장음표시 사용
551쪽
b. partieularis obhat subditum in conscientia, A Tettid observandum est, quod quando maior
non exspectato consensu subditi , de ejus acce- pars populi non acceptat nee Observat legem, mi-ptatione i Ergo etiam lex obligat totam commu- tior pars quae remanet, potest licitὰ maiori se eonditatem, non ex spei tito conlati su sive acceptatio- imare, non acceptando,nec observando eam a ne populi. Antecedens est terrum,& coneeditur ita ut quamvis primi qui non acceptavetunt legem ab omnibus. Consequentia vero probatur, quia justam . peccaverint non acceptando de non setis lex non habet minotem vim obligandi totam vando illam . & simittet illi qui eoaptim δ seeuii communitatem, quam praeceptum particulare sunt 3 postquam tamen res pervenit ad eum st, particulares personas ; nam sicut piaeceptum est tum , quod major pars populi non acceptet nee mandatum particulare illius qui luperior est, par- observet legem , tunc minor pala excusatur nonticulati personae εἶ ita lex est praeceptum commune acceptans nec observans ; quia tunc Pi inceps ce illius qui superior est, toti communitati. sitat , moraliter loquendo. non velle obligare Consima tui: Chligatio legis oritur ex subje- minorem patiem populi. cum illa minor pars h ctione qua subditi pratatu sublunt, . obedientia beat se ilicientem causam excusationis . videns quam illi, praestate tenentur et sed Obedientia vis majorem partem non aeceptare legem ἔ ae proi non otitur a subditi aeceptatione. sed ab excellen- de tunc Pi inceps , vel virtualitet abrogat legem
ita aut titalis quam superiotes habent in subdi- pto illa minoti patre, vel saltem vitrualiter dilaeuatos; nam sicut in naturalibus oportuit ut per quan- sat cum illa.
gam necessitatem movetentiat iciat o a a suis su-
peti ori hus ad suas actiones na in taleri puta corpo ta sublunaria a coelestibus, per excellent ram natu-
talia virtutis dis initus illis communicatae ; ita in iebui humanis oportet quod inferiores pervo
luntatem moveantur 4 suis supernilibus , secundum quandam necessitatem moralem. in qua consistit obligatio legis , ut docet D. Thomas I. r.
quaest. io . art. 3. his vel bis : Obediens moritur
ad imperiam praecipientis . quadam neis rate in i-tia, jhat res naturalis moretur ex τινι arescis mota- Cνis . necessi te natura : Ergo Obligatio legis non
pendet a consensu seu aeceptatione populi. Confirmatur amplius : valde iue ilicax & pene inutilis esset potestas Legislatoiis , s non posset eogete subditos ad acceptandam , Nobservandam legem justam & utilem. imo nisi lex eogete subditos, di obligationem induceret. absque deis pendentia ab eorum approbatione & aeceptatione. subditique possent dissentite , esset bellum ttinque iustum; nam& praelatus justὰ exiget et O bedientiam &observationem legis, &subditus juste res stetet, cum acceptatio legis eius arbitrio eo inmissa esse Cir Sed haec vident ut abluida & inis convenientia : Ergo de c. DAd vellendum est tamen , quod si populus aut majot de sanior pars illius , non aeeeptet legem promulgatam, Princeps prudenter aget . regulatiter loquendo, si legem abroget , vel saltem suspendat ad evitandos tumulius S rebelliones, aliaque gravia inconvenientia . nam ut Proverb. 3. dieitur : Qui nimis emungit , elicit seu inem. Dixi futilariter loquenda, nam si ex ab togatione aut suspensione legis , graviora sequantur incon venientia , prudentius aget, si non abroget vel suspendat eam : v. g. s ex abrogatione vel spe sone legia, maxime ernetvaret ut authoritas Prin cipis apud subditos, ita ut congrue illos gubernate non posset ; vel si res praecepta esset majoris momenti quam carentia praedictorum inconvenientium, prudenter aget Princeps non abrogans, Ea ut non suspendens talem legem Notandum est etiam . quod quando Princeps ..idens aut seiens subditos legem suam non se tua. te, non punit aut repraehendit eos . eum possit , tacite legis obligationem aufetis videtur. Ad quod nonnulli dicunt lassicere duos aut tres actus factos contra legem, sciente Ptincipe. de non puniente, cum possit. Sunt etiam qui asserunt, non esse necessatium hos actus seri in praesentia Plinei-pis, aut eo sciente. sed satis esse seti seientibus ei
ministris. incutiis suptem is, aut Episeopis , si lex
quadam sententia Augustini hb. t. de vera religione cap. si edicentis et Leges satu μν .cum promulgantur ; symantur, cum morabas aten tium approbamur : Ergo quantum itinque leges instituamur de pto mulgentur . nondum habent
simitatem & robur obligandi, donec a populo acceptentur. Unde in lege . De vibus, non sumis de legibus. sie dieitur: Ipsa leges nati utia de ι auisse nos tenent, quam judicio populi recepta sunt. Et At istoteles lib. a. politic. cap. 6. tu fine dieit. legem nullam vim habete ut sbi pateatur, nisi
ex more, id est ex consuetudine de acceptatione
populi. Ad testimonium Augustini respondeo primδ, , illa verba non inveniti in Augustino , sed suisse a i'
Gratiano addita. Respondeo secund3. quod auilioritas illa magis nobis favet quam noceat , nam si leges instituuntur quando promulgantur, sicut promulgantur independetitet ab acceptatione populi sic instiatuunt ut & obligant in actu secundo. audependen ter a tali aeceptatione, eum huiusmodi obligatio in actu secundo. per modum proprietatis a lega promulgata oriatur. Cum autem dicitui in eadem authotitate , quod leges moribus utentium firmantur, non sgnificatur . quod ab illii habeant vim obligandi. vel dependentet ab eis. sed sensus est, quod eum prius habuerint eam independen
tet ab illis, roboratur haec vis motibus Dientium.& eonfiimatur pet usum , quatenus per eum re moventur periculo abrogationis alioquin futurae, piincipe cedente nimiae resistentiae, vel eonistraria consuetudine praescribente. Unde ibidem subditui : Sicut enim moribus arentium in contrariam nonnulla leges hod e abrogata sint , sta morabis urentium ipsa leges confrmantur.
Ad secundum desumptum ex lege nequibis . 38. respondeo id solum esse verum de legibus non datis ὀ Legislatore supremo de independente . sed dependente a consensu populi , legum applobationem sibi reservantia.
Ad loeum veth Atistotelis dico. solum velle illis verbis legem non habete vim obligandi . s per
eontrariam consuetudinem fuerit abrogata. vel,
ut alii interpretantur, Aristotelem ibi loqui nouae ui obligativa legis . quam supponitur habere Legislatoris voluptate, sed de assuefactione de
552쪽
hnim errarior ossicii , non suffetentet manifestat . attentionem & devotionem, eum possit esse sine illa. Tettio actus inter tot potest connecticum
exteriori non per se led per accidens. etiam quanis tum adesse morale actionis scut motivum poenitentiae pec aecidens conjunctum est exietno ieiu-mo, & motivum vanae gloriae largitioni eleemosinae. Proposita ergo dissicultas procedit univer saliter, utrum videbeet lex humana , tam civilis, quam Eceles amea, possit tibi aie ad actus in te nos , tam seeundum se . de ut sunt pute in te i. quil muteonnectuntur cum exterioribus , tribus modis sam explicatis , Triplex autem in eius tesolutione repetitui Authotum sententia. Prima assit mat legem hu- imanam posse obligare ad actus interiotes . non soluin ut connectuntur cum exterioribus aliquo ex
modis praedictis, sed etiam secundum se, & ut sunt
putὸ interiores. Ita Adtianus quodlib g. art. I.
lit. H. Albertus Pigius lib. c. Ecclesasi leae Hierarchiae cap. χς. dc Summa Rosella verbo his=ess. quam ut probabilem defendit Joannes Medina Codire de oratione quatit. Is . Seeunda existimat legem humanam non posse praeeipe te aut prohibere actus putὰ internos ,
i md neque illos qui exterioribus connectuntur,ni ii sint tales, ut per exteriotes suffcientet exprimanis tur. scut causa per proprium essectum. Ita V aE-que EI. 2. disp. 16o. cap. . de sequentibus , Salas
disp. s. de legibus lech. i. Amicus in Tract. dele, cgibus disp. s. sect. 3. Mattin onus disp. 29. sect. I. de alis. Τertia, inter utramque veluti meaia, docet legem humanam non posse quidem praecipe te actus
internos cum exterioribus nullam connexionem habentea. bene tamen actus interno , ut conluninguntur cum exterioribus, non solum eos suffcienter manstantibus. sed etiam si non suffcienter manifestent eoa , dummodo tamen per te requitantur ad integritatem exieriorem in genere moris, saltem ut conditiones mnino necessarias. Hanc tenent eommuniter Thomist prasettim Cajeta. nus, in summa, vel hia gae ammassicutia , de verbo lsra canonica . de Scio lib. ultimo de iustitia qu. I. ari. 3. quos sequuntur Suater, Valentia, Aeto.
D leo primδ, lex humana non potest obliga
te actus ae putὰ internos . qui nullo modo per exteriotes manifestantur, nec cum illis aliquam eonnexionem habent. Ita D. Thomas infla quast Icio. Mi. s. ubi nostram eonelusionem
hae latione demonstiate id tantum cadete potest sub praeceptum ant prohibitionem legis humanae . ad quod faciendum vel omittendum lex hu gmana eogere potest : Sed lex humana non potesteogere ad actus pure inter nos , qui per exteriotes non manifestantur : Ergo nee illos piaecipere aut prohibere. Major eonstat. nam potesta, legistativa ad praecipiendum vel prohibendum. est etiam ad enendum . ut docet Aristoteles io. Eth. eap., ubi ait potestatem legislativam Hebete nectila ith habete adiunctam potestatem eoactivam . quia alioquin esset inutilis At inessicax, Minoi ve ih se ostenditur r Coactio legis est pet metum poenae. ut giritui I. Ethici cap. ultimo : Sed poe- Tain. III.
na non infligitui nisi pio illis , 'e quibus leuissa tot
habet judieate , quia ea judic a lex punit : cum igit ut non possit legissator I . anus judicare de
actibua pure internis , quia homines vident ea quae parent , ut dicitur i. Regum Is . non potesteogere ad illos. Unde juris axioma est eap. Chra. Dana a/ligio 31. quaest. 3. Non habere latentia pec
Dices, ex hoe discursu D. Thomae sequi . te. 6
gem humanam non posse prohibete aut piςcipe. re actus externos occultor ob defectum testium .
thm tales actus non postit puniri pet legem puta
Sed negatur sequela , quia actus e teriores Oeaeulti . ob desectum testium, sunt manifesta secun dum te , de tantum pet aceidens occulti a undaeum lex non respiciat ad id quod est per aecidens .
ab illa per se piacipi εe prohibeti possunt. similiter tales actua sunt per se puni biles per legem
humanam , licet per accidens ex defectu pi Ohationis poniti per hominea non possint. Cujus s. gnum est, quia quacumque ratione perveniat de .lictum ad suffcientem hominum notitiam, puniis
ri poterit , licEt in principio suetit occultissimὸ commissum , quod non ita est de actu metὰ in.
Aliam rxtionem insnuat s. Thomas 1.1.quast. 3.1 4.art. . quae sic potest proponi : Potesta, leg stativa pet se primδ tendit ad externum de comis mune Reipublicae tegimen i sed actus pure inter ni non sunt apta materia humani tegiminis: Ergo potestas legistativa ad actus putὰ internos , seu qui in pura meme consummantur , extendi ne inquit. Maior patet. Minorem ver optimὰ de clarat D. Thomas ex Seneca 3. de henes eiis, quia unu I homo naturaliter non subditur alteri, secundlim animam. sed secundam eo ua ruattvim si uit ille quis putat serritutem in torum
Uleo lecundo, lex humana potest piaespere vel
prohibete actua internos , qui per se sunt eausa arictuum exteriorum , illos sumetentet manifestan. tium. Patet haec conclusio . qui enim prohibet furtum, prohibet voluntatem essicacem solandi, de qui praecipit actum externum recitandi ossietisum, praecipit voluntatem eiu catem reeitandi, quia isti actus per se eonnectuntur cum exterioribus .ialiter quod sne illia extet iotea motales esse non possunt r unde cum te, humana hujusmodi actus extetiores ui sunt morales praecipiat , aut prohibeat. etiam praecipit aut prohibet inteliores a quibus imperantur. de qui peractus illos externos necessatio manifestantur.
Dieo tertio. lex humana potest pidici pereant 7.
prohibete actus internos per se requisicia ad inte-gtitatem exteriorum in gene motis, saltem ut eo nis ditiones necessarias , quam via per exteriores non manifestemur.
piobatnt hie vitet Qui habet potestatem praeeipiendi aliquid , habet etiam potestatem prae eipiendi illud quod necissatiam eonnexionem eum eo habet , ut illud subsistat i qua latione lex humana potest praei pete vel'tohibete actus internos , qui per se sunt eausa actuum exieti ci tum,ut praecedenti eon elusione dieebamus: sed mulli sunt actus extetiores, quos lex humana praecipere potest , qui per se tequi tunt actus aliquo
internos ad suam .integritatem moralem, quam
vis per exteriores non maestistent ut i Elgo lev
553쪽
humana potest plateipere a s interiores per se Atequisitos ad integritatem extetiorum in genere moris. quantumcumque per extetiotes non sufficienter manifestentur. Maior constat. Minor ve
ro probatut in intentione baptiΣandi, & administraudi alia iactamenta. in dolote ad eonfessionem
requisito , & in attentione recitandi holas ea nonicas , sine quibus avius exteriores non habent integritatem motalem necassariam, quamvis actutilli interni, pet exteriores sesseienter non maniferistentur.
H ane conelusonem fusus deelata imiti in disseriatione Theologica de probabilitate . ait.
ubi contra Caramuelem ostendimus, praeceptum aEeeles asticum de holis canonicis tecitandis, non solum ad attentionem de devotionem exteri rem , sed etiam ad interiorem obligate. Quod potest adhue confirmari ex eo quod aliqui pontifices cum aliquibus dispensarunt , si etiamsi divis num officium eum mentis distractione recitaverint . modo id malitio 8 non fecerint, piaecepto Ecclesu satisfaciant, ut concessit Leo X. Min ritis. pto ut refertur in compendio Privilegiorum foetet, iis Jesu. sub littera , Hara nonica,q. s. Ex hoc, inquam . eonfirmari potest sententia que docet Eecletiam praecipere attentionem internam.& non solum externam, in recitandis horis di pentatio enim supponit legem, a cuius obliga- Ctione eximit: Elgo si Pontifices dispensaiunt cum aliquibus ut satis faeetetit praecepto Ecclesiae, de recitatio e divini ossicii, quamvis illud eum menisti, Aiu tactione recitaverant, mans festum videtur, Eccusam praei pete attentionem & devotionem inretiolem & non solum exteriorem in holis canoni eis recitandis. Dico quarto, lex humana non potest principere aut prohibete illos actus internos . qui tantum
per aecidens coniungunt ut cum exterioribus. Patet lime conesus Orcum enim lex humana. ut
supta dicebamus , per se primo tengat ad erietinnum & commune Reipublicae regimen , nihil
potest praecipe te . nis vel sit sensibile in se . vel ocum pet te sensibili connexionem pet se habeat rsed actus interni . qui pet aecidens tantum eon. jungunt ur cum exterioribus, Dec pet se sensibiles sunt, nec connexionem per se habent cum actu externo per se sensibili: Ergo non possum eadere sub lege humana. Confirmatui: Quando actus interior non est per se coniunctus eum actu exierno , sed tantum per accidens , actus interior se habet tantilm in modus implendi placepium: At modus praecepti non ea dit sub praeceptum . ut doret D.Thomas insta quaest. io. art. s. Ergo lex humana non praecipit actuin internum timui eum externo , quando in te inus necessaria eoniunctus non est eum acta externo, sed tantum pet accidens. Sie Equando lex humana piscipit sejunium obter van dum tempore quadragesimae. non praecipit simul internum motivum vel poena tentiae vel temper an tiae', quia internum motivum tale . tantum per accidena conjunctum est externo jejunio , cum non referat, ex quo motivo piaeceptum ieiunii impleatui, inodo impleatur ex honesto motivo.
sionem: Potestas Eesesiasti ea spitimalia est,
& ordinata ad profectum inteHorem aestirarum . tanquam ad finem di sed ad hone fiam ei sequendum, valde necessat tum est, ut extendatur adactus etiam pure interiores praecipiendos, In quisbus piscipue consistit animarum salus : Ergo da- tui in Eesesa hujusmodi potestas. Consima tuti potestas Ecclesiastica ,bsoluiὸ data fuit a Christo, dum dixit petior Quaditimque ligariris supιν terram N e. Ergo non est eui limite-
tui a nobis ad actus exteriores. Ad obiectionem respondeo quod suis potesta- M.tis Ecelesiastica remotus, est salus animarum, pt ximos autem est bonum sensibile Ae exterius. petiinens ad sensibilem hietai et iam. Uterque autem non eadat sub legis praecepto , sed tantum actus exteriores , qui Ordinantur ad illud bonum exleiarius; ex consequenti vero cadunt etiam actus interiores, qui per se eonnexionem habent eum exterioribus a non vero actus interiores puri . ne inque qui accidεn talitet soldiu connectuntur cum exterroribus. Unde Ad eo nitimationem resp onde tui quod potessas legislativa tributa a Christo, metito limitatur adactus tantum exteriores, de interiores. qui per se connexionem habent eum istis . nam eum sit insidine ad gubernationem sens bilis hietate1 istantum, debet esse pet ordinem ad actus sens biles exteriotes, 3e ad interi res , sine quibus hu)usmodi exteriotes per se esse non possunt.
Obiietes secundor Eeesesia praeeipit figetibus ut m
singulis annis confiteant ut peccata tua, etiam pu- te interiora : Ergo potest actus pure interiores
Confirmat ut i Summus Pontifex potest di ea-sare in voto me te interno : Ergo Ractum pulὸ internum prohibere vel praecipere. Ad obiectionem te spondeo quod Eeclesia non , 'posIet praeeipete stilibus ut confiterentur pecca ta puta interiora , sed id non fisisset pixceptumi Chi isto.qui potestatem habet praecipiandi actus
pute in iei nos : supposiS velo instititiione eoi tessionis exieriotis a Chlis o facta . de tein anat tempus quo Obligat praeceptum Christi. praeci piendo ut fiat saltem lingulis annis: hoc autem Donest piae e te actum intereum, sed externum . de internum , ut connexionem habet per se cum ea, terno, supposta Chiaili institutione quod optime potest. Ad eonfiimationem , eoncesso Antecedente, nego eonsequentiam de patitatem : Ratio disparitatis est, Ptimo quia ad dispensis dum potessas coactiva non requiritur , bene tamen ad praecipiendum aut plohibendum. Secund4. qua dispensatio internam animi quietem respiei t. lex veto externam gubernationem. Tertio quia obliga.tio voti oritur ex interno actu , nec signo extetna
indiget i at obligatio legis humanae non obligat ex solo actu interno , nisi etiam promulgatio se
biicies tetii δ : Ad Mesesam pertinet suis te.
gibus deligere homines ici vitam aeternam: Sed ad hune finem magis neeessatium est ordinate actus internos quilm externos i Ergo E esia actus meia internos praecipere vel prohibere potes . Uade in eap. Noperit, de sententia excommunica tionis , excommunieantur omnes haei ei. Et in Clementia 1. de haereticis cap. Mulloram. Ut cassinem . excommunicantur inquisitorei hae teticae pravitatis , fi odii. gratia , vel umoris lucri . pes commoda temporalis obtentu contra iustitium O sons imiam suam , Omserint contra qaemisquam
554쪽
procedendum. Et in cap. Doleates . de celebratione Missarum praecipitur Clericis, tit darinum φ iam nocturnum pariter odiurnum, quanιam euDein d demistidiose celebrent paratre Odινotὸ rhaeis resis autem peceatum mentis est,amor & odium actus interni,devotio etiam interior actus est.
Respondeo ad Eeclesam pertinere suis legibus diligere homines ad vitana aeternam , non
quomodocumque, sed cogendo fle judieando a unde cum ipsa non iudicet deambus pulὰ in ternis, sed ii ludicio Dei reserventur, non potest eos praecipere aut prohibete. s putὸ interiores sunt. Ut de ad capita iuris citata dicendum est, quod haeresis prohibetur ab Ecelesia, & punitur
excommunicationis poena, non ut purὸ menta lis est, sed ut eonjuncta est eum exteriori. Similiter odium di amor puniuntur . ut conjuncta sunt cum actibus exterioribus,&interna devo tio praeti pitur, ut conjuncta est orationi voeali.
7 Objietes quarto eontra tertiam conclusio in nem: Lex humana praecipere aut prohibere non potest nisi usos achiis de quibux potest iudieium ferre: sed non potest iudicate de actibus in tet nis, qui per exteriore, sussci euter non inanis stantur. eum Ecelesa heque Respublica saecularis iudicent de occultis; ut enim dicitur in eap. Tua nos de limonia r Nobis durum est de mampla tantummodo judicare . Ergo lex humana non potest praecipe te aut prohabere actus illos inter nos, qui per exteriores susscienter non manifesta litur. quamvis illis per se coimectantur. ia Respondeo, coneella Majori, negando Minois rem, ad hoc enim ut lex humana de ach u interno iudicium ferre possit, non requiritur quod actus
internus sumerenter per externum exprimatur,
sed suis cit de tequitii ut quod habeat connexio in nem per se eum externo. de quo potest iudicium terre, tunc enim, saltem in directe, potest iudicium & legem ferte supra actu in internum. Si eio ac iis internus si per se ea ula actus exterioris, Sc sussicienter perali uin manifestetur, lex humana directe supta illum judicium & legem ferre potest. i, Obiicies quinto contra ultimam eonclusionem: Eeclesia potest punire actum interiorem,
qui tant lim per aeeidens connectitur cum ex
teriori : Ergo de illum praecipere vel prohibere. Consequentia patet, Antecedens probatur ex cap. Commissa, de electione & electi potestate an 6. ubi imponitur pcena privationis fructuum ei qui parochiale beneficium recipit cum in teu-tione non suscipiendi sacerdoti uin intra annuin. Respondeo, negando Anteeedens. de ad ejus
δ' probationem dico. quod Eselesia ibi non punit
illum actum interiorem , sed extetiorem recipiendi bene fietum,quem non vult punire, nisi adjuncto illo actu interno ut conditione ι vultem in quod Cleticus non saeiat fructussios,nis receperit beneficium parochiale eum intentione suseipiendi sacerdotium intra annum , quod Optime facete potest. nam licet non possit Eeelesia sua lege actus interitos per accidens cum externis conjunctos prohibete vel praecipere, potest tamen eos requitere ut conditionem externi contractus, qua non impleta, contrahens non acquiratius in rem sub tali conditione ac
ceptatam.Sicut si quis vellet alicui pauperi dare eleemosynam sub hac conditione ut eum dev tione & attentione interiori oraret, actum inristinum non praeciperet,sed tantii ilum requiis A reret ut conditionem qua non posita nollet itipauperem transferre dominium eleemosinae ex
Addunt aliqui, poenam resti tutionis fructuuperceptorum, non statui proptet transgresso. nem legis Eeeles assicae, sed divinae diaturalis. qua tenetur qui parochiale beneficium accipit, te idoneum ministrum talis beneficii reddere. Nee reseti, quod alia via possit hic fructus pet-cepti beneficii compensare . & aliis obsequiis suos reddere i nam hoc ipso quod Ecclesia determinat certum genus omeli, quod beneficia rius debeat in compensationem accepti beneficii praestare, non est amplius in eius potestate itinlud mutare: si eut hoc ipso quod Eccles a sua leias pedeterminat praeceptum divinum de sabbato sanctis ea udo, per auditionem sacri,non est am plius in potestate fidelium illud in aliud opus
An et re v xvs II. FIram lues stimana tam civiles qtiam Melo
ri astra obligare possint in foro confrientiae,
ua quod eas transiredens reus sat casta apud Deum p I Valdenses apud Go idonem lib. de hχtes si V bis, Massilius de Padua, Joannes miclecti Joannes Hus ex Bellat mino . de pontifica cap. 13. negant ullam legem humanam,sive Ee-eles asti east, sive civilis, in conscientia obligain te. Hos secutus est Calvinus . instit. cap. is. M sequentibus, ubi tametsi concedat, Praelatos de Magistratus politicos , posse leges aliquas ad conservationenm disciplinae&pacis inter civeaptae letabere ν negat tamen eas in conscientia
Obligare, chm conscientia i inquit) soli Deo subdita sit, ideoque ab eo solo ligati seu lege coerceti post. Ab hae sententia seu potitis ectore non longa distate videtur Ioannes Gerson, Caneellarius D Patisiensi, Ttati. de vita spirituali, leti. . alphainbeto 61. ubi admittit quidem, leges humanas , maximὸ Ecclesiasti eas, habete vim obligandi in conseientia.contendit tamen eas vim illam a se io Deo, vel a Christo habere, non veris a legi sislatoribus humanis, qui dum leges condunt, se lum de satant obligationem quam Deus impo nit, ipsi vero nullam obligationem in soto con scientiae imponunt. Exemplum affert de aegrotis, qui tenentur in conscientia Medi eis obedire . non.quod Medici imperandi aut horitatem habeant,sed quia declarant id ad quod aegrotus te ge naturali 3c divina tenetur. Gersonem sequi E t Almainus Tract. de potest . clesiast. qu. I. cap. ra. quantum ad leges civiles,sed non quan tum ad Ecclesiasticas. Ut hic error eonfutetur, di communis ac vera sententia declaretur, sit
T leo prim8, leges humanas Ecclesiasti eat ha. . Dete vim obligandi ad culpam . & inlato
555쪽
therum,s: contra hos Ralios haereti eos in Tri- fidentino ses. I. eari. 8. his verbis: si qsu dixerit ι t abatos libi os te ab Ommbus sancta Eritisu procepta qua vel si raptavrJ tradatu itint,ita ut ea obse vare neu teneanttir,anathema sit. a 4 id etiam constat ex varii, Scripturae testimontis Christus cnina Math. i8. sacpronuntiat: si Ecclisum non avid. νιι , si tibi tutiquum Ethnacti, O publicantis Ubi Chrysostomus homi s.c i. Confidera quomodo Publilianum ad exemplam stin ama nequι-r a posuιt. Ρraeceptis ergia Ecclesiae non Obedrae, ummae nequitiae est. Item Cluishus Lucae o. ait:
perrigilant. quas rat onem pro an mabus pestria redditiari. Demum idem Apostolus art i. ad Coi in th. Bε . Pracipιo ego, non Dominus. Et Actorum is . Apostos dicunt: ι Ham es Daritat sancto, o nolu, ni biI ultra imponere vobis oneris. quam hisc necas taoc. Quibus locis designat ut lpeeialis potestas legum Ecclesiasticarum obli . di in foro con scentiae, ut procedunt a Legislatoribus humanis, Mias non licerei paulus . pracsιο ego, nox nommim nee Apostoli: visum est spiritat Sanct.. On .is. Neque hibe ultimo loco continetur solum cis illiu n, ut haeretici volunt, iis enim contineari pi Accpium in tonscientia obligans, indicant verba illa oneri, Necessaria, Mocentque Chry
sostomus ibi homil. Hieronymus Eaech et c 4 versu 1 Asigustinus lib. 31. contra Faustume .ip ι 3.&alii. Hae conclusio magis constabit ex die endis in sequenti. Dico secundδ etiam leges civiles& politicas, posse a i culpam obligare,& neeessitatem in Q
ro conscientiae imponere. Probat ut primo exscriptura dicitur en ἱm i. perti a. subditi igitur estote Onari hhmana creatura, νι Rexi qua practae . re Ducibus tanquam ab eo arisins, in νιna ctum malesu. oram, de c. Ille senim νMuntas Dei. Et a. Petri a. dieitur eos qui spernunt dominationem, reservari in diem su-clicii crueiandos. Et ad Rom. i 3. Qui reuit potestati, Dei si dinutioni r Uit: qui auetem νι Ληt, ri Usbι damnationem acqvirunt. Quod de danaan atrone etiam apud Decim Chrys. stomus Sa lii Interpretes ibidem intelligunt. Et verili f. Ido uenusitate sub viri sole. non soltim propter iram, sed etiam propter conscientiam. Addit ibidem uersii 4. Principes esse Dei ministros, unde qui illis resistit, Deo resistit, adeoque Deum os fὰndit. 16 Probatur seeundo ratione D. Thomae sicari. 4. Lex humana, sive ei vilis sive Ecclesiastica, de-ri .atur a lege aeterna: Elgo habet vim obliganiadi in foro conscientiae. Antecedens est certum,& eonstat ex illo Pio ver b. s. Per me Reges regnant, ct Iegam conditores sum decernunt. Conse equentia vero probatur. Quod detivatur ab ali quo, participat rationem ejus suo modo, stili
cet iuxta suam naturam: eum igitur de ratione legis aeternae sit obligare poste in foro conscientia creturam rationalem, cum peccatum sit Aictum, factum vel concupitum, contra legem ae tertiam, id ipsum etiam erit de ratione legis hu manae. sive civilis, sive Ecclesiasticae, suo modo, di juxta sua in naturam.
Dices, si leges civiles de Ecclesiasticae ab aeter-
nadem ventur, non erunt humanae, sed divinae 1
At hoc diei nequit: Ergo nec illud. Respondeo negando sequelam. lie/t enim te ges civiles di Ecclesiasticae ab aeterna derivemur,
non tamen immediatἡ hoe enim solum eompe .m legi divinae N natura hi sed mediate 3 untaxat, mediani e scilieet discursu humano, deducto ex principiis naturalibus Et divinis 1 hoe vero sume it ut leges illae hutnanae censeantur . S non divinae vel naturales, quia conclusio , juxta tegulas Dialecticorum, semper sequitur debiliorem partem. Quemadmodum in disputatione prooemiali Theologiae docuimus , Theologiam esse habitum entitative naturalem. quia licet cones usiones Theologi eae procedant ex principiis supernaturalibus de revelatis. ex illis tamen non deducuntur , nisi mediante discursu natiuali intellectust, uitiani, qui est causa proxima & immediata habitas Theologiae Probatur tertio. ratione qua utitur Amicus In Tiactatu de legibus disp s. sech. 6. Ρotestas Obl. gandi in conscientia repetitur in qua via communitate imperfecta, quae constar ex viro, uxore, filiis, ne stimulis: Ergo multo magis reperiri debet in communitate perfecta. quae constat ex magistra iu&eivibus, sue Rege 8e subditis.
Antecedens constat ex Deuteron. 21. ubi lubetur morte puniri stium inobedientem N eonium ae e m. de ex Apostolo ad pshes. s. de Color. s. ubi hortatui mulieres ut subditi sim viris suis. Item ex i. Petri a. tibi servi monemur ut subditistit dominis suis. Consequentia ver d probatur ex eo quod majus debitum est obediendi priniscipi, propter bonum Reipublicae, qua in Patri si
milias propter bonum unius domus, nam quo bonum est linivei salius, eis diu ratus.1d cotistinat exemplo praecepti quod tulit saul de non come indo Abidqiuam usque ad
vesperam, i. Regii ni . tale entin praeceptum Obligasse in conscientia, constat ex eo quod elustranturesso in oet sona Ionathae glii Saulis, adeo displicuerat Deo, ut noluerit Deus propter leni transgressionem ἱ Saule consultus iespou
Demum suaderi potest eo ne luso ex duplici ibin convenienti quod sequitur ex ad versa senten- , tia: Si enim humana lex, sive Ecclesiasti ea, sue civilis , non posset ad culpam N in solo con scientia homines obligate, nimis debilis de ines-s ea, eissit saepeque suo sne eam frustrari contingeret, cum frequenter violari pollet absque periculo incurrendi poenam externam. Plaetereae si in Legislator humantas habeat jut ut sibi obediat ut , dum aliquid justum p tmeipit suis legibus, si subditus non teneret ut in conscientia obedite, sed haberet jus ad non obediendum. daretur bellum justum ex utraque parte, quod implicat, per se loquendo.
ontra praecedentes conclusiones obiieiunt οin primis haereticio Christus per passionem di mortem suam nos vendicavit. & ab omni te ge&servitute liberavit, ut saepe ait Apostolus rErgo subjectio ad leges humanas, de obligatio ad eas observandas. libertati Christianae tepuisguat, eamque penitus destruit. Sed nego Consequentiam libertas enim Clitiastiana, quam tantopere jactat haeretici, non comssiit in eo quod debeamus esset munes & liberi ab observatione legum etiam humanarum, re
quod tantum praecepto fidei obligemur, sed ipsa
in tribus praecipue conustit. Primo in immuni
556쪽
tate λ servitute peceati,seeundum illud Apostoli ad Roman 6. Durati a peccatoserpis ti stimus justiti. . Christus enim iba passione& morte gratiam nobis pio meruit,cujus beneficio possumus servitutem peccati excutere, & legem adimplere iuxta illud Augustini de spiritu & littera: Lodata est uigratia quareretur ; gratia data egui lex
assimpleretar. Secundo. n exemptione a iugo legis cerem Onialis N iudicialis. quo Judaei iti lege Mosaica graviter premebantur, ut daeitur Aes .is. ab eo enim liberati sumus per Christi mortem, perquam lex Mosaica omnino consummata, de pi Orsus abrogata suit. Tertio in immunitate aspiritu timoris servilis,quoJudaei in observatione legis Mosaicat ducebantur, Christiani enim legem Evangelicam, non ex iam Ore poma Ium, tanquam servi, sed ex amore & charitate,
tanquam filii obter van t, juxta illud Apostoli ad Roman. 8 Non enim acceptu stiritim servitutis it ram inimitare, sed accepista stiritum adoptiones Iliorum, in quo claniamin. Allia pater Unde merito advertit Ausus inus ini Psalmum, Aliud esse ho-niinem esse sub lege S aliud in lege. Iudaei ante mortem Christi erant sub lege , quia tanquam servi subjecti erant poenis & terroribus ipsus
legis; Christiani uero sunt in lege morali Evangelica , quia tanquam filii eas ex amore &charitate observent, non autem per vim & metum podnarum . quae antiquitus Iudaeis legem violantibus infligebantur.3 . Objicitur secund&Potestas legi latoris inferioris non pc teli obliga tonem inducere in foro, hoe est in judieio potestatis superioris: Sed forum conscientiae est rum superioris potestatis, scille et Dei : Ergo potestas legislatoris humani
non potes obligationem inducerem foro conscientiae. Minor patet, Malor etiam videtur in
nifesta. nam ordinarii Iudices non possunt inducere obligatione in judicio superiori Principis, nec Episcopi in iudicio Papae quia nimi tu eorum potestas exceditur a judicio supernotis potestatis 3I. Respondeo distinguendo Maiore in Potestas legislatoris inser oris non potest obligationem inducere in foro potestatis superioris , contra aut praeter Ordinem superioris potestatis, concedo Majorem . Ut subest ot Aini lupei totis potestatis, nego Majorem; de ad illius probati
nem eodem modo respondetur, ordinarios scilicet Iudices. aut Episcopos, non posse eontraordine cit Principis aut Ponti scis. bene tamen ut
stant sub ordine illorum : ut si Peliae , daret Iiotestatem ordinario Judici, ut seri et legem ob
igantem etiam in suo foro , dc sic contingit in nostro casu, nam ego ipso quod lex humana estitista subest ordin i nai uralis legis, a ut d ivi nae, ex qua participat vian obligandi etiam in foro di
vino.quod est forum conseseutiae.
,1. Die es, Ex haedoctrina & responsione sequitur
quod lex humana non Obligat ex eo quod humaiana est, sed es eo quod subest legi di vina, superio
ti, ae proinde quod tota ratio obligandi desii menda est ex potestate divina, nullo modo exlso testate humana.&per consequens quod legi Lator humanus ii hil aliud faci , quam declarare obligationem quam imponit Deus, ut contendit Gerson afferens exemplum Medici, cui teneniat ut in conscientia obedi re aegroti,ncin quod impetanda aut horitate habeat, sed quia declarat id ad quod aegrotus lege naturali de divina tenetur.3 . Respondeo negando sequelam, nam licὰtto ta ratio obligandi desum emta iit ex lege naturali
aut divina, ut ex prima eausa obligandi, hoc tamen non tollit,quin etiam debeat desumi ex potestate humana, ut ex principio proximo, cum potestas humana verὰ & proprie sit potestas legislativa, licet sub Deo; ac proinde non solum est potestas declarandi obligationem conscientia
impositam a Deo, sed etiam obligandi apud illum. Ex quo patet exemplum a Gersone addu- etiam non esse ad rem, longe enim dispar est ratio intei Legislatorem humanum,&Medicum, cum Medi ei, ut constat, nullam impetandi potestaritem respechu infirmo tum habeant; at vero Principes Eeclesiasti ei S saeulares. respectu subdi B totum, publica aut horitate funguntur, iisque legitimὰ pollunt imperare , subindeque leges
aliquas in conscientia obligantes consti tuere.
Objicitur tertio i Potestas Principum saecula. 31. rium est mere temporalis de politica i Ergo non potest se extendere ad aliquid spirituale, nec pecco nsequens oblagare ad culpam, & in foro conscientiae.
Confirmatur ptimo i Legislator eivilis non potest solvere in foro conscientiae : Ergo nec in eo ligare: Ergo nee obligare in conscientia. Confirmatur secundo; solius Dei est poenam
alterius vitae quam quaevis culpa incurrit statue re : Ergo non potest Legislator ereatus ad eam
sua lege obligare , nee per consequens ad culis C pam quae tali poen4 punitur. Ad objectionem respond&, potestatem Prin- 3v
eipum saecularium dici temporalem ratione bis jecti, quia secun/um se tota est de per nis, re-hu; & actionibus temporalibus; ratione tamen
obligationis qua inducit, diei potest spiritualis.& in conscientia obtigare: licet enim pei se pri- md respiciat bonum temporale Rei puditicae, Nper se primo non intendat ligare conscientias, sub poena damnationis aeternae. sed solum piaeeipere aliquid ad pio movendum tale bonum, sub
poena temporali. propoitionata ad consequendum suum finem ; ex consequenti tamen, quia
hoe praeeipi t ut stat sub ordine divinae potestatis,& in virtute illius potentis obligare in foro eo nia seientiae quantum ad culpam & poenam aeternam ad culpam & in sero conseientiae obligat. Ad primam eonfirmationem, concesso Ante cedente, nego Consequentiam, inferior enim, eam obliget per potestatem a su periori datam,
ligare potest in eo soro, i n quo non potest solvore Iino potest quilibet hominum seipsum ligate
in scito Dei, per votum aut iuramentum, quam in vis in eo non possit seipsum solvere. Et lex natu- talis tum potest remittere poenam alterius vitae, ad quam tamen potest indirecte di mediate obisti stare; nam ad indite istain obligationem poenae.
suseittaniam directa&immediatai testas ad
ac si, euius transgressionem consequitur poena. Ad secundam confirmationem , similiter, eoncesso Antecedente, nego Consequentiam, nam lieet iolis Dei st pce nam alterius vitae stari tuere eum statuere poenam, si poenam taxare, ad eam tamen semel θ Deo taxatam potest Legislator ereatus per suam legem indi este 3emediate obligare; Deus enim non solum taxavit poenam violanti hiis leges suas, sed etiam humanas. eum per legum humanarum violatio rem contemnatur ipse Deus, 3 quo legislator
humanus acci pit potestarem condendi leges.
obii ei tui quartὁ: Leges tria manat habent vim 37 obligandi in forci conscient x a lege aete ina iit docet D. Thomas hic art. . Ergo vis obligandi Z Eae au
557쪽
in foro conscientiae. non legi humanae, sed soli legi aeternae tribui debet. , , sed neso Consequentiam, licet enim vis obli
gandi in foro conscientiae, a lege aeterna ut a cauia universali remota oriatur, a lege tamen humana ut a causa particulari provenit , unde sicut e Liactus tribuitur causae particulari, sua actione determinanti causam universalem; ita obligatio in coleientaa tribuitur legi humanae, quae ut causa partieulatis sua obl1gatione determinat legem aeternam ut eausam universalem in obligando. 39- Quae res primo, an omnes leges humanae ob ligent ad culpam δRespondeo negative . nam Constitutiones Ordinis nostri sunt verae leges, cum quaelibet illarum sit ordinatio 1ataonis an ordine ad bonum comuneReligionis, ab eo qui curam habet eommunitatis prona ulgata quae est definitio legis tamen non obligant ad culpam . sed tantum ad p nam, ut in ip 1aium piologo declaratur.
4Q Quae res secundo , quae nam leges humatae obligent ad culpam, vel solum ad poenam λRespondeo omnem legem justam obligare ad culpam , nisi ipse Legislator contrariam intentionem expresserit,dic endo, non intendimus
obligare ad culpam, sed soliun ad poenam. ut factum suit in nostris Constitutionibus. Cum mittiti obligatio legis in actu seeundo tam ad eulpam quam ad p nam, consequatur legem promulgatam, ad ingli uni proprietatis, nisi volun Arare Legislatoris impediatur, talisque voluntas declare turdeges humanae, si sint justae, non Q sitim ad poenam, sed etiam ad culpam obligare censentur. De quo sis iis disp. sequentiari. I. Dixis mi usti quia ut docet S. Thomas h Ie art. 4. leges humanae injustae non obligant in foro conscientiae , nisi ad vatandum scandalum aut turbationem.Triplieiter vero inquit leges human ae possunt elle injustae, nempe vel ex ηe sua titim alιquis prodens leges imponit sηnosa, salvitis,
non pertinentes . dati itutem commanem sed magis ad proprium utilitatem, versoriam. Vel exacto redictit
cum aliqui, legem fert vina sibi remmissam porcsa
tem. Valeriam ex forma, pata cam an qkatiter onera multitudina dissensant r. etiamsi orginentur ad banum commane. Quae si ad particulares leges quisiciat applicare,inde subdit Caietanusὶ multos casus conscientia in sabellis de gravaminabus de hujusmodi publicis clarificabit. An et icu Lus III.
iaci obluri pDIeopthno , leges humanas obligare posse
ad culpam mortalem, non tamen nece latio ad eam obligate, sed ad solam venialem posisse obstringere. 4k ptima pars hujus conclusonis probatur primo ex Apostolo ad Roman. 13. dicente eos qui superiorum potestati resistunt, damnationem sibi acquirere , quod de damnatione a terna Clitvsostomus & alii Interpretes ibidem intelligunt: Sed damnatio aeterna non nisi Oh pecea rum mortale in eurritur : Ergo lex humana sub culpa m Citali obligare potest. Confirmatur ex Augustino Epist. so .ad Boni
saetum . ubi se ait: uti canque legibus Imperatorum qua proro rarιrate Ieruntar , obtemperare non rati,
A acquirιt grandes.pplicium , se ille et apud Deum
apud quem non nisi propter mortale , grande supplicium acquiritur. Probatur secundo ratione: Sie ut aliae obliga. 43'tiones solvendi aliquid debitu, possunt esse graves, quando id quod debetur ess grave,& ex iure' integro exigitur ab eo cui debet ut, sic obligatio pet legem aut per mandatum constituta, potest esse gravis, quando id quod constitutum fuerit est grave, dc vehementer , graviterque erigit ab author e legis vel mandati: Sed peccat gravi. ter qui contra gravem obligationem agit: Ergo obligatio pei legem humanam imposita, potest
esse iussi Oens ad peceatum grave,& morte aeter B na disti ui . , subindeque ad peccatum mortale. Quod vero ad solum veniale obligare possit. 43 patet sex enim prohibens verba Otiosa, menda. cia locota, ritum immoderatum, & alia hus usi inodi, quae est quod da rationis dictamen solum obligat ad vetitate: Ergo etiam inter leges humana, nonnulla erunt, quae solum obligant adveniale. Unde iii qui huidam Relgi Ombus earum constitutiones ad nullam culpam mortalem aut v xitialem Obligant ; aliae obligant solum ad peccatum veniale, aliae veth admo itale; quod non aliunde dependet, quam ex volunta te Fundatorum, qui tales constitutiones ediderunt nam materia ear viri, saltem multarum QR
C seiens est ad peccatum mortale , si ad illud logislator voluisset obligare.. Dico secundo, ad hoc ut lex humana obliget sub mortali ,requiri gravitatem materiae, subindeque nullam legem humanam posse in materia levi sub mortali obligare. Probatur ptimo: Si eut lex humana derivatur
ex naturali vel divina in obligatio ejus derivatur ab obligatione legis naturalis , vel divinae :SedDeus sui lege naturali, vel divina, nunquam imponit obligationem ad culpam mortalem, quando materia est levas. ut Omnes satentur: Eriago neque L egisl tor humanus obligat sub mor .
iali, nila materia tit gravis.
Probatur securiclo: solestas humana est limi- 43. D tata α pi oportionata exigentiae&naturali capacitati malesiae: Ergo non potest praeci peie&Obligare lupi a materiae eonnaturalem capaci tatem vel exigentiam , nec per consequens ad gravem cuj pana, qualis est peccatum mortale, si materia sit levis. Piobat ut tertio: si lex humana pro levi culpa 46. poenae mortis addicet et , haberet ut pro in julia S titilla,quoad illam partem: Ergo mulio magis erit in uita, si in materia levi imponat reatum poenae aeternae a Deo insigendae Dices: Praeceptum impositum primis paren. 47.tibus erat circa levem materiam, unius scilicet
pomi comestionem, & tamen sub mortali pe cato obligabat: Ergo similiter leges humanae poterunt sub mortali obligare , quamvis sol in
Respondeo negando Antecedens , cum eis nim hoc praeceptum impositum fuerit, ut ob dientia hominis ad Deum reluceret , Deucque gravi iure a primis parentibus exegerit ut de fructu ligni vetiti non comederent in signum subiectioni I Ze agnitionis tot benesiaciotum Adam O collatorum, de materia graui fuit, quamvis res praecepta alias levis fuerit. Addo qum, cum divitium ius sit summum & illimitatuin, non debet Obligatio eius e re proportiona in exigentiae α naturata capacitati male rixa
558쪽
ae , scut obligatio iuris humani , quod snitum Α& limitatum est. Unde quamvis lex divina possit
in levi materia traviter obligate , non tamen humana , sive Ecclesiast. ea sit, sive eivilis. Dico tertio . etiam intentionem legislatoris tequiti , ut lex humana Obliget ad culpam mortalem, supposta materiae gravitate: unde quamvis materia legii sit staris , si tamen leg)slator non intendat obligate iub mortali, talis sex non obligabit sub moti ali. Eli conita Varquem hic disp. is3. cap. q. ubi asserit obligationem legis humanae admotiale vel veniale , ex lagra vitate aut levitate materiae, non veto ex intentione aut voluntate lesilla totis dependere. Probatur tamen nostra con luso ex ptincipiis supra statutis, supia enim ostendimus. ex volun- Blate legislatoris pendere quod leges humanae obligent ad culpam. vel solum ad poenam i ita ut siegislator declarei se nolle ad culpam obligare, ad illam lex ejus non obliget : Ergo multo magis ex eadem legislatoris voluntate pendet , & non solum ex gravitate materiae . quod lex eius obliget ad mortale vel ad veniale; si enim pleoli totam obligationem ad culpam impedire, multo magis partem. Unde, ut supra dicebamus, in aliquibus Religionibus applobatis , constitutiones non obligant ad moi tale. sed tantum ad veniale quamvis interdum sint de rebus ad peccatum mortale sussi. cientibus, si rigide praeciperentur, ut de sacro audiendo, de multis abstinentiis & ieiuniis) quia ni mirum legislator explesie declaravit, non esse sitae intentionis obligate lub moti si , sed tantum subveniali. Confirmature, Lieet obligatio si ptoptia passo eonsecuta ex lege promulgata, consequitur tamen illam impedibilitet, ita ut per voluntatem legisla- totis impediti possit, ut in fine atticus praeceden. tis dicebamus i Ergo potetit legislatot impedire obligationem in actu secundo ad mortale. quan tumcunque ex natura rei debetet sequi ex sua lege, di telinquere illam cum sola obligatione ad poenam, ut sactum est in nostris constitutionibus. Dices prim O . Obligatio voti sequitur ex voti oemissione, sicut obligatio legis ex lege promulgata : Sed non est in potestate voventis tollere obligationem a voto, aut minuere illlam taliter quod
klum obliget sub veniali quod secundum se obligat sub mottali : Figo simili ter non est in potestate legislatoris , ut lex ejus quae potest obligate stib mortali, obliget solam sub veniali.
Respondeo disparem esse rationem inter vo ventem, & legislatorem, nam votum est promisso Deo facta ut superiori & primo principio , ex qua Deus aequitit jus teligiosum ut sibi teddatut qnod vovetur; unde vovens semper remanet Deo infitior. ipsque obligatus promissione sua , iuxta naturam talis promismonis; & se oblatio, seu imtaxatio voti,pendet ex sola voluntate Dei, in eu. Ejus potestate Praelati illud telaxant. At lex sempetrespicii inferiorem. quem legislator sua voluntate obligat, unde potest majus vel minus obligare, secundum quod jus suum quod habet ad illum obligandum; majus vel minus ipsi applieare vult. nam tale jus est in ipsius libera voluntate , ut eo moderatius utatur, si velit , neque imponat tan tam obligationem quantam posset. Dicet seeundo, superior non potest rem levem ita praecipere ut sub mortali obliget, ut praee denisti eo nelutione dieebamur : Ergo neque rem gia. vem sub veniali.
sed nego eonsequentiam , quia prior voluntas est ad imponendum gravamen ultra potestatem ἔpostet tot vero ad non imponendum totum gramvamen quod potest ; unde licet prior sit iniuriosa subditis, posteriot tamen ipss favorabilis est, eorumque fiagilitati accommodata. Quates unde cognosti possit glavitas mater suffciens ad hoc ut ex humana obliget sub mortali Respondeo ex tripli ei potissimum eapite eclligi posse gravitatem matellae sussicientem ad gravem legis obbgationem. In primis enim cognosci potest a posset toti, &tanquam a sisno, ea gravitate verborum . quibus lex fertor, ut si dicatur, in virtute Spiritus sancti , obedientia , o sub pracepto formali , ut si in nostio Ordine. Vel quando aliquid praecipitur aut prohibetur sub interminatione divini iudieii, aut Dei & sanctorum indignatione; non enim censendum est, haec gravissima verba a pludenti legislatore apponi. nisi
Secundis colligit ut etiam a posteriori materiae II. gravitas, a gravitate poenae quae transgressoribus imponitur; nam cum poena non ponatur nis proin pter culpam, cui proportionali debet, poena gravis non nisi pto gravi culpa imponi potest . quae non potest esse in matella levi. Hine si , quod quando in spiritualibus imponitur praeceptum
aut lex sub poena excommun stationis majoris . tune materia legis aut praecepti gravis est, s le Dialot justὸ ptaecipit i quia poena excommui, ea tionis maioris est inter Ecclesiasti as septem a.
Quando ueth aliquid praeeipit ut sub poena tias. petisonis, interdicti, irregularitatis, & ptivationis Ecclesiasticet supulturae , aliqui existimant ex hujusmodi poenis non sumi certum indicium
materiae gravis . alii verδ oppositum censent, & utrumque res utatur probabile. In temporalibus veth, quando aliquid praecipitur sub poena moristis . mutilationis alicujus membri, infamiae, exi. lii, eruciatus acerbi, confiscariotiis bonorum , 8 smilium, censetur maettia grauis ; levis autem, si
poene sub qua aliquid praecipitur aut prohibetur levis sit. Tetti δ eolligitur gravitas materiae legis a priori,
ex ne eassitate illius in ordine ad finem. ad quem lex aut praeceptum Ordiuatur. Unde quia ut dieitut r. ad Timoth. 2.finis praecepti est eharitas. it. la eensetur materia gravis quae ad dilectionem Delvel proximi necessatia est. Item quia lex ad bonum commune ordinatur . illa erit materia va. vis , quae ad bonum commune Reipublieae, vel eommunitatis necessaria est, ieEt lacundum se levia videatur. Unde in Religionibus praeceptum de non ingrediendo uno Monacho in cellam alte sua, centetur esse de re gravi in ordine ad finem & bo. num commune Religionis. Quae omnia, quando non sunt de se manifesta . iudicio uiti prudentis &sapientis commitaenda sunt. quo in rebus moralibu , nee potest certior regula tradi, nee spe. ei alior assignari.
559쪽
humanam unquam obligata ad sui observatici, ueni cum dispendio vitae: Altera asserens omnem legem humanam . quae obligat iob peccato mor tali servandam esse in omni eventu . etiam cum vitae disclimine. nisi ex speciali benignita eleg ssa totis aliqua lex Obligationem talem non indueat. primam sententiam docet Almainus in moralibus tract. I eap. 3. conelus. 4. seeunda veth tribuitur communitet Caietano hie art. 4.& Αdtiano m 4. quaest. s. ae elavibus. Pro declaratione mediae & eommonia sententia. Dico, legem humanam interdum obligare eum periculo S dispendio uitae. non tamen semper. Pi ima pals picibatur. nam quando petielitatur C altis publiea . nitiei cum manifesto dispendio vi. tae aliqnorum suorum civium subveniatur . Princeps vel Reluubliea potestatem habet obligandi subditos ad exponendam vitam pio salute Reipublieae, di ad agendum aliquid, non obstante evi denti periculo viis. sie in bello jusso milites duci hus iubεntur servare stationem periculosam, vel faceta irruptionem . eum perieulci & dispendio vitae. sic etiam tempore pestis possunt Plaetatidi Magistia tua praecipere ut aliqui Pisbyteri &Medi ei maneant in ea vitaia, ut alici tanta necessi late lueeuitant Ratio est , quia omnis pei secta communitas debet habere medium eontervandi salutem totius . etiam eum dispendio alicuius suae Dpatiis. euio non minus de sute naturae sit, ut tu. tum se contervet. eiam eum destructione patiis , quam ut pars se periculo exponat propter conser
AAvertendum tamen est leges illas quae eives obligant ad exponendam vitatu pro salute Rei publicae, non ella pute humanas, sed aliquid iuria naturalis ineludere , cum de iure naturae sit . ut pallea & membra eum dispendio sui sese expo . nant, quando id necessar um est ad totius eonter. vationem; quia tamen obligatio illa naturalis eo nis Osa est. N in determinata ad hane aut illum, pethumanam legem aut potestatem determinari de . het. &lae obligatio eerta & determinata. non est
putὸ legis naturae. sed humane adjunctae. BQuod ii quatra . unde cognosti possit an lex humara obliget eum dispendio vitae Responge id ex hae potissimum regula colligi posse. Quoin tuscumque ιδ quod praecipirat lege humana , itaeon ducit ad uonum eommnne, ut majus bonum commune si observare legem, quam tervare pro priam vitam, tunc lex humana obligat etiam cum dispendio uitaes autem sit majus bonum comune confervare vitam propriam, quam servate legem, tune lex humana oon obligat eum vitae dispendi MEi ratio est , qviaeonservatio vitae civium speiactat ad hcinum commune; sicut observatio legis rEteo nisi obligatio legis sit majoris momenti in Outa ad bonum e. aram una, quam conservatio
vitae civium, legis atot eum tanto dispengio moti poteli obligate ad legu observationem; obligaree
enim irrationabit ter . cum non Oidinaret minus bonum ad maius , sed e contra maius ad mi
Ea qua ratione di regula probata re viet secuti. 'βda pals conclusionis, non lampetenim Observatio legia est maioris momenti ad bonum commune, quam eonservatio vitae ciuium, imo nee quam conservatio formae de honorum temporalium et Et go non sempet obligat cum dispendio vitae , imo nee eum dispendio famae vel tei familiatis .
quid potius dicendum est . leges humanas raro h ligare cum magno dispendio vita, famae, aut tei familiaris, quialtarδ observatio legis est m
soria momenti ad bonum communa. quam vita
civium, aut fama , vel tes familiatis. Et quidem defectus huius obligationis . non solum ex benignitate legislatoria procedit . ut videtur docere jeianus . sed etiam ex defectu potestatis illius. quia non potest aliquid praeeipere, nisi lacundum
ordinem rationis . qui exposcit ut minas bonum non praesupponatur maiori. Postulat etiam ordo rationis ut lex humana non praecipiat impossibilia
motalitet, id est .alde iusteilia. sed solum ea quae possibilia sunt laeundum natu iam & elati eiu dinem patriae, ut disp. praecedentiari. l. declavimus. explieando eonditiones seu qualitates legis humatiae ab isdoto assignalaa: Sed praeeipere aliqui3 eum dispendio vitae. famaa. vel rei familiaria, regulatitet loquendo disieillimum est r Elgo lex
mere humana eommuniter & regulariter eum tali
dispendio non obligat. Confit matut i Lex divina positiva non semper is
obligat cum tanto dispendior Elgo multominus lex humana. Consequentia patet, quia lex humana non habet tantam vim obhgandi quantam lex dis vitia. Antecedena vero patet . t mi ex facto Davidi. Regum a l. qui comedit panea propositionis. qu snon lictbat edere nisi sotia secti dotibus. De fame moreretur. quod Chrastua probavit Muth. I 2. Tum etiam excianslio quo I. Machab: a Judaei decreverunt pugnare in dia sabbati . in quo prine tum erat ut nihil opeia lentur . ut vitam scilicet tueientur. Item Christus Llatth. I x. tuos di-leipulos apud pharilaoa excusat. quod 3 e sabbati
propter necessitatem ipicra vellerant . quod lege prohibitum erat. Demum place pium con Disonis in tegae non obligat, quando ex inregiae Diasso ne magnum detrimentum imminet pcdnitenti .nt communiter Theologi docent i a Ttactatu de poenitentia : Ergo lex divina positiva non semper Obbgat cum notabili detrimento. ldam constat i lege naturali, nam votum litat aute naruita ted. dendum sit. non tibligat eum periculo glauis in commodi. Et restitutio. quae jure tum divinatum naturali facienda est. non obligat cum malori proprio detrimeiato Ad vel te tamen hoc intellegem divinam & humanam tepetiti discrimen, quod lex di .mal liim ex benignitate legi satoria non obligat cum tanto detrimento, poterat enim absolute Obligare eum illo, cum procedat immediate a Deo, qui est Dominus omnium: Lex ueto humana. non solum
ea benignitate legista totis . sed etiam ea d sectu potessalia uon obligat cum vitae , aui fama , vel iei familiatis dispendio ; quia legulator humanus non h. het potestatem d lponendi de vii, & bo. nis ciuium , nisi in ordine ad salutem & bonum
communitatis, de cum ea solum conditione acet.
pit potestatem a Republica , vivon nisi extram ver
560쪽
vel gravi utilisse eessitate publieasdutis. de vi, Ata Ee honia civium disponere possit. Ex dictis eos igitur . legem humanam obligare
cum vitae dispen via, quando eius violatio redunda in contemptum legislatoris; ut si qui se reminariis dra mortem alteri, induceret eum ad stangendum
ieiunium Melesiae, vel ad omittendum factum in die lasto. in odium Melasiastic ς po ellatis . vel in contemptam fi flet aut eultus divini. tune enim ille etiam eum vita dispendio praeceptum Ecelesiae observate deberet, quia maioris momenti ictitillistati, est, desensio fidei de Eeclaiiasti, potesatis ,
quim vitae propriae conservatio. 1icui Eleazaruar. Maeha h. laudabilitet mortem summant. nel gem Mosaicam violaret . 8c carnes porcinas ede pret . quia in Odrum & contemptum legis ac religio. nia Iudaicae eas edere compellebatur.
objieit Alma, avi r Conlatvate vitam est de lege naturae e Ergo nulla lex humana potest eo nistrarium praecipeιe. velum ad hoc solutio pateter supi dictis. resipondetur enim non eae legis naiaetae eonservare vitam is quocunque caua , sed pomis naturalita. tioni consentaneum ege. ut vita pollit exponi M. Crieula . propter hone datem re necessitatem boni commonis , praeserti risi molle antua vita Ee salua
plurimo tam conservaticia est.
Contra secundam obiicit Caietam t Lex huis mana obligat ad peccatum . ut atticulo oraree denti oste orti est : Sed peceatum cum quovis periculo At dispendio evitandum est i Ergo lix humana cum quo via meticulo I dispeti/io seroanda est. Quod eo imat vat idea empti . in quibus alique leges humaret eum dispeodio vitae obligate videmur a homo enim sinquit ) tenetur potius
mori, quam contrahere matrimonium line di penis
satione cum coci gumea. Sacerdo Aehet potius mortem eligere. quam celebraretiae vestibuasa etia, vel aliis lege tantum humana requisita. Item Innoeentius lIL cap. sacrae . Dei tuq xi metasee Dcausa sunt . docet ab excominu otia abstineniadum esse, etiam eum diterimine vitae. Demum regula Carthusianorum non vestendi carnaburat. iam cum vita dilatimine, ab aegrotia servati debet. Hole etiam argumento facile respondetur. te. gis humanae obligationem cessare communa ter . quando periculum vitae. vel gravis alterius damiani ineutrit, ideoque non obligare era ea su ad me. earum. Deque eulpabilem esse ipsius omissionem. Ad exempla vero . in ptimis dico. quod quam in .is veta essent . id nobis iann Obesset. quia non est contemptum religionis . velluli, aut ob aliori finem malum. idem dicendum de commutilaavitione eum exeommunicato, illa enim licita est. si peticulum mortis immineat, dummodo non ea- dat in dedecus de eontemptum Eec fastieae potestatis. Unde in eap. casnaam mκlos, N. quaest.3. 8ceap. Inter , de sententia excommunicationi a. diei tui proptet famis necessitatem licitum esse
eommunicare cum excommunieato, procucando
subsidium , modo non redat in dedecus Ecclesiae. Ad eaput vero Sacris, tespondet tot b. I. iustitia quaest. ε .art. illud capat intelligendum esse. Interveniente seandalo pshbis suspieientia Ieses Eeelesiasticas contemna. Alio dies ni intellia gendum esse de metui neuta in c a emptum Guia ut e Ecclel asticae. Alii de metu mortis levi. ne neretuante a legia obligatione di culpam penitus
non excludente. Demum ad regulam Catthusa noram , qua aegrotis prohibetur es carnium . etiam cum vitae
discrimine. respondent aliqui Doctore1 pati siensia, nempe Mattios de Magistiis. Nimiam, Get- n. Maior, de abi. illam non losilan non obligate. sed etiam. s adsit vitae petieulum, teneri Carib sanum iste naturae ad esum carnium , de peccate e tra ι, naturale de eo set vanda propita vita, si ab illi, abstineat. Vetum hane senteni iam a uetistate pioisua Elatiam existimo , motus primo a thoinate illius sanctissimi institiui , quod laeta satiam approbatur ab ricles a. quae O. summam
illisis saeti ordinis austeritatem, Ac exactam te. gu observantiam . permittit ut caeteri omnes
Religios . petita licet non obtenta ) saeuitate a
superioribus, possint ad hane Religionem transiis te. secundo . quia sacratissima illa Carthusanorum lex. a miraculo ineoepisse dicitur, quo carnes pars tae pro insimo aliquo huius Ot/inia . in piseraeon .eriae fiant. Tett h. quia si e/t lia humana.
ubi nou continet ius naturale de divinum, eum perieulo e kidenti mollia no i obliget. nihilominus non propterea laquitur , non posse quempiam eum tali periculo eam observare. Religiosis enim videns mortem suam aecelera it ex Oblei uatione rigotia sui Clinis laudabiliter Pamen . & cum metit . eum potest observare . item homo et avi paupeltate laborans, non tenetur ad vitam conia seruandam . pharmacum carissimi pretii emere .sbique illud pei omnium bonotum iu Otum jactu gau de vetiditionem procurate. Potest etiam quia ad libetandum amicum exponere is periculti moristis . 8c in naufragio. pasti. Ni principi vel egregio viro licitum est i uiam telinque te . edm eam posset quis commode expete, de morieio vitate. Cur ergo paritea non potem Carthusianua tuta conscientia ah stinere a camihua . urgente ad id obligatione suae legulae, licet ex Medicorum comis monitione videat sibi mortem ex hae abstinentia par ratio aut necessitas in omnibus aliis legibus vel pseceptas humanis.
Respondeo secundδ . valdὸ dubium di ineer. Ecet tum esse, an leges humanae in praedictis ea sibila cum vitae dispendio obligent. In primis enim quoad primum exemplum muti docent posse ali
quem metu mortis contia here mattimonium ficte eum consanguinea . absque consummatione,
setit des Maleho Monach narrat D Hieronyiamus in vita illius, similiter multi existimanti metu mortis lieitum esse sine ueste saeta . desine alii, iure humano requisitis, missam celebrate. ais metus mori incutiatur ad hoe faciendum ia m. III.
immnere Respondent abienin victoria . relictione de temperantia. num. s. de sequentibus. Cati hus . num in extrema necessitate aegre iuditiis eonstitu. tum, posse limia acarnibus abstinete, non tamen
teneti, sed posse etiam licitὸ eis vetet . ii id iudieio
Ego probabilius e seo cum nostro Arario in Tractatu de legibus disp. 1. kct. ι. dissiculi. h. Catthusianum in easu proposto . non solum posse. lad etiam teneti eum vitae dispendio aut petiis culo , ὸ carnibus abstinete, quia quidquid lieitum