장음표시 사용
581쪽
tuum: Ees tatem dico robis, Aligite inimicos x stros. item Deuteron. 2 l. permittitur uxorum pluralitas, his .erbis: Si habuerit homo piares vix res,oc. & cap. a 3. permittitur usura circa ali
tir genas,& libellus repudii cap 14 Quae omnia repugnant lege natural i de rectae rationi. ide5q; fuerunt per Christum sit blata. 4. Respondeo, eo iacesia Maiori, negando m. norem, & ad primam illius probationem dico, sal,h supponi odium inimicorum,praecipi Levitici 1 9. Ibi enim ii edicitur: Non quaerasiationem, nec memoreris iniuria ciνιam i ruis. Ad id velis
quod dieitur Matth. s. varii varia respondent. Quidam enim assit mant, licitum suisse apudJ datos odio prosequi inimicos legales,ut Hettio Os, Amorrhaeos, Philistinos, & reliquos, cum quibus nunquam ex lege pacisci poteram. non tamen privatos & particulares. Alii docent, haec verba fuisse permissiva r quatenusJudaeis aliqua. quae eum lege naturae pugnabant, ad dii-ritiam cordis permittebantur. Alii probabilita dicunt, hae verba Matth. s. Audiu quia auiam est antiquu oc. tantum arguere interpretationem quorumdam Rabinorum deductam ex iis seripturae loeis, in quibus habetur: Di iees a cum tuum. ex quo per falsam i lationem a eon trariis inferebant: Ergo adeo halentas est ratmicis. In hae autem illatione fallebantur, tum quia vox Hebraica, Ieraacha, qua habetur Levit. ν 9. verci 8. significat sodalem, famili rem,socium ; unde notat Mercerus in Thesauro Pagnini, quod in novo Testamento vertitur in iis, proximus, qui alteri scilicet animo coniunctus est. litur non praecise amico in sgnificat, sed quemcumque proximum i quilibet autem homo, sive amicus,sive inimicus, propter naturae communitatem , est noster proximus. Tum etiam, quia cum odium inimici sit init in sece malum, pugnetque cum illo legis naturae principio: Quod tibi lari non νώ,a terr neficem.&lex naturalis per legem a Moyse scriptam non esset abrogata,eorum Rabinorum illatio & interpretatio non poterat non esse falsa. & a vero Scripturae sensu penatus ahena Ad ieeundam probatimem Alcendum. Deum in veteri lege dispensas te cumJ9dris. ut plures haberent uxores , & Di per libellum repudes possem uxores dimittere. 5c alias ducere. De quo sese ina ractatu de matrimonio disp. I .& s. Ad tertiam respondent aliqui, Deum tanquam supiemum Dominum omnium bonorum
dedisse litae litis ius accipiendi aliquid supra
sortem ab alienigenis,subindeque ludaeos uenerando nullam commisisse intultitiam. Sed melius respondetur cum D. Thon a 2.2.quaest. a. art. I. ad a. usuram erga alien genas non sitisse approbatam, aut permittim in veteri lege, sed tantum impune toleratam pro soro externo Ecmon interno; quemadmodum in Republiea minora mala,ad vitanda maiora, interdum impi nh a Ptineipibus Sc Magistratibus tolerantur. ii . Obiicitur sexto: Lex vetus bonorum tem poralium abundantiam Judaeis promittebat, ut
constat ex illo Deuteron. 2 8. Si mandara mea obis serraveris, benedictus eruin aero, di c1νitate Ure
diras ct ingressieris: Sed rerum temporalium a Munda ria, perieulosa fle nociva est ut plurimum; qui eri in prιmi sent iri distriis, sui in νitiis, ut inquit salvianiis de providentia. Cui consonat illud Poetae: Dalantur opes irritamenta malaram.
Unde ab ea abhorruit salomon. chm petiit aiDomino, Dirimas neque paupertatem L. In daergo lex vetus mala de nociva observatoribus uis promittebat M conferebat, subindeque bo
Respondeo concessa Maiori, negando Mi-
morem; abundantia enim rerum temporalium .
solum nociva est, quando in divitiis tanquam in ultimo fine eonquiescimus; sed si iis cum moderatione utamur, & cor ab illis abstrahamus, earum abundantia ad salutem utilis este potest uti de Augustinus de divitiis loquens, se ait e si fuerint supra nos,ia mergent nos; si fuerant infra nos,
Martiitur secunda centiusio, o Iegis veteris
Dico secundδ, legem veterem non silum
fuisse bonam, sed etiam utilem. Probatur cones usio exponendo varias legis i huius utilitates. Prima est quM per eam cogia dcebant homines se esse peccatores, iuxta illud Apolloli ad Romanos 3. Per istem cognit ope
cara,& cap. 7. pe sum non cognori ns per legem :Haec autem cognitio non potuit non esie illis
valde utilis & proficua; licut enim ita ad tecuperandam sanitatem,est cognitio suae infirmita tis; ita via ad gratiam austificantem.est eognitio isti peccati. Hinc eritur secunda utilitas legis, eum enim: viderent Iudaei se est e peccatores, de indigere
ChristoRedemptore, coeperunt eum summo desidet io eu pectare ut patet ex illo Psalmi i s. Domine 1nclina e Ios tuos O ias ende. Isaiae s . νι nam disrumperes caelos, O LMnAres. Et it rum: R.rute caeli des er, o nubes pluunt istum. Et Cantic. i . utitur me os vis orti sui. In quae verba. in persona Israelitat um, practare ait D ctor mellifluus: Non loquutar mihi Marses, siquidem imperitιιμ linguae factus est r Ieremiasn scit loqώi,quia paer ul; Isaia labia immkndu sunm, omnis Propheta elingues sunt: ipsi ipse . quem l quuntur, utitur me os uti orti μι. Hanc utilitatem brevissime complexus in D. Augustinus 'th de spuitu de littera,cap. i 9.cum ait Lex Lista est.at gratia quareretur ἱ gratia data es, at ux
Tert a utilitas est, qui,d Judaei per legem
Mosaicam , non tantum cognoscebant se elle peccatores,& indigere gratia Christi .ut iam di.ctum est, sed etiam paulatim disponebantur de erudiebantur ad altiorem Clitisti doctrinam sitscipiendam .unde ad Galatas 3. Lex paedagogus noste=san in Christo Proesertim vero,quia talis lex proponebat illis umbras,figuras, involucra. sub quibos Christus promittebatur. proponebat, inquam, cruenta animalium sacrificia , ut inde assurgerent ad investigandum cruentum curifi-eium in cruce. Propcinebat Circumcisionem, figuram Raptismi; purificationes, figuram poenitent ir; Agnum paselialem. figuram Eucharistiae: meum serpentem, figuram Christi in cruce pendentis,& sic de caeteris. Quarta utilitas,Lex Mosaiea metu aeerbiss-marum poenarum Israelitas in ossicio contine. bat.& a peccato deterrebat, sicque rigore suo valde proderat illis , praesertim cum propter suam ruditiem de feritatem aliter in ossicio contineri non pollent. Vade Hieronymus ad illud
582쪽
las iniens refrenetur vias. O prana in viria cονΔ teis meantar,dum tenera in fluviis erudiavir inseritia, o aia maiores Asoplinvi metu poena cferctra prepar
I Ico tertiδ. lie et lex Mosaica suerit bona &
utilis tamen non fuit perfecta,sed imperfecta, non politive sed negative & comparativὲ,id est,manus perfecta, am lex Evangelica. Prima pars constat primis, ex eo quδd Iex18. Mosaica gratiam iustificaruem in qua persectio& esseacia aA aetemam salutem consequendam consistit,non conserret: Ioan . i. Lex per Mys data est, gratia O veritas per Iesam Christum secta est. Et Paulus sapisis ait iustitiam non este ex lege. sed ex fide in Chtimim. Et assCalat . . ejus Sacramenta vocat infirma c ena elementa, id est vacua gratiae quam tantum fgnificabant. Et ad Hebraeos τι ait: N)hil ad perstatim adrixit rex. Hane rationem egregie illustrat D. Thomasa'. hic art a rubi se discurrit, persecta bonitas est inhv qtia ad finem ordinantur, seanda aliquid est tale quod persessu ciens inducere ad Inem ; inpers Eum atem bunum est, quod operatur adi aid ad hoc quod perveniatur ad finem, non tamen suscit ad hoc qabdad finem perdacat scat madicina perfecte sona , qua bominam sarari imperfecta datem est, qua hominem adsurat,sed tamen non sanare potest. v aarambiendum,qata est adius finis legis humana, Gallustiavi dimina: L is enim humana his. est temporasis
tranquillitas c1νitaris, ad quem snem pervenit lex cohibenda exteriores s, quantum ad illa mala qaa
possunt perturbare paιψιam lutum coitutis ; linuati em legis diuida est perducere homivem ad finem Ioel litatu aeteνη. . qua quidis Mis impeditur per quasi umque peccatum, o non stam peractas en riores, sed etiam per intolares ; ct id Ο ad quod
sugicit ad perstitionem legis humana ut sciscern cata prohibeas, ct poenam apponat) non sufficit ad
perfeci: .nem luti divina, sed oportet qu)d hominem toraliter faciat idoneum ad participationemsarticitatis aeternae, quod idem fieri non potest, rufi per ratiam Apiritus sancti. per quam difunditur Charitas ἡn ιordibus nos , quae legem adimptit ; Gratia enim
Dei vita etenia,tio dii itur Roman. c. Nunc autem
gratium lix ror in conferre non potuit, reserpabatur enim hoc ChrIL, qaia dicitur Ioan. I. Iex per Mohsem data est; gratia o veritas per Iesum Christiam factu st; in inde es quod sex νetus bona quidem est, sed p Uilta .secuniam illa. Nur. . Nihil adperse-
ct ni adduxit lex. Securida etiam pars conclusonis ab eodems Docti re supra quoest. si .art. s. incorp. sedeclaratur & ptobatur: Artenditur persectio is imperscito seris, sonflum tria quae ad Iegem pertinent. Primδ eirim a. ti m peνtiner,ut O d netar ad bonum
commune si Ar a. /m. Quod quidem potest esse da
Intim terrenam Chanandi m. Et stirum bonam in
tritis tuo calam' ad hoc ordinat lix norat unde Tam. III. Iarim Chri titi ad ne num cae aram in priauari
nis rincipia sirritavit duos puritentiam agite, a propinquavit enim vegnum catiram, Natth. . vitia antistima diais 4 contra Fatistam, quod tempo- varium rerum /ν misiones in Testamento vetera con memur .ct tria vertis appestatvir, Materna vita promisia ad nasum pertinet Te amentum. Secundo ad legem pertinet dirigere humanas actas secandum ordi eo iustitiae , in quo etiam superabundat lex novalem veteri,ihteriores alcim animi oriunanda . sciamiam illud Marth s. Ns abundarerit justitia νυra
plus quam Simburum o Pharis aram, non ira alitis in regnum certiram o 3 eo dMor,qaὶd lex verus cohibet manum ex nova animum. Tertio iaci te em pertinet isdatere h. mmis ad observantias mandatorum, O hoc caid in ια vetus Iaciebat timore poenarum rLex autem noua sacit hoc per avis limi νι εχ ιον ibis
Pluia alia sunt in quibus lex nova veterem a T. superat,& lex Mosa; ca Evangeticae inferior est. In primis enim lex Mosaica fuit imperfectior Evangeliea,ex parte causae essicientis,nam lacet utraque Deum Auctorem habuerit, tamen lex veriis per Moysem, nova per Christu.: Ceum& hominem data es; iuxta illud Joan. I. Imper Nusim data est gratia O νortas per Iesem
Secundo fuit etiam imperfectior lex Mosai- ar. ca,ex parte eorum quibus tradita mitinam lex nova lata est pro omnibus hominibus, & oibe universo, iudita illud Christi Matth. ultimo. Euntes vicere omnes gentes, Oc. At Mosaica soli populoJudaeorum lata est, ut docet D. Thomas hie quaest. 9 8 art. . & patet edi eius prooemio
Exodi a o. Ego sum Dominus Detis latis qu. .eduxi te de terra Agypti, Oc.
Teiiiis sex Mosaica fuit imperfectior ratione durationis,nam lata fuit ad te,npus, usque ad Christi adventum, iuxta illud Aposoli ad Caisi lat. 3. Lex propter transgressoni reposita est, nec veniret simen: Id est,tex Noysis lata est, ut traii gressiones & peccata cohibetet, donec Christus A brahae semen veniret. Lex autem Evangelica in perpetuum, usque ad mundi consummati nem,duratura est, iuxta illud Christi Matth. ac me o Calidi sanguinis mei,noi o alerei Testanunti. Ubi novum Testamentum, aeternum appellatur, quia nullo unquam tempore antiquabitur, nulltimque Testamentiam illi sueeedet, ut doeet Anselmus ad cap. a 3. epistolae ad Hebra os. Vel Testamentum aetemum dieitur. e quod gratiae charitatis, & gloriae Testamentum lit, quae tria sempiterna sunt. Unde Caietanus ad Hebraeos
8. Telumea. tam i inquit novum,manet inam isum, aterna enim est gratia .qua hic inchoatur. O m pa/Nacans immatur, semper novas reddens eos in quiίus s. QDarto, lex Mosaica fuit etiam impuriectior a ratione materiae, nam ultra praecepta moralia tutis natiiralis, eontinebat alia plurima ceremonialia & iii die talia. quae dissicillimum erat O, servare. Propter quod Petrus Act. i s .dicebat: Quid tentatu imponere iugum sapar cervices msciapakrum,quod neque patres nostri. neque nas portare potuimus t I ex autem Evangelica pauca habet, praeter moralia. vi legis naturalis necessaria.
Unde Augustinus epis .i ig. Levi iura μο Chri
nos subdidit, Osarcinaleri. Sacramemtau numero C ccc a
583쪽
pauci mis, aservatasacidiviti, fgnificatione pre- flantismu. societatem novi popula callosa νιt. Nec obstat quM in lege Evangelica sint aliqua praecepta dissicilia, ut praeceptum de unitate & ii dissolubilitate matrimonii, de necessitate com fessonii,& smilia: illa enim propter ab unsa tiam gratiae, quae a Christo in lege nova confertur, redduntur facilia, iuxta illud licti ae t o. In
die ista aufererar onus eris de humero tuo, o iugum ejus de collo tuo, Θ compatrescet aurum a facie oui., Quinto lex Mosaica fuit imperfectior ex parte modi quo data est, fuit enim descripta in
lapidibus, ministerio Angelorum. At lex nova fuit scripta in cordibus ἐκ mentibus hominum, pei ipsiam Dei hominis verbum , cooperante Spiritu Sancto, per abundantiam gratiae Sc illuminationis. De quo fusius disp. sequenti art. a.
- Icut Manichaei, ut supra diximus, negarunt, legem Mosaicam futile honam , sic etiam consequenter assirmarunt,non a Deo, sed a Diabolo datam esse, ut refert Augustinus in lib. de haeretibus cap. 4K.ubi ponit hoc eorum dogma: Deum.qai legem per Monem derit. O in II brisu Propheta. Iocatas est. non e e vertim Deum, sed unum ex prini ipibus tenὰbr ruis. Similiter Ptolomaus apud Epiphanium haeieli 33. allerebat Mosaicam legem datam finitia tribus, quorum nullus esset verus Deus .nempe partim a mundi opifice. quem Deum esse nolebat, sed numen quoddam secundarium; partim a Moyse, & partim a se- moribus populi Judaici. Ex Catholicis vero Origenes homil. Ic. in Numer. Hieronymus in eap. t Matthaei, circa illa verba: Ad duritiem cardu ν ira permiser utibi Noyses, Hugo Cardinalis,&Beda ibidem,exilii-mant, legem Mosaicam μomprehensainin Exo- Eo, Levitico. Numeris, & Deuteronomio est equidem maiori ex parte a Deo ipso traditam ;veruntamen aliqua eius praecepta mille lata a Morse,ex propria eius authoratate,proprioque arbitrio; iusmodi niisse putant legem destitibista tepudii. Item Alphon sus Salmeron disp. in Acta Apostolorum, docet legem
Mosaicam, qua parte continet praecepta cer
monialia de iudiei alia , non habere Authorem Deum,sed Moysem , qui ejus non solum pro- Dulgator, quoad hanc partem. sed & propithausior fuerit Demum aliqui sancti patres,quos refert B radas lib. i. dema rogativis novi testamenti cap. I s.censent legem Mosaicam non suisseda tam i Deo Moys,ministerio Angelorum,sed ab ipso verbo diuino,in aes eo corpora viso. Morti immediate traditam. Quod etiam innuere videtur Ecclesia in una ex septem Antiphonis, quas ante natale Domini cantat in vesperis, in quasca ite O sianai ct flux .omus Israel, qua Moysi m L elamma rabi apparuisti. O ei in Sina legem rivi fi . veni ad redimendum nos in brachia extenta. Uthrieticorum error refellatur, & vera ac communis sententia de elaretur it
s. I. Prima pars quasti resolritur. se ostendita legem νε
pia suis a mo institvita. Dico primh, legem veterem fuisse datam a Cone luso est certa de fide,ac definita inTii 2 8.
dentino sess4.deereto de Canonicis scripturis, ubi sic dicitur: Omnes libros tam veteru quam noxi
su catholica pari pietatu Uectu ac reνerent 4 , θ- scipit cr veni ratur. CDii igitur etiam ape ite ex a Scriptura nam Christus Matth. i s. loquens de lege Mosaica, appellat eam mandatum Dei, cum ait: Iratium scostis mandatam Dei , prepto truditiones vestras. Et Apostolus saepe affirmat, Patrem Christi fuisse authorem Meteris test menti, ut ad Romanos I.&Hebraeos i. Ratio etiam svsagatus,nam ut discurrit D. Thomas hόc art. 2. Eli dem est proponere fi-
netra & disponere media ad finem : Seci lex Euangelica est finis legis Mosaicae , iuxta illud Apostoli ad Rom. io. I inu Iera Chrasin: Ligo
ideiri Deus. qui est author legis Evangelicae', est etiam author legis Mosaicae. Diees: Opera Dei sunt perfecta , ut dicitur Deuteron. 32. At lex Mosaica non est persecta, ut articulo pireedenti diximus: Ergo Deus non est author illius.
Respondeo quod licet lex Mosaica non sit absolute perlecta . quia deest illi aliquid quod
habet leti Evangelica,nempe virtus & eis cacia iustitieandi. dc perducendi ad regnum coelorum, est tamen periecta in suo genere ; quia cum ex suo genere debeat elie umbra seu figura legi Evangelica, in eo genere nihil illi deest lta D. Thomas hἱc ait. a.ad i. ubi se ait: Nihil ρν hiab. ut uti id non .se perfectium impoti iter. qaod tam nes persi tum ρι unaum t. repus; si ut dicor vir aliqua puerpe fritus nonsmplurier, ita secandum temporis
sum quidem perseita sicundum condu/otiem eortim γibu, dunttir, essi nonsint persectas p5ιιιὸν ; Ota iustieriant praecipia iegu, unde Apostolus Scit ad Gulat. ι .Lexpadagogin murrsu in Christis. Dico secundo,omnia mandata, quae simi scripta in Veteli lege, fit ille a Deo instituta, nec tilia luam a Moyse propria authoritate esti Hatum Probatur primo ex capite 2D. Exodi versu i. 3 ubi lax Mosaica incipit tradi his verbis :tisque est Dominus canctos sermones hos, Em sum Dominus Deus tuin, qtis eduxi te de terra Agrati e d mo seri itisti: non gubebs Deos alienos coram me. non
sui .s tibi sculptiis,Oc. Deinceps veris traduntur sub eodem tenore verborum omnia legis illius praecepta,sive moralia, de ad Decalogum pertinentia ,sive ceremonialia, ludicialia, repete do subinde.& inculcando saepius verba illa: Imcdicit Dominu ,aut: Locatus est Dominus ad Musemiuiens, . Nam cap. 2 l .versu l .ubi praecepta ι
diei alia tradi incipiunt, Deus se Moysi loquitur : Hac siunt ludicia qua propones cur si emeris fieri νum Imbraetim,siex an serνιet tibi, Oc. Et cap. 2 s. versu a. in quo de praceptis ceremonial ibus agitur,sic dicitur: Locutusque es Dominus ad Mosem Mens: Loqkere Hiis Israel,ut tot uni mihi ρνι- mirivi. Ex quibus patet, non esse admittendam
584쪽
Qid; nct nem Illam salmeronis in praeceptaDecalogi,& in praecepta cereinonialia, quod illa fuerint immediata a Deo tradita,authoritate ut ipse loquitur, supposti & vii tutis ; ista vero immediatione tantum virtutis, inspirando scilicet Mo3 si quae vellet immediate ab ipso constitui thoritate sibi a Deo dati ; haec enim distinctio nullum habet fundamentum in Scriptura, quae loci, relatis significat, o inma illa praeceptalmuli modo fulse ab ipso Deo lata . ia Μosa
a. Probatur secundo concluso r si aliquod praeceptum legis futilet a Moyse propria authoritate datum maxime praeceptum de libello repudii: sed ne quidem tale praeceptum fuit a Moyse propria authoritate datum : Ergo mnia mandata veteris legis fuerunt a Deo mili- tuta, nec ullum a Moyse pio pria aut horitate datum fuit. Maior eli praecipuum undamentum adversae sententiae, Minor vero probatur ex eo quod per libellum repudii dabatur facultas dissi, tu i di p tis matrimonium, ut ollandemus in Tractatu de matrimonio di p. s.art. a. At nullus hominum pi opria aut horitate potest dare tale infacultatem, iuxta illud Christi in E .angelio Matth. is. Quod Deus coniunxit, homo non separet: Ergo praeceptiis rade libello repudii fuit a Deo instituti uia non veris a Moγse propria auth citate datum. Dices, Lex vetus vocatur lex Moysis,Lucae
a. 1Mach. aliisque locis; & ipse Moyses non promulgator solum , verum etiam legislator finire dieitur a Clemente Romano, aliisque patri Atis r Ergo aliqua huius legas praecepta a Moyse propria authoritate fitere tradita. Respondeo iis locis quibus lex vetus, Mosis Iex appellatur,vocari etiam legem Domini, aut aperte significari mille traAitam a Deo. Nam Lucae a. uc dicitur P im impleti sunt di/spureumonu eius, secundum leom Moysi, tu erunt 1iatum in re suum,ut sterent eum Domino sicut fri-nmnest in lege Domitii: ad significandum stili cet. eansem esse legem Domini ut authoris, FeMoysis ut promulgatoris: qui eadem de causa ilegislatcir voratur a Clemente Romano , aliisque Patribus. Et Malach. . Deus sie loquitur: Mementote legis Mors s. rvi mei .quam mandari earn uorib ad ommm Israe praecepta is iudicia. Adverte autem . quod quando dicimus, legem Mosaicam esse vere divinam,&non hominum, sed Dei ipsus authoritate immediate la tam , t oquimur de lege contenta libris Musis, ab Exodo ad Deuteronomium inclutive; neque
enim negamus,alias quasdam observationes delege, fuisse postha humana aut horitate additas, de celebrando quot annis sesto Phurim Esther ωJene festo scenopegiae a. Machab. I. &similibus. S. II. acia δ' sellas expeditur, o ubi. ac quomodo. tiae Mosi a data suerit, bio ter
DIcoterith, lex vetus data est in monte si
nai. patet ex illo Leviticias. IDι sunt iudicia atque praecepta. O leges, is dedit Dom/nus amrὸν Ρ θ Ilius Israel hi monte Siuui per manum Mos. Nee obitat quod Deuteron.cap. i . .&-lib. Toruis III., 3. Regum cap. g. 8c Malach. 4. HRἰque tapitis dicitur, legem veterem fili, te datam in motite Horeb. Hanc enun distent, citiein bene componit D. Hieronymus in to eis Hebraicis,verbo Horeb, dicens eundem montem dup. ita nomine filiise nuncupatum,& nunc Sina, nune Horeb appullatum. Addunt aliqui, vera iamiae esse, nometi Sinai fuisse nomen quas appellativum illius momtis, a vicino deserto , quod vocatiatur solitudo Sinai: nomen autem Horeb, titille propitum Sc praecipuum , magisque excelsam partem illius significasti, a qua mons totu, vocatus iit mons Horeis. S. mons Dei. Dico quarto , lex vetus tuit a Deo ita3ita Moy lipei Angelos,& ab eodem promulgara. Patet ex Scriptura . nam di. Stephanus Act '. 3 cde Moyse sic ait: Hic est qui suit in Eois uiu μ- stadine εώ a angelo,qui loqui latar et in mont. Siva, o cum Patribus nostris , qua accepit νerba νita darenabis. Et ad Galat. 3. Aposto lus tiacit: Quia i tartiae t Proper transgrepiones phita est,cr oriamata per An reus in manu mediatoria. Moy lis scilieet,qui de se ipse ait De utei. s. sisu. o σmeatuustii r
volu verba eius. Et ad Heusaeos a. S enim qui per Anteres dictus est sermo. c. Ubi per termonem illum i litelligit legem Mosaicam, ut patet ex verbis sequentibus e comparat enim it tam cum lege Evangelica,& ligniti eat hanc esse di 1iarentiam inter legem veterem oc novam, quod vetus tanquam lex servitutis tradita metit per
Angelos qui Dei servi deministri sunt; lex diu tem nova quia lex est gratiae , tradita sit per ipsiim Dei filium. Fauent etiam ss. Patres, praesertim Dion ι .sus lib. de cretelli Hierarcilia cap. 4. ubi haec
Nee deest etiam ratio seu congruentia,quam 3 8-'asIignat D. Thomas hic art. 3. Lex enim vetus erat impersteta, e quali dii politici quadam ad legem novam e Ergo convenien fuit, ut nova daretur a Christo Domino. vetus autem a minis r is. Sic enim fit in artibus ordinatis , ut supremus artifex per suos ministros disponat ea quae necessaria sunt ad opus, ipse ver ultimam perfectionem adhibeat.
Nee obest, quod ille qui loquebatur Mox si 3 3.
Hicebat: Eea sum Dominus Deus tuis, qua eΔαι te de terra aeg)ρι i. Hoc enim dicebat,non inpersona propria, ed ita persona Dei, quem repraesent bat. Unde Gregorius magnus is praefatione libriJob cap. a. Angelus qui Musi apparuisse s M-
n, propter hoc quod exterius Ioquenda serviebat. Da- manus autem dii itur,quia interius praesidens Io endi et tu iam ministrabas. Cum ergo loquens,ab interrori regitur. Oper obsequium angelus, o per inseri ratio
Michaelem autem personam Dei tune gecs s.cum lex lata est. multisque Angeloru millibus stipatum. in montem Sinai ven ille . pantaleo Diaconus docet apud surium in en comio D.
585쪽
Iamraiaximiasio excellentissimus ministo. ἡ Enaie- Α Δ cae erat dirigere populum Iudaicum, & --
Pluta velis mirabilia & terribilia in eo mole contigerunt, cum Decalogi lex per illum promulgata est Nam totus mons ardebat igne. Totus sumabat,quia ex igne .tanquam ex fornace, ascendebat fumus. Nubes denti sitia montem operiebat. Audiebantur tonitrua,micabant sul-
ira, α clangor tubae seu buccina perstrepebat. um demum Angelus Mibali de horribili voce, Decalogum proclamabat . ut post et exaudit i , toto populo circumstante. id est .a tribus hominum millio hiu , qui tunc aderant in circuitu
Porris qualii fuerit illa buccina disputant Invenienter ordinare, tum in iis quae spectant ad rectitudinem naturalem rationis humanae : tum etiam in iis quae ad euittim divinum,&as ii anipolitiam pertinent. Ad primum data erant praecepta motalia; ad sectindum, caeremoitialia; ad territim, siadicialia. Et pei haec tria simul sumpta honaci convenienter Ordinabatur circa se ipsum, virca Deum, dc circa proximum ; ac per ea, si benὲ obser arentur , Respubi eaJudaeorum in Rebei 5e florenti statu conservanda erat, utDe illi, promiserat Deuteron. 28. Praecepta moralia i ut notat s. Thomas hic equ. Ioo .art. II.3 sinat in triplici disserentia : anain quaedam linquit)sunt communissima, & . terpretes. Judri fabulantur tu ille eornu illius a adeo mam fella, quod stat quas fines pracm carietis, qui ab Abrahamo pro Isaae filii immolatus, Genes. 12. Alii ver1 communiter aestimant, tubam illam fuisse aeream, non corneam ,& Angelum per collisionem ae iis edidisse talem sonum, qualis ab inflata buecina, vel tuba prodire solet. Sed quidquid si de hoe,notandum est .guplucem sinue sonum illius tuta seu buccinae Unum confusum.quo populus Judaicus evocabatur ex remotioribus castrorum partibus, ut veniret ad
radicem montis in eireuitu, dc ibi legem Dee logi paulo post promulgandam audiret. Alterum distinctum & arti eis latum . quo Angelus inpiorum;unde in eis nullus potest ei raro seculi. . dum iudicium rationis. inardam ver4 sunt en is determinata, quorum rationem statim equilibet etiam popuI dis potest de facili vide axe & tamen quia in I auctoribus circi huius- amodi contingit iudicium humanum pervelli, chujusmodi editione in ligent;& hae simi prae- ccepta Decalogi: Quaedam verδ sunt, quotum saratio non est ad eis cuilibet manifesta, sed io ιlitin sapientibus. Et ista sunt praecepta moralia esuperaddita Decalogo, tradita a Deo populo εper Moysen & Aaron. Sed quia ea quae sunt scmani se Ita, sunt principia cognoscendi ea qua edipso monte existens, & Dei personam gerens. si non sunt manifesta, alia praecepta moralia su M
populo ad radicim montis iam collecto, Decalogum promulgabat. Notandum etiam cum D. Augustino epist. iis.& Leone Papa sei m. i. de Pentecoste, promulgationem legis Moysis, figuram fit ille promulgationis legis Evangelieae, & eorum quae tunc facta sunt. Nam primi seut lex Mosaica promulgata est die quinquagesimo post Pascha,
id est in die Petite eos es, se etiam lex Evangelica ut constat Act. 2 Secundo, seut illa in monte Sinai ita ista in monte Sion promulgata est, iuxta illud Isaiae a.De S .n exuit lex, o verbam Do mini de Ierusatim. Tertiis, stetit ibi audita sunt to- peraddita Decalogo, reducuntur ad praecepta cc Decalogi pei modum cuiusdam additionis agipia: nam in primo praecepto Decalogi prohibetur cultus alienorum Deorum; cui superadduntur alia praecepta prohibitiva eo m qua ηOrdinantur incultum idolorum; sicut habetur Deuteron. i 3. Non inνeniarar in t. qui itistret L clium suam,a,t Miam sciam, tacem per igni m. nec sit ma ιμω, neque imantatori nec Othones consti- ε
secundum autem proeceptum prohibet periu-ης Ilum: iuperadditur autem ei prohibitio bla sphemiae, Levit. l . & prohibitio falsae dotiri snitrualla fulgura. ita hiefactis es repente δε caria D na, Deuteron. l 3. Tertio verb praecepto super-
Quarto,sicut ibi apparuit ignis & stimus; ita Meapparuerant iustertita lingua ranqaam ignis. in se, setit ibi timore per is sunt'idae i. ita hie Apostoli. Damum scut ibi Angelus clangore hueetnae verba Decalogi perstrepebat. ita hiemba Evangelica Apostolorum ore insonuit ,
eiusque sonus in omnem terrarum orbem ex vit.
QMmplicia saerint precepta in um veteri l Riplicia fuerunt praecepta leo Mosaicae, I moralia, eaeremonialia,& iudi salia. Ita D. Thomas quaest. 99. Et eolligitur ex illoDeuter.
s. Loquar tibi omnia mandatu mea, o caremonias, atque itidiιιa. Et ex illo Pauli ad Romanos I. Io
bonam. Ubi Apostolus legem veterem vocat mandatum ianctum,propter ex remonialia, iustunt,propter iudieialiat bonum, propter moralia, ut observat S. D eior ari. 4. quaestionis cit
44. Ratio etiam suffragatur, finia eium lege M
adduntur omnia reremonialia. Quarto autem cpracepto de honore parentum superadditur praceptum de honorificatione senum, secun diam illud Levit. is Curam cana capite constir , O honora personam senis ὁ & universaliter mnia pracepta inducentia ad reυerentiam ex ιεhibendam maioribus, vel ad beneseia exhi hetida.vel aequalibus,vel minoribu, QDinto autem praecepto, quod est de prohibitione homicidia, additur prohibitio odii de citiuslibet molitionis,contra proximum; scut illud Leυ. I9. Non puta contra sanguinem praxim: i. & eretiam proti ibitio odii fratris, secundum illud, E M adiris fratνem ratim in corde tua. Praecepto autem sex to, quod est de piohibitione adultxtii, ssuperadditur praeeeptum de prohibitione meia cretrieti, secundum illud Deuteron. 24 Non erit φαmeretrix de fit subus Istaei, neque semicator d. Miu Israel: & itertim prohibitio vitii contra na. turam secund4m illud Levit. ig. Ciam misiti s
Is non commiscebem, cam amna pera νe non coibis cseptimo autem de prohibitione fimi aὰ iungi totur praeceptum de prohibitione usurae, secun cdum illud Deuteron. x 8. Non sane ab ri fratri setao ad usarum ; de prohibitio fraudis , se-ς cundum illud Deuteronomii a s. Non habeta 'c
586쪽
, , ter omnia, quae ad prohibitionem calumniae Ddc rapinae pertinent. Octavo vero praecepto,
is quod est de prohibitione falli testim nil, ad- ,, ditur prohibitio selli iudicii, secundum illudia Exodi 2 i. Nec in iudicio plar mortim ac Aioce sententia. ut a veritate Lxies ι α prohibitiori mendacii,scut ibi subditur, meni ritiam Iugies;
,,6c prohibitio detractionis . secundum illudia Levit. i s. Non eris criminator Osuserro in popu- ,. Iis. Aliis autem documentis puta praecepto,, de non concupiscenda uxore alterius ad coe- , . undum,& pracepto de non concupiscendare,, qualibet,vel qualicunqua possessione alteriusia ad possidendum illegitime praeter consanium
is eius de voluntatem J nulla alia adsunguntur , , , quia perea universaliter omnis mala concuri piscentia prohibetur. Haec S. Thomas quibus disserentiam praeceptorum moralium veteris legis luculenter exponit. V. Quoad praecepta vero caeremonialia, Genebrardus, sub finem Chrono logia, ex Burgensi,& aliis Doctoribus, asserit, ea in antiqua lege usque ad numerum sexcentoriam tredeeim asceis disse ; ex quibus erant ducenta quadraginta octo amrmativa tot scilicet quot sunt in homine membra Oe ossa, di trecenta sexaginta quinque negativa , quot in anno dies numerari solent. Omnia tamen ad quatuor genera revocari possunt. Alia enim erant de sacrificiis, quorum tria erant genera in antiqua lege , nempe holocaustum hostia pacifica be hostia pro peccato, quorum differentiam explicabimus in I tactatu devii tutibus cardinalibus disp. s. art. i. tibi de religione agemus. Alia de Sacia mentis. quae varia extiterunt in antiqua lege. tam pro laicis. quam pro sacerdotibus de ministris templi: ut Ct cum cisio. Agnus paschalis, consecratio Sace dolum, elus panis propOfitionum. ablutio manuum & pedum, ratio pilorum, δc similia de
quibus ait s. Thomas hsc quaest. Ioa .art. s. Item tu veteri lege quaedam erant praecepta caeremonialia de rebus sacris. qua ad diuinum cultum tanquam instrumenta Sc adminicula ordinabantur. inter quas istae erant praecipua, Taberiraculum, Arca foederis, continens duas legis tabulas, virgam Aaronis,qua fronduerat, & urnam auream cum manna ; propitiatorium, quod erat ad instar cuiusdam mensae ex auro purissmo, mensa panum propolitionis; altare thymiama. tis seu incensi in quo incendebatur thus, de alia aromata suavissmi odoris: altare holocausti,in quo omnes victima os serebantur , & demum varia vasoriam genera, nempe acetabula, phialae thuribula,cyathi lebetes, hydriae. mortariOIa luverita,&e. de quibus ae citra te disserunt Ioialephus lib. 3 antiquitatum, de Riberalib. 3. de Templo Salomonis. Denique in vetera lege ali iaqua erant praecepta caeremotitalia de aliqui bii, observantiis legat ibus. quiluis ex decreto Dei populus Iudaeorum discernebatur ab aliis Ceu tibus. inter qua praecipuae erant, abstinentia a suffocato,sanguine pingiredine came suilla; ab animalibus . quae non haberent ungulam diui fam. sed solidam de unitam, quaeque etiam non ruminarent ; manducatio panum azymorum, lactucatum agrestium,de aliorum i 3 genus,qu Tum lignificationem fuse ae erudith explicat S. Thomas quast. I r. art c. Eiusdem generis haec erant: Non coques haedum in lacte matru sui. Non arabis in baxe G asino. reste qua ex duobus textu snon inoeris.Non in eris νύξ mento,quadeα iana,ilia
A noque contorum est uia tetigιrit Mortia re M .mdus ι ν t usqtie ad reseram. De rxceptis iudicia Iibus abundὰ disserit S. 47. ThomasqLaest. io .de itis. ubi ea ad quatuor capita revocat. Nam quadam praescribunt certum Oidinem lustitiae inter Principem dc populum, quaedam inter ipsos cives a quaedam inter populum δε extraneos; quaedam cientque inter domesticos eiusdem familiae. Exempla pastina sinit in Scripturae v.f.pro Principe dantur pracepta quomodo e rean ius sit, qui Lic o se gerere debeat erga populum,& , icimn: populus e
ga illum.Similitet pro populo ac civi hus in erse datitur praecepta empticinis ec vena: tionis,des alio tum conti actuum, Pro extraneis dantur praecepta de susteptione aduenarum 3c peie-grinorum 3c de modo belli gerendi contra ho-1ies. Denique pro domestu is leges sunt de uiro dc uxoie,όe parentibus de liberis,de uominis 3
servis de consanguineis dc asstia bus,antini inter eos ineunda matrimonia, Sc cxtera alia.
Disserunt autem i, ac praecepta a moralibus, 43. quod moralia ad legem Datui ae proxime perti
Deant; iudicialia vero valde remote, cima tantum init de te in .nationes eorum quae generaliter in iure naturali erantinentur: v.f. iure naturali sures puniendi sitiat. iure autem illo iudici C li poena mortis eis infligitur. A ceremonialibus velo tripliciter differunt. Primo trita ceremonialia pertinebant ad cultum divinum, sudicialia ad iustitiam cum proximo servandam. Secundo,quaa cerem Omalia per se pri ab instituta
erant ad Christum de mysteria Christianae reli gionis significanda de figuranda, non autem sudicialia. Ex quo sequitur tertium discrimen, nempe quod ceremonialia omnia desierint. imo dc mottifera sint ; iudicialia vero aliqua adhuc
remaneant. non quidem quatenus a veteri lege sunt praescripta, sed solum quatenus sunt a Regibus de Legislatoribus in utilitatem publicam
allumpta; alia vero mortua quidem sint, non tamen mortifera,cum absque peccato observari possint, ut ex dicendis articulo sἡquenti pa-
ARTICULUS IV. An, o qtianda lex verus abrogata AE e
Prima pars quasiti resipitur. DIco primis, lex vetus de facto abrogata est, de desiit obligare. Conclusio est certa de sde, de definita ab Apostolis in Concilio Ierosolymitano super hacia quaestione habito, eamque passim docet Paulusn in suis epistolis, pta tertim ad Rom. s. versu a s. ad Galat. 3.veri is ad Ephes a. versu i lc ad Coloss. r. versu lc. Confirmatur ex illo ad Hebraeos T. Translata so. Sacer tia necesse est ut legis translatio fiat: Atqui sacerdotium veteris legis translatum est in Sacerdotium novae legis , ut tota epistola ad He-bia os contendit Apostolus : Ergo dc ipsa lex translata est in novam, sicque tandem abrogata,
dὸ facto desiit obligare. Si autem quaeras, ci r abrogata fuerit ρ Re si . spondeo primo, illa abrogatam esse propterea, quod vetiis testamen tu imperfectu esset de infir---
587쪽
mum. de Apostolus ad Hebraeos . Reprobaria inquitθ sit pr/cedentis mandari, propter infirmituram ct inutilitatem e nihil enim adp/rsectum adduxit lex. Secundis quia grave iugum erat. Quam abrogationis rationem indicavit D. Petrus Act.1 s.ctam dixit: Quid tentatu Deum, imponere iu- sum super ceraices Insipvuram,quod nec Patres nostri.nec nos portare potuimus e Tertio, quia contianebat tantum figuras, quae per Christum impletae sunt. Unde Bernardus homil. i. super Missus est: putiuute fractu los decidit, quia veritate a parente in curae. figura pertransit. Vel ut ait Hieronymus in cap 4. ad Galatas: pr quam Christi in toto orbe Tyange iam cor caret, habuerant suum sui rem pracepra legalia I postquam vero maius E-νangerιca gratia Iumen essulin, O Sol itistitia toti mundo se prodidit, stellarum lumen ab auditum est, o earum radii castaveravi. ' similia liabet Theodoretus ad Philippenses 3 .ubi haee scribit:
superpacaneus est I chnus DIupparuerit, superν caneus pedagogus ira qui persectam acceperunt sapientiam i inutila Iae nutricis tis qui solido cibo rasiuntur.
Palea fert framentam, sed po quam collectum est se
mentum, palea elicitur ; sta Dae Chrsum ostendit. p quam autem v apparait, ea est deinceps sapervacaneae Demum Christus teste Apostolo ad Ephesos a.)setit utraque tintim, id est ex duobus populis, Ethnico&Judaico, secit unum ovile, ac proinde debuit dissblvere medium parietem legis Mosaicae,qui separabat unum populum ab alio,& ambos una eademque lege Evangelica
sa. Dices, legem Mosaicam in sacris Litteris
praedi eati in aeternum duraturam e Baruch. 3. Hic Iiber mandatorum Dei, O lex qua est maerer
Respondeo eum D. Thomah; equast. io 3.art. 3. ad i. legem veterem duobus moclis diei posse aeternam : primo quoad praecepta moralia,quae partim inDe ealogo,partim vero in aliis Scriptura locis continentur ; hae enim semper vigent & vigebunt; elim sint iuris naturalis; secunὰδ etiam quoaΗ erremonialia, quandoqui-Mem licet haec abrogata sint, quoad signiscatio- inem, durant tamen adhue & durabunt, quoad rem significatam, nempe Christum 8c religionem Christianam. Addo quod, lex vetus eiusm
Praecepta vocantur aterna,quia ad tempus val
de longum sue te statuta, & sine certo termino in ipsa legis promulgatione definito: Statuta enim & praecepta, qur ita feruntur. solent vocari perpetua. incommuni usii loquen3i; eodem sensit, quo seges omnes Hicuntur elle perpetuae.
. Dico secundδ, legem Mosaicam non ee Tassex ante Christi mortem. Ita communiter docent Theologi paucis exceptas, qui volunt legem Mosaicam cessasse ante mortem Cluilii in ipsa institutione Baptis ari .per quam cessavit Obligatio Circumcisionis, &. consequenter totius Iegis Mosaicae, euius obligatio milia iundabatur, &ab illa oriebatur, ut significat Paulus ad
Probatur eonclusio multipliciter : Primo quia lex Mosaica umbratilis erat & figurativa. subii adeque non cellavit, donee eius umbrae &
A figurae impleta suerint. At illae non fuere Impletae usque ad moriem & passionem Christi.& an tequam Christus iam expiraturus diceret, c. -- summaram est: Ergo lex Mosaica non cellavit ante Christi mortem & passionem. secvneso, Christus usque ad mortem legem sservavit & servari praecepit i nam Matth. 8. leproso sanato praecepit adire Sacerdotem, ut secundum legem munus offerret quod Moyses mandaverat. Et Matth. 2 3 dixit: Super Cath dram Musi sedirunt Scriba O Pharasar ; omnia ergo quacianque Axerant vota servate Osaiare.Item pridie quam pateretur, cuin Discipulis agnum pasclialem immolavit r Ergo ante eius mortem rex Mosaica non cessaverat, sed adhuc obliga i bat. Unde Lucae a a. dicitur: remi dies δα --
rum .an qua nec se erat accida Pascha. m. id est necessitate praecepti,quod Christus antequam moreretur,adimplere voluit.
Tertiis,sicut translato sacerdotio, nee esse est 1' ut & legis translatio fiat, ut ait Apostolus ad Hebraeos . ita manente sacerdotio legem --nere necesse est: Sed sacerdotium legis Mosaicae non sitit translatum usque ad passonem &mortem Christi ue Apostolus enim ad Hebra εν. affirmat prius tabernaculum habuisse statum, donec per Christi mortem propalaretur Sa Et rum viae quamdiu autem tabernaculum il- Iud Mosaicum habuit statum, habuit & sacerdotiumr Ergo lex Mosaica ante Christi mor- dc passJonem non ibit abrogata. Quarth, testamentum vetus, quod est idem s7. atque lex, non cellavit nisi per novum 1 sed hoe non coepit obligare nisi per mortem Christi, ei, quod testamentum non valeat, nisi intercedat mors testatoris, ut ait Paulus ad Hebi ros s. &probat Ulpianus s. i .ffide testamentis: Ergo testamentum non cessavit nisi usque ad mortem
phιta usque a. Ioannem. Et Matth. i i. Omnes Pr pheta o lex tisque ad Ioannem prophetaverunt e
Ergo lex vetus cessavit, quandoJoannes Baptii sta praedicare coepit. Sed nego consequentiam,sensus enim horum verborum est. quod lex di Prophetae, usque ad Joannen , pradixerint Christum este venturum; ille autem iam veniste ostenderit. Vel quod lex& Prophetae, usque a omiem. promissonea temporales praedicaverant 3 exinde vero cc perit evangelirari Regnum Dei, e ni Silens in bonis spi iuualibus d Hoc enim Christus dixit responden Phalis is ipsum irridentibus, quod nimium affectum erga divitias reprehenderet. earumque contemptum docet et ; quasi in hoedissentiret a lege oc Proplietis promittentibus
Dices secundί, Baptismis qui est primum n vae legis Sacramentum, fuit a Christo institutus ante morte me Ergo praeceptum Baptismi coepit obligate ante mortem Christi, subindeque prae-eeptum Circumcisionis obligare desiit ante pas. sone in Christi.
Respondeo,concesso Antecedense, negando consequentiam;quamvis enim Baptismus merita Christo institutus ante mortem non fuit tamen
in praecepto nisi post passionem & resurrecti
nem Christi, ut docet D. homas s. p. quast. sis. art. a. his verbis: Necodivi utendi hoc Sacramreta
588쪽
tum; θιdιὸ uaritiat Christum prius νιι o resar ξινι, quam ham bru i dicaretur mequias si caη garanda martioresaninium Chri . Unde lieet instituto Baptismo , ante Christi mortem & resurrectio nem . non suetit ei te umciso ne eessalia nee essi. tale medii, eum ad delendum peccatum originale illa non esset uni eum medium . sed ad h oesussi e eret Baptismus; erat tamen neeessaria ne ' celstate praecepti, nam ita erat legi antiquae in. serta, ut signum esset fidelium qui legem illam profitebantu t. illoque proinde uti,dum lex illa persi fletet neeessatium fuit ex Dei praecepto. εο Dico tet id legem Molat eam cessasse in ipsa Christi molle & iesuriectione. Est eo nita se tum Gabrielem Suitem, de alios, existimantes legalia non fuisse omnino de eo inplete exta ricta, nisi in ipso die pente eo stes, in quo facta suit solemnis promulgatio legis Emangelieae. Est tamen D.Thomae hie q, laesi. io 3 art. 3 ad 1.ubi haec fert.bit : M'3ιrium ridemptiona humani aenera campis tum μιι M p. iane Christi. unti tune Dominis daxis,
Conium matum est ut habetuν laan. 19. Oideo tuncto
tur. Ambrosius lib io. in Lucam eap. 23. Etiam ν
discatu ν. unaqua dist/situr. Demum Leti Papa serm. s. de passione, Caipham vestes proprias seindentem quas Christus blasphemasset, lepide illidet.dicens. Pontifieem legis mox in tetitutae .pet hane vestium suarum stissuram. Ostendisse se mox sui saeerdotii honore spoliandum.., Confirmatur ex communi consensu Hieronymi de Atigustini in Epistolis quas sibi mutu3 de legalibu/ setipse te. quibus doeent,post moristem de te suilectionem Christi . legales eerem cinias mortuas suisse.id est. vim obligandi amisis
se, quam vis Hieronymus existima veti t,illas post mortem ac te surrectionem Christi, nedum mortuas sed etiam mortiferas suisse adeo ut quic ι s que eas et vasset se elusa ignorantia aut errore
in vinei bili)peeeasset: Ergo immerito & sne suia scienti fundamento, seo tua& Suater. ab illis dissentiunt. Potest insuper eonclusio quamor rationibus suaderi Ptima est: Cum lex Mosaiea umbratilis& figiatativa fuerit, debuit adveniente veritate quam figurabant testate: Sed per Christi mortem & resultectionem impletae fuerant omnes figurae antiquae leuis.ut Chiistus iam mortuus Q gnis ea viticum dixit. Censiummatum es t Eigo in morte de resurrectione Christi lex Molatea eel. savit.& penitus suit abrogata. Unde Leo Papa set m. .de passione: VI umbra c/derent carpori. amis abbrepantia nava eriladitur sacramret. 1 M iam lavi DL
Seeunda : Chtissus in eoena ultima novum condidit testamentum . quod morte deinde &resurrectione QE confirmauit: Elgo vetua quasi
βnio jam eonfectum, accedente tunc novo, ex tinctum est. Consequentia patet, valor enim testa menti posterioris, re voeat vim prioris, quotiescum qi posterius conditui ad revorandum prius. ut patet in humanis: Atqui novum testamentum eonditam est , ut prius revocaretur,ut fatentur Omne de docet Apostolus ad Hebixosa O. his verbis: δεμνιprimam, uι sequens Disat. Et
liquatur Osinasti, rape interitum est: Ergo,&c. Τertia ratio: Ad Romanos V ex eo quod su- Φmus liberati a peccato infert Paulus quod sumus pariter & a iugo legis exempti: Sed in morte de re sui tectione Christi sumus a peeeato liberati: Ergo & a lege veteri. Unde idem Apostolus ibidem ait. quod seut mulier in morae viri libera fit a lege matrimonii . ita synagoga In morte Chtisti. a legis obligatione lioelata est. Quatta ratio sumitu tex illo Apostoli adHe- ccbraeos I. Translata sale alis, neeus es, uι O Histranslatiosus: Ergo cellante iacet dotio vetetis legis, ipsam quoque legem veterem eessasse ne- ceste est;quandoquidem iuxta Paulum & tei veιritatem,etat connexio & eone mi tantia neces.satia inter legem & 1aceidotium: Atqui sacerdotium vetetis legis in ipsa Christi morte Ae resut- tectione cessa vit; tune enim sacerdotium Aaro ιnteum totaliter fuit evacuatum, &m sacerdo tium Chiisti translatum, ut eolligitur ex illo Apostoli ad Hebraeos s. Christa, as; eas rini ex suturorum bonarum, per amplius optot vi ιabisnam iam non manusad um, id es nan hu- ιreationis, sed μνproprium suum m inινιινιι si et in sancta, aeterna H dampliana anνιnra: Ergo lex vetus in ipsa Christi morte & res utrectione cessauit. de petivus ah Iogata est,etiam quoad praecepta moralia; nam 3 quamvis haee etiam nune te tineant vim obli gandi, non tamen quatenus praeeepta legia Mosaicae sunt, sed quatenus sunt praecepta legis nais tu talis.quorum obligatio perpetua est. Dixi autem .ini a Chri in mo te oras nectione, crtum quia cum lex vetus non solum passioni, &mottia Christi, sed etiam ejus re sui tectionis fi
puta & umbra extiterit , ante resut tectionem
Christi nondum suit perfecte completa , neu proinde totalitet extincta. Tum etiam quia sacerdotium Aaron quod erat proprium legis veιteris,non debuit aboleri , donec saeerdotium Christi esset eonsummatum , Ac in perfectione atque indefectibilitate eonstitutum, quod non habuit usque ad ejus resultectionem.in qua spinse Christus vitam immortalem & indefectibilem reassumpsit ; unde tune solum adimpleta fuit hae prophetia Davidis: Tu es sacerdos in au mon secundum ordinem M libis δειh. Adde. quod obligatio Baptismi, qui est totius legis Euangelieae fundamentum . erepit solam post resurrectionem Christi , eum ipsa die resutrectionis, Christus ejus praeceptum proposuerit, dieenda
Apostolia Ea uti Mete omnisgenses.bapti viri em. M. Ergo tune solum de non antea cessavit lex
589쪽
2. Leteramn latarum decretuepaream, id est legem Mosaicam deeretisEvangelieis excludens.ut eris
ponunt Chirsostomus. Theophilactus. de Ce. Eumenina ibidem: Atqui lex Evangesi ea non eaepit obligate ante diem Penteco stes: Ergo ante illum d)em lex Mosai ea obligare non desiit. Maalorem ut certam supponunt. Minotem vero se robant Lex ante sui promulgationem non ob igat ut floret S.Thomas septa quaest. 9 o. art. q. Seg lex EVangeliea non fuit promulgata ante Pentecostent Ergo ante diem pentecostea obligare non erepit. Minor ptobatur, tum quia utq;ud temput Penteeostes Apostoli non pi potuerunt populo publicE Evangelium 1 tum etiam. quia quemadmodum lex vetus non fuit promistigata, nis quinquagesimo die a Paschate Judaeorum; ita non debuit ter nova promulgari. nispost quinquaginta dies a paschate sive te ut te iactione Chiistis promtisgat Onem enim legis Moι salem, figuram fuisse promulgationis legis Euan. gelicae, supra ait. 2.in fine ostentum e s . Huie argumento quod est plaeeipuum A flver satiotum iungamentum, te spondeo. eontes a
Masoti. negando Minorem, de ad illius probationem dieo, duplicem esse legis promulgationem;unam essentialem,le legi sufficientem.quies iqaando p nneeps ut publiea persona illampi oponit de intimat seis subditia in eutia existentibus; altet a solemnis de aecidentalis, atque adtollendam subditorum ignorantiam ordinatas quae stesim lex a praecone pet singulas piovi
ei as, ut per omnel praecipuas ei vitates publicatur. Quamvis ergo lea Evangeliea hoc secun- do genete promulgationis, solum in die Penteis tostes pio mulgata fuerit ab Apostolis ui Christi praeeonibus; ipso tamen die teliarrectionis suit a Christo proposta de intimata Diseipulis his vetis bix Eume, ariete omnes gentis, die. Unde a die te seriectionis coepit habete vim te. gis ex se obligantis, quamuis haee promulgatiotion suffieet et ad tollendam ignorantiam illius. nee proinde ad reddendum homines inexeusa biles ab eius transgressione. Ex quo patet ad pilamam potentiam Minotis. Ad secundam velo si iamisitet dieo, legem Mosaicam promulgatione sussieienti ad rationem legis fuisse promulgatam ab eo tempore quo Deus eam dedit Mo1 si in
monte gina, tune enim locutus est Deo, ut Ptitiaeeps de Legislator, subindeque ex eo tempore
piae eepta illius legis lata a Deo vim legis habue. runt . adeo ut ipsius publieatio iacta dei ti/ὸ ἡ
Moyse toti populo, non habuerit vim promulis gationis necessatiae ad essentiam legis, sed tan tum declatationis, ne homines ignorantia ab ea Ius obligatione exeusari possent. Qua te licet publieatio illa vetetis legia facta per Moysem Le. xit figura promulgationis legis Evangelicae faei .endae per Apostolos in die Pentecostes hine tamen non fit. istam suisse necessariam .ad ration εεe essentiam legit Evangeli ex. sed tantum ad tollendam ignotantiam ipsius. EAd solo licinem alterius argumenti, quod con ιtta nostram eonelusionem fieti posset. Advertendum est,quod licet a passione de resurrectio. ne Christi, usque ad Evangelii divulgationem. lea antiqua mortua fuerit, ita ut nec obligaret. nee vim obligandi habetet, non tamen pentius erat inutilis seut de modo, sed quandih pei man. st eius bonitas de non fuit morti seta. puera J u. daeorum recipientes circumcisonem, j peccatociuinali justificabantur; aliique qui bona fide
A legem illam obsetvabant,salvabanturi ilivitiam
namque honitatem deeebat, ut quandiu sustimuit legem illam non aufertet eius utilitatem, instodellet alia quihona fide illam obsitvabant unde pio illis valebat dispensatio de petrenso per legem da a repudiandi Brotem legitimam, de ducenὰi aliam,vel habendi pluteas mul.
mus, ut constat ex Epistola ei ut ad Augusti-- num q sae in tei Epistolas ipsins Augustini cunnuam erat ut undecima , distinxit enim solum duo tempora. unum ante pastionem Christi .mquci legalia non erant motiva, quasi non liabentia
vim obligatoi iam aut expiativam, pro tuo modo; nec etiam mortifera quia non peccabant ea
observantes; alterum post passionem Chiisti.in quo non solum mortua id est non habent in viris tutem Ec obligationem) sed etiam motii seta fuerunt, ita se ilicet quod peceatent mortaliter qui eumque ea obser valent. Oppositum doeuit Augistinui a pist9.de i 9. ad Hieronymum, ubi distinxit tria tempota. Unum ante Chiissi passo nem . n quo legalia neq; erant morti sera, neque
mortua. aliud post tempus Evangelii diuulgati. . in quo legalia sunt mortua de mollisita. Tertia' autem est tempus medium . scilicet d passione Christi.u' i ad divulgationem E vangelii,in qua
legalia quidem suerunt mortua. quia neque vim aliquam habebant, neque aliquis ea observare
tenebaturi non tamen fuerunt mortifera quia
illi qui ex Judaei eonveis erant ad Chiistum.
poterant illa licite observare.dummodo non seponerent spem in eis , quod ea teputarent ne
ce Tari a ad salutem . quasi sine legalibus fidea Chlisti iustiseare non posIet. Augustinum se es in
tua est D.Thomas hie quaest. os. it. 4. ad 3. aliique Theologi communiret, eum quibus Diao, legem Mosaieam non fume mortiferam
statim atque cessare coepit illius obligatio,sed aliquo tempore post illius abrogationem, sui sielieitum seruate illius praecepta eaetem cinialla, i quam vis non esset necessarium.
probatur effraeitet,quia ips mei Apostoli v.
surparunt caeremonialia iis in to eis. tibi iam lex Mosai ea desierat obligare, facta iam iussieienti promulgatione legis Evangelicet: ut patet ex A. Ehorum Ic. ubi Paulus Timotheum ea patre
Gentili natum ei reum ci dat, de ea p. g. tabi more Nazaraeorum totondit caput in Cenchriai de e.
ai. abi de consilio Iacobi Apostoli de seniorum, o sua est legali purifieatione cum Iudais, ut illossbi eo ne iliaret.& putis eatus eum illis templum ingtessus est. Demum cap. s. eiusdem libri .in Concilio Apostolorum statutum fuit . ut Chii stiani abstinetent a languine. dc a suffocato,quas
una erat ex eaeremoniis legalibus.
Respondet D. Hieron3mus Epistola eitata, nunquam Apostolos post te seriectionem Chti. sti legalia obseruasse secundum veriorem , sed
solum ea quadam pia simulatione. ne scaes alio tem Judaeo A dceorum conversonem impeditet. Vetu caeremoniae illae tutae suissent motii. ferae,ut sentit Hietonymus,non potuissem si ei tἡvat.
590쪽
usurpari sinniat oti ab Apostolis: quia conita s. dei professionem est, uti cultu superstitioso &profiteri exterius falsam teligionem; euiuimodierat teligio Iudaeorum quoad euitus illos, si iam erant supeistitiosi& moti inti. Item illi euillet Ap stoli, uti s mutatoti eultu sup et stitioso Judaeorum ut e lucratentui, quemagmodum ait Hieronymus. licuisset similiter uti simulatori Eetistu supet stitioso Getilium. ut facilius converisterent; α nunc etiam liceret uti caetemoniis Judaicis, simulateque eorum hdem ut eos luerita. celemus, sicut contra Hieronymum rectὸ arguis mentat ut S. Aurullinus Epistolia citatis. Addits.Thomas loco supra eitato, Indecem videmqEod. Ap ii ties occultarent ρνοιο scantilam qua pertinent ad νενιιuiem eira O doctrina. 9 quod uiatione al/rantur in hia qua pertinent ad alarem fidelium. 3 Poteil ita luper uia dei i conc lusio optima conagruentia, qua utitur D. Augustinus ad probandupost abi ou itionem legis Mosaicae. per aliquod ten, pus suille lieitum legalia servate, usque adsuiliciente .ii divulgationem Evangelii quain vian ua esset ne cellai tuo . Sicut enim inquit solerens homines mortuos aliquandiu ante sepultuaraiti seruare.ut cum honore sepulturae tradantur: ita deetiit legalia. quae ut viva post Christi motis te servati non poterant, ut mortua usque ad pei fectam Evat,gelii divulgationem set vati, ut cum honti te motiva mater synagoga lepelire. tur de ne homines existimatent. si ea statim teject i futilent. vetetem legem fuisse abci manabile m. perinde ae Gentilium cultum. quem nulla unq iam nactra lustinete Apostoli voluerunt. Dice,.si licitum erat post ablogationem legia Mos Heae per aliquod te ira pus legalia servare, noti potuit lation hi liter Paulux ad Galatas a. reorohenae te petium Apostolum e A quod illa uiuioatet,sque a gentilibus Antiochenis iecenseonversas seglegaret , ut viveret Judaice cum
J idaeis, q P Jetosolymita Iacobo advenerant:
Ataui paului iure reprehendit Petrum , qui ut is c. ut ad Galat.1. leprehensibilis erat : Elgo post ibi Ogati Ociem legis Mosaicae, non lac tum hin sec.are legalia. Respondeo. negando sequelam Maioris, Petrus enim in te suit reprehensus a Paulo , non qu , d simpliciter utetetor caeremoniis Iudaicis, poli ablog Dionem legis Mosaicae quod ipsemet Paulus sepius seeetat, ut supra ostendimusJ sed uod uteie tuteum aliqua imprudentia & scanaloi hi morum, adeo ui Chiistiani ex eius facto indueerentur ad existimandum obsit uationem legalium esse adhuc necessariam ,&ria quo εdammiado eogerentur iudaietate, ut seni fieant verba i Ila Pauli ad Pettum ad Galat.eap.a. Sι tu E
s Mosai ea essem ttinia Respondeo hoc esse dubium N incertum. valis de tamen probabile esse quod pletique Theol gi docent. illam solum e cepisse esse mortiferam qu drages mo e ire iter post Christi mottere, amno, postquam Evangelium suffcientet iam toto
olbe Judait promulgatum fuit per Apostolos, Tam. I ILA templumque Ierosolymitanum, una cum statu Reipublieae Iudaicae a Romanis Imperatoribus
evellum; tunc enim non erat amplius necessa.
tium deferre honorem synagogae iam extinctae. aut uti condescensu erga Iudaeos . tandiu Dei voeationi rebelles.
Angelorum mi uisterio dedit Mors, in monte Sina. totique populo Judaleo; nunc de lege, quam Chi istus tulit, S Eeelesae suae tradidit, ae pes gratiam Spiratus sancti fide.
lium eoidibus indidit . quae variis solet nominubus nuncupata. In primis enim lex nova seu PO vum Testamentum appellat ut , eoquὁd se ut
vere exorto, tota facies terrae renti Vatur, iuxta
Nuηι postin s lpa, ηι frmassimis annia . Ita adveniente lege gratiae.omnia penitus 1 novata fiant. se eundum illud Apostoli ad Cor. r.
Opita, ominia, opest, o uno νerbo duam, omnia noxa sua . Et Nicetas in Commentatio orationis de encaeniis D Gregorii Nazianreni: visu.tan
Secundo, ter E vat gelica appellatur. quia, ut ait Author operis iit, perfecti m Marati Franga.
mmo lata νita. haraditia νεχ ti i aridia . psssularia sempitemnas cretas angelorum. σ tammanti tu viri. tus Opaternua. Christ, errare ras Dei. Diei tui terti A. lex gratiae quia vi sua.& ratios , ne sui status dat gratiam sanctificantem& auri. lia glatiae. Unde Apostolos ad Romanos I. Ninrann erub sca Evangelium, riνια enim mi Vi is satiram amni eradeηticin quem locum haec scribit Anaseim us: Firrus quis Irariam prastat.per cuius aaxuram valeamvis cera quod precipia. Eademque de causa vocatur etiam lex Spiritus vitae.& lea libertatis.
quia liberat 4 lege oc servitute peccati. Vel et i am quia liberat ab one te legis Mosa leae.
Quatth, vocatur lex fidei propter maiorem expressionem,&determinari cinem artieulorum 4 fidei Trinitatis, incarnationis,&e Et lex gr maeptoptet essicaciam sacramentorum , ut ait sanis