장음표시 사용
321쪽
Dispositio de iis, quae fieri volumus post mortem , praeter herediS institutionem , CODICILLVS ὶ dicitur.
' Codicillus diminutivum codicis , s. ut rectius scribitureaudicis cst. Caudex autem erat complexus plurium tabularum , quarum alterius latitudo latitudinem alterius tangebat. Vid. BuRMANNus ad Ru TILII Itinerarium II. I. Quumque tali caudiet testamentum, im inscriberctur , id, per metonymiam , c ex vocatum. U. I vvE N A L Is Mur. II. υ. 17. nam CODICE Iaeuo Heredes vetat esse Iuos. Vid. 3. 3. Inst. de testam. ordin. L. f. C. de agent. in reb. e. B A si L iC A Lib. AXAVI. Tu. I. Codicillus igitur aut tabulis minoris formae , aut paucioribus constabat , quumque in talibus epistolas scribere usu venisset . epistolae . praecipue veroeae , quae ad praesentes mittebantur, festinanter quippe ac minutis tabellis inscriptae, codicilli vocati sunt. Vid. CiCERO Lib. IIII. ep. Ιχ. π VI. ep. I 8. MDmit. SENECA vero Lib. V. ορ. M. clarius hoc ipsum indicat , scribens : Video se , mi Lucili , adeoque tecum Ium , ut dubιtem . an incipiam non epistolas, Ied eodieitus tibi scribere. Galli vocant: Ein Billet. Sed unde tactum , quod hunc significatum vitina is voluntatibus minus solemnibus accommodarim 3 Haec subest ratio , quod stilicet initio codicilli nil aliud essent, quam literae testatoris. scii piae ad heredes , de iis , quae post mortem fieri vellet, id quod euincit Perili. Dn. BOEHMERvs Disperi. de Codicillis pneresinus validis, cap. r. I. s. Ο . Vid. L. 89. pr. D. de legat. 2.& L. 7. C. qui te'. fac. poss. quibus codicilli vocantur epistolae. Ridiculum igitur est a CODICILLO . homine quodam , eos derivare , quod secit ISIDo Rus Eumol. h. v. Sunt, qui . CAIvM L. 341. D. de verι. signis sequuti , codicillos in plu- tali dicendos putent; sed singularem inuenies apud MARCIA-N v M in L. I 9. D. de codicili. & PAvLvM in L. S. D. de condit. demonstrat.
CODICILLVS , characteribus declaratus, SCRlPTUS; sono articulato prolatus, NUNCUPATIVUS dicitur ).
γ codicillus liret proprie scriptum denotet, vid. 3. Praec. via
322쪽
via tamen & nuncupatiuae dispositioni applicata haec denominatio est , vid. L. f. C. de bon. quae lib.
. ' f. DLUIlII. CODICILLUS aut testamentum praecedens Codicillus supponit, aut non ; illo casu TESTATUS a ,
f. DLX. CLAVSVLA CODICILLARIS dicitur pro- Clausula
positio, quae testamento additur, quaque alter l nativam , aut testamenti, aut codicilli, naturam 'idem nanciscitur ).
') Metuens namque testator, solemnitatis aliquid neglectum esse, indeque fututum, ut non subsistat testamentum , addit clausulam hanc: Si testamentum vitio aliquo laborans sustineri nequeat, valeat tamen ut codicillus, h. e. minus solemnis vltima voluntas.
Quidquid aliis, ex bonis desuncti a , praestan. Lib.XXX. dum heredi iniungitur, LEGATUM b) dicitur. T. 3-
a Res enim est defuncti, nec hetes ullum ius in eis nania L I- η 'ciscitur , quum in legatarios dominium legatae rei statim, quum mortuus est testator, transit. L. 77. g. 3. de leg. L. L. go. D. eod. In hoe enim a fideicommisso differt. b) Legatum 4ici ab eo, quod logis instar olim esset, non improbabile videtur. Docet hoc ipsum VLPIANvs Fragm. XXIIII. i. quum dieit: LEGATUM est, quod legis modo, i. e. imperative, relinquitur. Innuunt hoc ipsum verba, quibus olim legata concipiebantur: PRAECIPITO, SUMITO , DAMNAS
ESTO. Immo IusTINIANvs Nou. XXII. c. 2. ait: Noμοί μνειτο μεν γαρ εκαςος ἐπι τοις ἐαυτου τα Οικοτα ,- ιννομος η τήυτου βρυλη ubi Iegare di t νομοθετειν. Hine imperativis verbis conciperetur olim legatum nece sire erat. L. I s. C. de te'. L. 1. C. comm. de legat.
c) Aliter IMPERATOR M. I. I. δε legat. se. LEGATUM est donatio quaedam a d functo relicta , ab herede praestanda.
323쪽
Legatum, quum IM pr RATOR Hicit donationem quamdam . non voluit esse speciem donationis, neque enim donatio inter vivos, neque mortis causa donatio est, Sc tertium non datur. Vid. a Cos T A ad I. h. Omnis vero donatio ad effectum. vi actio inde nascatur. requirit consentum utriusque declaratum Sed voluit IMPERATOR legatum donationis analogon esse a consertur enim in legata ruun lucrum, idque ex liberalitate eo
fetentis. Ast quaenam haec est Logica An sussicit per analogon definire Et anne , smiam si dixerim hominem quemdam , aut bypodidascatum Imperatorem quemdam.
Omnium excitatem risum Verba: Ab herede praestanda . non habent THEOPHILvs Pamphr. cit. I. Tit. Sc HARMENOPv-Lus eod. nec habet ea MODESTIN vs L. I. D. de M. L. qui
id donationem testamento relictam solum dixit. His adductus Curacius ad F. I. I. de tegat. ea exPungit. sed non opus erat hac emendatione. Heres enim, adeundo hereditatem, cum legatariis quasi contrahit, s. s. I. de obl. quae quasi ex eonre. Oinniaque eius bona hypotheca adfutuntur; f. I. I. ad L. Fate. E. ad praestandam rem legatam Obligatus est ι nec obstat conacessiam rei vindicationem legatariis contra tertium pollessorem, quum subsidiaria sit ac contra tertium detur, neque, hac inani, hetes liberatur a praestatione legati. VLPIANvs Fragam
XXIIII. 1. legatum desiniens, quod sit id, quod legis modo,
i. e. imperative, testamento relinquitur. sormam legati. non ipsum legatum describiti FLORENTI Nus L. II 6. D. de leg. I . dieiti LEGATUM esse delitationem heraritatis, qua testato ex eo . quod unιuerjum herodis foret. Alicui quid eostarum viati. Delibare metaphora est . quae ex definitione exulare debet, aesignificat leviter degustare. decerpere. Ita CICERO in Car.
mai. e. x I. scribit: Nunquam dubitasse, quin ex unauersa diui mansa DELlBATOS animos haberemus , i. e. ita detractos, ut mens interra manserit, ne in ea diminutio detegenda, de Orat. pro Sextio . e. 36. dicit: omnes undique foculos carpere atque DDLIBARE , & FLOR vs Lib. II. c. 6. et Ne quid de virgivitatis inretritata DELIBASSE saltim oculis videretur. FLOR EN IN Us dicere voluit, legatum particulam hereditatis esse, adeoque Schoaliastes THEo pHILI H l. μειωπιν κAην νουιας habet. mn vero . ut sibi persuasit Eo vi Naarvs Bans apud Cost NuM quaest. mem. c. I . quod legata ex uniuersa heredixate pre mantur. s. delibetur reditas, antequam ab herede si adita,
id quod contra analogiam iuris aperte impingit.
324쪽
Si testator legatario olim facultatem c cederet, Legatum Iegatum adita hereditate lihi statim cupiendi, I S umica
condemnaret ad soluendum legatum, DAMNA .h' απlONIS b); si condemnaret heredem, te sta ρναὰ vioque simul permitteret capere, SINER Dicemomi.
MODO O; si coheredi aliquid legaret, id LEGAT UM PRAECEPTIONlS d dicebatur e .
sa) Formula hac, directa ad legatarium, utebatur testatore DO , LEGO, SUMITO, HABETO. Item: ILLAM REM TIBI PRAESUME, VINDjCA. Hoc enim casu adita herediatate legatarius rem legatam vindicabat, non expectata traditio eheredis. CAivs Inst. L. II. T. 7 . β. I . v L P i A N v S Fragmllit. XXIV. Errat proinde A. FABER Coniea. Lib. VI. e. ta Putans, nedum tempus adeundae hereditatis expectare lega talio opus suille. Exemplum eiusmodi legati est apud vix o iv M Aeneid. V. v. s s s. ib) DAMNARE idem est ac pronunciare obligatum aliquem esse ad dandum vel faciendum ; ita occurrit in lege Manilia, vid. M. FABIvs Lib. VII. cap. pen. Eundem hoc habuiste essi actum , quam si a iudice quis condemnatus sererit, docet P A v L v srecepi. Ient. I. I'. I. Formula erat directa ad heredem e TU
HERES MEvS ILLI HOC DA; ILLUD ILLI AB HEREDE MEO DARI IUBEO. CAri Inst. L. II. Tu. I. g. i. HEREI MEUS DAMNAS ESTO DARE, DATO; FACITO. vii
Haim. c. l. c) Non nisi e legatis per vindicationem & damnationem mixtum hoc legatum est. Formula ad virti que interdum ,
interdum ad heredem diligebatur. HERES MEUS DAMNAsESTO SINERE L TITIvM SUMERE ILLAM REM, SI BIQVE HABERE. vis i AN vs Fragm. l. e. 1LLE HEREI MEVIREM ILLAM ILLUM PERMITTE PRAESUMERE. ET SIBI HABERE. CAII Inst. L. II. Tit. VII. g. 6. HERM MI, ILLUM REM ILLAM SIBI HABERE SINITO, PERMὲTTITO. s. r.
I. de testam. d, ' RAECIPERE est ante alios capere: Hoc declarat DoαNATus ad Lib. V. Aeneis. VIRGIOr: Praecipuum, qaod praeter communionem singulis proprio nomine depWatyr, - ' saepe in testamentis, cum aliqua per praeceptionem singulorum heredum tensueris ese testator. Inde formula nascebatur ad coheredem T dilecta iDiuiti Cooste
325쪽
di tecta : L. TITIUS ILLAM REM PRAECIPITO. VLp1Α- Fragm. I. c. PRAECIPITO, SUMITO, TIBIQUE HA.
BETO. PΑvLvs DIACONus & MANGO in notis iurid. Vocatur alias praelegatum, L. T T. S. D. de leg. 2. rubr. Tit. D. de dote praeleg. it. praecipuum I SIDONIUS APOLLINΑ- R i s Lib. VI. v. ix. scribit: Illud deberi tibi quodam, ut ditu, Ioi, PRAECIPUO titulo. ita praeceptio, L. 31. D. de leg. 3. Excipuum , FESTus h. v. PHILOXENus glosp -την δρσιν, &THaoprii Lus ι α ρετον λεγοίτον dixere. Exemplum praelegati L. solidorum atareorum . GREGORIO DI CONO a GREGORIO NAEIA NEE No relicti, exhibet O I s a-xi v s not. ad Caii Inst. L. II. p. I o I. Aliud P o M P a II R H ε-gi Ni adfert VALERIvs MAXIMus L. VII. c. s. 3. 4. Cons. L. 2 F. M.f. D. fam. erc. L. L. D. de instr. vet. instrum. Ieg. L. 23. D. de assim. legat. t. t. D. de dote praeleg.
e) Addunt quintum modum. per PARTITIONEM G. CON
s. s. I. de fidele. hered. indeque heredem partiarium dicunt. Meminit partitionis V pi ANvs Hagm. Tit. XXIIII. & CI- cano pro Cluentior Is ferit heredem alium adolescentulum , eum- qua PARTIRI cum Dinea matre iussit.
Quidquid ex acquisitis per aditionem bonis alii praestandum iniungitur, FIDEI COMMIS- SVNI Q; si omne ius hereditarium, UNIUERSALE, sin minus, PARTICVI.ARE; cui id praestandum committitur, FlDUCIARIUS b); in quem Vero confertur , FIDEICOMMISSARIUS HERES audit.
a) FIDEICOMMISSI etymologia perplexa non est, 'composta a voce fidei & verbo committere, quasi commisitim alicujus fidei. En huius rei adaequatam rationem: Sunt, quibus legata nulla relinqui , sunt , qui heredes scribi non possunt, v. g. servi poenae, L. 3. D. de his quae pro non script. Peregrini& deportati , L. 6. s. h. D. de hered. inst. L. I. . D. daleg. 3. &e. Hos si nihilominus heredes esse vellet quis, alius in testamento nominandus, isque rogandus erat, Ni heredit,tem vel legatum dictae personae restitueret. Atque vero prece
nullum obligant libertati E. heredis instituti relictum erat. εlletne pracstare id, an minus. Igitur, fidem eius ut seque-
326쪽
retur testator, necesse erat. Longe alia fideicommissorum facies licet ellet, regni habenas capessente Αvsvs To, nomen tamen mansit. Relinquebatur E. precatiuis ue bis ; verum ad formam. non ad essentiam eorum hoc ipsum spectat, ideoque probare non possum VLPIANEAM definitionem Fragm.Tit. XXV. eile stil. quod non ciuilibus verbis, sed i recative relinquitur. Fideicommissum supponit aditionem , & factum heredis I petaditionem hereditatem heres acquirit, legata iam ante eam iure dominii ad legatarios pertinebant. En differentiam l Ast, quum particula ita fideicommilla legatis noviori iure exaequata sint, se ultra differentiam quaeres hodie. b3 Fiduciatius a fiducia, quam in eo collocauerat testator, dicitur.
f. DLXIIII. Fl DEI COMMISSUM , quod de proximo in Fidei min
familia mortuo in proximum viventem continuo defertur, FAMILIAE; si ab signato in agnatum, AGNATICUM; si vero tam fgnatiS, quam cO- eum: eois gnatis defertur, COGNATICUM dicitur. Imuieum.
CONIUNCTI dicuntur, quibus eadem res Coniuncti elegata est. Hoc si factum diuersis propositionibus , RE p); si eadem propolitione, discretis ta 'men partibus, VERBIS b ; si una eademque Propositione,non determinatis partibus,MIXT1M coniuncti c) dicuntur.
a Quodsi testatot dixerit : SEIO AEDEI MEAs DO, LEGO ι & postea : LvcIO AEDES EASDEM DO, LEGO;
Seio & Lucio easdem aedes legauit testator, E. coniuncti sunt in re. sc. legata. Quoniam vero discreti sunt oratione, h. e. diuersis propositionibus , oratione, vel verbis coniuncti nequeunt diei ιvid. L .I41. D. de V. s. dicuntur itaque ex eadem hac allegata ratione disiuncti, se. oratione F. 8. I. de leg. L. vn. 3. Io. II. C. de eaduc. toll.
b) V. g. Testator scripsit: TITIO ET CAIO pvNDvMMEvM A vIS PARTIBVS DO . LEGO , in re, nempe
fundo, coniuncti non sunt, quilibet enim eorum suam partem recipit; iuncti tamen sunt una propositione. E. verbis dicuntur coni acti. L. 3β. D. M tu. 3.
327쪽
fruum. species: Genus: Genus summum.
cὶ Testamentum exhibet ea verba: TITIO ET SEMPRONIO HORTUM MEUM DO, LEGO ; Titius & Sempronius
ad eundem hortum vocati iunt, E. re coniunguntur ; Continet os etiam una propositio, E. verbis coniuncti simul sunt. Indemistura. Vid. L. t L. D. de V. S.
IVS coniunctis competens, asserendi sibi partem alterius coniuncti deficientis, ACCRESCENDI audit.
Legatum, quod in initio singulorum annorum debetur, ANNUUM ); quod vero in initiosi noulorum mensium, MENSTRUVM dicitur.
ὶ ANNUUM est, quod singulis annis fit. Ita CAEsARde B. G. L. I. e. is . scribit : Et Lisco, qui Iummo magistratui praeerat, quem Vergobretum Appellant Aedui, qui creatur annuus. Inde legatum annuum debetur in initio singulorum annorum . vid. L. S. D. de annuis leg. is fideic. indeque Brocardi cum ligato icrmone :ANNUA si ribes, tune inspicies caput anni: ANNO si vibes, in fina teneberis anni. Ac quidem totum, niti testator terminos explosserit, quod olim fieri eonsueuit per hoc: CCC. BIMA, TRIMA DIE, TITIO LEGO; hoc est singulo biennio aut triennio, ut ita priori casa quotannis CL, pol eriori C. accipiat legatarius, vid. V p. m
f. DLXUlII. Ens omnimode determinatum, SPECIEM a ;similitudinem specierum, GENUS h); similitudinem generum, GENUS SUMMUM M lCti
dicunt. a Ita quidem xii , Philosophi hoc indiuiduum dicunt.
Eiusmodi ens omnimode determinatum est v. b. hortu S meus, cimus a Cato. inter uvidaria Lucii ac Sempronia suus ι Sempronius, Meuii filius natu maximus. Nihil enim repetitur, quod non adeo determinatum in iis sit, ut non ab omnibhs sibi similibus distingui possit. Eadem ICtorum species, quae dicitur in L. 4 I. I. I. D. de DI. I. ceIIum corpus appullatur in L. so. D.
328쪽
IVRISPRUDENTIA DEFINITIUA. 293 bὶ GENUS ICtis idem , quod Philost his species est, ut
v. g. equus rhedarius. Doctor iuris, actio. Vid. L. 2. D. si cert. pet. Alium significatum generi tribuit TRIBON Nv8 3.plebs L. de I. N. G. ct C., dum id , quod alias totum dicitur, geniιs, Partem vero speciem appcllat. Debet hanc pbilosophiam , quam non satis per spe it absque dubio, CiCERONI, qui de Inuent. I. 28. scribit : Genus est, quod partes aliquas complectitur, ut cupiditas : pars es , quae jubes generi , ut cupiditati amor,
c Hoc nostrum genus constituit, ut homo.
OPTIONIS, quum legatario conceditur facultas XXXIII. e pluribus speciebus eligendi, quicquid Velit. Di. ori
,) OPTARE eligere significat, teste V I R G I LI o Aeneid. III. -ionis. Io 8. . ἰTeucrus Rhoeteas primum est aduectus aκ oras, OPTAVIT que locum regno.
Luod vis donem praemium a me OPTATO, id ΟPTΑ- TVM feres. Inde & Accensi, postquam eorum electio concederetur Centurionibus, OPTIONES dicebantur. Vid. FEsTus me. Optio. Nativus vero optionis sensus militaris est, ac dicitur de militibus & praemia eligentibus, vid. DONAT vs ad cit. TERENTII locum. Sunt, qui sibi persuadent, optare e duobus, eligere e
pluribus diei, quos tamen refellit VlRGILI vs Aeneid. V. v. 247. . Muneraque in naues ternos OPTARE iuuencos. Vid. L. 2. L. 6. D. de vi. leg. L. I R. fam. ercise. Ceterum le-αreum optionis & electionis distinguit Cel. EsTOR ad B. H gr- NEC CII Inst. p. m. 293. optionem actum legitimum ex s. I. de leῖ. argumentatus.
Res corporalis, qua utimur ad finem aliquem Lib.
obtinendum, lNSTRUMENTUM a); RES XXXIII.
vero omnibus, Id persectionem sui pertinentibus, '
sa) Quod in moralibus medium, id in corporalibus instru- instructa. mentum dicitur. V. g. Tonsor, genas alicui radens , novacula, ut instrumento, utitur, Titius si Caiuna ense transfodit . ensis
329쪽
instrumentum est. Optime PLINIus L. IU. ep. h. instrumenis tum ad iaculandum aquam aduersus incendia dixit. S ABIN vs in Libr. ad Hieli. , ut resert VLPI AN vs L. 8. D. de instruc . vel instrum. legat. Ibribu : In instrumento funaei ea esse, quae fructuι i qua ιν endi, i) coetcni se s) conseruanaei gratia parara. Ad prius refert homines agrum colentes , illisque pracpositos. boires aratro iungendos, pecora steteorandi aerum causa parata, aratra, ligones, sarculos . falces palatorias, bi4entes,&c. ad alterum, falces, si vinea sit. toicularia, coibes; ad postremum,
dolia, cupas &c. Sic lanἱonis mi frumenta lunt meniae, pondera, set ramenta laniandae carnis caula comparata, trutinae, eultri, dolabrae &c. docente P AvLo in L. I S. D. eod.
b) Sic CacERO Ver . LIII. 1 7. Omnibus rebus INSTRUCTUM , paratam eonuiuium dixit. Domo iraque instructa legata, non aulaea, sellas, supelle istilem necessariam tantum, sed & mensas , eboreas v. g. reliquaque ad Ornatum facientia legatario cedere dixit VLPI AN vs L. i 2. s. 43. D. de instri ne instr. ter. Ad praedium instructum ideo omnis suppellex . bibliotheca , tabulae , mancipia &c. res crvnda. L. eis. II. 3. F. A. D. eod. Errat proinde SCHARD IvS Lexic. rurid. h. v. p. 4s S. Instructum ab instrumento di flet te. ut totum a Parte, putans.
nno, a) Non omne , quod edimus aut bibimus, sed quod ad
vitae sustentationem aut voluptatem edimus vel bibimus; alias enim& medicamina ad penum essent reserenda, quod obseruauitPAvLus L. s. D. de pen. lex.
b) Non enim id , quod consumtum est, sed quod seruatur, ut olim victui inseruiat, penus est, vid. G 3 Lxi v s Noct. Attic. Lib. III. indeque ductum putat, quod non in ptomtu sit. sed
e PENUs masculinum quartae declinationis dieit C rc ER
H Nar. Deor. II. 2 . semininum . L v C ILI ' s v. Non. III. IT . tertiae declinationis, GELLI vs IIII. r. penum feeundae declinationis , neutro genere, P L A v T v s Capt. IIII. I 2. Haec si eonsideraueris, non miraberis diuersam declinationem. d) Q. MuTIus L. II. da iur. civ. penum dicit . quae esui potui ue sunt . sed male, vid. not. a. Adeo late extenditur Penus voeabulum, ut victum omnium, qui ad familiam pertinent L. 3. pr. D. de pem leg. non solum , sed et animalium in aedibus seruatorum L. f. s. 7. D. eod. compleetatur. Adeo, ut
330쪽
vocabulum Victualitia in latiori significatu attemperandum huic notioni sit.
g. DLXXII. Omnis res mobilis a), usui b familiae, praeter vulum S amictum o , inseruiens do, SV
aὶ Quaenam sit res mobilis . & quomodo a se mouente distinguatur, vid. f. LXXXVIIII. Ideo FLORENTI Nus L. 2.n de supel. leg. dicit res mouentes non animales, e. g. mensae, sellae , scamna , vasa aquaria , rhedae, lecticae. bὶ Non vero solius voluptatis gratia, absque omni usu , ad necessitatem vel commoditatem spectante aliquam. L. II. cit. e in Excipiuntur E. vestes. L. I. D h. t. d) Aurum , argentum & vestes excipit POMPONI vs L. I. D. h. Ita quiὀem ex antiquo iure. Vetercs enim aureo aris genteoue supellectili hon utebantur. L. 7. F. I. D. de supest. leg. Secus de iure nouiori. L. 3. 3. 3. D. eod.
e Supellectilem dici a pellibus, quod olim his , qui in
legationem proficiscerentur, locarentur , quae sub pellibus usui forent , putat LABEO, L. T. pr. D. eit. Pelles enim hic tentoria notant. TvRNEBus vero Aduers. XVIII. 23. a lectis derivat, olimque ea , quibus lecti aut eis discubituri tegerentur , saltim suppellectilis nomine comprehemia fuisse, autumat. f) POMPONI vs L. i. D. eis. supellex domesticum patrisfamilias instrumentum , quod neque argento aurove facto, vel vesti annumeratur, vocanS , propius accedit. ALFENTS vero L. 6. D. eod. supellectilem rem dicens, quae ad usum com munem patrisfamilias parata est , quae nomen sui generis separatim non haberet, fallit. Quis entin dubitauerit , crateres, Ryphos, calices, cymbia, cantharos, lagenas, ad supellecti- Iem pertinuisse 3 Eximet scrupulum P AvLus L. 3. g. &IΑ voLENus L. D. D. eod. si dubitaueris. Omnia vero haec poculorum nomine veniebant. TvBERO eodem modo sere supellectilem definit: Instrumentum quoddam patrisfamliae rerum ad cottidianum usum paratarum , quoa in aliam speciem non incideret. Melius posterior . quam quidem ALFENvs. Dantur enim res , quae ad victum, dantur , quae ad amictum pertinent, nec supellectilis tamen veniunt nomine.
Omnia ea, quae ad vitae corporisque sustenta-