장음표시 사용
201쪽
Lib. XI. Locus, quo cadauer humanum reconditur, SE-
Tix. 7, PULCRUM a); quod, si ad uniuersitatem Pertinet, PVBLICUM; si ad homines priuatae sor-ν, uafum i iis, PRIVATUM ; si cadaueribus familiae desii- familiare; natum, FAMILIARE b); si omnium, qui he- heredit redes nobis sunt, HEREDITARIVM c , quod,
- u. a. TICULARE, si ad scriptos simul, UNIUER ti. SALE d) dicitur.
a Apud Romanos sussiciebat, si ossuarium illatum esset;
L. 1. g. s. D. de relig- solebant enim ii corpora igne cremare Ossaque ac cineres in vascula huius nominis colligere. de quo ritu latius Κ I R c H M A N N v s de sun. Rom. Sepelire enim verbum genetale est omnibus modis cadauer humanum tractandi , siue terrae inferatur , s. comburatur, vid. CICERO V. Verr. c. 26. NEPos vis. Attic. ins CvPERus Obs. I. 7.
b) Ita C AI v s L. s. D. de religios: Familiaria sepulcra diis suntur , quae quis sibi familiaeque suae constituit.- ein Pergit CAIus e. l. s. D. de relu.: Hereditaria autem quae quis sibi . heredibusqua suis eonstituit. Indicabant haec Romani formula r Hoc monumentum heredes sequitur, ut videret est apud GR ττε τM Inser. p. DLXXXXIII. n. s.
AUR. GERMΛNICUS. A V. LIB. P. P. CELLARIS. FECIT. SIBI ET. MARCIAT CONIUGI S VAR E T. INGENUAT FILIAE. SVAE EvMERCURIO. FRATRI. ET. MUSCAE. CONIUGI. EIUS. ΕΤ. LIBERTIS. LIBERTABVSQUE EORUM. Η M. H. S. ὀὶ Erant Romanis sepulcra , quae recipiebant quoscunque heredes, siue fuerint sui , siue exit nei , siue seripti , aut ab intestito , de quibus agit e. t. s. D. de relig. ζ erant iis alia.
quae extraneos omnes excludebant . & alia rursus . quae scriptos tantum non recipiebant. Illorum formula erat: Hoc monumentum extero non recipit, cuius exemplum ex GRvTER
202쪽
T EI M. ASCLEPIADOTAE.ΤEIAE. RVFINAE. U. V. LIB. α CONIUGI. CARISSIMAE. ITEM. P. TEIO. RUFFO. FI L. DULCISS. TEIAE. ZOE. PARENTES. B. M. FECERUNT. SIBI. LIBERTABVS. QUE. EORUM. II. M. EXT. N. RE C. id. IDa M p. CCCVIII. n. 7. Huius vero exemplum suppe. ditat InaMI . DCCCCLXXII. n. g. DOMITIA. I. L. PROBA. SIBI E T. DOMITIAE. D. L. THALLVS SAR SORORI. ET. AETHONI. . SORORIS. F. - V. F. H. L. f. Η. N. S. i. e. Hic Iocus scriptos heredes non sequitur.
g. CCCIII. . Ipsa cadaueris in sepulcrum illatio SEPUL- Dpubura ἰTURA dicitur, quae , si in honorem desuncti adhibitis cerimoniis a) fit, HONESTA, sin ce rimoniis , in dedecus defuncti vergentibus, expediatur , INHONESTA b) vocatur.
ain Cerimoniae sunt signa eorum , quorum meminisse in Cerimo- Propositi exsequutione oportet. ni ea b) Quando V. g. per carnificem cadauer trahae impositum per urbem ducitur , & sub patibulo terrae mandatur , quae sepultura alias asinina dicitur. STRYCx de iur. fun. c. I. f. F.
f. CCCIIII. ACTIO FUNERARIA dicitur, qua is, qui Actis sm
sumtus in funus alicuius fecit, ab iis, quibus ob- r H
ligatio sepeliendi defunctum incumbebat ' , eos
repetit. ι n Vid. L. I . 3. II. D. de relu. Ii vero, qui ad sepelien-
203쪽
. dum aliquem obligantur, sunt aut hi , quibus testator hoetestamento inlumit. L. I x. . 4. D. eod. aut alii ex quocunque capite in uniuersum ius dς iuncti saccedentes , L. cit. I 2.14. M.f. D. eod. aut , qui defuncto ad alimenta tenebantur. vid. sTRY cx V. M. Tit. de religios F. 2.
Lib- XII, , quod ex quacunque obligatione me alteri, D. tuis . pN alterum mihi, praestare oportet , DEBITUM; Mutim: U Vero, quod eX quocunque iure personali Debitis: ab altero exigere possumus, CREDITUM; Cui νῶιor. incumbit obligatio praestandi quid, DEBITOR; cui ius personale exigendi quid ab altero com perit, CREDITOR vocatur.
'in Ita quidem videtur; obligationis enim eorrelatum est ius personale. Debitum vero, cum obligabonem supponac. L. 3. D. de pec. eon'. aliter esse nequie, quam quod debitum ad ius Personale se reserare Vid. MARTIALIs L. II. Dabet enim . si quis seruere iura potest. Soluere autem supponit obligationem , neque me qui εquam mouet secus sentientium multitudo , crediti vocem
ita latς extendenxium , ut quodcunque ius . siue reale sit, siue Personale , complectatur , neque praesidii quid bi in Iegibus opinioni suae inueniunt. VLPIANus quidem in
L. I 78. 3. 3. D. de V. S. scribit: Verbum DEBERE omnem omnia no actionem comprehendere , me ciuilis sit . siue honoraria , - εfideicommissi persecutio. Sed non putauerim, ICtum hic oculos aduertisse ad distinctionem actionum in reales & personales, sed potius ad ciuiles & praetorias attendisse , uti vel ex eo maxime apparet . quod idem in L. I o. D. eod. in M. ad contractus restringat debere vocabulum. Clarius idipsum apparet , quod idem ille in L. I. s. s. n. de pec. conss. scribaῆ:vebitum autem ex quaeunque ea a potest eonstitui , i. e. EX
ex causa emtionis suis pragium debeat, vel ex causa dosis, παισπ e usa tutelae , vat ex alio quocunque eontractu. omnibus casibus inest obligatio personalis. Neque C A I vs L. II. D. eoA. duersatur nobis , dicens: Cradisorum appellatione non hi tan-rum aceipiuntur , qui pecuniam eredideriaut . sed omnes, quι sex qualibet eaus debetur. Hanc enim legem Io . ex sequenti 12. explicandam voluere iuris Romani compilatores; Ita autem haec: ri si mi ex emto, vel ex loeato , vel ex alio viro: debe-
204쪽
Deo aee i. Subest enim obligatio 'personalis. Hoc uti eertum est, ita idipsum vel maxime ex L. t. pr. D. de reb. oed. ct ex L. 2. 3. 3. D. eod. vlterius expeditur. Quod ita in genere debitum & creditum dieitur , id in speete etiam ad mu-xuum quandoque solum restringitur, vid. L, a. s. I. D. eod.
Debitum , de cuius qualitate & quantitate constat , LIQUIDUM ), de cuius non , ILLIQUIDUM dicitur.
') Liquore idem est , ae constare , Vid. L. s. s. I. D. quib. - eaus in pns L. 2. 3. 4. D. quemn . test. vre. certum ac manifestum esse , TERENT Ius Eamuch. Aia. II. M. 3. U. 39.
Illum LIQUET mihi deierare his mensibui. Vid. DONAT vs ad h. l. Idem colligitur ex formula iudi n-tium de rebus dubiis : NON LIQUET. Uid. L. I 3. D. de recepi.
Constare autem non solum debet, quid debeatur, h. e. an equus, anne vero bos, aut centum in obligatione sint, sed Sc quale . h. e. ex quonam contractu, vel ex qua obligatione, utrum ex emto, anne ex laesione , seu damno dato, quantum, i. e. M. an D., unus equus , anne Plures
a) Multiplex vocis dare significatus est , vid. Auso Nivs POp MA de D . verb. edit. Hehel. p. Iso. maxime vero vulgaris is esto quo dominium transferre notat. Ita enim Imperator in M. I . L G Act.: Nec enim quod actoris est , id ei dari oportet , scilicet . quia dari cuiquam intelligitur , quod ita GIur , ut eius fiat. ib) Quaenam dicantur res langibiles, exposui F. LXXXXII. indeque apparet, non pecuniam numeratam solum , sed&alias Ies , veluti vinum, farinam, frumentum, mutuo dari posse. c) Pr. I. quib. mod. ross. obl. In hoc enim differt a commodato , in quo res, utenda concesta, in indiuiduo reddenda est. d In determinanda mutui etym logia eruditorum digiti non deprehendunxur aequales. CAIvs In se. Lib. III. Tit. 2. ex
205쪽
adeoque ex me tuum mutuum factum , sibi persiadent. Sed Stoice nimium. C v I AC r vs Lib. XL obs 3 s. &TvRNEBus Aduers xx s. id derivant a verbo mutare , eo, quod pecunia cum pecunia mutetur , i. e. alia nummorum indiuidua dentur, alia reddantur. Alii a Graeca voce ,vel potius Sicula , μοπον, quod significat dare , ut reddatur. Id faciunt v ARRO da ling. Lat. Lib. IIII. MENAGIus Amoenιt. iur. civ. p. m. 3DO ISEL Ius ad Caium I. e. p. m. 44. B. HEI NEC CIus Ant. Rom. Lib. III. Tit. I s. g. 1. & si dicendum , quod res est, non adeo inconcinne. Docet namque B. HEi NEC CIus rit. Ant. Lιb. II. T. I . s. s. rei pecuniariae , & quae eum hac connexa sunt, denominationes a Siculis petiisse Romanos. Ita vero μοπον in mutuum degenerasse putat MENAGIus, ut μοι correptum μου, & τον prolatum tuum sit. SCIPIO GgNTILIs Orig. ad D. a μετρε is o , quod foenori accipere denotare, Patet ex H. 1sio Do v. 34'. mutuum dici, autumat.
Ara omne nummorum genus notat a); quod
nos alii debemus, ALIENUM b) , quod alii nobis debent, SUUM c dicitur.
a uti pecunia a pecudibus, ita aes as aere dicitur , eci quod SERvrvs , Rex primus . aes , signatum imagine pecudis , pretium eminens constituerit , vid. I LINI vs Hist. nat. XXXIII. 3. Atque ita pro omni nummorum quantitate accipitur. Ita Do Rio apud TERENT IvM Phorm. Act. III.
-- Ouam indignum facinus, auristam SVO AERE emtam. b V L P I AN v s L. 2 3 3. 3. I. D. da V. S. AES ALIENUM est , quod nos aliis dabemus , & CI C E R o Lib. V. v. g. ad fam. Itaque nunc me scito tantum habere aeris alιeni , ut cupiam consurare , si quis me recipiat. c) Idem V L P I A N v s e. l. 1 II. g. I. D. GRS.: AEs SVVM
est , quod abi nobis debent. CICERO Lib. XV. U. I . Ad fam. Multi enim anni sunt , eum ille in AERE MEO est. Dieitur autem meum, quod illa quantitas in pecunia mea numeretur.
MUTUUM , simulato alio contractu initum, PALLIATUM dici rur.
'I Huc referas contractum Mohatrae , quo res datur, ut, ea Diuiligeo by Cooste
206쪽
ea vendita, pecunia cedat in mutuum. Hoe filiorumfamilias ingenio debetur.
MUTUUM, ab eo, qui contrahere non poterat, Mutuum datum, S ab accipiente h. f. consumtum, CON- v
s' Scilicet. mutuum contractus est ι requirit igitur habilitatem contrahentium. Ita vel ob deficiens iudicium infantes. iuriosi , vel ob potestatem alterius in eos filii familias , pu-Pilli, &c. prohisentur mutuum dare. Q lodsi vero quis ab eiusmodi homine , siliosamilias v. g. nescius aut conditionis eius , aut iuris, mutuam sumserit pecuniam , eamque statime penderit, nummi vindicari nequi sunt , quippe non amplius exstantes, placuit igitur ex postfacto eiusmodi mutuum conualescere. L. I 3. F. I. D. de reb. eria. I id. etiam L. I x. Θ
Scripta datae pecuniae professio , EXPENSI- tWια LATIO, acceptae pecuniae, ACCEPTILATIO; tist: πις - CONTRACTUS , qui expensi - & acceptilatione e perficiebatur, NOMINIS ) dicebatur. nominis.
' Vid Asco Nivs P aDIANus in CICERONI 1 Ve'. p. I 8 8 CICERO ad Attic. IIII. I 8. ID. pro Roscio V. BRI SsONIus de form. VI. p. 3s6. SALMAs Ius de mod. Usur. c. XL p. 4 3 I. Creditor ac debitor quilibet aut ipse suas ςxpensi & accepti seruabat tabulas, aut, si deessent ipsi ea, argentarium adibat , eius librum requirens ; Creditot debitoris tabulae expensam summam , addito nomine, inserebat, debitor vero in tabula exeditoris eamdem acceptam, nomine suo adiecto. confitebatur Quodsi hae duae tabulae tempore motae actionis conspirarent . secundum eas pronunciabatur. Vid. II-GDNIus de Iudio. I. s. p. Io8. SLuTER Dus de Excepi. non numer. pec. non priuit. 3. 4.
CONTRACTUS, quo quis scriptura sua post Confractus quinquennium ha) obligatur, CHIROGRAPHA- ehirin RiVS audii b)ί pharam.
207쪽
b) Hie contractus in locum eontractiis nominis sueeem. Naturam eius exponit f. vn. I. de sit. Obl. obligatio haec non oritur ex acceptatione pecuniae, sed ex scripta consessione. Id docet AsCON I vs PEDIANus ad CICERONI s Verrinam I. s. 3 K. et In θngraphis eriam contra fidem pactio venit , is non numerata pecunia , aut non integra numerata scribi solet.
q. CCCXIII. CONDICTIO CERTI a EX MUTUO est
actio personalis, qua creditor rem fungibilem a debitore in genere restituendam b) petit.
a) Condictiones, quibus certum petitur, plures danm L. 9. pr. D. de reb. ered. sunt enim ahiones Personales omnes. condictiones, M. I s. I. da M. ne itaque indeterminata haec maneat notio , addendum erat contractus , ex quo oriebatu , nomen , mutui scilicet. Ib Vid. L. h. pr. g. I. D. de R. C.
f. CCCXIIII. QVE RELAM NON NUMERATAE PECUNIAE dicunt adtionem personalem , qua chirographum, spe accipiendi mutui datum, repetitur I.
'ὶ Ita quidem hane actionem ex L. g. L. I 4. g. 4. C. de nonnum. pec. exsculpunt ICtorum aliqui. Verum , si dicendum. quod res est. non nisi condictio sine causa eadem est, idque vel ex L. 7. ood. haud dissiculter intelligitur.
Prouocatio vindilfae diuinae in casum menda
aὶ Ita sere H Assa N, in Sunops Phil. moria. p. 344. ARIsTOTELI , Rhet. ad Alex. e. Ig. iusiurandum est: MEτα Θεέας παραληιι εος φασις αἰνο rόδεικτος. Essatum non demonstratum , cum assumtiona quadam diuina. CICERO de se. Lib. III. e. 39. id ad mationem religiosam , adfirmare vero . Deo rese aliqκid promittere , dicit. Inde S TR AvC HIus Dig. Inst. XXV. 4. confessionem religiosam iusiurandumdjcit, h. e. quod non solum inuocato Deo, sed re aliis rebus fit; . At Diqiligoo by Cooste
208쪽
At quamuis negandum non sit , reperiri in antiquis , ut sacrocodice . Rom. I. '. I. Thes l. II. IO. ut & recentioribus scriptis formulas inuocationum aliorum . praeter Deum , eas tamen pro obtestationibus potius , quam iuramentis habendas' esse , determinata horum notio requirir. Neque eiusmodi obtestationes per creatas res iurisiurandi vim habere , vel ex L. 33. D. de iureiur. liquet. Formulam Deum hominesque obtestari habet BR Isso NIus de form. Lib. VIII. e. yo. Alias tutandi formulas vide apud PLAv TvM Milit. glor. Act. III. M. 2. v. 2.4C est. AEF. II. M. I. v. 2o. Mosess. Acr. I. M. 3. v. 3 O. S v TONIvM Tiber. e. hs. H o R AT I vM Sermon. Lib. I. s t. '. PROPERTI vM Lib. II. Eleg. Is . MARTIALEM Dur. 69. Lib. II. CICERONEM L. VII. ep. I. M. Acad. quaest. 2.FEs TvM h. v. po LYs IvM Lib. III. GELLIvM N. A. Lib. XVI. c. 4. qui conferri possunt. bl Iusiurandum idem esse ac Iouis iurandum , plurimi v lunt , ad AP v LarvM de Deo Socratis respicientes , ubi ENNIust Fides alma, apta pennis , iurandum Iouis. Et ipse , ut hoc credam , inducor , quod iurandum eodem significatu occurrat, quo iusiurandum, idque apud TACITvΜAnnal. Lib. IDI. & AMMIANvM MARCELLINVM . mss.tib. XVI. & quod Romanorum maximum iusiurandum fieret per Iouem. Cons. BR Isso NIus de formul. Lib. VIII. c. 8.
c Iuramenti vox barbata est , vid. CELLARII Antiba . p. 61. idemque significat , quod iusiurandum. Nec nisi bis in iuris Romani volumine occurrit. & quidem L. 34. I. s. D. de iurei. L. 1 s.f. s. D. de prob. Alii differentiam harum vocum , & quidem in eo , deprehenditie sibi visi sunt , quod
iuramentum super re non aontrouersa , iusiurandum super rocontrouersa fiat, quos dudum refellit UvLTEIvs Dise. VII. p. TO. Sacramentum idem est, quod iusiurandum, vid. CI C ER . Lib. IIII. F. I 8. adfam. HORATI ris Lib. II. carm. Od. IT.
IUSIURANDUM , quo veritas facti adfirmatiar, ASSERTORIUM a); quo futurum aliquid contenditur, PROMlSSORIVM b) est.
a Tale est testium , de veritate facti deponentium. bin v. g. Si quis iuramento promittit, se velle, quae debet. proximas nundinis solucre.
209쪽
g. CCCXVII. IUSIURANDUM , in iudicio praestandum, IUDICIALE , & quidem , si ea intentione
utriusque litigantis praestetur , ut secundum id iudex pronuncier,LlTlS DECISORlVM a); id, si alteruter litigantium alteri defert b , VOLVN
a Hoe genus duorum sequentium Mons imo , alii aliter, quos vide apud B. Dn. Hai NEC CIvM Elem. Diges. P. III. s. 21. in not. Equidem LAvTER BACH Ius Co . Dig. Di. G Iurei. p. II s. aliud iudiciale iusiurandum adfert, nempe id, quod iudex initio muneris praestat , sed id iusiurandum iudicis dicendum potius foret. bi Quid sit iusiurandum deserre & referre, exponam s. CCCXXVI. c Inde autem voluntarium dicitur , quod eius , eui delatum iusiurandum est: , arbitrio relictum sit, an iurare , anne vero iusiurandum reserre , aut probatione uti Velit. L. 34. g. T. D. de iurei. Datur & aliud voluntarium iuranaentum , extraiudiciale fc., quod tamen vel ideo rarissimum est, quod nemo faeile in conscientia alterius omne suum ponat. d) Recusari enim vel referri non potest , nisi quis causa eadere velit.
q. CCCXVIII. IUSIURANDUM , quo quis promittit, se litem dolo malo non protracturum esse, CALV-MNIAE a , quo quis promittit, se veritatem in casu propolito dicturum , MALITIAE, L.
CALUMNIAE SPECIALE b) dicitur.
a in Litem vero dolo malo producere , calumniari dicitur 3. CLXXXVI. ; inde iusiurandum calumniae. b) Aoc iusiurandum ealumniae speciale antiquissimum est,
ita enim , qui nouum opus alteri nunclauerat, iurare debebat, se id non calumniae caussa faccre , L. s. g. I . D. de nou. op. nune. item , qui iusiurandum alteri detulerat, jurabat, se nonealumniose id deferre. L. 37. D. iurei. Has vero ambages praecidens IusTINIANus in principio litis generisim de calumnia iurare litigantes voluit , atque ita hoc iusiurandum calumniae Diuiligeo by Cooste
210쪽
calumniae speciale introduxit. Nov. XXXXVIIIL e. t. Idque vel hodie praestatur in iudiciis in /iunc modum , ut iuret liis tigans, I) se credere , iustam se fouere caussam , χ) interrogatum se nolle dissileri, s) se nihil dedisse . quo calumnia alteri fieret , se probationibus non nisi legitimis viarum , s se nec petiturum dilationes superfluas , nec εὶ litem protracturum , & denique 7 in s animaduerterit , se iniustam defendere causam , ei statim renunciaturum. Vid. g. der C. E. D. P. I.
Tit. 87. Θ R I. de i6s . A. 43. Quum vero hoc calumniae iuramentum a litigantibus interdum non exig: tur , vel a judice xemittatur , interim tamen calumniae suspicio otiti possit, ius canonicum e. 1. 3. f. de iur. cal. in s. speciale iusiurandum calumniae introduxit , malitiaeque nomen ipsi tribuit.
q. . CCCXVIDI. IVS lVRANDUM, quo quis promittit, se velle mi ut a ad propositas positiones secundum scientiam re mon
spondere , RESPONDENDORUM ; quo vero z' L.
ponens asserit positionum veritatem, DANDO- dorum.
utrumque iurisiurandi malitiae species est, iurat enim uterque , se non dolo dare, nec respondere. Formulas vid. g. berg. E. D. P. I. T. 39.ctyo.
IUSIUR ANDVM, quo quis asserit, sibi sen- Iusturam tentiam, a qua prouocauit, iniustam videri, AP- mvρσι
Hoc non nisi iusiurandum calumniae de non friuole apis pellando est. Formulam suppeditat E. der E. D. P. III. T. 38.1ns. Ita & nec iusiurandum restitutionis, vel reuisionis, aliud est, quam iurisiurandi calumniae species.
IUSIURANDUM, quo quis negat. se instru- Disiuran. menti editi notitiam habere , DIFFESSIONIS .um ὐφεμ audit M. OMN
'ὶ Se. si quis, executive ex chirographo agit, reus aut reis cognoscere manum , aut iureiurando dissileri tunetur i, item, si