est illicitum in Sueramentis conficiendis sequi opinionem probabilem de valore Sacra mentorum, relicta tutiore, nisi id res et Ieae concentis clus perieulum fravis damni in
sa) Excipe l nisi defeetus supplentur ab EceI
sia : aliquando enim ipsa potest et censetur supplere id, quod desideratur ad valorem Sacramenti. Iliae evenit tum in Saeramento Poenitentiae. in quo Ecclesia aliquando supplet jurisdictionem Cotilassarii, si sorte desit: tum in Sacramento matrimonii, quod aliquando convalidat, si invalide contractum est ob impedimentum Leelesiasticum, quod quidem supplendo aufert. Excipe 2 uisi urgeat easus necessitatis: quia cum Satramenta sint propter homines, homini in gravi
Periculo 1liae ea ministranda sunt meliori, quo Polust, modo. Ad saltandam autem Sacramenti reverentiam, ipsum conseratur sub conditione .-V. Logilori. . Mor. . l. i. nn. 49 et M. 6,Cum propositio loquatur lanium de saerampntorum consectione . ideo contendunt Sanchea. Va-miter, etc., adhuc licitum eb e uti opinione probabili in illorum susceptione. Verum nos ceu,emus non recedendum a sententia Cardenas, i a Croix .ele., qui docent ei eousicientem et suscipientem