장음표시 사용
211쪽
quis doeumenta iudicialiter in vim probationis producat, itid opus est aut recognitione aut dissessione iurata.
f. CCCXXII. IUSIURANDUM , quod is, qui semiplene
probauit, praestat, ad perficiendam probatio
nem , SUPPLETORIVM ; id vero, quod
praestat indiciis grauatus, ut liberet se ab eis,
a) C. f. X. de iurei. Supplet enim id , quod deerat pio bationi. Quid semiplene probare dicatur. infra expolitum est.
q. CCCXXIII. a. zz IUSIURANDUM , quo litigantium aliquis
h. . ... adfirmat, se metuere , ne iudex contra ius pro-
ia..' nunciet , PERHORRESCENTIAE vocatur.
Luituram IUSIURANDUM , adhibitis cerimoniis prae
a Ob solemnes , qui adhibentur ritus , v. g. ianuae senestraeque aperiuntur, accenduntur cerae , masculi digitos coelum versus tendunt, mulieres pectoti eosdein imponunt , Rquae sunt teliqua. b) Quoniam corporales res in sgna adhibentur.
Uatio: Commonitio de vitando periurio, iuncta iuris-- iurandi praestandi interpretatione , AVISAI lotia. '' IUSIURANDUM , ad praecedentem auisationem
μ. ter victor iuret, IUSIURANDUM DEFERRE;
212쪽
petere, ut, qui detulit iusiurandum , ipse illud praestet, IUSIURANDUM REFERRE est.' θ CCCXXVII.
AESTIMARE est pretium rei determinare. Lib. XII. IUSIURANDUM, quo res, in iudicium de- J V ducta , a petente aestimatur , IN LlTEM tas
s'ὶ Liris vocabulum hic ipsam rem in controuersiam voca- luem. tam notat. Vid. VARRO de Lat. tingM.Libr. VIIII. PLAv Tus dent. ι. cit. & L. 8. s. r. D. de in . test. Aestimare vero litem est determinare prctium rei in controuersiam deductae. C AI v s L. . D. de eond. tritic. : Si merx aliqua , quae certo ale dari debebat, petita sit , velut vinum, oleum, frumentum. tanti litem aestimandam CassIus ait , quanti fuisset eo die, quo dari debuit , id vero, quum iurato fiat , magis videtur id usiurandum aestimatorium dici polle.
Status animae, voluptatem ex re aliqua capiendi , AFFECTIO vocatur; Haec vel ex rationibus communibus , aut singularibus oritur,ta, tim& tum est vel COMMUNIS, vel SlNGULA- a momi. RIS. Aestimatio, quae rei tribuitur 'propter affe
Possideo horologium in Anglia consectum, quod adeo exacte diei horis minutisque conuenit , ut nihil supra , aliter esse nequit , quam quod delectationem ex eo capiam , sicque assectionem aliquam erga id habeam. Ast ratio , quae me commouet . communis est , quilibet enim eius postestor, horolo- gia saltim amans , delectationem ex hoc indiuiduo caperet. Ex opposito , quando Sempronius gladium, ita rubigine, quam Turcicci sanguine ex expeditione cruciata rubentem , a maioribus , non interrupto ordine . inuatum . tanta affectione pes sequitur , ut omnia potius custodiendo huic impcndat, affectioni, plane singularis exemplum habes.
213쪽
TEM VERITATIS a , quo rei, dolo amissae,
singulare pretium secundum affectionem peteriistis determinatur , IN LITEM AFFECTIONIS b) , quo damnum emergens & lucrum ceΩ
. a De hoc PAvL vs L. h. g. r. D. de in lit. δειν. : Inte dum , quod intersit agentis, serum aestimatur , veluti cum eulpa non restituentis , vel non exhibentis punitur. Hoc iusiuraniadum non agnoscit FABER Lib. XVI. centes. I. I s. proque eo
substituit iusiurandum necessitatis, quod in stricti iuris iudieiis, ubi de aestimatione quaestio est , praestandum putat. b) Iurisiurandi in litem in veritatis & assectionis distincti nem impugnat HvB1R Prael. ad Diges. p. 381. Sed negan
dum non est, eam argumento L. 8. D. h. t. firmari. e) Et hoe iusiurandum impugnat B ORCHOL T. ad h. t. r. L. n. I s. PRvEsCHEN CLD. ιuram. in litem, non attendentes ad L. 3. D. h. t.
IUSIURANDUΜ , quo res vi ablata , vel damnum vi datum aestimatur , ZENONIANUM ; quo vero damnum , vi ablatiua , vel expulsiva datum, determinatur in foris Saxonicis,
Ab Imperatore ZENON a nomen accepit, a quo quippe introductum in L. f. C. und. vi.
Actio , ex certo determinatoque negotio comis
petens, formula agendi carens a , CONDlCTIO. in specie b) dicitur.
13 Vel, si mauis, dicas speciali nomine destituta.
bὶ In genere vero condictionum nomine veniunt omnes actiones personales ἔ 3. s. I. de Act. sgillatim vero , quibus speetale nomen . specialisque formula data non est . ut, quae proprium peculiareque nomen non habent, in suo nomine generali subsistant. L. 7. g. I. D. de pact. Neque has condictio. nes coniundas cum actionibus in factum , quae non ex deter- minata
214쪽
minato negotio, sed ex aequitate naturali , iure praetorio confirmata , oriuntur.
CONDICTIO, qua id repetitur, quod in cem Condictis tum finem licitum a), non sequutum i , cla-
tum scin fuit, CAUSA DATA, CAUSA NON , -- SEQUUTA d , dicitur.
M Si illicitus fuerit finis , v. g. ut ealumniosa lis alteri
moueatur, condictio cessat ; etenim in pari turpitudine melior est condictio possidentis. L. 4. pr. F. I. D. de cond. ob turp. caus h) Vel ob casum , & alter existat locupletior, L. F. pr. I. 3.D. eis. vel ob culpam accipientis, cit. L. F. g. . D. M Atque ita contractum innominatum supponit, quo datum quid fuit, ut vicissim daretur, vel fiat. Repetitur autem reficum omnibus fructibus & accessionibus, L. T. F. I. L. I L. D. xit. rit. ne ex mora lucrum sentiat quis. di Vel etiam condictio ob causam datorum, rar. tit. C. da eo . ob eaus dator.
Quicquid contra leges impingit,iNIVSTVM a , Ditistum. quicquid contra regulas decori, TURPE b) di turpe. Gn-citur. CONDICTIO OB TVRPEM ET e) INIUSTAM CAVSAΜ est actio , qua id, 'προθquod datum erat, ex cause , ratione acciPientis risissem. iniusta & d turpi, repetitur.
sa) Iniurias in aliquem, qui nos non laesit , evomere, alterius res contrectare , calumniosam alicui litem mouere &c. iniusta sunt, lex enim ea prohibet. b) Lupanar saltim intrare , eonsuetudinem habere eum infima plebe , ad indecora facta refertur. Turpe alias vocabulum varia denotat; partim enim id , quod infamiam irrogat, partim quod contra bonos mores est . innuit. Hic decorum turpia limitat, virorumque grauium exempla in censum veniunt. Cons praef. NEPOTIS de viris ili. Imperat. scin Duplicem hic actionem fingunt. alteram ob turpem, ob iniustam causam alteram , idque potissimum ob L. 6. T. D. de eond. ob tu . ea . neque omnino ab hoc lubrum tituli abhorret. verum, si rem paulo curatius perpenderis, condictio ob iniustam causam eadem erit, quae condictio sine causa.
215쪽
igo ΙvRispRvDENTIA DEFINITIUM d Solum enim iniustum iactum non sussiete, sed idem stinui esse debet turpe , id quod exemplo pecuniae lusu petis
ditae , nec tamen condicendae, declarat Petili. Da. Boa H. M a R v s Doctr. de Ae . Sect. II. c. s. s. 13. nox. b.
Lib. XΠ- Si praestatur , quod in obligatione non erat, . 'μοῦ si INDEBITUM SOLVI dicitur. Id, quod solu-
otai: di. rum , Vel Plane in Obligatione non fuit, aut indilitum obligatione infirmata ; illud INDEBlTVM UE marum: δε- RUM a , hoc SECUNDUM QUID vocatur. ς Obligatio aut est naturalis, infirmata a iure ciuili, 2 S tum CIVlLE b), aut est ciuilis, naturali iuri non conueniens, & hoc casu NATURALE IN-
sa) Ad id resertur omne id, quod persona ad contrahendum inhabilis , utpote furiosus , infans &c. praestant , idque in specie promutuum s. I. I. quib. mod. re conre. obl. dicitur ι finis Sit enim TRIBONIANus mutuo datum eise , quod solutum fuit non debitum, id quod ex F. seq. clarius patebit. Pertinet hue quoque debitum sub conditione , id enim, antequam imis . pleta fuerit ea , plane non debetur &c. b Tale est v. g. quod ex nudo pacto debetur, id enim, licet naturali iure nitatur . ciuili aetione exigi nequit ; it. si filiusfamilias , inscio patre contrahens, utionem ab eo imis petrauit. L. Io. D. ad M. Maria. se) V. g. Si quid metu solutum , nudo pacto remissum, aut iuratuin, nihil deberi. Pertinent huc etiam omnes peremtoriae exceptiones, naturali aequitate nitentes , quae debito obstant. Vid. L. 38. D. do cond. ιndebis
q. CCCXXXV. diribiti INDEBITI SOLUTlo est quasi contractus ' , ἡδει quo , Muto , quod natura b) non debebatur,
.isas . accipiens ad id restituendum obligatur. Aelio personalis, qua indebitum naturale, facti errore cosolutum , qui ex eo laesius est d), ab accipiente
repetit, CONDICTIO INDEBITI audit.
216쪽
idemque ex L. 32. D. de reb. ere . apparet ; obligatur enim accipiens ex p sumto consensu , nolle se alterius damno loeupletiorem fieri , I. CXL. dc not. c. atque ita, ac si mutuum accepisset. s. I. I. eit.
bo Id saltem , quod ne naturali quidem iure ciebebatur, solui sibi qui passus est i obligatur ad id restituendum. Velutis soluam, quod compensare poteram ; si ex transacto super re iudicata soluerim dec. Hoc probat CELsus L. 47. D. de cond.
indeb. scribens : Condici posse indebitum , si iure gentium inde. bitum solutum μ. e Requiritur error facti i Caius soluit Meuio C . quae parentem mutuo accepisse , scripto documento demonstrat is ;Dista solutione Caius reperit Meuit apocham , qua idem ante decem annos solutum docetur. Error hic adfuit facti , neque enim erratum fuit circa mutuum contractum , eiusque obligationem , sed circa factum solutionis. E. condicetur indebitum solutum. Vid. L. 6. C. de eond. indeb. Si vero Titius ac Meuia pro Sempronio fideiusserint. Titiusque , nescius beneficii mulierum , soluerit totum , euauit in iure. E. non con dicet. vid. L. 48. pr. f. I. D. de fidei. 4 Non enim solum soluenti , veluti pupillo , tutore inscio, nummisque consumtis , L 19. D. de eond. indv. vel tutori, pupilli nomine soluunti, L. F 7. pr. D. eod. datur , sed di ei , qui per solutionem indebiti laesus est. U. g. Aulus, XVIIII. annotum, hereditatem Lucilii, sibi testamento delatam, adiit, Tullioque ac Seio legara indebite soluit , intelligens vero damnosam sibi esse hereditatem , quam adierat, ad implorationem suam restituitur contra aditionem eius hereditatis, nune Apronio conserendae , Apronius . non Aulus . indebite soluta Iegata condicet. Ita decisum in L. s. D. de eond. iniab.
f. CCCXXXVI. a Res SINE CAVSA apud aliquem EXISTERE Lib. XII.
dicitur, quando id , ex quo concipitur acquisi- T- 7- tam fuisse, iniustum , aut iustum quidem , sed. ': μ' post infirmatum fuit a . Actio Personalis , qua Gassiat,
res , sine causa acquisita , consumta, Vel eX iusta sine ea a.
causa , sed infirmata , apud aliquem existens, vel ipse, vel aestimatio eius b) repetitur, CONDI-
μθ Duplici itaque ratione res sine eausa apud aliquem esse di. condictionemque parit ι etenim aut iniusto titulo
217쪽
acquisita fuit, eonsumta tamen , ut vindicari nequeat, V. g. Pupillus, auctoritate tutoris non requisita , mutuum dedit, id sine causa acceptum fuit, pupillus enim contrahere omnino nequit. adeoque nummi vindicabuntur. I. L. I. quib. H. lic. vel non. L. II. f. s. D. de reb. cνed. Quidsi vero eonsumtisuerint bona fide 3 condicentur , aut ex iusta quidem causa translata , quae tamen postea infirmata fuit , v. g. commodauit mihi Seius equum , ut Francosurto Hanouiam proficiscerer ; in itinere equus , rabie agitatus , in terram deiecto me, Per spatiosos campos, per densissimas fluas vagatur 3 Redux ego factus Seio pretium equi eo libentius soluo , quo maior nos intercedit amicitia ; Seius iusto titulo equi pretium sol tum a me accepit , accepto vero eo , & equum suum recipit,& ad interpellationem meam pretium restituere recusat, id vero nunc iniuste possidet, utrumque, & equum & pretium, tenens, condictioni itaque locus erit. Cons. L. I. 2. D. de cond. M. caus
b) Id non ita intelligendum erit. ae si alternatiuae petitioni in hae actione locus esset, sed duplex petitum duplicem supponit casum. Etenim . si res sine causa data . consumta tamen fuit bona fide , petitur aestimatio , si adsit, ex iusta, sed post infirmata causa tradita, ipsa res reddi petitur.
f. CCCXXXVII. CONDICTIO FURTIUA est actio persona
lis, qua res furto ablata cum omnibus fructibus a , vel, si perierit, aestimatio eius Θ), per dominum, vel bonae fidei possessorem c) a fure, & eius heredibus d) repetitur.
a Perceptis & percipiendis ; L. g. F. h. D. de eond. sur enim semper in mala fide est. L. 3. in f L. 8. pr. f. I. D. eod. b) Et quidem , quanti res unquam plurimi fuit. L. g. pr. I. I. D. eis. tit. V. g. Lucius , furandi habitu pollens. abegit equum meum sellarem . cuius aestimatio eo tempore 6 o. thais Ieros aequabat; abacto eo, bel Ium in Gallos paratur, pretiumque equorum augetur , ita, ut qui ε C. thaleris venditus fuerit, nune Ixo. vendaturi composito selici euentu bello , equorum pretium retro abiit , ira, ut vix 4o. thaleri nunc soluantur; hoc tempore equum a Lucio condico . eoque non amplius existente . Iio. thaleros solui mihi postulo a hoc enim summum, quo veniit interea equus, pretium suit, neque. ut tantum soluatur mihi , iniquum videtur, si enim equum meum vendidis- Duiligoo by GOoste
218쪽
sem in militiam profecturo . tantum lucratus suissem , id quod ab abigeo impeditum est.
eondictio incerti, daturque ad interesse , vid. L. I x. in L D. de cond. furt. Ea vero , quae domino furtiuae rei soli competit . eerti dicitur, haecque subintelligitur in L. I. D. cit. di Et quidem in solidum. L. 9. D. eis. Non enim haec actio ex delicto oritur, sed ex lege. vid. Perili. BOEHMER Doerr. G Action. Sea. II. c. I. s. 34
CONDICTIO EX LEGE est actio persena - Lib. XIII.
lis, qua id , quod eX noua aliqua lege O , ad T. 1. determinatum alias negotium non reserendum b), nictio debetur , praestari petitur c). Si obligatio ex Praeceptis iuris canonici oritur , CONDICTIO
EX CANON E d , si ex consuetudine, CONDICTIO EX MORIBUS vocatur.
a NOVAM LEGEM dicunt, quae post leges XII. Tabb. Noua lax.
Promulgata , argumento L. T. pr. D. de eap. min. usi. Accu-
xatius dixeris . quae post instructam formulariam iurisprude etiam lata. Etenim, si noua obligatio lege aliqua induceretur, formula agendi persequendique quod exinde debebatur, suppetebat nulla, hinc extraordinaria conductione opus erat. . M. gis vox praetorium ius excludit. L. M. D. de praes verb. bὶ Si enim obligatio certum ac determinatum negotium respicit . ex quo agendi formula suppetit, ex ea potius agendum erit. Hae ratione emphyleusis , cambium . donatio Propter nuptias, non condictione ex lege , sed actione ex iis contractibus petuntur. Inde est, quod addi soleat, lege noua cautum non esse debere, qua actione experiundum sit, seu, quod idem, determinatum negotium subesse non debere. sci V. g. donauit mihi Caius C. neque tradidit eadem, immo traditionem de die in diem profert. Donatio pactum est, adeoque ex ea agendi sormula nulla dabatur. Postquam vero Imperator IusTINIANus L. 3s. F. f C. de don. huic pacto vim singularem essicacemque obligationem attribuit, ad consequendam rem donatam agitur ex lege cie. 3 1. d) Ius eanonicum , iuramento nouam obligationem, etiam actui alias nullo , conciliari posse , docet, e. L. da pare in s. Ex actu itaque alias nullo, iuramento tamen firmato, agendum Bret condictione ex canone.
219쪽
e Et hae omnes actiones sunt , quae ex pacto ortu tur. quae iure Germanico obligationem non solum . sed & actionem Producum .
Lib. XIII. Actio arbitraria ca) , qua res quaelibet , non quantitas b) , ob moram, vel casum non ammiari. ' Plius praestanda , aut in subsidium pius aesti.
a Aritonem arbitrariam insta definiam s. DCCVI.
bl Ita V LPI AN vs L. I. pr. D. de cond. tritis. o Et gener m. Deν dicendum est . eas res per hanc actio m peti. si quaa sino praeter petuniam numerasam . siue in pondero . Aua in mansura
constent: με mobilei sint, sua soli.
c) Non alternative. Formula enim huius actionis ad ipsam rem directa erat. L. I. is a. D. vi cond. triric. quando vero res praestari nequibat, aestimatio eius petenda , ex natura actionuni arbitrariarum. Sed numne hoc actione, ex ipso eo tractit , ex quo res debetur, resultante . peti potest In negotiis bonae fidei expedita haec res est , in his enim . si res praestari nequit , aestimatio in quaestionem venit , petenda actione ex contractu , id quod nos docet L. I. pr. L. I 2. D. de Ma.em . vend. L. I. g. IO. 67. D. depos. In negotiis vero stricti iuris non item, in quibus , quod non expressum erat, non debebatur , ideoque peculiari actione hac opus erat. postea ad aIta negotia extensa. Vid. Perili. Dn. Bos H MER vs D. da M. Sect. II. c. s. s. s I. d) Nominis rationem praetermitto, nec studiose inquiro. utrum a TRITICIO quodam Praetore , anne potius ex edicti verbis initialibus petita ea sit. Insignis utilitas e decisione huius controuersiae non speranda.
Lib. XIII, ACTIO arbitraria, qua id , quod eX contra' Aa . . M Mi Vris certo loco Praestandum , nec so-
eo, q-od lutum, cum omni eo, quod interest, petitur,
emo u- DE EO, QUOD CERTO LOCO DARI
) Promiserat solutionem pretii emtotum a CAIo equoqium Lucius, interposita stipulatiqne , eamdemque Lipsae nundinis
220쪽
sunὁinis vernalibus laetendam. Existente tempore , solutioni destinato , LvcIv s, non item CR Ius , Lipsam venit, adeoque ille impensis , in iter factis, & spe adipiscendae solutionis cadit. Aequum omnino est , ut alio loco conueniatur C a I v s ad' id , ut pretium emtionis soluat, damnumque datum resarciat. ε
CONSTITUTUM est pactum , quo quis id, Lib. XIII. quod ipse vel alius debet, se soluturum Pro- T mittit.
Constituera idem est ae firmare , stabilite. Constituens enim veterem obligationem firmat, &, ut nouas vires accipiat. efficit. L. 21. D. de eos. pee. Sic, qui nudo pacto promiserat, naturaliter quidem , non vero eluiliter obligabatur; si vero constitueret, naturalis obligatio vires accipiebat, ciuilique aequipollebat. s. g. I. de Act. Differt autem constitutum a Gdeiussione Romano tum , quae interposita stipulatione fiebat sa nostra , quae principale debitum respicit, sed constitui etiam P0test accessoria obligatio. L. I. I. s. D. de eo s. pec.
. CCCXLII. ACTIO DE CONSTITUTA PECUNIA est Mis d.
Personalis, qua debitum ex constituto petitur e . ς Uitur
Concessio usus rei nostrae gratuita a ad usum Lib. XIII. definitum b COMMODATUM uocatur. Qui T ε rem utendam tradit, COMMODANS, qui uteris
dam recipit, COMMODATARIVS dicitur. Taia,
si pro usu merces praestetur, locatio conductio erit. Commod b In hoc differt a precario , quod ad usum indefinitum tarius.
concedatur. L. I. D. de pree r. Ita vi g. eommodantur gemmae
ad exornandam sponsam in nuptialibus saetis. Aliam hic non iespicio disserentiam ; res siue mobilis sit, siue immobilis, sun- sibilis . siue non fungibilis , perinde erit. Equidem LABEO
In ea fuit opinione , ut putauerit rem mobilem commodari, immobilem concedi utendam ν VLPIANus vero ac CAS I va
ςontrarium defenderunt. Dissidii huius causa fuit, quod M s Praetor,