Institutiones practico medicae, rudimenta nosologiae et therapiae specialis complectentes ...

581쪽

882. Ubicunque jam alius generis liquatio in

organismo obtinet, quemadmodum in febribus biliosis , et contagiosis, in suppurationibus et ul-Cexibus vastis, etiam status Septicus multo facilius oboritur. Inde concipi poterit promptior certarum febrium in characterem putridum tranSituS.

985. Quod realem adtinet virium vitalium languorem, iste mox dySerasiae SeptiCae CauSam, mox vero essecturn sistit. Stante debilitate vera, praesertim indirecta, ac derepente Sub orta, Sanguinis aliorumque humorum crasis normaliS ne cessario pati debet; quapropter febribus nervoSΟ-asthenicis malignis Characterem putridum SUCCE-dere nemo mirabitur. Pari demum ratione, Si Sub decurSu CircumStantiarum, quae vegetationiSprocessum in qualitate ita pervertunt, ut Sub potentiori expansivae essicientiae influxu, ao uberiori, phlogisticorum extricatione nisum in liquationem

Suscitent, Septicus status inducitur, etiam nece S-sariae Susseruntur conditiones, quae neCESSariaS virium reactiones, ae normalem incitationis vigorem sustinere valent. Inde debilitatis secundariae origo, Sub cujus incremento, plus minu Sue praecipiti, non solum vires organiCae, Vitae automaticae, sed etiam altioris ordinis functiones nervoSue, muSculorum utpote voluntariorum , atque SenSorii communis labefactantur. Irritabilitas Systematis arteriosi unica dici potest, quae in gratiam stimuli abnormis qualem vitiata Sanguinis craSiS Suppeditat) continuo lacessita justo vividi Ores, atque

582쪽

5 οFEBRES CONTINUAE celeriores, utut naturalibuS minus sortes, reactiones PDnit.

984 Quales jam ejusmodi status liquationis

et septorrhepsiae in organiSmo vivo producere debeat essectus, lacile quisque intelligit. Sanguis in SeceSSum particularem VergenS magiSadtenuatur, panditur, ipsaque vasa ita eXtendit, ut in capillaria etiam urgeatur, inque ip-

Sum Parenchyma organorum effundatur. Inde rubores, peteochiae, ecChymOSes, inflammationes,

haemorrhagiae. Ob eandem pansi sanguinis indolem, atque uberiorem principiorum phlogisticorum

evolutionem calor elicitur mordax, atque Systemanervosum ad abnormes exstimulatur motus, donec OCyuS SeriuSVe Omnis Penitus prosternatur efficientia vitalis. - Secretiones turbantur eum in

modum, ut ipsi humores secreti praevalentibus clementis, negativa expansiva) polaxitate insignibus, imbuantur, atque citisSime Corrumpantur, Si extra Sphaeram vitalem collocati fuerint. Solidae tandem partes cohaeSionem amittunt, flaccescunt

ac, Ianguentis circuli gratia, in veram putredinem sphacetum) facillimo abeunt. TERMINATIONES.985. Nisi vires medicatrices organismi aegrotantis congruis artis auxiliis, vel horum vices agentibus circumstantiis secundis suffulciantur, restituendae Saluti Vix unquam ParES Sunt, Cujus ratio in ipsa febris putridae natura delitescit. -

583쪽

decimum quartum, vel et vicesimum diem febriles pacantur turbae, pulsuum frequentia minuitur, increscit viceversa vigor 3 diluuntur maculae peticulares ue mens fallacibus illusa phantasmatibus, vel alto Obruta SOpore Serenatur, unde aegri proprias angustias clarius perspiciunt, ac insignem queruntur delassationem; redit adpetentia ciborum , SomnuSque reficienS 3 conticescunt profluvia morbosa, horumque loco levantes subintrant eva-Cuationes, quas inter Sudores Cri lici, atque urinae turbulentae, Sedimentum COPiOSum, Iove, rubellum aut flavo - fuscum deponenteS, ΟΡ- timi augurii esse consuescunt. Arenulae, CryStallos Salinas continentes, in Iotii superficie polliculae forma concretae, vel ad latera matulae depositae, durante quadam epidemia Pragensi semper bonum dederunt indicium 1 .

1 J. W. Tichy, de arenulis in Iotio adparentibus ut in- fallibili salutaris morborum eventus signo PrognoStico. Prag. 1774.

986. Per vomitum aut di arrho eam illaetantum judicantur febres putridae, quae cum gastricis copulatae impuritatibus decurrebant. Tumore S parotidum atque glandularum inguinalium; testantibus M O n r o O, Stollio, et Vogelio haud raro levamen tulerunt ue in aliis casibus eruptio furuncularis et styalismus , Ceu Criseos faustae comiteS Observati leguntur. - Plerumque tamen convalescentes lon-

584쪽

572FEBRES CONTINUA Egiori egent tempore, donec pristinam virium et

habitus externi integritatem recuperent. 937. Communi SSimam mortis Causam largitur Summa virium vitalium proStratio, atque SeptiCuS massae organicae Status, quibus, rapido saepe PaSSu crescentibus, principes vitae motores eXStinguuntur. Ad hancce mortem ex debilitate modo simplici, modo vere maligna et pernicio S a plurimum Conferunt extenuantia

profluvia diversi generis. - Quandoque haemorrhagiis internis sub lethali syncope Perimuntur aegri. - Febres putridae, locali quadam phlogosi aut sepsi organi nobilioris comitatae,

mortem Simul parant in gratiam Sublatae functionis palmariae ad vitam absolute necessariae, Vel fatalium successionum, gangraenae, essuSioniS, colli quationis ichorosae.

988. Post humis febris septicae, imperfectereSolutae, adnumerantur: l) Inflammationes et indurationes glandularum salivalium, sub axillarium, inguinalium ; carbunculi 3 inflammationes viScerum

ominosae 3 quae Omnia Conseptaria plerumque eL sectus metastasium esse solent. 2) Debilitas chronica universalis, vel partiales languoreS organorum digerentium, aut functionum nervo Sarum,

unde dyspepsia, cardialgia, amauroSis, Surdita amnesia, paralySes variae. 5) Vitia diuturna re- productionis organicae, uti Scorbutus, hydrops,

tabes, et febris lenta. - quod si febris putrida

in inflammatoriam excandescat, id nonnisi acci-dcntalibus circumstantiis tribuendum e St.

585쪽

989. Ambiguam Semper eSSe SalutiS Spem Cum sobro putrida, jam ex supra adlatiS elucet. - Ιn praesagienda vita et morte virium conditio praecaeteris debet considerari; quo major enim fuerit

debilitatis gradus, et quo magis praecep S ejUS in-

Crementum, eo majus discrimen aegri. Ideo febris homini masculo et robusto SupervenienS Spe meliori consolatur, quam Si Corporis vires jam ante morbum fractae et exhaustae fuerint. Non desunt tamen funestarum epidemiarum exempla, quae Vix non majorem in juvenes floridos et succipienos

CXer Uerunt Saevitiem.

990. Symplomatibus summe ominosiS BCCenSeri Prae caeteris merentur omnia illa, quae maximum

colli quationis et debilitatis paralyticae gradum indicant: profluvia colli quativa, uti sudores et diarrhoea ; haemorrhagiae essraenes 3 peteochiae amplae, lividae, atrae, atque ecchymoses 3 Physiognomia tristis; inopinatus virium ab ineunte morbo lapsus; delirium sine induciis; sopor apo- plecticus; carphologia et Crocidis mus; foetor cadaverosus ab aegro emananS; linguae tremulae ariditas; vox stridula; Singultus; meteOriSmi Spertinax; urinae Continuo crudae et limpidae, vel lutosae et graveolentes; pulsu S parvi, inaneS, Vermiculares, intermittentes; animi deliquia. Fatalo quoque est, si partes cantharidibus irritatae, ali avoratione saueiatae in gangraenam festinant, aut Si febricitans decumbendo partes conterit, et eXCO-

586쪽

xiat. Majori adhuc metu terrent gangraenae ViScerum nobilium, e suis signis dignoscendae. Exitiosum pariter, Si causae organismo inimicae, vi resque continuo devoranteS fugari nequeunt, et alteriuS Saeviunt; quare popularis Constitutionis

ingenium salutis Spem mox atiget, mox minuit. Neque ex toto tutuS est aeger, etiamSi Convalescat, ob clandestinas metastaSeS, ViSCerumque labes, quae haud raro sub optima Salutis reCuperanda oSpe accidunt, mortemque non Semper avertendam machinantur. Dum parotides, aliave superficiei externae IOCO, morbo maturo, inflammantur, et in pus convertuntur, sauSti exitu S notam promittunt, si vero ejuS modi tumores Sine puris genesi eva-ΠeSCunt, perniciem minitantur.

ΤΗΕ ΠΑΡΙΑ. 99 1. In cura febrium putridarum rite instituenda plurimum interest, ut cauSae efficientes eruantur, atque Cognitae, Per quantum fieri pote4t, amoveantur, Vel Saltem enerventur; tali enim pacto haud raro succedit nascentis morbi germen de Struere, ejuSue impetum cicurare, aC instans pcriculum avertere. ConVeniet itaque pro casuum diversitate : deleteriaS acriS qualitates dissipare vel

corrigore, putreSCente S SaburraS eliminare, victus rationem emendare, animum desponsum exhilarare, est raene S humorum Prosu Si OneS Coercere, Spha- colo corruptas Solidorum particulaS removere, Saniem alicubi essu Sam evacuare, et S. P. - ASt proli

587쪽

CΗΑΒΑCI ERE PUTHIDO. 5 5 dolori nonnisi rarissimo eiusmodi thera piae

directae conceditur locus, partim quod Causas amoliri non licet, partim quod, iis etiam rite cognitiS, amovendis, imo amotis, praefinitus febris putridae cyclus nullatenu S truncari poteSt. 992. In directa medendi ratio virium vitalium conditioni, ac praevalenti characteri scite adcommodanda ex ipsa febris putridae nosogenia et essentia facile eruitur. In morbi exordio, praesertim si e febre inflammatoria pullulaverit, Semper aliqua viget virium arteriOSarum exorbitantia, quam remediis leniter antiphlogisticis et refrigerantibus

moderari oportebit. VenaeSectionis necessitaS rarissimis tantum in casibus urget, ubi nimius SanguiniS OrgaSmus, Vel SuperStes quaedam phlogosis gravior cum primis septici characteris initiis congruit. - Ea autem proportione, qua Vere aSthenicus subintrat Status, ad Stimulantia modo leniora, modo potentiora tranSeundum erit, ut moderata illa obtineatur virium incitatio, Sine qua beneficae crises cogitari nequeunt. Totus igitur medicaminum adparatuS, quem febres nervoSae asthenicae sibi deposcunt, non omiSSiS praeceptiS, IN J-deramen virium regentibus, ac in pyretologia generali fuse explanatiS, in usum erit trahenduS.

Singularem quandam in febribus putridis Iaudem

sibi vindicarunt: camphora, moSChuS, CRStore iam, valeriana, Chamomilla, angeliea, imperatoria, Serpentaria, oleum animale Dippelli, naphthac, ut

588쪽

995. Vehementer tamen falluntur medici, qui solam debilitatem graviorem Septorrhepsiae cau-Sam eSSe cenSent, talique principio seducti modicamenta excitantia Sola putredini arcendae sufficere, ac in febribus Septicis omnem curationis paginam absolvere, Sibi credunt 3 etenim non perpendunt, pharmaCa Stimulantia, VaSorum SyStemate potentius irritato, SanguiniS impetum Rugere, majorem aestum incendere, expansionem alioquin jam exCeSSiVam promovere, haemorrhagias invitare, atque diSSolutioniS processum praecipitare,

994. Reproductio organica in febribus putridis

ea ratione alterata, ut abnormis vigeat in liquationem propensio, maximum medentis postulat respectum. Remediorum igitur hoc intuitu seligendorum actio talis Sit oportet, ut in processu vitali vegetationem exaltent, principia phlogistica uberius extricata et in dissidium prona figant, abnormem expan Sionem infrigant, majoremque materiae organicae vim plasticam et nisum in cohaesionem concilient. - Ιd praestare valent: q) Nutrien

gus; - quibus omnibus, habita ratione potestatis putridam dissolutionem arcendi, anti septicorum remediorum nomen adprime competit. 995. Quatenus Π u i r i e n t i a vegetationis processum intendunt, talique ratione conditiones putredini adversas inducunt, in cunctis morbis estatu liquationis oriundis maximam defendunt

589쪽

996. A cidorum virtus in febribus putridis, quae nil nisi scorbutum acutum et febrilem sistunt, nulli practicorum est ignota ; unde omni jure inter praestantissima antiSeptica numerantur. Prae- placent nobis acida vegetabilia, uti acetum, SUC-cus citri, acidum tartariCum, quae naturaB animali magis homogenea et amica Sunt 3 atquct Oblaxiorem elementorum componentium unionem

facilius resolvi et assimilari videntur. - Altior tamen Septicae diatheseos gradus ipsorum mineralium acidorum opes imploraro jubet, in quibus major exstat Copia oxygenii, eo facilius extricandi, quo majorem inveniat in organismo principiorum phlogisticorum liberorum antithesin. A perfectioribus eorundem acidorum dosibus, audacius Propinatis, essectus benefici plurimum dependent, B ei chio docente. Praestat pro usu interno acidum sulfuricum dilutum ad duas drachmas, vel unciam dimidiam ex aqua Saccharo Condita, Vel decocto quodam mucilaginoso porrectum. Multi olixirium acidum Halleri, vel elixirium vitrioli aromaticum Myn si chii praediligunt. Alii denuo acido muriatico multo majorem tribuunt emca- Ciam si , praesertim si putridus semes in primis viis redundet. - Goedon a acidum phosphoxicum in typho putrido adprime reSpondisse te

statur.

590쪽

99 . Nuperrimo novum innotuit antisepticum, Hali utpote muriaticum o Xygen istum, quod Oxygenio resoluto uberrime SCatet, et ob hanc proprietatem vix cum quodam alio aequipa rari potest remedio 13. Exhibetur ad granorum duorum, Vel quatuor doSim, forma pulveris, omni hora sumendam. Sub ipsa vero pulveris consectione maxima providentia observanda, ne explodat. - Salem culinarem acidis vegetabilibus copulatum Cel. Wright a) ut efficacissimum collaudat remedium anti Septicum ; aliis alumen crudum magis opportunum videtur.

13 Richtori I herap. special. Τom. I. P. 255. 23 Transactions of the American philosophical Societv. Vol. II.

Rob or a n ti virtute omnia quidem gaudent amara , amaro - aromatica, martialia, et adstringentia; quae materia Scytodephica Scalent, quapropter etiam in morbis Septicis suppetias serunt 3 praecipuas tamen laudes sibi promeruit Cortex perlavianus. Praestat serma decocti Saturati, extracti, Vel tincturae 3 pulvis chinae ventriculum mole gravat, et a debilibus ejus viribus dissiculter subigitur. Additione aromatis, Vel alius stimuli dissusibilis, imprimis acidorum mineralium dulciscatorum emcacia corticis Peruviani mirram in modum acuitur. Ubicunque vero Clan-