장음표시 사용
401쪽
mi utari. Remisso obligationis ex contractu, in stipula- Aruirino, tionem mutato , STIPULATIO AQVILIANA dicta ' .
'in Nihil tam naturale est , quam quo quid colligatum est,
eo & dissoluatur modo. L. 3 s. D. de diu. rex. iur. Verborum oblisatio verbis solemnibus erat concepta, E. & verbis solemni-hus soluenda fuit eadem. C. AD ILIus GALLus vero inuenit modum soluendi omnem obligationem solemnibus verbis. Docuit namque quamlibet obligationem in stipulationem esse prius deducendam. dein per acceptilationem tollendam. FO mulam habes in M. a. I. quib. mod. tost. Al. M L. I 8. D. de
areotilat. QUICQUID TE MIHI EX QUACvNQvE CAVSA DARE, FACERE OPORTET, OPORTEBIT. PRAESENI IN DIEMvE , AUT SUB CONDITIONE , QVARVMQVERERvM MIHI TECUM ACTIO, VEL ADVERSVS TE PETITIO. vEL ADvERSUS TE PERSEQUUTIO EST. ERI VE. QVODVE TU MEUM HABES. TENES, POSSIDES, DOLOVE MALO FECISTI, QUO MINUI POSSIDEAS, QvANTIQUE QUAEQUE EARUM RERUM RES ERIT, TANTAM PECVNIAM DARE STIPvLATvS EST AVLusAGERIvS,IPOSPONDIT NUMERIVI NIGIDIVS. QUODNvMERIvS NIGIDIVS AULO AGERIO SPOSPONDIT . ID HABERETNE A SE ACCEPTUM, N. N. Λ. Λ. ROGAVIT; A. N. N. ACCEPTUM FECIT.
Condictio Actio, qua is, qui determinatam quantitatem stipulari sibi passias fuit, eam a stipulante solui
zz.. poscit , CONDICTIO CERTI EX STIPU
LATU; Aetio , qua is, qui indeterminatam quantitatem stipulari sibi voluit, eamdem a stipulante postulauit, ACTIO EX STIPULATU
Vid. pr. I. de V. o. Priori easu, si forsan C. stipulatus fuit reus . hae sormula iudex datus di SI PARET AURELIvM
402쪽
IvRIspRvDENTIA DEFINITlvA. 367rioti : SI PARET AEMILIUM CORNELIO STIPULANTI HOMINEM SPOSPONDISSE , TVM , QUANTUM EX EO 'STIPvLATu CORNELIO AEMILIUM DARE , FACERE OPORTEBIT. TANTI ΔEMILIVS DAMNETVR. homo
Plures , qui commune ius in alium habent, Lib. XLV.
CORREI CREDENDI; qui vero simul eodem modo alii obligati sunt, CORREI DEBENDI
) REI vocabulum olim latissimum fuisse supra f. CCXX. Reuι. not. b. obseruatum ella Hic saltim notare iuvabit, & contrahentium utrumque dictum fuisse reum. L. s. D. de U. o. Inda creditores , quorum cuilibet res in solidum debetur , appellati correi credendi. pr. I. de duobus reis, qui debent, seu obligati sunt, correi debendi. pr. I. cit. Tit.
Qui alterius obligationem ita recipit, ut, illo I ib. soluere non valente, eam impleat, nobis, Roma ALVI nis Vero, qui alienam obligationem stipulatione 2 I ' intercedente ultro recepit, FlDEIVSSOR O s. f. Ah
ADPROMISSOR b dictus. Qui idem sine sti- missorpulatione fecit, CONSTITUTOR vi; qui alis . --
nam obligationem ita recepit, ut obligatus alter e f ' ε'
nexu plane dimissus fuerit, EXPROMlSSOR d); .
qui alienam obligationem, rogaruS, in euentum Ioniaior non praestitae solutionis, recepit, SPONSOR e); qui obligationem futuram hoc modo recepit,
sa Fideiusso apud Romanos contracta per stipulationem, atque in hoc a moderna fideiussione differt, quae nudo pacto etiam constituitur. Crediturus alteri pecuniam, qui ips non soluendo videbatur, circumspiciebat alium , cuius fidem seque- retur. Quod si esset, qui fidem suam interponerfit verbis, obli
gatio ex hoc, ut nudo pacto, oriebatur nulla. Opus proinde erat, ut in stipulationem redigeretur omne negotium. Credi- urus itaque eum. cuius periculo esset contracturus, v. g. muis
uum, rogabat: FIDENE TUA IUBES, QUANTΛM PE/NIAM
403쪽
NIAM TITIO LvCIO CREDIDERO Hie autem respondebat: IUBEO. Atque ita respondens, dicebatur FIDEIUSSOR, quippe . qui sub fide sua iusserat dari pecuniam debitori. Sin vero rogatum suerat: FIDENE TUA PROMITTIS & tespon- sim: PROMITTO, FIDEIPROMISSOR respondens audiebat. b) Ad promisitatem eum fideiussore conuenire certissimum est. ADPROMITTERE enim est, idem, quod alius promisit.
iterato promittere. Docet. hoc Poia PONIus L. s. D. da V. O.
SATISACCEPTIO est stipulario , quae ita obligat promissorem.
ι ADPROMISSORES quoque ab eo accipiantur. i. e. N B. qui idem promittant. ConL FEsTus voci ad romusor. L. 3 6. 3. 4. D. sol. mair. δc CICERO in orat. pro Roscio Amre. Passim.
e De constituto disserui supra g. CCCXLI. Idem fiebat
vel stipulatione, vel nudo pacto, a Praetore tamen confirmato. s. g. I. de act.
d) Expromissor itaque omnem alterius obligationem in se recipit, ita, ut alter e nexu plane dimittatur, atque hoe ipsum nouatio infra dicetur. E. fideiusso absque , expromissio cum
nouatione fiebat, vid. L. y. , Io. D. de pign. act. L. 3. D. de C. E. V. L. 4. D. de R. I. unde est, quod expromissor nonnumquam reus ditatur, L. T. D. de doLmal. atque ita debitor principalis fiat. e) Fideiussior plerumquc vltro se offerebat ad id . ut fidem
suam interponeret. Quodsi vero debitor , cui nemo credere volebat, undique conquireret. inuenitetque demum, qui fidem suam interponeret , SPONSOR is dicebatur, dum ad rogati
nem : CENTUM, QUAE MIHI LUCIUS TITIUS DEBET, EADEM MIHI DARE SPONDES 3 tesponderet: SPONDEO.Vid. SALMAs Ius de modo usurar. e. 6. & CIC ERG ad Atris. Lib. I. D. 6. Tulliola, deliciolae nostrae, tuum munusculum flagitat, ct me SPONSOREM appellat. Mihi abiurare, i. e. iureiurando abnegare, satiua est, quam dependere, i. e. soluere. L. s. D. da u. Huius rei hanc fulta rationem putauerim : Sponsores quum non vltro se offerrent, sed a debitoribus precibus plerumque intempestiuis adigerentur, ante omnia opus erat. ULeonstaret, sponte eos fideiubere. Ut autem huius veritas elucesceret, interrogabantur : utrum sponderent. h. e. sponte intercederent Spondere enim a sponte promittere dictum esse. auctor est VARRO de lat. lingv. Lib. V. Quodsi nunc sponderent, s. adfirmarent, se sponte intercedere, creditor securus erat aduersus futuram exceptionem intercedentis. si Mandati notio s. CCCLXXII. explicata est. Inde MANDATOR ςst. qui mandat alteri, ut temo Pecuniam credat. Manda-
404쪽
Mandatum igitur principalem obligationem praecedit, atque in hoc a fideiussione differt.
Qui obligationem delatoris in casum non se Πῶἰημνctae solutionis recipit, FIDE IUSSOR PRINCI. principa-PALIS; qui obligationem fideiussoris hoc modo ν j cc
qui obligationis residuum praestare promittit, talis.
a Interdum fit , ut fideiussior videatur non esse soluendos hoc itaque casu , alius' vi detur , aequissimum est 3 is vero, qui obligationem fideiussoris suscipit , ita, ut solutionem promittat, hoc non valente soluere , succedaneus ab eo, quod in locum alterius succedat , dicitur. Ita SUCCEDANEVs damni in L. Io. C. qui tui. dar. poss. dicitur, qui damnum alterius praestare debet. Et PLAvTvs Epessic. Act. I. M. L. v. 3 6. sq. Mec piacularem oportet fieri ol, stultitiam tuam, in meum tergum stultitiae ruae subdas succeaaneum. B Debitore itaque non omne , quod debebat, soluente, indemnitatis promissor , quod erat residuum , praestabat. Vid. L. LI. D. de sol. Θ t. II 6. D. de V. U.
Qui se obligat pro reo in iudicio ciuili, olim praestini: PRAES a); qui se obligauit pro reo in iudicio S praesopuhlico, VAS b); qui obligationem praedis vel vadis in euentum non factae liberationis suscepit, ''SUB PRAES Vel SVBUAs o ; qui reum compariturum promisit, VINDEX d) dicitur.
a' Ita olim res sese habebat. pRAES ἡ ictus a piaestando, quasi praestes , atque erat fideiussior rei in iudicio ciuili, aut lite nummaria. VAS vero fuit fideiussot accusati in iud eio publico. Docet nos hoc Α vsos ius in MonosFllab. Idvst. AN.
si uis subit poenam e italis suntieti VAI,
69u, quum lis fuerit nummaria , quis dabitur ρ P AES. postea vero praedes dicti sunt, qui publicanis, aut in iudicio publico pro mulcta populo fideiussere, vid. FasTus voe. Praes.. , Λ a' Alii
405쪽
Alii praedes fuisse Wolunt vades , sub obligatione pignorum, quae plerumque Praedia erant . datos. b) VADES qui olim vocati fuerint, not. praec. in dictum est. Sequentibus vero temporibus latius sumtum vadis vocabulum . ut denotaret omnem, qui actori cauerela damno Petteum inserendo. Vid. supra Vadimonium f. CXX. e) Vid. SALMAs Ius de med. vsur. c. I s. quasi qui vices vadis vel praedis subit. I. Gonop REDus ad LL. XII. Tabb. b. II. p. Is I. subpraedem dicit, qui pro actore fideiussit. d) Et quidem ex iure XiI. Tabb. cuius verba: SI ENSIET,
i. e. locupleti, GELLI vs N.A. Lib. XVI. io. VINDEX ASSI-Dvvs ESTO : PROLETARIO. i. e. qui ultra I s oo. asses in P trimonio suo non habuit, vid. ID. e. I. CvIQUE VOLET VINDEX ESTO. VINDEX igitur docente Fas To voc. ri do ab eo dictus, quod vindicet, quo minus is, qui prensus
est , ab aliquo teneatur. Atque ita & a procuratore, quocum eum confudit BOETHIus ad CicERONI s Topie. II. & a prae diatore . a quo eum non satis distinxit Cur Actus Lab. V. obsI'. differt. Vid. E. Dn. HEI NEC CIus Ant. Rom. L. II LT. LI. S. L.
Ius, fideiussori conuento a creditore com Petens , remittendi hunc ad debitorem , BENEFI
citur. a) Fideiussor obligationem debitoris in se recipit absque
nouatione . E. debitor non liberatur , sed uterque eorum obligatus est in solidum , proindeque cleditori libetum est in ius vocare quem horum velit. L. 3. C. de fidei s. Verum haec durissima fideiussiorum erat conditio, qua commotus IMPERATOR Iusti NI AN vs Nou. IIII. e. r. iis tribula hoc ben fietum , ut non nisi excusso debitore teneretur fideiussor, atque ita hic conuentus exciperet de non seruato ordine, & de debistore prius conueniendo. b) EXCUTERE idem est , quod inquirere in rationes alicuius, utrum soluere possit. L. 2. D. si quis emus ea . L. I. C. de reuoc. iis, quae in fraud. eradit. Fideiussor enim ante debitorem conuentus, ursebat , inquitendum primum eta infacultates debitosis , ut liquido confiet: Vtrum soluere possit, an minus
406쪽
Ius, fideiussori in solidum conuento compe- Bense umtens, liberandi se ab obligatione, solutione ratae, inημnu.
BENEFlCIUM DIUISIONIS I dicitur.
'ὶ Si plures pro vno debito simplicistr fideiusserant . e tum quilibet tenebatur in solidum , t. 3. C. da fidei. adeoque& quilibet eonueniri poterat. 1 up ERATOR veto HADRIA. Nus iis beneficium tribuit, vi si omnes tenipore litis contest tionis essent soluendo , quilibet eorium vitra latam suam non teneretur. L. 26. A. D. de fidei. Atque hac ratione diuiditur inter plures obligatio , quae cuilibet incumbebat tota.
'Ius, confideiussori, in solidum conuento sitque Bo sitim soluenti, competens, postulandi a creditore, ut radendatus suum in debitorem & confideiussores ipsi ce-
inter confideiussores nullus erat nexus; nullum proinde ius, obligatio nulla ι atque se nec actio confideiussori contra eonfideiussorem prodita erat. Confideiussor E. integrum debitum soluens. a nemine indemnitatem poterat petere. Debitor enim non erat soluendo, alias pnim prius fuisset excutiendus. Tributum ideo confideiussori beneficium , ut adiperet creditorem ante solutionem ad id , ut sibi cedat omnia lita iura omnesque actiones in prineipalem debitorem , ad meliorem olim fortunam venientem , 3e reliquos fideiussores. Sed & fideiussori interdum indebitorem competebat actio mandati , si ille mandauerat, vel negotiorum gestoruin , si absens ille ac ignarus . quae gererentur , elat, sed de interdum nulla , si debitor contradixerat. Cessis actionibus confideiussor contra consideiussores vel princiis palem agebat ut procuratot in tem suam.
g. DCCXXI. NOUATIO est mutatio obligationum sa); DE- L. XLVI.
LEGATlo est mutatio personarum Oblio ala. T x.
a Nouate idem est ac nouam tei sormam dare, seu ime mutare eamdem , quod docet ICtus in L. cum Aquil. D. de trans. Qui igitur nouat, obligationem mutat, mutatur vero,
407쪽
si non manet eadem aliaque pro alia substituitur. V. g. Lucius Titius Lucio Cato ex emto debebat C. Emtio venditio eras contractus bonae fidei. adeoque secundum naturalem aequitatem interpretandus erat , Luciusque Caius verebatur , ne depretio quid amitteret. Malebat igitur ex stipulatu sibi debetiea C. ideoque Lucium Titium rogabat: Quae ex emto vendit mihi a te , Luci Titi , debentur . eane iam ex stipulatu promittis 3 Lucius Titius respondebat: Promitto. Nouatio erata mutata namque emtio venditio in stipulationem. Titius apud Iauolenum millia quatuor florenorum deposuit, iam vero Iauo-lenus . indigens aeris , a Titio petit, ut sibi liceat uti pecunia deposita. Annuente Iauoleno fit mutuum , quod fuerat depositum , E. nouatio est , atque hodie nudo pacto sit . quod Olim
fiebat stipulatione interueniente. ULPIANus L. I. D. de nou. nouationem dicit prioris debiti in aliam , vel naturalem , vel ciuilem obligationem transfusionem atque translationem. Post riora verba metaphorica sunt . priora rem tangunt. Constiatuunt praeterea duplicem nouationis speciem , alteram voluntariam . necessariam alteram , hancque Per L. C. fieri volunt,arg. L. 2'. D. δε nou. per quam quali contrahitur. Verum
etsi lis contestata suit , manet tamen prior obligatio priorque actio , nisi quod ex temporali fiat Perpetua & procurator dominus litis. Hinc admodum impropria haec dicutio est. b3 DELEGARE. est alium debitorem substituere. L. II. D. da nouat. V. g. inius Sempronio debet C. Conuenit autem, ut frater Cati vices eius subeat, hoc ex nexu dimisso, atque ab obligatione liberato. Delegatio facta est ι & quum Caius
obligatione solutus, eademque in eius fratrem translata, ade que obligata persona mutata sit, nouationem delegatione fieri, simul intelliges. Ad nouationem vero requirebatur olim sti, putatio . E. & ad delegationem. Vid. L. 1. C. de nou. Sanr, qui delegationis ac cessionis limites maxime confundunt. Sedi per delegationem debitor , per cessionem creditor mutatur,1 delegatio fit nouatione. celso non item. Vid. HAH NM Mesemb. Tit. de nouat.
g. DCCXXII. Praestatio realis a eius, quod in obligatione in erat sc), SOLVI lo d) dicitur.
a Qui soluere vult, id, ad quod erat obligatus, actu Praestet. Quod si verbis obligatio tollatur , tunc aut acceptilatio, s utriusque ι aut temissio, si creditoris; aut oblatio. si debitoris varba intercedant, facta esse dicitur. Si non id, ad quod obliga-
408쪽
obligatus erat debitor , praestet, non solutio , sed datio in solutuin est. Licet hic verissimus solutionis character fit, negandum tamen non est , solutionis vocabulo ICtos in significatu adeo lato usos est e . ut liberationi, F. DCCXXV. definiendae , aequi Polleret. L. 14. D. de solui. L. . s. 7. de R. I. Solutionem satisfactionem continere dixit VLPIANus L. Sotat. de P. S. MARCIANus svid. L. 49. D. de solui. SATISFACERE vocat verbis obligationem tollere. sbi Stricte ita dicta, quatenus scilicet opponitur iuri ad rem; nam qui vindicanti aedes suas eas tradit, non soluere , sed generali nomine praestare , & speciali , restituere dicitur. cὶ Hane solutionis definitionem debeo Perili. S. R. I. L. B. de Wo L sp . Praeceptori religiose colendo . qui eam Horis subseciv. Marb. I 73o. trimesr. brum. n. 2. I. 2. Proposuit, quaeque prae aliis se commendat perspicuitate. Equidem VLPIANus L. I 67. D. de V. S. SOLVERE eum dixit, qui facit , quod facere promisit : quum vero faciendi & dandi obligatio plerumque in iure Romano sbi inuicem opponatur, vid. inter al. L. f. D. commod. haec definitio , ceteris paribus, strictior esset definito , dum solam faciendi obligationem tol-Iere doceret. Sed forsan V L P I A N v s generalem vocis facere significatum ob oculos habuit , quo denotat omnem omnino faciendi causam , dandi se. soluendi, numerandi, iudicandi. ambulandi, docente L. 2 I g. D. de V. S. di Obligationis vocabulum metaphoricum est, dicitur enima ligando , constringendo, & ipsa obligatio vinculum. Vid. s. DCXCVI. Quicquid vero ligatum atque constrictum nodo est , id solui oportet ; hine ICti obligationi contrarium voca-hulum pariter voluere esse metaphoricum , idque , quod ligatum erat , iterum solui dixere. Hine praestatio eius , quod in obligatione erat. solutio vocata.
Qui id , ad quod obligatus erat, realiter Prae- soluando
stare potest, SOLVENDO ESSE ') dicitur. O.
IA voLENus L. i i . D. de V. S. scribit: Nemo soluendo esse intelligitur , nisi qui solidum soluere potest. Igitur qui M. debet, nec ultra DCCC. in bonis habet, soluendo non est.
Praestatio eius, quod non erat in obligatione, Datio in
ab eadem se liberandi causia, DATIO IN SOLUTUM dicitur.
' L. 4 o. g. f. D. de min. L. 46. D. de solui. Obaeratorum A a 3 eonditio
409쪽
conditio olim durissinis fuit, dum . s non essent soluendo, in riernum ducti, & creditori addicti fuerunt , ad operas seruiles
subeundas ; vid. Cui AC Ius Obs Lib. XIII. 9. Dein vero ex L. Poetilia Papiria famosi possessio bonorum introducta. Iulius tandem Caesar obaeratis plenius contulens, iis beneficium dationis in solutum eoncessit. Rem ita enarrat 9vετο NIus invita Iul. Caes e. 42.: De pecuniis mutuis, disi cya nouapiam rabularum exspectatione , Τμae crebro mouebantur, decreuit tandem,l ut ereditoribus satisfacerent per aestimationem possessionum . quanii quasque ante elude bellum comparassent , da eta summa aeris alieni. si quid usurae nomina numeratum aut perscriptum fuisset, qua ranssitione quarta pars ferν crediti deperibat. Ipse vero C AasAR de bello eluili L. III. e. I. ita rem exponit: His rebus confectis, eum fides tota Italia esset angust or, neque eredituo δε- euniae solaerentur, constituιν, ut arburi darentur, per eos fierent aestimationes possessionum Or rerum , quanti quaeque illaνum anta bellum civile fuissem. atque eae ereditoribus transderentur. Hoco ad timorem no rum tabularum restiadum minuendumque ,
qui fere bella o civiles dissensiones sequi consueuit ad debitorum - tuendam existimationem aptissimum existimauit. NOVAE vero TABULAE. quarum mentio hic fit, fuerunt Edicta, quibus debitoribus obaeratis debita remissa. Vid. CicεRO de ossic. Lib. II.
co 3 g. DCCXXV Liberatio. Factum, quo quaelibet obligatio soluitur, LIBERATIO ' audit.
'a I iberatio itaque genus, solutio vero, cum reliquis modis tollendi obligationem, species sunt. Liberatur itaque quis ab obligatione , siue soluat . quod debuit , sue debitum eidem remittatur , sue feratur acceptum. Separantur autem in rubris D. O G. b. t. solutio ac liberatio, id quod ita erit interpretandum: De solutionibus, & reliquis modis tollendi obligationem
Uusio. Quoties ius , ct cidem resipondens obligatio in una eademque persona concurrunt, totieSCONFUSIO adesse dicitur
Sempronius Caici statri suo C. ex muttio debet; mortuo velo hoc , iste ab intestato huic succedit , lieresque eius fit ;heres vero succedit in omnia iura. omnesque obligationes defuncti, t . DXXI. E. x Sempronius successit in ius exigendia sciplo creditum C. idemque obligatus est ad soluendum debitum Diuiti Corale
410쪽
pitum C. sibi ipsi, hocque modo ius atque obligatio in una perissona concurrunt, seque inuicem propterea tollunt, quasi facta fuisset compensatio. Vid. L. s o. D. de fideiuss. L. y s. s. a. D. de solur. B.Dn. HEI NEC CIvs Hem. iur. sec. ord. Pand. P. VII. s. so. CONFUSIONEM dicit: obligationis erediti, is iuris δε-hiti in unum eoalitionem , in qua, quod notem. non est, nisi unicum coalitionis vocabulum , quod metaphoricum est.
INTERIRE dicitur res, quando e statu actua- Interire. litatis in statum possibilitatis deducitur D.
' Vel dicas: Quae existere desiit, perinde erit. Res enim desinit existere, quoties e statu actualitatis in statum possibili- atis deducitur, h. e. quae realiter existebat, nunc possibilissst. Cogites Titii aedes, eleganti sorma exstructas, in forositas; di eas actu existere cogitabis. Iam vero easdem incendioiconsumtas tibi repraesentes; non amplius adesse cogitabis. E. possibiles tantum erunt. Existere namque Titii aedes, cogitari Potest. nec contradictionem haec cogitatio inuoluit, licet actu iisdem careat Titius.
Declaratio se velle praestare, quod est in obli- Oblatio .' ιigatione, OBLATIO; quae, si cum exhibitione realiiἰv r- rei obligatae, aut instrumenti ad praestandum factum coniuncta, REALIS '; sin minus, VERBALIS dicitur.
φὶ Realis oblatio solemni modo fieri debet; res enim, quae erat in obligatione, v. g. pecunia. offerenda iudici. citato creditore, oblata obsignanda, priuatis licet signis, L. II. I. I. D. Ioeat. & demum in iudicio deponenda. L. I9. C. de uri olim deponebatur apud aedem sacram. Vid. CICER ad Attie. Lib. V. Ep. vlt. Credebant enim Romani depositam pecuniam a Diis custoditi. id quod vel exemplo Eu CL IONIs , aurum suum apud sanum Fidei deponentis, probari potest ; ita autem 'ille apud PLAvxvM Aulul. Acr. IIII. M. 2. v. 7.A. ζVide Fides. etiam allus etiam nune saluam τι aulam abs
Tuae fidei eo rediri aurum : in tuo luco ct fano modo serum est.