Caroli Scribani è Societate Iesu Antuerpia

81쪽

68 CARO LI sCRIBANI num,Siluestrum, Antoninum, Senensem,Italos: De Rubeone,Victoriam,Sotos,MedinaS, Nauar- ros, Toletum, nsecam, Molinam , Hispanos: Albertum, Argentinam,Conradum,GermanoS: Durandum, Aureolum, Capreolum, a S.Victore,Alvernum, GerBnem, Voritionem, Bruleis-rum,Sanctesium,Feuar letium,Gallos: DeHales, Mayronem,occamum,Catonem, Goddam, De Media illa, Anglos: Scotu & Maiorem, ScotOS. At eX Vnagete tam VarioS, quam CX una Belgica, nescio an educas. ita ad omnem sei etiam copossitia natura Belgae . quos inter, nulla, Universim vestris moderatiora ingeniis, reperieS. Fateor,qua

dam plus habere caloris, ac quasi ignis ; sed quae

modestia aut superarent, aut certarent, nulla in

hanc diem vidi. Neque hic de ignaua quadam di phlegmaticis adnata , sed de matura & sen-guineis ingenita, modica melancholia temperata , consiliis & imperiis dandis aut accipiendis apta modestia, mihi verba: quam apud vos video. quo vel Qto nomine beatam hanc Rempublicam merito dixero. nam ut alij adducant alia, ingens hinc laudum aequor est: quod qui enauigauerit, nae ille mihi magnus erit, dignusque

una mecum volentes lubentes adlaborenr.

82쪽

A N Τ V E R P I A. Eraditio, litterarum a mor. SCio paucis opus esse ad mentem bonam litteris. ubi tamen hae fuerint,quis brnatΘvia sunt ad Virtutem. non quod semper ducem suum sequatur miles: quanti in medio puluere, imbin supremo, desertis victricibus aquilis plus pedibus crediderunt quam ferroῖdamnabis ducem Θ damnabis victrices aquilasῖ damna ignauum militem. Idem cogita de litteris. manu ducunt ad Optima,

ad coronas. sequeris ξ nae tu beatus. ContemniSP contempti sideris poenas verere . Est tamen, fateor, Ut ceterarum rerum, ita & litterarum quaedam intemperantia. nec tam vitae,quam scholae, quam Vanitati, quam curiositati discimus. Intemperantiam quis probet Z numquam illa bona est, etiam in re optimL atq ue hoc in ter felicitates huius Vrbis pono: temperat hunc ardorem,& longi HS manum remouet ab hac Unica. Neque tamen omnino caret litteris . quaS Cum quidam, alienae semper famae viperae, aut abesse ab hac lyngius, aut alte lilC sepulta& inclament, operae pretium fuit illas tangere satis enim, ac nimiS diu etiam, pCr Cffusa aemulationum venena, eruditio amorque litterarum vester maceratus iacuit;

cruenda nunc illa, S e tenebri se delitescentiae recessu, euocanda in lucem: ita Blares radii, per bibulos atomos,inlatentem terrς visceribus aqua: 1 3 cruem

83쪽

7O CARO LI sCRIBANI

eruentes, produnt arcanum silentis elementi.

facit idem admirator & laudator calamuS quae latebant ingenia, obliuione tamquam saxei momtis oppressu sepulta, dum publicat, rodanimat invitam. Ergo deteri malevolentiae puluere, ori

etiam Calamisque rubigo submouenda; Vt VideamuS an tam litterarum inops, tam eruditionis egens fuerit Respublica haec, ut aut nullos ediderit mater; aut lactauerit nutrix; aut insertos tamquam arbori bonae, de opimo trunco protruserit, Velut germina, flores,frondes, secundae iam matris felicem se lem; quae non tantum seris ic, nisque daret nepotibus umbram, sed&opulentaret fructibus. Possem enumerare non Phoenices, qui anno quingentesimo nastantur, sed uno sieculo plur,mOS. neque tamen Omnes ab eruditione, tamquam botrum a grauida vite , laudem stibi aliquam posteritatique decerpunt. Et quem oblectet par omnium eruditio Θ non est: admirationi paritas. varium sit quod delectet. sic ubi in eamdem altitudinem tota silua surrexit, nemo miratur arborem, Cuius superbum Verticem lambunt nubes.& fere mediocria, aut in turbam nastentia, plurima sunt: eximia ipSa raritate commendantur. Idem reperies in ingeniis. pauca Capue erunt. & inter haec pauca, multi in urbe hac, felici au tutero, aut ubere illius. neque enim tam

84쪽

A N T V E R P I A. Trium matricem terram, sed Sc altricem, alteram parentem dicimus: quare virorumque laus,urbis est huius. Enumerare hic possem,SonniOS, TO

rentios, Aegidios, Seruilios, Laevineios, Becano Aialas, Schelaios, Reming , Viuianos , Masios, Del-Riones, Grapheos, OrteliOS, Bochi . qui, quamdiu fuerit ullus honos litteris , quamdiu

steterit,aut Latiae potentia linguae,aut Graecae gratia, cum primis orbe viris magnis comparabuntur. Non attingam viventes, & in flore adhuc suo luxuriantes: nolo enim hunc campum invia

dia grauidum: & possem tamen, hic nobilem Latialis dictionis purpuram, tamquam Sarronis

risiam μίαν, multa promittentem, multa damtem; ibi caesuratim succinctam, nec tam fluxu quam rebus dictionem amplam, plusque docem rem quam dicentem , Ut in qua, thesaurorum more, pluSopum in recessu, quam in stiperficie ostentationis. Hanc talem , paucis multa cohibentem,&pectus Citius quam paginam implei tem, videbis in plurimis: quos ista rerum copia diuites,verborum parcin potius, quam opule S, ubere Respublica haec profundit sinu. Possem deinde in omni recensere litteratura magnos. possem Euclides mensura fortunatos,Chrysippos numeris faciles, Archimedes radio felice Vitruuios ad perpendiculum is s. possem e Rheto

85쪽

72 CARO LI sc RIBANI Tullios, vincentes Demosthenes. possem e re rarum hortis, tamquam ex Alcinoi pometo, ML dae roscio, lilia & violas, &rosas,&omnem florem frondemque nobiliorem,Parnassico multorum vertici attexere, non minore iure, quam Saturnum memorat PherecydeS,Iouem Diod rus, Itinonem Callimachus , Liberum Harpocration, Vario auctos coronamine; nec in seriore, quam ausi veteres, Ariadnen gemmis, Herculem oleastro, Apollinem lauro, uidem coronare spica. Et ut fuerit illorii de mendacio erubestenda Coronae origo ; vestrorum de veritate nullam habet ruboris caussam .quodque supra haec magis etiam meritb, quisquis est, miretur, in ingenti negotiorum mole, & quam arbitremur inimicam studiis, dum solam quis credat vos Scaldam Fotare mercimoniiS amicam, reperiet totis labris Tyberim ructantes, ac Quirinali plenos sonte, magna ubique medulla sensuum, rara Verborum spuma: idque seu liberam, seu ligatam alternare placeat dictionem. Nolo pluribus. nec si velim, possem tam grandem gemmam tam paruo auro includere. Venient posteri,qui valida oratione, magna haec nomina sacrabunt aeternitati, nullo liuore, rubore nullo comite. Nunc &hic' vetat.&infameS ex illo latratust & verecundia i illorum, orisquς pudicissima teneritudo; quae constantiore Vultu male

86쪽

A N Τ v E R P I A. T3 maledicentiae fella, quam laudum mella persem rei. ergo sileo , & silentio magnitudinem testor. addam; & finio; unam me hanc arbitrari urbem Europa tota,in qua opes & omni stia eruditio pari prope inambulant gradu. Felix Respublica, qua

rtunae munere, qua ingeniorum fecunda ubertate. Hac enim, raro mortalibuS eXemplo inenodabili nexu iungit,quae nemo putasset posse,diu tias, & litterarum studium : docetque, in eodem pectore eruditionem & opes stabulare possi contra quam plerique arbitrantur; nec selam paupertatem eruditam, sed & doctum aurum reperiri. Et Vero paupertas aut opes , nihil addunt adimuntquestientiae: animus est, in quo uno omne studiorum momentum. Neque opibuS tenaciUS semper dities, neque tenuitati suae minus incubat pauper. ytenim tam molestum conlatis, quam caluis, pilos euelli: ita plerisque pauperibus ac locupletibuS euenit; par utrobique tormentum, si quid demas;Vtrisque enim pecunia sua, ingenS antenuiS,adhqret.neque argumentum eruditae mentis sun t, ut nec bonae, stramenta & nuditas: plerique haec necessitate patiuntur; non malunt, non

elegerunt; Carere vellent si possent: ac plus tapeopum animo possident, quam qui diuitiis ci

87쪽

CAROLI SCRIBANI

A mantia, in cibo, inlotu. Non negauero vicinam Germaniam aliquid liberalioris vini in Belgas depluisse. ita vicinitas noxia est. Fuit, cum uniuersim Belgae nestirent Vinum; nec quisquam ad potum iret, nisi impellente siti; quam, plurimum, aqua restingu bant. defluxit inde,tamquam ab Alpibus nix ubi incaluerunt iuga, a Germania largior vini usus;

cum ante, uti dixi,& vinum & vitem ignorarent. Vertim hoc malum temporis malignitas, si non penitus sepeliuit, temperauit, dc ad mediocrit tem deduxit. Nec erubesco fateri errorem , quo carere nunC delectat: nemo proficiens eru bescit. Ac licet se remiserit, qui inualuerat usus, m tam quam scabies quaedam magnam corporiS partem tenuerat; nuiquam tamen se repressit magis, quam in urbe hac vestra: testes mihi, singulorum conscientia,&qui in urbe hac exteri. Ben prudenter. nam si intueamur, quales omnes simus ante pabulum,dc potum, in virgine adhuc saliua; si non multo pollentioris mentis vivacioris com dis, quam cum totum illud domicillurn interioris hominis escis stipatum, vinis inundatum, decinquendis excrementis inaestuans, pretemeditat

rium efficiturlatrinatum,in quo nihil inprwpinquo supersit, quam ad Iasciuiam spem me

lior. Exulare proinde a vestris iam mesis,omnem hanc

88쪽

ANT PER PIA. Tyhanc voluntariam, hilaremque insaniam, quam in ebrietate videmus, quis non laudauerit Z latue, mur ebrium, eumque, Vel in Vino suo tamquam

capulo sepultum, quid desiderabis praeter pollinctorem Z vel bacchantem, numquid de furore dubitabisῖ Iam si fili proditorem, hoc est arcanorum seoru videris, quid dices Z ut enim onerati

mero non continent cibum vino redundante, ita

nec secretum: quod situm, quodque alienum est, pariter efflindunt. Scio inter pocula quosdam tacuisse : noui Tillium Cimbrum, L. Pisenem, Cossum: sed rara haec exempla, & non nisi iaculo integro,vnu aut aliud: de iis loquor, quae plurimum eueniunt. Latebat ante vitia ut simulatione,aut pudore, aut ratione victuaccedit ebrietas;

nihil prope arcetinum est, emergit quod latebat. Neque enim tam facit ebrietaS vitia, quam prOdit . tunc enim libidinosiis nec tenebras expedest; tunc impudicus morbum publica tunc petulans nusquam manum Continet, nusqua linguam maledicus:crescit insesenti seperbia, o crudelitas, malignitas livido: omne demum vitiu detegitur: simitque ante omnia libido, quae annis si e integris iacueta emortua; aut sime, quae hingu rat,vires resiimit, maximis dum propinant Vinum

vasa aduheriis caelata; tamquam per se parum dinceat libidinem temulentis,ut necessem proindo

89쪽

CAROLI SCRIBANI Cogitemus deinde uniuersum hominis habitum mero effervescentis; dubia, & parum explicata verba, & parte media comesa ; OculoS incertos, flammeos: pedes errantes, & quibus Drra iis L recedint; halitus foedos, nec cadum tantum, sed purulentiam deructantes,& latrinis spurciorem spiritum; reru exinde obliuionem & memoriae quamdam mortem. Quid si ipsiam hominem egrediamur,& quae adiacet circumis nius CogitemUS; damna & incomesoda nata qualia a nullo vitioZ quantas ebrietaS gentes, quam validas, hostibus tradidit Θquanta patefecit propugnacula Θ quantos ad serrum sanguinemq; impavidos, Degit, & edomuitZ ad quae non pudenda,nec cogitata ante, Compulit Viros magnos, quis ignorare potest,nisi qui Noe, Loth Sampsenem ignorat Θ & quae res alia Antonium , cetera magnum in Romana Republic perdidit , & in externos mores & vitia traiecitῖ. quid magnum Macedonem ξ vixisset Clytus, ni

maduisset Rex mero.

De Deo vero, quid dicam quis illo tempore recordari Dei potest, quo ipsum sibi hominem excideis selenne est Θ Fallor,si non Dominus plenitudinem reputat, cum obliuionem siti Israeli CXprobrat: in assatin ilial -re citrauit:

90쪽

A N Τ v E R P I A. T crassatus oblitus est Dei, quid faciet consepultus mero, & Voluntaria hac morte exutus rationalivit qua una Deum veneramurΘ Sapienter itaq; vos omnem hanc animorum pestem excluditis. conatur irrumpere Θ obnitimini. & quo honestior quisque, quo apud vos maior, eo ab hac labe

remotior.

Non quod adeo seuere vos velim rigidos , ut conuiuia uniuersim ignoretis; quibus non tammem,quam CXporrect a contubernalium sermocinatione,hilatiscit animus, & se supra se estert: at Belgicum gelu degelascit, tamquam a Solis diuiniore radio, deposita innata quadam seuerioris

maturitatis conditione . Laelios accepimus, Scipiones & Catones,sblitos interdum remittere non parum de patricia seueritate, quam resumerent, quotieS aut necessitas aut usus postulasset: quamque iterum remitterent quoties luberet, in laxamentum internae contentionis. Facitis hoc Vos, neque tam irdide Euclionum more, apud

quos panis siccus, & sine mensa prandium, post quod non lavantur manus ; neque tam splendido ad Ae pi patinam, in quam videas coactos, in

unum omnium saporeS ; neque tam tenuiter e

Stoicorum disciplina; neque tam moderate CFabriciorum foculo: sed media via infima summis miseentes, ac ad bene vivendi temperiem, eAtre' ma haec, rigorem &profusionem,deducentes: ut Κ 3 &ami-