장음표시 사용
191쪽
Ior spRUDENTIA DEFINITIVA. e) Damnum. si leges Romanas spectes , sumi deprehendes pro omni deminutione patrimonii , siue iure id fiat , siue iniuria. L. 8. pr. D. M poen. L. T. pr. D. de cond. furt. Inde δamnum etiam a deminutione , patrimonii scilicet, dici traditPAvLus L. 3. D. de damn . inf. Huic subscribit Isi Do RusEtym. h. v. MENAGIus Amoenit. iur. civ. p. 17s. a verbo dapinare verius dici contendit. Illud autem sumtus impendere significat. PLAvTvs Aes. I. Sc. s. HORAT. Serm. II. s. speciatim vero damnum notat id , quod non iure insertur. L. I s I. D. de R. I. d) Si quis rem meam, v. g. vestem, atramento , vel adipe commaculat . equum deteriorem facit equitando, damnum infert commissionis. Si quis v. g. denegat reddere , quae mutuo
ipsi dedi C. damnum committit omissionis.
s ) Haee generalis iniuriae notio est , qua accipitur pr omni , quod non iure fit. L. I. D. de ini. ae fam. libeli. Ius perfectum autem illud est . quod eum coactione coniunctum. Hoc autem ut laedatur, multis modis eontingere potest, I) denegando id, quod alteri debetur, v. g. librum commodatum restituere , xl auferendo, quod alterius est, v. g. furando, 3 inserendo sponte damnum , ver rando &c.
a) De his in specie praeceperat L. XII. Tabul. ut videre est in L. i. pr. D. si quadrup. pavp. &c. Bestiae vero omni ratione destituuntur , sicque involuntarie agunt , iniuriamque inferre omnino non possunt ; Hinc est , quod pr. I. ct L. r. g. 3. D. si quadrupes paup. sec. dic. pauperies vocetur damnum sine iniuria facientis datum. FEsTus h. v. mecum sentit. P peries igitur supponit damnum a quadrupede datum. Has autem Romani non ex pedum numero aestimabant . sed ex eo. quod gregatim pascerentur , s. r. I. ad L. Aquil. atque ita bestiae vox plerumque his iungitur ; Curatius loqui volentes
iumenta quadrupedum nomine venire credunt, vid. BYNC SER NOR CR de reb. mancip. ct nec mancip. VI. p. II '. A.
b) Pauperies idem alias est , quod paupertas , id docet
VIRGILI vs Aeneid. L. N. v. 437.
Nune is PAUPERIEM, ct duros perfnre labores f
192쪽
CA PER in Orthogrob. pauperiem a paupertate distinguit, illam damnum, hanc conditionem hominis notare putat.
ACTIO , qua pauperiei, contra naturam be- Actio quasliae commissae a , resarcitio a domino bestiae b p. mpetitur, QUADRUPEDARIA dicitur. r H.
aὶ V. g. Si hircus conclaue Caii intrat, suamque imaginem in speculo conspiciens , id cornibus petit. Secus, si hortum intrauerit oleribusque se pauerit , haec enim ipsi, non specula rumpendi, inest natura. b Vid. L. I. I. I 2. D. si quadr. pav.fec.
ACTIO , qua damnum iuiuria datum ab eo Lib.VIII. in quo vatio sussiciens est , cur datum sit a , vin
damnum,corporali actu non accedente datum, vin '' '
dicatur, L. AQUILIAE UTI LlS c) dicitur.
a Sive v. g. quis fregerit vasa fictilia Chinensia, siue canem incitauerit, ut damnum mihi inferret. b) Nomen sortita suum ab A Qv ILIO; sed a quonam Si varias circa hoc coniecturas desideras , adeas B. HEINECcIvMAnt. Rom. L. IIII. Tu. 3. 3. . . cui praeterea probabile videtur, L. AQv ILIvM G Α L L v M , qui A. V. C. DLXXII. Tribunus plebis fuit , eum esse. c Si quis v. g. alterius examen apum fumo necauerit, aut equo apud se deposito pabulum non subministrauerit, ut inde Perire eum necesse fuerit.
Qui liquida colledia ex alto in terram prolabi Lib.VIIII.
patitur, EFFUNDERE, qui solida, DEIICERE '
q. CCLXXVIIII. ACTIO DE EFFUSIS ET DEIECTIS est acti. d.
Poenalis, qua damnum, effusione, vel deiectione oedaturna
193쪽
i s 8 IOIspgvDENTIA DEFINITIUA. datum, ab inhabitatore aedium , unde effusum deiectumque , vindicatur .
D Vid. L. i. pr. D. de bis , eui e d. vel delec. s. I. I. Obl. quae quasi ex del.
Damnum , ab homine alieni iuris, vel animalidatum, NOXIA; homo alieni iuris, vel animal nocens , NOXA b) Romanis vocabatur. NOXAE DARE c est id, quod nocuit, ei, cui nocitum est , in solutum dare.
sa) Noxia generatim quidem omne delictum denotat s Id
discin us ex PLAvTO Mosest. Act. V. M. 2. v. F 6. Luid grauarist quasi eras non aliam eommeream noxiam. Et CAI vs L. 238. .f. D. de C. S. Noxiae appellatione, inquit, omne delictum eominatur: Sed frequentior significatim est, quo pro damno , ab homine alieni iuris , aut animali dato , accis pitur. De hoc enim testatur id L. I. s. l. D. si quadr. pav. de seruo ac filiosam. L. F. 3. m. v. do O. O' A. dc L. 3. 3. 4. D. da Nox. αθὶ Nee minus noxa delictum aliquando denotat. vid. L. . L. 32. D. de No I. o. TACITUS Ann. L. XV. c. 3 4. SANE C. D. VIIII. usurpatur tamen etiam de subiecto nocente. Ita enim IMP. f. I. I. de Noxal. o. Noxa ausem est ipsum erepus.suod noeuit. i. e. seruus. HOTOMANN vs & BALDv IN usTRIBONIANvM Latinae linguae imperitiae accusant. Sed TRIBONIANus sequutus est VLPIANvM in L. I. D. de his, qui usud. & CAIvM L. I. D. de Nox. acr. sc VLPIANus L. I. g. I . D. si quadr. pav. feri Nox δενε, est animal tradere vivum. Dicitur etiam ad noxam data L. I C. s. 19. D. de No l. act. & in noxam dedere cit. L. I.
PIGNORATIO est detentio bestiae nocentis,
'ὶ Hoc quidem pignoratio . respectu ad hanc materiam habito . dicitur ; Alias latior pignorationis notio patet, praesertim in casu celabris constitutionis de pignorationibus de An.rs 4 . cuius violationem vindicant suprema Imperii tribunalia His cubia notat detentionem quamlibat innocentis rei, vel persona
194쪽
personae , noui iuris acquirendi causa. Vid. latius de hac E. dere. G. D. P.M. N. 23.
q. CCLXXXII. ACTIO NOXALIS est personalis , qua Actio M.
damnum a seiuo datum Vindicatur a domino. xalis.
Linea , per extrema praedii cuiusdam ducta, Lib. X. in se rediens, FINIUM nomine venit. Quod si S extrema praedii aut territorii sint montes, flumina aliaque egregiae limites naturae, ARCIFl Ni A a), C., tu spatium, quod agros vicinos intercedebat, CON
sal Ita Is I DOR vs Orig. Lib. XV. e. I 3. Alii ab hostibus captos agros ita dictos putant , vid. SICvLvs FLACCus de Cond. agr. p. 3. alii intelligunt extremos territorii agros, h stium fines tangentes , atque ita ab arcendis hostibus dictos sibi persuadent. vid. VARRO apud FRONTINvMiare agraris Goes p. 38. bin Lege Manlia eautum erat , ut agris contiguis Omnibus spatium quinque pedum intercederet , finium confusionis vitandae ergo. Hoc spatium confinium appellabant. L. I. s. 2.D. de aqu. piau. are. Dicebatur etiam terminus, L. I . D. M. reg. legitimum spatium , L. I . D. de S. P. R. interuallum. L. I. C. de aedis priu. intercapedo, &c. Vbi tres possessores concurrebant, trifinium vocabatur. SICvLVS FLACCus c. l.
Instrumenta, quibus sines probantur, LITE Ziura RAE TERMINALES ; si fines publici, L. terri in torii, vernacula Τρόirebu*er i si priuatorum, με
giuhrbuther dicuntur. q. CCLXXXV.
ACTIO, qua finium confusorum restitutio & Actio finia praestatio eius , quod interest, a possessore prae- m
dii vicini petitur , FINIUM REGUNDORUM G --
Vid. s. 2 o. I. de Act. L. I tr. L. 2. g. I. D. M. reg.
195쪽
ACTIO , qua coheredes inter se utuntur , ad obtinendam rerum hereditariarum diuisionem,FA .
αὶ Familia hic hereditatem notat , vid. L. I9 s. F. I. D. de V. S. L. f. C. eod. t. t. D. Ur C. fam. ere. Erciserea vero est dis idere. dicitur enim ab quod idem est ac diuidere. Vid. CICER o de Orat. Lib. I. e. 16. & APvLEIvs Metam. VI. sub M. ita hic: Sei nos auersa tendentes , , in caussa alide proprietate soli , immo viao erciseunaeie rontendentes , rvinis fias onusti deprehendunt ipsi iatrones. Hanc erciscundi vocem ax antiquo XII. Tabb. ercto cito conflatam opinatus est S ALMA s Ius Merc. m. p. in 61. Vid. ae hac notione elegantillime disserentem Ill. Dn. GERAvERvM in Diss. de Ercto cito in melius formando , ad quam, ut chartae ac tempori parcam,
Lib. X. ACTIO , qua agunt, qui communia inter se Tir. 3. habuere quaedam, ad diuidenda ea, COMΜVNI
'ὶ Praeter hereditatem, nam hereditariarum rerum communio tollenda petitur per actionem familiae erciscundae.
Lib. X. Rem alicui praesentem sistere, EXHIBERET. . dicitur D.
M.t σ- ' L. , L. V. S. Exhibere est praesentiam corpoνis pra bere. Idem ast ac edere , nisi quod hoc ad actionem docu mentaque restringant , corporales res exhiberi dicere soleant.
φὶ Sc. inepte quis deperditum annulum vindicaret a Cato, prius quam sciret eum annulum, & quidem hoc , quod amisit, nuli individuum possidere. Succumbens enim certissime ex- p ensas litis siaueret. Huius vero rei ut certior quis fiat, ad
196쪽
IvRisPRUDENTIA DEFINITIUA. Is I
ad exhibendum agitur, nempe, ut reus annulos suos produm cat , mihique copiam eorum faciat, ut eligere ex iis possim, quem vindicem.
q. CCXC.1NTERROGATIONES circa ius persequendum , vel possestionem, ante litis contestationem fieri soluae, IN IURE vocabantur ' .
') di iuνo id seti die; . quod ante litis contestationem fie-Yet , supra non una vice obseruatum est ἔ suille autem ebas- modi interrogationes necessarias, vel ex eo apparet, quod contra non possidentein rei vindicatio moueri nequiret , nec contra non colleredein actio familiae erciscundae.
positiones, actoris vel rei exceptionem continentes , alterutri ρd respondendum propositae,
POSITlONES ; Dans, PONENS , responsuru'PONATUS barbare dicitur.
Introduxit ius Canonicum , ut contenta libelli , ad Acilio. rem litis exitum reddendum , in certas propositiones resolus rentur, reoque darentur ad respondendum 1 pari ratione reus actori per positiones exceptionem suam proponeret. Vad c. vn. X. de tit. coni. c. I. h. de confess. in s. Ponas casum. Titium conuenire Caium eX commodato , atque ab eo vasa argentea, ipsi ad ornandas epulas co illa , repetere. positiones ex li. bello Titii forsan hoc modo postent formari:
Haec autem seruauit praxis, ut, quae sint scientiae propriae, ponantur per voculam Suhri ulti Sahr , quae alienae. per stilua
T. I Interroga tiones in ture.
197쪽
f. CCXCII. Psii.ηM POSITIONES, ad quas ponatus respondereia obligatus non est , IRRESPONSALES a); quae
,;,. f., i Praestentem casum , seu fastum non concernunt,
a Tales sunt v. g. positiones iuris, Communis nempe aescripti, hoc enim aliunde certum est, nec confessione partium ei aliquid roboris accedit. bὶ Si quis v. g. ex emto ageret , atque hane positionem
ver proten. Haec positio multiplex est. continet enim qua tuor propositiones , Io aedes paternas ponentis cum horto Poma sit venia verbo) commutatas fuisse , Σὶ ponatum Is O. B.
promisisse . 3ὶ promistbs mutui titulo retinuisse, εὶ usuras klitas pollicitum fuisse. , Lib. XI.
Nexus litium diuersi generis, quo ad idem forum pertinent, CONTINENTIA CAUSARUM dicitur ').
') Vid. s. CCXXVIIII. Hereditas rerum allodialium defuncti Imperii Comitis C. petenda est. N. S. R. I. Princeps, atque Barci F. hereditatem ex testamento infirmato possident ; ille Austregis gaudet, hie, quoniam imperio immediate non subest, forum domicilii sortitur ι diuidenda igitur foret petitio , si utriusque forum sequi vellet actor; hoc ne fiat, sancitum Ree. Deput. I 6oo. F. 2 3. Ad supremum igitur Imperii Tribunal itur.
Rεμ ιμ- Actio, a reo conuento contra actorem in eo-
dem iudicio mouenda , RECONVENTlo audit
Ex eodem, quod I. Praee. allegaui, principio , ne eonnexae causae dividantur , constitutum est , ut reus conuentus,
198쪽
s aduersus actorem ipsi actio cuiuscunque generis suppetae, eam in eodem iudicio proponat. L. i . C. de sent. Θ interLCommodum ex eo hoc in reum resultat , quod opus non habeat , finito proces Iu , sorum actoris , dissitum aliquando,
q. CCXCV. CORRUMPERE hic , quoad animum dete- Lib. XL
riorem aliquem facere, notat in. φ T. 3. 'γ Corrumpere licet in genere deteriorem facere significet; 'Z, 2 . I. I 3. D. Ad L. Aquil. hoc tamen loco , quo de seruo 'corrupto agitur , animus potissilvum respicitur , idque vel ex ea ratione , quod alia corruptio Lege Aquilia vindicaretur. Innuit illud vLMAnus in L. I. D. de serv. corrupi. edictum Praetoris allegans : Qui seruum, seruam , alienum, alienam, recepisse , persuasisseue quid ei dicetur dolo malo cte. Si itaque persuaserit quis Seii seruum , ut ei se subduceret, aut pecuniam furaretur, eum cortupit.
ACTIO, qua dominus serui corrupti, damni, Actio dati per seruum, duplum, a corrumpente cum, se με 'petit, DE SERVO CORRUPTO vocatur. t '
Vid. L. I. pr. D. de sem. corrupi.
SERVUS, qui a domino citra eius Voluntatem Lib. XI. discedit, absque animo redeundi, FUGITI- T. 4.VVS a) ; qui discedit, atque per loca vagatur, Θ με finanimo tamen aliquando reuertendi , ERRO b),''
a) O FILI vs L. i . pr. D. de aedit. ed. dicit FVGITIVUM, qui extra domini domum , fuga/ eausa , quo se a domino cela. ret , mansit. CASs Ius c. i. g. 2. eum . qui eerto proposito dominum relinquit. Optime vero CAELI vs e. I. I. I. FVGDTIVUM vocat , qui ea mente discedit, ne ad dominum redeat. b) LA avo in L. i 3. s. i . D. de aedit. edict. erronem de finiturus , eum pusillum fugitiuum . fugitiuum vero magnum erronem dicit. An putaueris elegantiorem Oibem circino
ullo duci posse ULPIANus e. t. magis sapere videtur Labeone. Ille enim erronem dicit , qui non quidem fugit, sed L 1 stequea-
199쪽
frequenter sine cauti vagatur . &. temporibus in res nugat rias consumtis . serius domum redit. Erro itaque v. g. erita qui compotationibus ac Veneri indulgens per vicos vagatur. Perque plures dies noctisque domo abeste , sed redire semper, consueuit.
f. CCXCVIII. ALEA I dicimus quemlibet a tum, in quo
'ὶ Ita non solum optimi auctores, sed & leges sane vocem
accipiunt, vid. L. 3. f. I. D. da C. E. V. L. T. D. de hered. vel act. vend. L. f. I. I. D. quar. rer. act. non datur. &LI v I vs Lib. XXXX. e. s 9. In specie vero pro ludi specie sumitur, de qua OvID Ius ex Pont. D. I. v. 46. Nae tenet interras ALEA blanda manus. remque PER ROTTus & RADE Rus apud Sa NpTLEa IvMr Aua sutiori calamo exposuere.
Pactum , de certa re, Vel quantitate, ei danda, qui alterum, aut arte, aut fortuna, su Perauerit,
LUDUS a), si superet arte, ARTIS b), si fora luna , FORTUNAE C, si utraque concurrit, MIXTUS d) audit.
aliqui enim eultui Deorum , alii captandae beneuolentiae populi inseruiebant, de quibus omnibus conlatri meretur L Ipsius in Mun. Rom. praesertim Lib. II. Hi ansam dederunt homi nibus priuatis , ut & hi, posito in victorem praemio , varios iudos exercerent , v. g. aleatii, qua festis praesertim diebus, otio destinatis, dissicile supersedebant, quod docet SuETON Ius
sphaeristetio rudicularis, Acc.
mine la Basiette & Faro vulgantur.
tis ad artem luditur ; in priori enim iactus aleae, in posterioriobatinum modificario artificium determinat.
200쪽
Pactum super re dubia , de pretio aliquo ei, euius opinioni responderit euentus , soluendo,
') V. g. Cneius contendit, Lucium, Glyceriam ambientem. repulsam laturum esse, Domitius defendit , illum domum ducturum eam. Euentus incertus , ambobusque ignotus est; nuenit iam inter eos. ut alter alteri, cuius sententiae responderit euentus . X. Ducatos soluat: sponsio adest. Sunt, qui fibi persiadent, sponsionis . hoc saltim sisnificatu accepta Romanas leges nullam mentionem facera , sed nescio, anne ex L. IT. g. s. D. M praescr. veta. dc L. 3. D. de aleatoribus conistrarium appareat.
f. CCCI. Rui quantitatem rei determinat, MENSOR Lib. XI.
Licet mensorum nomine ii in speeie indigitari solent, qui
agros metiuntur , constat tamen , Romanos generali, quam dedi. usos esse notione. Ita enim non solum mensorum aedificiorum meminit GRvTERus Inscript. p. DCXXIII. n. 8.
DEDIT -- - ἀMensores frumenti nominat L. Io. D. detur. immun. 3c L. 2C.D. da Excus mensores operum allegat P L I N I v s Lib. X. ep. 29.