장음표시 사용
331쪽
I34 CAROLI SCRIBANI huisvotistiti parmio. Caussa Pratorem creandi, qudd Consulibus bello distantis deesset qui in urbe ius diceret; ergo Praetor creatus qui huic
muneri Vacaret. ac primo Vnu Sisit, anno
vero V. C. IDI.accessit altensed prior ciuibus, posterior peregrinis ius dicebat: hinc nomina Vrbi nus, Pergrisin. Sex deinde creati Praetores erasin
rino & Manilio Coss. octo sub Sylla, decem sub Caesare, & XVI. etiam; qui & sub Augusto: duos Claudius adiecit. XIIx. ergo fuerunt, qui iuridicendo praeessent. & stetit hic numerus quam diu stetit imperium; ubi minui coepit, minuti etiam
Nomen deest, rem possidemus. quid enim aliud Internus seu Oppidanus Uul, quam Iuris disceptator, qui iudicat, iudicariue iubeat,Ciuiu miuris custos, & cuius potestati pareanit haec enim nurni hic Congissis muniae curri Exumus Conseulalijs distineatur Reipublicae rebus. Iam PraetoreS XIIX. quid sunt aliud quam Semrtores nostri XlIX. e quibus Conseid Internus unus, princepsque reliquorumῖ iuri enim dicendo ut illi, ita & nostri
praesunt. respondet numerus, & res ipsa. nomen
deesse inter minima pono. quamquam N si dici possint. erant hi apud illos, qui Iudiciis, quae quaestiones oti m dictae, praeerant; quales pri' mi fuerunt Reges, inde Consules, pbst a Senatu populoque huic muneri desinati,selecti ninurum Ddic S,
332쪽
ORIGINES ANT VER PIENSIUM. IJ J
Judises, qui iurati sententiam ferrent; quorum decreta pro ii ibunaliPrator pronuntiaret. laos quo
annis lectos non obscure indicat Cicero in Verrem; Nunc ludicem ex Kal. Ianisari' non habemin. annuus ergo hic Magistratus, annuus dc nosterest. Ex his omnibus illud euincas, nostros e Romana Grmula Praetores, Quaesitores, Iudices merito dici & haberi posse. Olim septem
tamquam Septem uiri.nec plures isti aut Sca-Praetoria ac Consulari potestate lego: quorum tunc delectus e Nobilitate, Equitatu, Plebe.& stetit hic numerus in annum MCCCLv.cum sub
incestio de Ioannὰ Brabantiae Ducibus, duodecim Scabini seu Ludices tamquam Duodecemviridati; additique sexc primis sex Patriths Antue piensium familijs, qui Praetorio huic, duodecemuiro Senatui, consillijs adessent. quale nunc mu-nUSPentionariorum duorum, qui mihi in illorum locum lapsu temporum successisse videntur; aut sane duodecim primorum Decurio m seu Deca- Corporum Reipublicae, qui hebdomadatim omnibus diebus Lunae consultationibus de Republica intersunt.) imperatumque Ut annis singulis sex in Senatum adlegerentur, seX e duo decim Magistratu abeuntibus:tres etiam in Consilium adoptarentur, tribus e sex prioribus dignitate liac abdicatis. deinde Antonio Ducearino: M. CCCC. X. designati. factumque ut ex sex
333쪽
I36 CAROLI SCRIBANI Senatoribus, qui in Magistrarii anno altero perstarent, duo ex Equitatu, quattuor ex Artificum Collegijs essent . firmauit eadem Maximilia Dux re Imperator, anno MCCCCLXXX. nisi quod in noui annua Senatus creatione, a Senatoribus, ex Equitatu sex,&ex eodem ordine a Vicinmagistris tres, ab Artificum vero Collegijs non nisi tres generis sui denuntiarentur. nec multo phst,
anno nimirum MCCCCLXXXVI. Omni Senatorio
adlectui Corpora seu Artificum Collegia renuntiarunt: statutumque ut extra Patritios, e selo Equitatu vulgo Aretera adlegi in Senatum poLknt. Demum auctus Senatus anno MCCCCXC.
adnitente in primis Maximiliano , filioque illius Archiduce Philippo, & XIIX. in Senatum adscripti; quos inter Conseia Internus seu Oppidanus, Princeps Senatus in iure dicendo. additusque supra hunc numerum Consevi Externin, qui quid quid politicam administrationem spectat,sedulus
Praefectus Urbis. muneris huiuS erat, nummulariorum argentariorumq; fraudes coercere,quietem populi curare, illicitos coetus coercere: spectaculorum disciplinae praeesse: in omne denique crimen,non inVrbe modo,sed intra centesimum
ab Vrbe lapidem commissum, inquirere. Primus sub Aum ocreatus. Scio alium fuisse sub Regibus, cum profectis domo Regibus, ac mox Ma-
334쪽
ORIGINES AN TvERPIENS IvM. 137gistratibus, ne Vrbs sine imperio foret,in tempus deligebatur, qui ius redderet, ac subditis moderaretur. Verum haec dignitas extraordinaria eranilla ordinaria, qualis est Marchionu nos ri. Duos urbis huius Praefectos merito hic assissignem. Primum Marchionem, cuius viva in Romano Praefecto expressio est. quem& Tmmum rum Alterum Aman ,Cmim Curae omnis priuatarum ciuilium actionum di quisitio Commissa est,facultasque Senatum super his conueniendi, ius poscendi, iudicatum exsinquendi. Discrimen inter hosce est. quod praefectus R in crimen inquireret, agnosceret, sentem tiam ferret: Marchis noster nomen deserat, crimina aut maleficia priuata, publicave denuntiet
ius postat nullum dicat datum exsequatur; Scquidquid publicam quietem bonumque tangin,
sterio curet. Amamus eadem quae Marahis peragit, sed in alio actionum genere, Ciuili nimirum; idque priuatorum. Illud hic memoria dignissi,muna; prudenti Principum nostrorum consilio, Ius omne, cuius laxissima spatia cognitionem de
exsecuti onem rerum in quaestionem, Vocatarum ambitu suo complectuntur, bipartito diu, sum; Vt cognitionem omnem tam capitalium quam ciuilium mixtarumque rerum Senatui, do
nuntiationem & cxsecutionem M.anhioni des s Amanno .
335쪽
138 CARO LI sc RIBANI Amanno demandarent: neque tamen hanc Omnem, aut promistue, aut Vni: sed Marchum,quidquid ubique criminis aut maleficii aut sane publici iuris esset, Manno, quidquid extra crimen, priuatorum ius fasque tangeret: ne si omnis iuris latitudo, in uno resideret, in nimiam metuendamque potentiam excresceret. Simul etiam,quo cuique certius ius suum Constaret, quod non ab Vnius voluntate, sed a plurium impositi inter se muneris quadam aemula concertatione pugnam lium, dependeret. Quastores arar' qui & Praefecti arare, fissi Ni mas fuerunt. horum erat aerario praeesta, curam illius gerere, pecuniam publice priuatim erogare, in tabulas accepti &expensi referre. Duo creati P. Valerio replicola Cos. Urbani dicti. duo additi anno V.CCxxxII. octo deinde creati circa annum V.CCCCXCIII.viginti sub Sulta xL.demum sub Gesare. Augustus vero omnem aerarii admi nistrationem tribus Pratorijs sorte lectis ad triennium mandauit.
dem quae Romano, munere, Cura, erogatione concessa. Tres tamen sunt quibus ad triennium
omnis aerarij hic administratio credita: inter quos ille primus, duo reliqui e Ciuium numero sunt. delectus autem formula haec est. Tres Senatorii ordinis,a atu designantur, e quibus
336쪽
ORIGINES ANT VER PIENSIUM. 139
Corporum ciuitatis, Vuli. Ambachim, in tres principes Tribus relati, unum deligunt. Hic cumrseu P sectus aerari, est, dicique Senatorius potest, cum e Senatorio ordine desumatur. In inferiorum delectu pugnat ex diametro cum priore, modus. Decuriones enim, tres ordinis siti
designant, e quibus unum deligunt; hic plebeius dici potest: qui ubi triennium munuS, obluit, altero triennio Plebeij seu secundi QM-ris ac Praefessi a raris munere fungitur,ac demum sexennio expleto magistratu abit. Tribuni. nomen horum aequale Vrbi. sub Romulo enim is Celerem lego, di Tribuum pusulos. Vox haec initium duxit a ternario numero, Cum tres tantum tunc populi partes, Tribus
dicta, quibus qui praeerant Tribuni vocati. Fuerunt & Tribuni militum. primi tamen inter Πλbunos potestate, dignitate, Tribuniplebis sicrossenectus hic magistratus, que violare capitale erat e plebe creati, iuris plebejvindices. duo primum, mox tres additi, inde quinque: uniuersi ergo decem, quibus nudum primum ius auertendi vim Superiorum, &in te cedendi decretis, donec paullatim populari fiducia progressi, in immoderatam lapsi licentiam, ingentium materiem turbarum & dissensionum dederunt. Fracta haec sub Imperatoribus potestas, donec uniuersim sub-stiblata.
337쪽
Tri os Trisuum asenios illa habes e veteri
Romana formula; trium primarum Tribuum, quae reliquarum capita & principes sanit Tri os tres. Tri os miluum extra belli tempora ne quaere, nisi Gildarum sex Capita vel Decuriones , & Corporum Reipublicae militares duces,
Tribunos dici velis. ec dici possunt. Tribuni vero Plebis Romana potestate lila nulli. AEdiles, varia. P ej duo in subsidium Tribu
norum Helis creati anno V. CCLX. munuS horum, aedificia priuata, publica, rite fierent, rite statue- Tentur. Cloacae, aquaeductus,mundi, integri asse Marentur; pondera iniqua,mensurae malignae tollerentur; quae quis ad venalium forum detulisset, ea vero vitio Carerent. anno deinde CCCXXCvII. creati e Patritiis a AEdiles Cumis duo, ludorum maXime Causia. quos Curatores Vrbis, ludorumque sellemnium Voluerunt.sed & ornatus Vrbis, templaque Deorum horiim curae fideique commissa.
Aedilti Cereales duo, Cereales dicti quod seu . mentariae rei praeessent . e Patriiijs hos anno V. DCCX. C. Caser instituit. AEdiles lila tres. Mnatorii duo, & a Smatu dati, tertius a quattuor deinde additie populo, qui de corruptae potissimum rei vitio cognosterent.
Extra hos video lis Aedilessuros, quibus Di-
338쪽
oRIGINES ANT VER PIENSIUM. I Iuorum templa concredita. duos in Aedesium-,
in D. Iacobi duos, in reliquis Parochst singulis
unum, Senatorios omnes eosque perpetuos, nisi
quod in AEde summa sint annales.His in Ecclesijs singulis iunguntur e populo Aediles quattuor. Praeter hos duodecim Aediles qui dixerit, non aberrauerit, Senatorios omnes, qui Xenodochio, B nasio, D. Itiliani Hospitali, Leproseram coetui, Iu- firmaria, Ceruleis Fratribus, bini singulis praesunt.
annuusque hic magistratus est, &Brtilli obuenit e duodecim SenatoribuS aetate munereque primi Triumuiri nociturni incendijs arcendis praeerant. Sex delectu in Senatum post riores, qui arcendis incendijs praesunt, Triumuirino mi dici possunt. Triumuiri Monetales praefuerunt cudendaemonetae, dicti Triumuiri A. A. A. F. F. Auro, Argento, .mre, Flando, Feriundo. Eosdem hic habeo, vario diseretΟS munere. Sunt Magistri Mortales, qui uniuersim imporant. Sunt gomta,Mos Uraiae s vocant,qui probatorias pyxides ac cuiusque ossicinae omnis metalli specimina expendunt:siunt metallaru ploratores,vuli Assa tres. Sunt Praefecti Monetalis,qui cudendae praesunt monetae. hi cruda adhuc& informia excipiunt metalla, reddunt Cusa. neCaberrauerit qui Patritios ac Senatorios dixerit. na
339쪽
1 2 CAROLI SCRIBANI reliqui fere e populo su nt, qui metallis flandis seriundis operam locant. habentque hi Senatum suum annalem, duos Praetoria quadam potesta te, septem tamquam uaces iuratos. Prastatu Pratorio militibus praeerat, quin Imperatores in siti custodiam adlegerant. attuor inuenio sub Constantino creatos ex Equitibus,
Huius loco Praetoria quadam potestate praesunt hodie Consessis duo, & e reliqua nobilitate duo, militaribus contubernijs,quae Gildas vocant. Distrimen tamen aliquod in nostris. Conseules singuli duobus contubernijs praesunt annali potestate; reliqui uni, sed perpetua. Proiam migilum. ab Augusto institutum reperio. qui cum septem cohortes oportunis locis constituisset, ut binas Regiones unaquaeque C hom tueretur, TH nos eis praeposuit: ac super omnes Praefectum migilum. Pro ius, qui hodie cohortibus summa potestate praeest, Consiui ternin est: cui additus a S natu Senator unus. Tribuni mi um quinquestini, vulgo CVMB-mustera dicti. Curatores Moonum Augustus creauinqui cum Vrbem in quattuordecim Regiones diuisisset,instituerat ut annui illas Magistratus sertitb t renturi duos vero singulis Curatores praefecit; qui
Regionum,quibus prFrant,commoda curarent. Cur
340쪽
ORIGINES ANT VER PIENSIUM. I 3 Curatores hic quattuordecem Regionum, in quas urbs tota cum vicino pomerio diuisa, vid mus, & in singulis Regionibus duos tresve e Senatorio ordin annuosque; delectu tamen Senatorio, non sertito praepositos. Magistri misorum,qui N Hic magistri. quattuor per singulos vicos creabantur, Ut eoS tue
Duos hic singulis vicis e populo praepositos habemus. vulgo Vrijs -meesiera. annades sunt. Scriba,erant librarii; qui rationes publicas referebant in tabulas,actaque & leges perstribebant. fuisse autem hunc ordinem in Republica perquam honestum, teste Cicerone, Vel ex eo patet,qubdillorum fidei, publicae tabulae, decretaque Magistratuum committerentur. Ae multi,Vnde factum ut etiam in decutias translati fuerint, Quiestoriorum , aviilitiorum, Praetoriorum ,
prout a Qualioribus, Aedilibus, Pratoribus essent lecti. Vatij hic Seriba, & ad varia munia transati. sua risu unus, Aediistius unus, Pupillaris unus,
Inter Scribas, Grinarios & Serretarios urbis numero. Maior tamen horum apud Graecos quam Romanos dignatio. apud nOS etiam multo maxima. Sunt vero in hac Republica Grinari, Quattuor, Suretarii quattuor; illis scriba: sex, his duode-