장음표시 사용
121쪽
d) Hic paruus, vel brenis, respectu ad magnum vel Ionia Enm habito, dicebatur. PLINI vs VII. 43. Annus autem --is hodie aequato dies, 1. horas, minutas 49. lunaris vero 3s4. dies, 3. horas, minutas 48. & secundas 36. et Mensem a μένη luna diei, non improbabile videtur. Luna enim mensem determinat. Vid. VARRO de Livia. iat. V. EcI sIDOR vs Orig. V. 33. Quo corinit hypothesis CICERONI ada Nat. Deis. II. 17. qui a metiendo mensem dictum putat. s) Hie eomputatur a novilunio ad novilunium, atque hodie spatium im dierum. 2 2. horarum, ε . min. & 3. lec. com plectitur. g Hoe fit 3 o. diebus, Io. horis, x . min. α s. sec.
Complexus dierum se inuicem excipiemtium ANNUS CONTINOS a); complexus
vero 36 s. dierum, quibus iurisdictio exercetur,
in Vid. L. M 4. D. do V. S. tbὶ Quum diffellis esset eiusmodi dierum eomputatio. quadriennium lin eius Ioeum substitutum est. L. f. C. da temp. in
Spatium, intra quod globus terraqueus mouetur circa solem , DIES a generarim , in mecie vero DIES dicitur spatium, per quod sol norizontem nostrum illustrat; quo vero nostro oppΟ- situm, NOX; Spatium ab ortu solis ad occalum
DIES NATURALIS b); a medio noctis ad noctis proximae medium DIES CIUILIS c) vocatur.
aὶ Diem a Dio. h. e. Ioue dictum tradit VARRO da lanianu. IIII. p. rg. unde & Iupiter Diespitet dictus suit. MA
b) Ita quidem ex LL. XII. Tabb. Dein veto diebus fingulis II. horae tributae, seruatis XII. nocti.
122쪽
o Id quod constitui debuis, ut eluilibus negotiis peragen
Es certa esset mensura. Ccimplectitur autem eiussis dies XXIIII. horas, quod nos docet L. g. D. deferiis, atque ita luee media ae duabus dimidiatis noctibus conflat, ut verba eius habent.
Sc. quia in annum utilem computabantur. PAPINI Hus L. ys. D. de Aedi ed. menses utiles vocat, quibus exporiundi potestas fuit; quid vero sit experiundi potestatem habere, explicat VLPIANus L. I. D. da diu. temp. praeser.
g. CXXXU. . EDERE est copiam rei alicuius praesenti sa- Lib. II. cere'. Flaviis
in Sie qui genus suturae litis cum aduersario communicat, actionem edere dicitur L. 3. C. da Edend. qui eidem instrumenta exhibet legenda, ea edit, qui rationes offert, eas edit. Optima haee omnia complectitur V LPIANus in L. I. s. I. D. de Edend. Edere est ereptam deseribendi faeere. vel in libello eo lecti. vel dare, vel dictare. Eum quoque edere L ABllo ait, qui producat aduersarium Itium ad album. O demonstret, quid iactaturus siti vel id dieando quo uti velit. Et idem L. 6. s. 7. D. eod. vii autem est, val dictare. vel tradere libellum, vel codicem proferre.
LIBELLVS est propositio, continens acto- Libellus.
ris intentionem, huiusque rationem.
s Liboctus diminutivum libri est, atque se paruum librum innuit. Immo ipse libet breuiorem scripturam. vel epistolam denotat ap. NEPOTEM in vita Lasandri e. IIII. inde dictus, Iquod antiquiores in libro . qui interior cortex arboris erat, striaberent. Et ita, lieet libellus sua natura scripturam desideret. ad oralem tamen propositionem eum extenderunt ICti artifices.
Si ex libello perspici non potest, quid, quale Libarus euantumue ab actore petatur, LIBELLUS dicitur oneralis o
GENERALIS O mi tactum non liquet, OBSCU-
123쪽
RVS bΥ; si plura disiunctive petuntur, A Em NATIVUS G; si petitum contradictionem in uoluit, CONTRARlVS d) ; si petitum intentioni contradicit, INEPTVS e) dicitur.
a) Generalius petit, qui speciem intendit, genus vero norminat, v. g. qui aedes, quas Caius detinet , Uerlariae in platea argenti fabrorum inter Seii & Mucii aedes sitas, vindiciaturus, aedes nulla limitatione addita petit; item, qui a Sempronio summam M. thalerorum ex mutuo repetiturus petit id, quod sibi debetur. . bj Hoc variis modis contingere potest 3 aut enim de persona rei plane non constat, quale exemplum , ubi aliquis, nescius a quo, colaphis exceptus earum vindieationem a iudice petierat, exhibet T H o M a s i v s in denen iuristimen .dant tin; aut non satis constat, v. g. libellus dirigitur contra Ianionem Wezlariensem Talbilinibi , iam vero non unicus lanio , cui nomen est, πellariae ius es uitatis habet. sed eorum
septem sunt; aut ius actoris non liquet. nimirum virum aedes Titii petat ex legato, an ex emto i aut denique obligatio rei non satis determinatur, utrum scilicet dare, facere, restituere&e. debeat. c V. g. Petit aliquis mandatum de soluendo, vel dimittendo 2ypothecam, aut in contractu aestimatorio restitutionem rei, vel solutionem pretii intendit. L. I. s. I. D. de aestim. d) V. g. Petit aliquis hereditatem ab intestato & ex test
e) Equidem ineptus libellus quilibet vitio laborans dicitur,
speciatim vero talis, qui fini actoris non conuenit. Triplici vero potissimum modo hoc continsit. I in Non satis eircumis specte electo genere actionis, veluti si quis rem vindicaturus actione personali uteretur, aut mutuum cum omnibus circumstantiis deductum fusius vindicaret ι x Minus pertinenti ad factum & actionem ipsam conclusone, ita emtum equum a venis ditore petens inepte ageret, si dominum eius se declarari imtenderet, Cumulatione actionum non compatibilium, rei vindicationis nimirum cum interdictor uti possidetis.
9. CXXXVIII. MUTARE LIBELLUM dicitur, qui aliud sundamentum agendi substituit a); EMENDARE., qui quantitatem , aut qualitatem facti mutat b . DECLA-
124쪽
DECLARAT, qui obscurius posita interpre
tatur c). a) sie, qui egerat ex emto, nune eamdem rem ex donat petit, libellum mutauit. b) Qui C. florenos ex mutuo condixerat, iam C. Thalero aut Ducatos fuisse asserit. Item , qui ex pacto rem dari sibi intendit, iam iuratum illud fuisse dieit. c) Hoc reducendum ad generalem interpretationis regulam. Exemplum habebis : C. de R. nobilis Holiaticus, moritur relicta vidua E, de R. Succedens ipsi ex testamento L. de Α. eques Pomeranus . vendita hereditate , in foro Pomeranico conuenitur a vidua testatoris ad tradenda, quae sibi ex iure fasciae
ranis hic terminus non satis ut par erat explicatus obscurus est. E. declaratione opus erit.
Declaratio voluntatis nostrae, rupondentis UΟ-Lib. II. luntati alterius, de re aliqua effectui danda, vel Tix
impedienda , CONSENSUS ; quodsi voluntas l
contradicens voluntati alterius declaretur, DIS
' Ponamus Lucium filiumfamilias Sophiam virginem am- ibite; Adit patrem suum, cumque eo, quem sibi proposuerit finem, communicat; declarat pater voluntatem suam circa hoanegotium , respondet autem voluntas patris voluntati filii, idemque nuptias filii effectui dati cupit , & tum eonsentio. aut non respondet, sicque easdem impedire allaborat, & tum dissentit.
CONSENSUS verbis declaratus EXPRES Conse suo: SVS a) ; signis externis manifestatus TACI TVS b); sit con nis alicui tribuitur, qui non consentit, FICTUS, & si lex eum tribuit Oh Wi- sumius. litatem vel eius , vel reipublicae, PRAESUMTUS e) dicitur. ' -
a) V. g. Caia dixit, se velle nubere Cato eam ambienti. Titius scripsit ad Mevium se velle ipsi mutuo dare, quae gauit C. Adeoque verba ore prolata aut scripta susticiunt. .
125쪽
b Requiruntur autem facta, ex quibus consensus haud dubie eolligi potest, v. g. nutus. Simili ratione creditor chirogi phum debitori reddens in remissionem debiti tacite consentit, L. 2. I. I. D. de pact. qui usuras in futurum debitas aeeipit, tacite eonsentit se nolle sortem intra hoc tempus petere. vid. r. 4. pr. 3. B. D. da poct. e Ptaesumtus eonsensus fictus est, sed fictio ea nititur ratione sussicienti. Principium primum omnis moralis doctrinae est: Fac ea, quae te aliosque perficiunt; hine quilibet in id. quod ad persectionem suam facit. consentire praesumitur, atque hae ratione, cuius negotia ab altero gesta sunt, etiamsi tacite non consenserit, obligatur. s. r. I. da Oblit. quae quas ex eo ι .nast. Item, prohibet illud idem principium alterum impers ctiorem reddere . hine nemo eum alterius damno locupletior fieri velle ereditur, atque ita alter, cuius rem perdidi pretium- aue solui, re postea recepta, in redditionem soluti pretii con-entire praesumitur. Vid. L. a. v. de Canc sin. caus. Non minus id axioma rationi optime eongruens est : in is, qui consentit in antecedens . etiam in id, quod ex eo necessario consequitur, consentire debeat. Ita, sui virginem honestam comprimit, ille in id, enixam eam infante ut ducat, aut ad minimum dolet, consensisse praesumitur.
Sermo, quo quis adfirmat se alteri aliquid praestare , vel intuitu eius aliquid omittere velle, PROMISSIO ; Consensus vero alterius in promissum nostrum ACCEPTATIO est D.
'ν Titius Sempronio assimat se velle ipsi donare C. Sen pronio in id consentiente . Titius promisisse, sempronius ver. acceptasic dicitur.
Promissum ab altero acceptatum dicitur P
αὶ Conuenire hane pacti definitionem eum ea, quae proponitur in L. I. g. 1. D. de pact. quod sit duorum υel plurium in idam pineisum consensus. ostendi in Dissi de primipιo obligario iam non obligationii pacti per metum extorti, Sehol. ad F. t O. IDEM PLACITVM enim est idem obiectum repraesentatum, ad quod exi sientiae reddendum, vel impediendum duorum, vel plurium voluntas tendie.
126쪽
m) Conuentionis nomen generale Ronianis olim Risse, aesuti se comprehendisse pactum & eontractum, nos docet L. I. s. I. D. ἐν pas. plerumque tamen pacti voeabulo ita aequipollet. ut pactionis, quod occurrit L. I. s. I. L. L. 7. 3. 4. D. cit. . id quod colligere licet ex L. I. s. 4. eod. De variis pacti significationibus plura legere cupientem ablego ad GIPHANI Comm. in IV. p. m. I, 1.
Si PACTUM salutem reipublicae intendit, PQ ' μ' BLICUM, si et, suum alicuius respicit, PRIV TUM dicitur ).
PACTUM, quod nullam in foro intentandam Pam- actionem producit, NUDUM a); ex quo vero in δValida actio oritur, NON NUDUΜ s. VESTI
ast Romanorum pbilosopbia non serebat , ut aliquis e sola Promissione, verbisque saepius indeliberatis obligaretur; inde ii ciuis Romanus tale quid fecisset , ei, mi promissum aliquid
erat, formulam nullam dabant Pontifices. absque larmula vero actio intentari nequibat, E. actio ex promissione non dabatur. Ne vero induci te in eam sententiam patiaris, pactoriam vat rem omnino abhorruisse Romanos. Si quis impleuerat promicium, repeti, quod erat datum, non poterat. Non igitur pacta damnarunt Romani. sed tarmulas actionum iis saltim non ae- commodarunt. Eiusmodi autem pactum dieebant nudum, quod idem est ac simplex , purum , eui extranei nihil admixtum. Sic nuda possessio, quae est sine proprietate, dicitur in L. 66. v. da Euic . L. M. 3. I. D. quod me . ea . nuda proprietas. quae est absque omni fructu. L. 1. D. de Usust. leg. nuda ratio. cui, ex qua caussa debeatur, adscriptum non est. L. 49. D. dapaeui. Simili ex ratione etiam sola pacta L. 13. D. da pio. αsolae conuentiones L. I s. C. de Transact. vocantur, quod in solis
placiti finibus subsistant. b) Nudo homini opponitur vestitus. hine nudis pactis v
stita opponere placuit ICtis. Vestiinenta autem, quibus p denda , ipsi rationi illata iniurial tegerentur, pactaque, quae in honestissimum consegim ius reddentium prodire non erubra s
127쪽
rent , induerentur , erant formulae ab artificibus Pontifieibus tanta arte. ut nullus unquam sarbor Potuit, compositae.
Pactatis PACTA, quibus validam actionem tribuit lex,
LEGITIMA a , quibus Praetor, PRAETO-
' RIA b), quae ex eo, quod in continenti sc) contractibus d) adduntur G, iPsis annumerantur, ADIECTA dicuntur.
a) L. 6. D. de pacp. Legitima conuentio est, quae lege aliqua confirmatur. Es ideo inter dum ex pacto actio nascisur, vel tolliatur, quoties lege, vel Scio adiuuatur. Pacta legitima sunt δε- ealia , L. f. C. do vit. promus donationis, L. 3 s. s. f. C. de δε-
b) Ea. quibus Praetoris edicto actio accommodata, praetoria dicta sunt, licet alias legitimorum nomine, si legem generalius accipias, comprehendantur, vid. Noo DT da pact. e. I 3. Talia sunt potheea. L. I 7. f. h. D. de paci. constitutum, L. I. D. de pec. cons. iuramenti praestatio pacto promissa, F. II. I. de Act. & reliqua. c) Vt pactum eiusmodi naturam contractus acquirat, necesse est, ut adiiciatur ipsi in continenti, h. e. statim absque longiori interuallo. L. 3. s. s. D. de vi is vi arm. L. 1 I. C. de Uur. L. o. D. do reb. cred. Id vero non ita intelligendum erit, aesi fatale hoe aditetendi momento si adstrictum , quod declarae
L. I. F. 8. D. ad L. Fale. In eontinenti ita aeeipiendum. eum
aliquo spatio, v. g. Titium ac Caium intereedit emtio venditio, illo huic aedes suas vendente. Conuenit de pretio, E. contractus perfectus est , Placet aulcm probationis saltim gratia eum in scripturam redigere, hocqtie perficiendum committitur Iauo-Ieno Notario; Post tres dies conuenit inter eumdem Titiumae Caium, ut pretii quarta pars singulo trimestri spatio soluatur, committitur Iauoleno hoc contractui inserendum, inseritur atque contractus ita formatus subscribitur ab utroque, pactum de pretio statis temporibus soluendo adiectum est. Ceterum nil refert, utrum pactum in instrumento contractum ipsum antecedat, an ei mixtum sit, an vero subsequatur: istud L. f. C. de pact. me. E. is V. illud L. pen. C. eod. hoc vero L. 3. C. da eiul. ac . traditur, ut inde Pateat, quod L. T. F. s. D. de pact. verba s Ea enim pacta insunt, quaa legem eontractui dant, i. e. quae in sngressu eontractus facta sunt, nihil definiant, sed tam tum exemplo aliquo declarent, quod simili modo factum M. g. s. I. verbis: Ne . persona petams i. e. ne a Lucio Titio petam. Vid.
128쪽
Noo DT de pactis e. XI. Adiecta in continenti pacta naturam eontractuum, quibus adiiciuntur, induunt, hinc actionem producunt. dicuntur etiam contractibus inesse, & quidem a parte actoris, h. e. ad fundandam actionem. L. 7. 3. s. Θ 6. D. depact. id in Sunt, qui hoc ad eontractus bonae fidei restringunt, quos hodie communis sere opinio sequitur. Fundamenta suae opinioni quaerunt in cit. L. I. F. s. Θ 6. & L. I 3. C. de pactis, in illa VLPIANvs : Pacta eo enta bonae fidei iudieiis inesse. in hae M AxIMI Nus Imperator: In bonae fidei contractibus ira demum ex pacto actio eo alit, si in eontinenti fiat, scribunt, Sed vi hi contractuum bonae fidei solum mentionem faciant, sunt tamen alii, qui idem in contractibus stricti iuris obtinere docent. Ita P AvLus L. o. D. da reb. ered. pacta , stipui tioni in continenti adiecta, eidem inesse, aperte fatetur, atquς idem in L. 4. 3. 3. D. do pact. pactum de non petendo, adiectum stipulationi, eidem inesse non dissimulat. Vid. FACHIN AEus Conrestu. Lib. II. e. 99. Neque me mouet interpretatio Cel. Noo DTar, qui voculam inesse in bonae fidei contractibus partes actoris, in uricti iuris vero rei respicere ait, cuius suffiis cientem probationem non ego solus desideraui. - e Addantur tamen talia pacta , quae naturae eontractus omnino non repugnent, aut illicita sint. Exempla sunt in L. 7. D. de sexu. expora. L. pen. D. de Pact.
EX consensu tacito vel expres oritur PACTUM P
PACTUM, quo quis ad viiquid praecise esse- Pactum Etui dandum vel impediendum se obligat , PLEX, quo vero quis ad alterutrum e pluribus φρ effectui dandum vel impediendum se obli at. --'
' Aulus promittit Marco, se ipfi redditurum C. quae mutu ab eo aecepit; simpliciter ea debet; si vero promittit se aut C. Ieddaturum , aut equum arte domatum, alternatiue obligatur.
129쪽
Pactum PACTUM, quo quis , se existentiae aliquid φεύ- - redditurum vel impediturum, promittit, OBLI-
2 ' GATORIVΜ a); si vero promittit, se nolle, vi
ritim. - alter ipsi Praestet, quae praestare debebat, LI-
a V. g. Locatas sibi a Caio aedes conducens Titius obligae se ad .annuam mercedem. Lucius depositum a Seio Meipie ad illud testituendum se obligat. ib) Ammianus Scipioni debet M. hic promittit, se nolle ea unquam ab Ammiano petere 3 eum ab obligatione liberat; Mariseianus solui Iasoni C. ut singulis diebus unicam horam impe dat in eo erudiendo linguam Galli eam, iam declarat se nolle. ut amplius eum doceat eamdem, hoc acceptante, liberat hune ab obligatione. e) Huc pertinet nouatio, per quam anterior obligatio toti Iitur , simulque inducitur noua. Reserri etiam suo modo potest huc transactio, si scilicet constet adesse obligationem. de qualitate tamen aut quantitate dubitetur.
pactum PACTUM, in quo alter obligatur, alter nolens σω - non tenetur, CLAUDICANS dicitur e .
Si quis pactum eum pupillo ine l.
E, Drim Determinationes constantes alicuius pacti Erulia: --- SENTI ALIA Q I Determinationes variabiles, quae tamen contractui ordinarie insunt, NATV-Ρ- ' RALIA M; Determinationes variabiles, quae ne quidem contractui ordinarie insunt, ACCI
a Emtio venditio non celebrari potest. nisi adsit 1 metae vendenda atque emenda. nisi a) eertum statuatur pretium ab
130쪽
;) eonsensus specificus declaretur. Essentialia E. emtionis venis ditionis sunt i consensus, ast merx & 3 Pretium. Vnteum horum si abesse, vel mutatum cogitaueris, ipse hic contractus
b) Rationi non minus ac legibus congruit, quam omnibus eontractibus emti venditi regulariter inest, ut venditor emtori rei venditae euictionem praestet, etiamsi eam non promiserit. t. 6o. D. da Euis. Quod si pacto, contractili adiecto, remi latur euietio, non tenebitur venditor. Eutctionis igitur pra statio mutabile est, emtionis venditionis tamen regulariter comsequens, E. naturale contractus E. v. est. eὶ Persecto emtionis venditionis eontractu, ex contractus ipsius natura omnino colligi nequit , virum pretium soluendum fit in moneta minuta, an argentea maiori, aut denique aurea, ae quali, neque usus huiusmodi quid constanter seruat. Quidsi determinetur, solutionem fieri debere in aureis Gallieis, qu tum cuilibet valor esse debeat T. Florenorum dc 46. Crucigero- Ium, accidentale hoe est. da Cons. Cel. Dn. SCHIRRICHMIDII EL iuri nat. F. I 4.
Deliberatio duorum, vel plurium , de pacto Damnis: ineundo, TRACTAΤUUΜ nomine venit; Con- .anu signatio vero determinationuru quae pactum per--
ficiendum adhuc ingredi debent, APPUNCTU TIONIS barbaro vocabulo salutari consueuit.
NOMEN hie dicendum est certa ex lege Nnnm oriunda determinatio, ex qua sermula agendi suppetebat ab , CAUSA vero determinatam aliquam praestationem significat M.
aὶ De hoe VLPra Nus L. q. s. r. D. da pact. scribier suae conuentionesin pariunt actiones , in suo nomino non stant, sed
transeunt in proprium NOMEN eontractus. ut emtio venditio, caris eanductio , societas, commodatum , depositum, ct ceteris iles eontractus.
M Pergit idem s. i. t Sed θ si in altam eontractum res nout meat, subsit tamen CAVSA : Eleganter Arso Celso respondit eos obligationem. L e. producit obligationemr