장음표시 사용
131쪽
Contνm Pacta, commerciis hominum inseruientia, no- is a , talia Vero, quae nomen vel caussam ha- hebant, Romanis CONTRACTUS b sunt. Sunt autem COMMERCIA mutuae eorum, quae ad vitae necessitatem di commoditatem pertinent,
commutationesi a) Atque ita pacta & contractus secundum ius naturae de
Germanicum ratione obligationis effectusque non disserunt; interim tamen celebriora, magisque usitata pacta contractus v care consueuerunt. Sunt autem ea frequentissima, sine quibus plane non . aut non commode satis vitam ducere possumus. Absque alimentis plane non.& absque vestimentis sufficientibu pessime vivitur. Acquisiturus sibi haec. quae non habet, aut aliam rem, qua abundat & qua indiget alter, aut operas ipsi praestare , aut ad pretium eminens confugere necesse habet. Priori easu oritur permutatio, altero locatio operarum, tertio emtio venditio. Atque sic per omnia cωntractuum genera ire postemus , si instituti ratio permitteret. Unicum adhuc notandum. Donatio neque frequentior est, neque commerciis annumerari potest, nisi mutua sit. E. donatio contractibus annumerari non poterit. CONTRACTUS pacta. quibus dominium, plusio, via Ys.s rei cuiusdam transfertur. dixitDn. GOTriCHED.
b vid. L. 7. s. r. a. D. G pa 3. 3. Praeced. nota a. & b. alleg. Paulo aliter LABEO in L. I9. D. eis. Hic enim eo tractum ultro citroque obligationem esse, idemque . quod Graecorum vocabulum notare dixit, in quo posteriori ei subscripsit Vipi ANus c. I. I. verum, uti hoc menti ΛRI-sTOTELIs non omnino congruere videtur, vid. f. IIII. not. a. ita multa Praeterea in hac LABEONIs definitione sunt repreis hendenda. Sufficiet pauca notasse ι nimirum eam nec milatera. libus . nec claudicantibus conuenite . dein obligationem esse effectum contractus. ideoque infredi desinitionem non debere, ruum character definitionis ex alio, quam effectu diiudicetur; emum vero, vi O soluente , perdurare obligationem intuitia
alterius in negotiis bilateralliis. Vid. Cosra Nus in quavi.
Gnipamia CONTRACTUS, qui nomen si1mul ac caussam min-i; habent, NOMINATI a , qui lam caussam, absque
132쪽
sunt. natri a) Vuumque habeant necesse est; absque enim nomine nulla legalis producebatur obligatio , hinc nulla sormula suppetebat,' nullaque actio; absque caussa vero vagum negotium omnino erat, nudumque pactum. Emtici venditio, locatio conductio, depositum , pignus &c. contractuum nominatorum numero comprehenduntur. Essiciebat vero nomen, ut actionibus, exeontractibus bis nominatis oriundis , nomen contractus tribueretur, uti ex deposto, depositi, commodato, commodatis hine placuit nonnullis conrractus nominatos definire, qui actionem sibi cognominem producunt. Sed quaenam est ratio, quod actio nem sibi cognominem producunt id, quod ipsis inest, nomen. cantur etiam hi contractus cerri, L. 9. pr. D. de reb. ered, L. I. I. 6. D. de consit. ρα. L. I 8. pr. D. δε acceptil. gaudent enim certo ac determinato nomine , determinataque praesta tione; inde etiam est, quod actio praescriptis verbis , qua persequimur id , quod ex contractu innominato debetur, incertum iudicium dicatur L. 13. D. comm. dinid. L. 6. Θ I6. D. de praescriverb. Hoc enim nomine actio ipsa designatur, non res in tu, dicium deducta, ut sibi alii persuadent. Vid. LANGEB ac xannot. ad let. A1. e. XVII. bὶ Vti nominatis nomen inerat, ita innominati hoc carebant, inde eumologia.
CONTRACTUS, in quo uterque ad aliquid Covir/mo effectui das dum, vel impediendum se obstrino it. ζ'
sa) ut sunt: Emtio venditio, locatio conductio, & reliqui. continet autem eiusmodi contractus bilateralis duo pacta, promissum mutuum, multam acceptationem, mutuamque obtu
b) Simplex hoc pactum promissuntque ab alaero acceptaturi est, smplex E. obligatio. Sic in stipulatione solus stipulans;
in mutuo solus accipiens obligatur. Nec est, quod obvertas: non dati eκ ipsa nostra hypothesi unitaterales contractus ; con tractus esse pacta, commeretis inseruientia, ea vero hautuani praestationem exigere I. CLIII. . Verum non dixi eontractus omnes commercia esse , sed commerciis inseruire. sic, qui Laio C. mutuo dat, ut aedes emere possit, cum eo contrahit,
133쪽
donaturum alteri X. eum inter & hunc non intercedit comme cium, contractum vero celebrant iidem.
q. CLUI. Edis rasas CONTRACTUS, in quibus obligatio specificaraatis: t oritur ex rei traditione, REALES a); in quibus σοῦ, ex scriptura , LITERALES b ; in quibus exta ,si Verbis seeundum artem pronunciatis , VERBA- ω. LES c ; in quibus ex consensu, CONSENSUA LES d) dicuntur.
ain Denominatio horum omniumque contractuum ex siet obligante petita est. Videamus. an res ita se habeat 3 Caius robat Titium , ut mutuo sibi det D. thaleros , is promittit. Adest pactum, quod, quum secundum iuris Germanici principia actionem pariat. adigi poterit Titius, ut det promissos D. thaleros. Sed an etiam adest contractus an nata condictio certi ex mutuo Minime. Caius enim reddere nequie, quod non accepit. Traditis vero D. thaleris, statim oritur oblisatio, actionem suo tempore producens. In traditione rei igitur quaerendum est principium obligationis huius specificae. Idem in commodato, pignore, deposito , quorum non datur restit tio, nisi prius fuerint traditae res. bὶ In contractu chirographario, vel nominum, non nisi exscriptura quis obligatur, etiamsi nihil acceperit, pr. I. de Liter. oblig. Idem hodie in instrumentis guarantigiatis, cambus &c..bi illud solemnet Scripsisti, E. solve. c) Huc pertinebant dotis dictio, promisso operarum. a liberto facta, & stipulatio. Vid. CAD Inst. L. II. Tu. 9. s. M. vul. Sic v. g. si quis alteri promiserat, se velle ipsi dare C. hoc acceptante, pactum erat, adeoque ciuilem obligationem actionemque non producebat ; Si vero alter dixerit: Dabisne mihi C. t alter responderit: Dabo; actio oriebatut ex stipulatu. E. non res ipsa, sed verba, obligationis specificae actionisque principium hie sunt. d) Equidem consensus quorumlibet contractuum necessarium requisitum , verum non in quolibet principium oblia gationis est. Hine si consensus principium obligationis e
iusdam contractus est, neque praeter nunc quicquam adhue requiritur ad perficiendum negotium, non verba specifica, non Ies tradenda, non scriptura, consensualis dicitur contractus. Via deamus exemplum : Lucius atque Meuius in eo consentiunt,
ut hie modios frumenti C. illi tradat, ille vero huic C. floren aptetii locs soluat; Intercedit eos nulla verborum conceptio,
134쪽
nulla accedit scriptura, neque Meuius frumentum tradidit, neque Lucius pretium exsoluit; quaeritur anne ex hoc negotio nata sit obligatio, atque ciuilis actio ' Respondet IMPERATOR pr. I. de Emt. VenL: Emtio venditio contrahitur , simul atque depretio conuenerit, quamuis nondum pretium numeratum sit, ac naarrha quidem data Derit.
CONTRACTUS, quo status alicuius contra- Contra hentis perficitur, absque ulla intentione, cum ad ῆς -- οῦ
aliquod, nisi quod communis hominum obligatio ' ηυμ est, obligandi, BENEFICUS; is vero, quo Uicissim ad aliquid obligatur, ONEROSUS est D.
Distinctionem hanc PusENDOR FIus I. N. Θ G. L. V. e. 3. 3. 8. in medium produxit. Ad beneficos contractus refertur v. g. commodatum; commodans enim commodatarii statum perscit, neque hie vicissim quid praestat, nisi, ut custodiat & reddat commodatum, de suo vero nil in commodantem transfert. Depositum simili ratione comparatum est, perficitur enim eius status, cuius rem, apud me depostam, custodio, nilque ab eo recipio omnino, nisi, ut ex accidenti, si forsan damnum per id passus sim, ex communi hominum obligatione id resarciat. Ad onerosos vero refertur v. g. locatio conductio. Ego enim carere debeo usu aedium mearum, & tu pecunia tua. Impugnat hanc distinctionem BEYER P t. ad Digesiant. de pact. putans: hanc cum ea, qua in unitaterales & bilaterales abeunt, conuenire, atque sic omnes unitaterales beneficos, bilaterales vero onerosos esse arbitratur; sed fallit. Videbimus hoc in commodato. Est autem commodatum contractus beneficus, quod eadem hae nota ostendi; sed & bilateralis est; producit enim duplicem actionem, commodati nempe dbvectam de contrariam. Idem est in deposito &c.
Quaecunque contractui adieE a naturalia eius Contramutant, eum INFORMARE; quae vero ex in m in
'st Cons. L. T. s. s. D. de pact. L. 72. D. de E. V. L. 27. D. de D. R. I. & GRANGIAN vs Parad. ivr. civ. c. XIII. vMἀOTTONEM Thes iuri Rom. Tom. V. Formam autem contra-
135쪽
ctus naturalia eius emciunt , quod ex collatione g. vlt. In ride Mand. L. T. q. vlt. D. eod. L. T. f. s. D. de paci. L. 72. D. de C. E. V. L. T. s. s. D. de pact. L. 2 T. f. s. eod. Pateις Vid. Noo DT de pact. c. X II.
Contractua Contractus , qui interpretationem secundum
ψρη ς aequitatem recipi utar, BONAE FIDEI a ; in
se st ' quibus vero interpretatio 1tricta verba sequebatur,
a in Eona Me contrahere idem esse, ac aequitatem pro fine habere, verborum subtilitatibus nolle esse adstrictum, proinde- qire largiorem explicationem non defugere, ex locis classicorum auctorum docuit GuNDLINogus in Diss de Vs pracr. act. b. s. r. iuν. 3. Idem confirmat I M i E R A T O E s. 3 o. I. de Actis In bonae fidei iudiciis libera potesas permitti videtur iudici ex aequo di bono aestimandi. quantum actori resitui debeat. Bonae fidei iudicia autem fundant bonae fidei contractus. Cons. L. 3 s. D. de petul. R. L. T. D. Neg. Ies. bin Stricti iuris vocabulum , quod hoc sensu adhibitum in Corpore iuris non obuium, ICti accommodarunt contiactibus , qui bonae fidei opponantur, & non bonae fidei dicuntur. L. s T. D. deo. is A. Sunt autem tales, in quibus nullae interpret tioni locus, sed verbis adstrictus sequendus erat significatus. Ita nimirum C ELsus L. 99. D. da V. O. : Pιicquid a raugendae obligationis est . id, nisi palam verbis exprimitur, omissumantelligendum est, ae fere secundum promissorem interpretamur a quia stipulatori tiberum fuit verba lare concipere. Exhibenda hic
foret consignatio actionum bonae fidei & stricti iuris , verum quid iuuat se distringere tantis excursitationibus, cui in arcto .& inutilis labor est , Iliada post tot HOMER os canere. Scquid iuuaret allegasse & non sussicienter Probasse. Sed, ne te omnino dubium dimittam, ablegare te placet ad bigam opuscu-Iorum in foe genere facile principum , st. GuNDLr Noli Di de Usu practico actionum b. f. is f. tur. & Cons. HAsELBERGH, ICti, & Syndici ciuit. GryphisKald. Diss de Contractibus is Actionibus b. f. o stricti iuris, quarum una ex altera Iuminis capit multum.
f. CLX. suasi Eina QVASI CONTRACTUS sunt facta ex prae-
tractui. sumro consensu obligatoria .
'ὶ Consensus hic adest nullus, neque expressus, neqΠe t altus. Consensus autem essentiale contractua est, E. contractum
136쪽
in talibus factis non inuenies. Fingit vero lex intereessisse eon. sensum, V. g. gerentem negotia alicuius, & eum , cuius gesta sunt negotia , idque ob utilitatem huius sVid. s. CXXXX. not. c.). Inde est, quod quilibet, etiam inhabilis ad contrahendum , qnasi contrahere possit, utpote pupillus, furiosus &c. T. 46. de o. se A. Notat autem quasi hic similitudinem essectus, quasi nimirum vere contractu im suillet. Cons. D n. D. Daυ. DIE TERICI, amici optimi. ICti ac Advocati Iudie. Brunsu. Liineb. Dig. de q1ιasi notione iuridica, Gotting. IT O.
9. CLXI. Pastiam a) onerosum b), quo ius ac obligatio dubia e determinatur, TRANSACTIO dicitur.
a) Transactio pactum est; est enim duorum in idem placitum consensus. L. 9. g. vlt. D. de Trans. L. rs. Θ IS. C. eo .
Sed utrumne etiam contractus Hoc non adeo liquere videbitur; maxime si videbis, eam a magni nominis I Ctis contractibus in nominatis accenseri, idque vel ob hanc potissimum rationem, quod in L. g. Θ L. 33. C. de Trans. transigenti concedatur actio praescriptis verbis ; Verum ex eo id minime confici potest; actio enim praescriptis verbis contractuum in nominatorum character non est, non enim iis priuatiue inest , sed actio praescriptis verbis datur, quoties ordinaria actio deficit, aequitatis vero ratio adest. L. s. D. de praesc. verb. L. 2O. pr. D. eod. Atque idem hoc e. L. 6. C. de Trans. non aliud innuit. Decernit enim IMPERATOR: Si stipulatio non accoli erit transactioni, in subsidium N B. UTILEM ACTIONEM, quae praejcriptis ver bis rem gestam demonstret, dandam esse. Negandum quidem non est, si alter transigens statim aliquid det vel faciat. v. g. numeret C. vel litem dc relinquat , contractum innominarum hoc negotium reser re, sed quidsi nihil detur, nihil fiat , sed saltim conueniat, dandum aliquidisse, qui casus sunt in L. 2. I s. D. & L. I 2. C. de Trans . vel adiiciatur stipulatio, quod factum in casu L. 6. ct 3 3. C. de Trans. aliter res omnino se habebit. Igitur vidcs accidentalia haec omnia esse, quae adeste vel abessa pollunt , salua substantia transactionis. Suppetit aliud argu
mentum , transactionem contractu ni in nominatum non eila; scilicet in omnibus contractibus innominatis poc nitere licet, atque sic aut condicere datum , aut ad implementum agere, L. i. π 4. C. de rer . permul. in transactione vero poeniter riae locus non est. L. 39. C. de Trans.
bὶ Transactio pactum onerosum est ; omnis hic liberalitas exulat ; nisi quid dederis , promiseris, remiseris , aut alter. . s tranqLib. II.
137쪽
tiansegisse te non dici poterit. Id te docebunt IMPERAT REs DIOCLETIANus & MAXIMIANus in L. 38. C. de Trans. rescribentes e Transactio nullo dato, vel retento . vel pro
misso, minime procedit. U. g. Lis tibi cum Sempronio est deseruitute pascendi. euentus eius quum sit dubius, te inter ac eum conuenit, ut seruitus, si qua fuerit, habeatur pro extincta, soluto L. Thalerorum, ac rei nisso, quod ipsi debebas. pretio, aut promisso facto, ita transegisse diceris cum Sempronio. Si nil dederit alter, remiserit, aut se praestiturum dixerit, pactum temisserium erit. e) Transactio supponit obligationem vel ius dubium ; si certum sit, pactum remissorium est. L. I. D. da Trans. Quid vero dubium sit, insea explicabo g. DLXXIII.
TRANSACTIO, quae omnia dubia transigentium iura ac obligationes determinat, UNIVERSALIS a); quae plura, sed eiusdem generis,
GENERALIS b ; quae individuum aliquod, SPECIALIS c) dicitur.
a) Caius eum Sempronio litem alit aliquam super re emta, aliam super iniuriis, & rursus aliam super hereditate ; omnes hae una transactione si componantur, transactio uniuersalis est. b Iidem ex diuersis contractibus, locati v. g. & depositi, Iite diminguntur; Transigunt. atque omnes has lites tollunt. transactio generalis est. cin Litigamus de aedibus paternis; transactio. qua haec lis tollitur, specialis est.
q. CLXIII. POSTULARE stilo Romano dicebatur, qui suo,
vel alterius nomine a , Praetorem pro tribunali sedentem b) rogabat, ut sibi liceret edere actionem c , vel reum interrogare d).
a) Hoc plerumque aduocati faciebant; inde est, quod o casione huius tituli agatur de officiis aduocatorum, cui tamentei expediendae parum ex hoe ipso solatii accedit. b) Ita VLPIANus L. 4. s. 8. D. de damn. ins Postulara autem proprie hoe dicimus, pro tribunali petere , non alibi. Vid.
GgLLIvs Noct. Att. Lib. II. c. 22.
138쪽
qui iurisdictioni praees, exponere. Sc. postquam actor in ius vocaverat & secum adduxerat reum ad Praetorem, vel alium magistratum, pro tribunali sedentem , & quum nec transactum in via esset, nec vindices idonei dati . ab eo actio edenda, priusquam vero hoc fieret. venia a Praetore petenda erat, ma xime vero prius aduocati, si partibus nulli essent . impetrabantur. atque per hos postulabatur. Inde in e. L. I. g. 2. D. dapsul. dicitur issiderium sui vel amici sui dcc. Haee in civili
iudicio. d) Vtrum se. in eam legem commiserit, nee ne vr, si sateatur, lis ei aestimetur, si neget, nomen eius in reos referatur. Vid. Crcano Dimg. L. VIII. ep. 6. Lib. eod. L. I ad Qu. fratr. V. L. & Passim. Haec ergo ad criminale iudicium C in xum imperium Pertinent.
Is a , qui litigantibus ius siuggerit, partesque Aduoe eorum tuetur b), ADVOCATUS ς dicitur. πι-
a Infinitum encomiorum qualitatumque possibilium seriem generis loco nectere hic placuit antiquitati per omnem vitamitudiosissimo Helborniae nuper fato donato ICto. GEORGIOR AH TENERRO, in primigenio suo scripto : De qualitatibus Aduoeatorum , quod fidelitate summa partes eius contra praescriptionem egit. Non et sussicit definitio Zorsrr, se. quod ICtus sit vir iureperitus, bonus, &c. sed addere mauult parenthesin egregiam : Iustus, sapiens. conscientiosus 3 Manum de tabula. b) Inde etiam dicebantur Patroni , L. c. g. I. C. de Ad diuers iudie. & adhue hodie patronorum causarum nomine Ue niunt. Olim vero inter aduocatum, Patronum , procuratorem& cognitorem erat specifica differentia. quod ex his Asco Nix PEDI ANI in R. Ceollium diuinae. e. 4. Optime conficitur: Cui defendit alterum in iudicio, aus PATRONUS dieitur . si oratores : aut ADVOCATvS, si aut ius suggerit, aut praesentiam suam commodat amico: aut PROCURATOR, si negotium suscipit. aut COGNITOR , si praUentis causam nouit, o sic tuetur, vesuama ei ADVOCATVS dicitur ab assu ando. scilicet ambula bant ICti olim Romae transuerso forci, atque se omnibus co piam sui faciebant. si quis alterum in ius vocaverat . aut ad iudicem secum duxerat inuitum. aduocabantur ICti plerumque, qui causam. si ipsi litigantes nollent, aut non possem, Prop G 4 neLent.
139쪽
nerent, defenderent, aut eis succurrerent. Vid. CIe ει δε rat. III. c. H.
g. CLXU. Advocatua Qui causes rem publicam re*icientes defendit, is AD UOCAT US PUBLICUS ; qui causas αὸρ - sium subditorum resipicientes, PRIUATVS di
Lib. III. Valor nobis ortus ex iudicio aliorum de gradu Ti per Etionis nostrae EXISTIMATIO; si perfe- ώ -, melioneS sint internae, tum INTENTA, si exara uvox, Lernae, SIMPLEX dicitur.
'ὶ Breuissimis bane definitionem explicabo. Dantur officia erga alios, quae oriuntur ex obligatione perfecta, pacto scilicce aut lege, in statu sociali; dantur, quae imperfecta obligationos principio morali nituntur. Ossicia ex obligatione perfecta, in ius naturae externum s. cogens. ex imperfecta, ius naturae internum fundant. Illius cultus perfectiones externa. . huius , internas in homine efficit. Pro modo cultus igitur, seu obseruationis legum, valor nobis oritur apud alios, si de eo iudicent. V. g. caius in societate aliqua amicorum mentionem mei fac1r, simulque addit, me esse hominem iustum, me reddere cuique, quod ipsi debetur . existimatio mihi oritur ex tali Cati iudicio, & quidem, quum suum cuique reddere externi scit officii, simplex : pergit, me libenter dare pauperibus . atque . oppressis succurrere , existimatio mihi exinde orietur intent ;pauperibus enim dare , succurrere oppressis, officium est humanitatis. Auctor huius definitionis est B. Kor H Rus
famia: Privatio existimationis simplieis INFAMIA; &IUMmis. qui existimatione simplici priuatur, INFAMIS
'ὶ In semis F. fit aliquis, si eum in talem deducis statum,
ut Omnes, aut maxima saltiin pars eorum . qui eum norunt, iudicent , habitu eum pollere violandi leges externasi ' v. g. furem esse, adulterum, lenonem &e. Inde perspicitur unicofaet Diuiti Cooste
140쪽
sicto infamiam, stricte sic dictam , non cpntrahi. Iactura exiis stimationis dicitur in L. 3 i. C. de Decur. Θ L. 4. g. s. de Ext. corn. damnum famae in L. 8. C. ex quib. caus infam. irret. imminutio opinionis L. 6. I. I. C. de posui.
Si lex declarat, aliquem violantem legem pri Ua- 'famiatum esse de here existimatione simplici, INFA- iurius m.
MIA IURIS a) ; si quis ob facta turpia, lege
infamia non notata , existimationem simplicem
amittit, INFAMIA FACTI b) dicitur.
a) Quae naturali tuli desunt, ea supplet lex ciuilis, unico que interdum actui attribuit , quod alias eompetebat habitui. Ad hoc vero, ut quis fieri possit iure infamis. requiritur facturnillicitum , L. s. f. I. D. de Extr. c n. quod lege speciatim fit Notatum. L. I 3. C. ex quib. eaus infam. irru. His suppostis, aut quis impingens in illam legem statim infamia notatur, vlli ii, qui iuratam transactionem violant, L. I. C. de Trans. aut lenocinium exercent, L. I. Θ . g. 2. D. de his qui not. infaut sententia Prius requiritur condemnatoria, Vt v. g. in contractibus, aliisque casibus, ubi turpe factum non statim oculos incurrit. bὶ Oritur autem infamia facti ex iudicio aliorum de imper. sectionibus de violatione legum. Neque tamen hic in censum venit abiectissimorum hominum iudicium, quod facile incurrere poteris, si non ambas eis manus buccamque impleueris, sed honestiorum grauiumque virorum requiritur censura. L. L. D. de Obis a lib. me. & L. as. C. ad L. Imi. de Adult. Praecipue vero huc spectabat notatio Censorum, qui moribus inuigilabant. Vid. THOMA si1 Diis de Censura morum.
Privatio existimationis, non obsectum, sed ob Leuis um statum, LEUIS NOTAE MACULA audit '). 3
Atque ita lictores , carnifices . castratores suum evin 'omni eorum appendice, existimatione priuantur a vulgo, non quod violauerint leges ciuiles , aut natura es, sed quod hac vivendi genus Elegerint , quod artem hanc . indecoram ipfivisam , profiteantur. Hoc infamiae analogon exsculpunt e L. 27. C. da inus. tes. seque in verbo, . quod pueri in faba, inuentile videntur. Vid. b. Dn. H E I N a es ii Dijs de leuis nor